Przedmiotem wynalazku jest sterownik docisku strugowych urzadzen urabiajacych, wyposazonych w prowadnice struga, zwlaszcza struga mieczowego, ustawiona wzdluz przodka wybierkowego i doci¬ skana za pomoca silowników hydraulicznych z lan¬ cuchem napedu struga prowadzonym po podsadz¬ kowej stronie przenosnika, w którym cisnieniowe uruchamianie silowników jest sterowane urzadze¬ niem sterowniczym.W znanych strugach prowadnice struga tworzy badz sam przenosnik scianowy, badz szyn), prowa¬ dzaca, osadzona na przenosniku scianowym. Za¬ zwyczaj przy tym silownik hydrauliczny przenos¬ nika scianowego jest polaczony poprzez zawory sterujace z hydraulicznym, cisnieniowym ukladem zasilania scianowego, z którego zasila sie równiez hydrauliczna obudowe kroczaca i inne odbiorniki hydrauliczne. Silowniki nawrotne opieraja sie za¬ zwyczaj na elementach obudowy kroczacej.Podczas urabiania prowadnica struga, ewentual¬ nie przenosnik musi byc dociskana do przodka wy¬ bierkowego silownikami pracujacymi w kierunku wysuwania. Poniewaz przy podciaganiu obudowy kroczacej w ognlnosci wymaga stosowania znaczne¬ go cisnienia, docisk przenosnika lub prowadzenia struga stanowiace funkcje tego cisnienia jest nie¬ potrzebnie zbyt duze.Duzy docisk jest najczesciej szkodliwy, poniewaz wywoluje wzrost sil naciagu lancucha i tym sa¬ mym zwieksza znacznie zuzycie mocy napedu stru- 30 ga. Skutkiem nadmiernie duzego docisku czesto powstaja pekniecia sworzni przeciazeniowych w sprzeglach z tymi sworzniami stosowanych do o- graniczenia sil naciagu lancucha. Oprócz tego niepo¬ trzebnie duze sily docisku prowadza do niezwykle szybkiego zuzycia nozy, a nierzadko równiez do blokady struga.Wymienione trudnosci powstaja w powiekszonej skali w przypadkach, w których strug, prowadzo¬ ny bezposrednio przed przenosnikiem otacza mie¬ czami przenosnik i jest napedzany lancuchem stru¬ garki, którego prowadzenie jest po podsadzkowej stronie przenosnika. Strug musi w czasie drogi miec oparcie wynikajace z przyciskania przenosni¬ ka do podsadzki, co przy nadmiernie duzych si¬ lach docisku silownika stanowi o znacznej czesci calej mocy napedu struga. Aby zapobiec blokadom i zatrzymywaniu struga stosuje sie napedy o od¬ powiednio duzej mocy i z odpowiednio ciezkimi lancuchami napedowymi.Celem wynalazku jest unikniecie wymienionych wad, a zadaniem technicznym wiodacym do tego celu jest opracowanie sterowania dociskiem stru¬ ga, w sposób niezawodny i pewny oraz stworzenie mozliwosci uzyskania samoczynnego dopasowywa¬ nia cisnienia w silowniku nawrotnym do kazdora¬ zowo wystepujacych warunków pracy.Wynalazek polega na tym, ze w sterowniku do¬ cisku struga jest urzadzenie sterownicze sterujace silownikami w zaleznosci od obciazenia napedu 110 445110 445 3 struga, zwlaszcza jego poboru pradu i/lub jego sta¬ nu .polaczenia.Zalezne od obciazenia sterowanie dociskiem stru¬ ga umozliwia dostosowywanie tego docisku do sta¬ nu napedu struga tak, ze usnitka sie stosowania nad- s miernie duzych sil dociskajacych. Silowniki moga byc przy tym polaczone z urzadzeniem do nasta¬ wiania cisnienia, uruchamianym urzadzeniem ste¬ rujacym. Sterowanie cisnieniem umozliwia nie tyl¬ ko samoczynne dopasowanie docisku prowadzenia 10 struga do przodka, stwarza bowiem równiez mozli¬ wosc dzialania w przypadkach potrzeby przy wzra¬ stajacym cisnieniu hydraulicznym w silownikach np. po wysunieciu struga przed przenosnik, lub po¬ nownym dopasowaniu prowadzenia struga bezpo- 15 srednio* do przodka J/lub w przypadku przesuwania ciezkiej obudowy kroczacej, na której opieraja sie silowniki.Nastawianie hydraulicznego cisnienia, roboczego w zaleznosci od obciazenia napedu struga mozna 20 przeprowadzac bezstopnlowo lub w dwóch albo wiecej stopniach cisnienia. Przy tym mozna stoso¬ wac urzadzenia do nastawiania cisnienia wspólne dla wszystkich silowników nawrotnych lub oddziel¬ nie dla kazdego silownika. Mozliwe jest równiez as laczenie silowników rozstawionych wzdluz calej u- bierki scianowej w grupy polaczone z oddzielnymi urzadzeniami do nastawiania cisnienia. W tym 0- statnim przypadku kazdorazowo cisnienie robocze oddzielnych grup silowników mozna sterowac osób- 3* no, np. w ten sposób, ze cisnienie robocze silow¬ nika znajdujacego sie w roboczym obszarze stru¬ ga obniza sie w odpowiednim stopniu, gdy silow¬ niki pozostalych grup sa pod dzialaniem pelnego lub wiekszego cisnienia hydraulicznego, aby prze- is nosnik lub prowadnice struga po wykonaniu ru¬ chu struga naprzód ponownie dósunac do przodka lub podczas zwrotu hydraulicznego obudowy kro¬ czacej niezawodnie przytrzymac przy przodku. U- rzadzenia do nastawy cisnienia korzystnie stano- 40 wia uklady zaworów redukcyjnych z bezstopnio- wym lub stopniowanym nastawianiem cisnienia.Przy tym kazdy silownik lub grupa silowników jest polaczona z ukladem zaworów redukcyjnych, uru¬ chamianych urzadzeniem przelaczajacym, polaczo- *§ nym z przewodem sterowniczym. W przypadku, gdy sterowanie cisnieniem odbywa sie poprzez e- lektryczne polaczenie sterownicze, korzystnie sto¬ suje sie elektromagnetyczne urzadzenia przelacza¬ jace, w szczególnosci przekazniki. 10 Sterowanie cisnieniowe wedlug wynalazku mozna równiez wykonac tak, ze przy odlaczaniu napedu struga samoczynnie przechodzi z nizszego na wyz¬ sze cisnienie robocze w silownikach. Oznacza to, ze po zakonczeniu ruchu roboczego struga silow- 55 niki otrzymaja wieksze cisnienie, które wystarczy, aby przenosnik lub prowadzenie struga docisnac do przodka i/lub niezawodnie przy nim przytrzymac, gdy obudowa kroczaca przy wykorzystaniu silow¬ nika nawrotnego cofniesie. «• Przy wlaczeniu napedu struga silowniki przela¬ cza sie na dogodniejsze dla pracy struga, nizsze cisnienie robocze. Przy takim sposobie pracy za¬ pewnia sie to, ze przenosnik lub prowadnice stru¬ ga dla poczatku kazdego najazdu struga przesuwa « 4 sie az do bezposredniego styku z przodkiem tak, ze strug moze w czasie jazdy urabiajacej poruszac sie z zalozona glebokoscia skrawania, W jednej z korzystnych postaci wykonania urza- - dzenia sterowniczego wedlug wynalazku wystepuje urzadzenie przelaczajace, uruchamiane urzadzeniem sterowniczym, i oddzialywujace na zmiane docisku w zaleznosci od okreslonego obciazenia napedu struga. W urzadzeniu tym silownilci stosuje sie w zaleznosci od poboru pradu przez silniki elektrycz¬ ne napedu struga tak, ze np. przy zablokowaniu struga lub osiagnieciu okreslonego obciazenia gra¬ nicznego przy najezdzie nastepuje odpowiednie przelaczenie.W nastepstwie tego prowadnica struga lub prze¬ nosnik cofa sie pracujac w takim stopniu, aby ob¬ nizony skutkiem tego pobór pradu silnika napedo- dowego i/lub usunieta blokada umozliwily nape¬ dzanie struga przy odpowiednio zmniejszonej mo¬ cy. Nastepnie silowniki wysterowuje sie w kierun¬ ku dociskania, tak aby osiagnac zalozona sile do¬ cisku prowadzenia struga do przodka. Docisk przy tym zalezy od roboczego cisnienia w cylindrze si¬ lowników, które mozna zawsze ustawic w pozada¬ ny sposób. Mozliwa jest przy tym praca przy jed¬ nym tylko cisnieniu roboczym we wszystkich si¬ lownikach. To cisnienie robocze mozna ustawiac w zadanej wielkosci za pomoca zaworu redukcyj¬ nego, Wspólnego dla wszystkich silowników.Wedlug dalszej cechy wynalazku urzadzenie prze¬ laczajace ma uruchamiane sygnalami sterujacymi zaleznymi od obciazenia urzadzenia sterowania za¬ worami, polaczone przewodami sterujacymi zawo¬ rami sterowanymi, umieszczonymi w przewodach zasilania silowników. W tym uksztaltowaniu ste¬ rowania dociskiem struga uzyskuje sie samoczyn¬ ne, zalezne od obciazenia przelaczanie silowników z docisku na odsuwanie i odwrotnie przy czym dla wszystkich silowników potrzebne jest obok urza¬ dzenia sterowania zaworami tylko jedno urzadze¬ nie przelaczajace, sterujace zaworami przelaczaja¬ cymi. Wszystkie silowniki sa przy tym przylaczone do przewodów wyjsciowych, urzadzenia przelacza¬ jacego, ulozonych wzdluz sciany.Korzystnie urzadzenie jest wykonane tak, ze za¬ wory przelaczajace od strony wejsciowej sa przy¬ laczone do przewodów cisnienia i doplywu ukladu zasilania, a po stronie wyjsciowej do przeprowa¬ dzonych wzdluz sciany przewodów zasilajacych si¬ lowniki. Oba przewody zasilajace silowniki sluza przemiennie jako przewody cisnieniowe i odplywo¬ we. Urzadzenie sterujace, którego sygnalami wej- SGioWymi sa sygnaly zalezne od obciazenia napedu struga w postaci wielkosci natezenia pradu elek¬ trycznych silników napedowych moze przy tym byc przylaczone od strony wejsciowej do przewodów cisnienia i odplywu ukladu zasilajacego, a po stro¬ nie wyjsciowej do sterowanych samoczynnie zawo¬ rów przelaczajacych. Przewody cisnieniowe i od¬ plywowe ukladu zasilania zasilaja korzystnie rów¬ niez obudowe kroczaca. .Korzystne jest takie uksztaltowanie urzadzenia sterowania zaworowego aby moglo byc urucha¬ miane elektrycznymi sygnalami sterujacymi. Osia-110 445 ga sie to w prosty sposób przez zastosowanie zawo¬ rów elektromagnetycznych. Urzadzenie sterowania zaworami ma korzystnie dwa zawory sterujace, które od strony wejsc sa przylaczone do ukladu za¬ silania scianowego poprzez przewód cisnieniowo- -od(plywowy, i iktórego wyjscia sa (polaczone przez przewód sterujacy ze sterowanymi zdalnie zawora¬ mi przelaczajacymi. Te ostatnie korzystnie stano¬ wia odblokowywane hydraulicznie zawory zwrotne.Zaleca sie umieszczenie w doprowadzeniach do zaworów przelaczajacych recznie uruchamianych zaworów odcinajacych, pozwalajacych na odlacza¬ nie calego ukladu zasilania silowników od hydrau¬ licznego ukladu zasilania scianowego. Oprócz tego pomiedzy przewodem cisnieniowym hydraulicznego ukladu zasilania i przylaczem prowadzacym dc urzadzenia przelaczajacego celowe jest wlaczanie zaworu redukcyjnego, pozwalajacego na utrzyma¬ nie cisnienia roboczego silownika w okreslonych, nastawianych granicach.Wynalazek w (przykladzie wykonania uwidocznio¬ no na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie w widoku z góry uklad urzadzenia strugowego ze* sterownikiem docisku struga wedlug wynalazku, fig. 2 — uklad polaczen korzystnej po¬ staci wykonania sterownika docisku struga, fig. 3 zas — dodatkowy blok sterowniczy do sterowania recznego i automatyki przelaczen, do korzystnego stosowania w urzadzeniu wedlug fig. 2.Przodek wybierkowy 10 stanowi dluga sciane, przed która umieszczono w zwykly sposób prze¬ nosnik 11, stanowiacy lancuchowy przenosnik zgrzeblowy. Jego trasa jest zestawiona w znany sposób z oddzielnych czlonów rynnowych o ogra¬ niczonej ruchomosci przegubowej, tak, ze przenos¬ nik moze byc kierowany odcinkami za pomoca si¬ lowników hydraulicznych 12, dzialajacych na niego od strony podsadzkowej. Przenosnik 11 tworzy pro¬ wadzenie struga 13, który jak wiadomo otacza prze¬ nosnik mieczem 14 i jest napedzany lancuchem na¬ pedowym 15, prowadzonym po posadzkowej stro¬ nie przenosnika w kanalach lancuchowych, leza¬ cych jeden na drugim. Lancuch napedowy 15 stru¬ ga jest na obu koncach przewiniety na kolach lan¬ cuchowych 16, stanowiacych przeniesienie napedu.Oba uklady napedowe 17 struga na koncach prze¬ nosnika skladaja sie kazdy z silnika elektrycznego 18 o duzej mocy i przekladni 19 z walem napedo¬ wym na którym jest osadzone kolo lancuchowe 16.Urzadzenia strugowe tego rodzaju sa znane i nie wymagaja blizszych wyjasnien.Silowniki 12 sa zamocowane swymi tloczyskami 20 do przenosnika od strony podsadzkowej i ulo- zyskowane w znany sposób na oddzielnych czlo¬ nach hydraulicznej obudowy kroczacej, czego nie uwidoczniono na rysunku. Uklad ten jak zwykle jest ustawiony tak, ze przy wysuwaniu silownika 12 przenosnik scianowy 11, stanowiacy prowadze¬ nie struga przyciska sie do przodka 10, a przy od¬ dzialywaniu przeciwnym silownik po odciazeniu polaczonego z nim stojaka przyciaga odpowiednia czesc obudowy, przy czym przenosnik stanowi opo¬ re silownika.Hydrauliczny uklad zasilania cisnieniowego urza¬ dzenia kopalnianego zawiera przewód cisnieniowy P i przewód odplywowy R, oba poprowadzone wzdluz frontu robót wybierkowych, do których przylacza sie rózne odbiorniki hydrauliczne, jak zwalszcza stojaki hydrauliczne obudowy kroczacej 5 i silowniki -hydrauliczne 12, zazwyczaj poprzez za¬ wory sterujace. Do sterowania hydraulicznym cis¬ nieniem roboczym silowników 12 stosuje sie wed¬ lug wynalazku sterownik cisnienia, który w przed¬ stawionym przykladzie wykonania stanowi urzadze- io nie sterujace 21 umieszczone na napedzie 17 struga.Urzadzenie sterujace 21 mozna np. umiescic w skrzynce sterowniczej, osadzonej na napedzie stru¬ ga. Moze ono równiez byc oddzielone od napedu struga i np. polaczone z zabezpieczeniami napedu. 15 Istotne jest to, aby urzadzenie sterujace 21 reago¬ walo na stan obciazenia napedu 17 struga i w za¬ leznosci cd tego stanu emitowalo sygnaly steruja¬ ce do przewodu sterujacego 22 ulozonego wzdluz sciany. Kazdy silownik 12 ma oddzielny narzad w przelaczajacy 23, przylaczony do przewodu steruja¬ cego 22. W przypadku sterowania elektrycznego na¬ rzady przelaczajace 23 korzystnie stanowia urza¬ dzenia przelaczajace na drodze elektromagnetycz¬ nej, ewentualnie przekazniki. Przyrzady przelacza- 25 jace 23 stanowia czesc skladowa urzadzen do usta¬ wiania cisnienia 24 odpowiadajacych oddzielnym silownikom i polaczonych przewodem odgaleznym 26 z hydraulicznym przewodem cisnieniowym P i przewodem odgaleznym 25 z hydraulicznym prze- so wodem odplywowym R.Oprócz tego urzadzenia do nastawiania cisnienia 24 sa polaczone po stronie wyjscia przewodami a i b z oboma przestrzeniami A i B silowników 12.Urzadzenia nastawy cisnienia 24 maja w przed- 35 stawionym przykladzie wykonania po dwa zawory redukcyjne 27 i 28, które dlawia wysokie cisnienie robocze w przewodzie cisnieniowym P ukladu za¬ silania scianowego do róznych wartosci cisnienia.Przylaczanie i odlaczanie zaworów redukcyjnych 40 27 i 28 nastepuje poprzez element przelaczajacy 23, w zaleznosci od sygnalów sterujacych urzadzenia sterujacego 21, dostarczanych przewodem 22.W celu docisniecia prowadnicy struga lub prze¬ nosnika scianowego 11 do przodka wybierakowe- 45 go 10 doprowadza sie ciecz pod cisnieniem do przestrzeni B w silownikach 12. Cisnienie w glów¬ nym przewodzie cisnieniowym P ukladu zasilania scianowego jest jednak tak wysokie, ze przy bez¬ posrednim przylaczeniu przestrzeni B dla takiego 50 cisnienia roboczego przenosnik dociska sie do scia¬ ny zbyt silnie, co moze miec szkodliwy wplyw na prace struga. Przy ruchu struga do przodu prze¬ nosnik musi byc jednak dociskany do przodka wy¬ bierkowego z duza sila. Oprócz tego przestawianie 55 czlonów obudowy zwiazanych z poszczególnymi si¬ lownikami wymaga najczesciej bardzo duzych sil.Ma przy tym znaczenie to, ze przestrzenie cisnie¬ niowe A i B silowników moga byc poddawane cis¬ nieniom roboczym, mozliwie dokladnie dobieranym w do kazdego rodzaju procesu. Do tego celu sluza za¬ wory redukujace cisnienie 27 i 28, które przeksztal¬ caja wysokie cisnienie z przewodu cisnieniowego P na cisnienie o pozadanych wielkosciach. Zawory 27 i 28 mozna zestawic badz z pojedynczego zaworu 65 redukcyjnego, nastawionego bezstopniowo, badz z110 445 7 dwóch lub wiecej nastawionych na stale zaworów redukcyjnych, przy czym jednak zawór 27 przypo¬ rzadkowuje sie przewodowi a wiodacemu do prze- strzani B, a drugi 28 przewodowi b prowadzacemu do przestrzeni A. Przelaczanie zaworów 27 i 28 na¬ stepuje poprzez przewód sterujacy 22 z urzadzenia sterujacego 21 w zaleznosci od obciazenia napedu 17 struga. W najprostszy sposób uzyskuje sie to jak nizej.Gdy strug 13 na poczatku ruchu urabiania na dolnym lub górnym koncu sciany znajduje sie w poblizu umeszczonego tu napedu 17, to tak dlugo, jak naped 17 struga pozostaje nieruchomy, przes¬ trzenie B silowników 12 sa przylaczone poprzez za¬ wory 27 i przewody 26 do przewodu cisnieniowego P, przy czym w przestrzeniach B panuje cisnienie, które wedlug nastawy zaworów 27, albo jest równe cisnieniu roboczemu w przewodzie P lub jest niz^ sze od niego. W takim stadium przestrzenie B mo¬ ga znajdowac se pod mozliwie wysokim cisnieniem, skutkiem czego uzyskuje sie to, ze przy poczatku ruchu urabiania prowadzenia struga ewentualnie przenosnik scianowy 11 jest ciasno przycisniety do przodka wybierakowego 10. Nie jest przy tym bez¬ wzglednie wymagane, aby cisnienie robocze bylo zredukowane zaworem 27 do wartosci nizszej niz cisnienie w przewodzie cisnieniowym P. Jak tylko naped 17 struga 13 zostanie wlaczony i tym sa¬ mym strug 13 rozpocznie swój ruch urabiania, urzadzenie sterujace 21 wysyla do narzadów przela¬ czajacych 23 poprzez przewód sterujacy 22 syg¬ nal, który przelacza zawory redukcyjne 27 tak, iz wysokie cisnienie z przewodu cisnieniowego P zo¬ staje zredukowane do znacznie nizszego cisnienia roboczego. Oznacza to, ze przestrzenie B silowni¬ ków 12 znajduja sie w czasie ruchu urabiania stru¬ ga 13 pod nizszym cisnieniem, co powoduje zmniej¬ szenie docisku prowadzenia struga, ewentualnie przenosnika do sciany w pozadanym stopniu.Na koncu ruchu urabiania naped 17 struga w ce¬ lu odwrócenia kierunku ruchu struga zatrzymuje sie na krótko, co powoduje, ze zawory redukcyjne 28 ponownie przelaczaja sie na pelne lub wyzsze cisnien e robocze i podczas postoju struga przestrze¬ nie B silowników 12 ponownie znajduja sie pod wyzszym cisnieniem roboczym, przy czym docisk prowadzenia struga, ewentualnie przenosnika zwieksza sie tak dalece, ze zostaje on przycisniety bezposrednio do przodka wybierkowego 10, o ile to nie nastapilo juz w czasie ruchu napedu struga w warunkach mniejszego cisnienia w silowniku.W tego rodzaju ukladzie sterowania docisk zale¬ zy od stanu przelaczenia napedu 17 struga, przy czym urzadzenie sterujace 21 wydaje sygnaly za¬ lezne od stanu przelaczen. W najprostszy sposób realizuje sie to tak, ze np. urzadzenie sterujace 21 ma czlon sterujacy, przykladowo prosty przelacz¬ nik, ewentualnie sprzezony mechanicznie z elemen¬ tem wlaczajacym i wylaczajacym naped struga, ze odpowiednio przy wlaczaniu i wylaczaniu napedu sitruga przelacznik elekryczny przestawia sie, ewentualnie zamyka i otwiera, przez co doprowa¬ dza sie do przelaczników 23 przewodem 22 odpo¬ wiednie sygnaly sterujace. Przy sterowaniu zdal¬ nym, hydraulicznym lub pneumatycznym mozna w 8 tym przypadku urzadzenie sterujace 21 zastapic prostym zaworem sterujacym, sprzezonym mecha¬ nicznie z wylacznikiem napedu struga.Opisany sterownik docisku struga mozna wyko¬ nac tak, ze docisk silowników 12 w czasie suwu urabiania struga 13 jest sterowany w zaleznosci ii od obciazenia napedu struga 17, w kierunku zimiejszenia sily dccislku przenosnika lub prowadzenia struga do sciainy przy rosnacym obciazeniu lilio pabcozu pradu przez naped struga. Mozna przy tym pracowac przy bezstopniowej lub stopniowanej zmianie docisku w silownikach 12. W najprostszym wykonaniu ste¬ rownik docisku struga obniza docisk prowadzenia struga do sciany tylko przy przekroczeniu okreslo¬ nego obciazenia granicznego napedu 17 struga przy¬ wracaja natychmiast ponownie jego normalna war¬ tosc, przy obnizeniu tego obciazenia ponizej war¬ tosci granicznej.Urzadzenie sterownicze 21 moze w tym przypad¬ ku miec czlon sterujacy, zalezny od poboru pradu przez naped 17 struga, dostarczajacy potrzeone syg¬ naly przy okreslonym poborze pradu w napedzie struga przewodem 22 do elementów sterujacych 23.W tym celu mozna stosowac znane przyrzady, n^e wymagajace blizszego opisu.W przedstawionym przykladzie wykonania stero¬ wnika wedlug wynalazku urzadzenie do nastawia¬ nia cisnienia sklada sie z urzadzen zaworowych 24 przylaczonych do oddzielnych silowników, z któ¬ rych kazda sklada sie z dwóch zaworów redukcyj¬ nych 27 i 28, z których jeden np. zawór 27 przenosi wyzsze, a drugi — 28 nizsze cisnienie. Mozliwe jest jednak zaopatrzenie kazdego z urzadzen zaworo¬ wych 21 w tylko jeden zawór redukcyjny. W< tym przypadku urzadzenie pozwala na doprowadzenie do przestrzeni B silowników 12, w zaleznosci od obciazenia napedu 17 struga, badz pelnego cisnie¬ nia roboczego P pracujacego w ukladzie zasilania, badz cisnienia zmniejszonego. Istnieje równiez moz¬ liwosc stosowania zamiast zdalnego sterowania ele¬ ktrycznego 22 i zaworów elektromagnetycznych ukladów sterowania pneumatycznego lub hydra¬ ulicznego, przy czym elementy przelaczajace 23 w tym przypadku korzystnie stanowia tloki nastaw- cz^, a zawory redukcyjne — zawory uruchamiane tlokami.Silowniki 12 rozmieszczone wzdluz przenosnika lub prowadnicy struga moga byc równiez zestawia¬ ne grupami, zaopatrzonymi we wspólne urzadzenie do nastawiania cisnienia, sterowane przewodem sterujacym w ten sposób, ze silowniki poszczegól¬ nych grup nastawiane sa w zaleznosci od obciaze¬ nia i nastawy napedu 17 struga. W tym przypadku cylindry laczy sie w grupy, które znajduja sie w oddzielnych obszarach pracy struga i które umoz¬ liwiaja wlaczenie nizszego cisnienia na czas przej¬ scia struga.Istnieje równiez mozliwosc zastosowania wspól¬ nego dla wszystkich silowników 12 sciany wspól¬ nego urzadzenia do nastawiania cisnienia, z jednym lub wiecej zaworami redukcyjnymi, zmniejszajacy¬ mi cisnienie P z ukladu zasilania do wartosci wy¬ maganej dla docisku struga. Do wyjscia tego cen¬ tralnego urzadzenia nastawiania cisnienia przyla¬ cza sie przestrzenie B silowników. 10 15 JO 25 30 35 40 45 50 55 60110 445 10 W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 i 3 wy¬ stepuje przewód wysokiego cisnienia P i przewód odplywowy R centralnego ukladu hydraulicznego, poprzez które zasila sie zarówno hydrauliczna obu¬ dowe kroczaca, jak i ewentualnie dalsze odbiorni¬ ki hydrauliczne. Pompa wysokiego cisnienia HP dostarcza ciecz pod wysokim cisnieniem do prze¬ wodu cisnieniowego P. Przewód odplywowy R jest przylaczony do zasobnika V.Calosc automatyki przelacznika silowników 12 miesci sie w glównym bloku sterujacym M, ko¬ rzystnie umieszczonym w poblizu nie uwidoczn.o- nego napedu struga i jest z nim polaczone elek¬ trycznymi przewodami sterowniczymi 22 i 22'. Na napedzie struga jest umieszczony nie uwidoczniony zadajnik sygnalów, który tworzy uwidocznione na fig. 1 urzadzenie sterujace 21, wydajace elektrycz¬ ne sygnaly zalezne od obciazenia, zwlaszcza poboru pradu przez naped struga. Na fig. 2 uwidoczniono tylko pojedynczy silownik 12. Oczywiste jest jed¬ nak, ze do przesuwania i dociskania do sciany prze¬ nosnika, ewentualnie prowadnicy struga stosuje sie duza liczbe silowników hydraulicznych 12 rozmiesz¬ czonych wzdluz przenosnika i jaik zazwyczaj opar¬ tych na hydraulicznej' obudowie kroczacej w ten sposób, ze przy wysuwaniu tloczysk 20 silowników 12 naciska sie na przenosnik, a przy wsuwaniu pod¬ ciaga sie odpowiedni czlon obudowy.Automatyka zestawiona w glównym bloku ste¬ rujacym M zawiera urzadzenie sterowania zaworo¬ wego z dwoma uruchamianymi elektromagnetycz¬ nie zaworami sterujacymi 117 i 118, polaczonymi przewodami laczacymi 119 i 120 z przewodami cis¬ nieniowym P i odplywowym R centralnego ukladu zasilania. Uruchamianie zaworów sterujacych 117 i 118 nastepuje poprzez elektryczne przewody ste¬ rownicze 22 i 22'. Blok M zawiera równiez urza¬ dzenie przelaczajace 121 z czterema zdalnie uru¬ chamianymi zaworami przelaczajacymi 122—125, stanowiacymi zawory zwrotne, odblokowywane hy¬ draulicznie. Zawory 122 i 125 sa polaczone wspól¬ nym przewodem sterowniczym 126 z wyjsciem za¬ woru sterujacego 118. Zawory 123 i 124 sa pola¬ czone przez wspólny przewód sterowniczy 127 z wyjsciem zaworu sterujacego 117. Zawory 112 i 123 sa polaczone ze soba przewodem 128 i poprzez prze¬ wód 129 z przewodem odplywowym R. W przewo¬ dzie równoleglym 130 znajduje sie zawór odcinaja¬ cy 131 w postaci kranu, laczacy z jednej strony przewód odplywowy R, a z drugiej przewód 130 prowadzacy do zaworów 123 i 124.Oba zawory 124 i 125 sa polaczone przez przewód 132 ze soba i poprzez przewód 133 z przewodem cisnieniowym P. W przewodzie 133 znajduje sie zawór odcinajacy 134 w postaci kranu, który przez przewód 135 jest polaczony z przewodem S zasi¬ lajacym silowniki. Przewodem 135 sa polaczone równiez oba zawory 122 i 124. Odpowiednio do te¬ go zawory 123 i 125 oraz drugi zawór odcinajacy 131 sa polaczone przewodem 130 z drugim przewo¬ dem T zasilania silowników. Oba przewody zasila¬ nia silowników S i T sa przeprowadzone wzdluz wybierki scianowej, przy czym do nich sa przy¬ laczone wszystkie silowniki 12. Przewody S i T stanowia przemiennie przewody cisnieniowe i od¬ plywowe. W przewodzie laczeniowym 133 zaworu odcinajacego 134 jest wlaczony zawór redukcyjny 136 nastawiony np. na cisnienie robocze 20—300 barów, przez co wyzsze cisnienie z przewodu cisnie- 5 niowego P redukuje sie do zyczonego, nizszego cis¬ nienia roboczego silowników 12. Oprócz tego do przewodu 133 jest przylaczony zawór nadmiarowy 137. Silowniki 12 sa polaczone przez dodatkowy blok sterowniczy Z z oboma przewodami zasilaja- H cymi S i T za pomoca dodatkowych przylaczy E i F, Dodatkowy blok sterowniczy Z ma dwa zawory odcinajace 139 i 140, polaczone za pomoca sprzeze¬ nia mechanicznego 141 i sa wspólnie wlaczane recz¬ nie dzwigni 142. 15 Oba zawory maja cztery pozycje przylaczen a'-d\ Zawór 139 sluzy do nastawy automatyki przelacza¬ nia podczas pracy struga, zas zawór 140 sluzy do recznego sterowania silowników 12. Obie przestrze¬ nie cylindrowe A i B silowników 12 sa poprzez 20 przewody laczace 143 lub 144 przylaczone do obu wyjsc C i D dodatkowego bloku sterowniczego, któ¬ re ze swej strony sa w przedstawiony sposób po¬ laczone przemiennie z zaworami 139 i 140 poprzez przewody 145 i 146. Po stronie wejsciowej oba za- 25 wory sa polaczone przez cztery przewody 147, 148, 149 i 150 do obu przewodów przylaczeniowych 151 i 152, poprzez które dodatkowy blok sterowniczy Z jest polaczony z przewodami zasilajacymi Si T silowniki 12. 30 W równoleglych przewodach skrótowych 147—150 znajduja sie po jednym zawory zwrotne 153—156.Sterownik docisku struga wedlug fig. 2 pracuje w nastepujacy sposób. Przy normalnej pracy stru¬ ga zawór sterujacy 118 jest wlaczony poprzez elek- 35 tryczny przewód sterowniczy 22' tak, ze przewód sterowniczy 126 poprzez polaczenie 119 jest zlaczo¬ ny z przewodem cisnieniowym P.Zawór sterujacy 117 znajduje sie w uwidocznio¬ nym polozeniu, w którym jego przewód sterowni- 40 czy 127 jest poprzez przewód 120 polaczony z prze¬ wodem odplywowym R. Poprzez znajdujacy sie pod cisnieniem przewód sterujacy 126 zaworu steruja¬ cego 118 oba sterowane zdalnie zawory przelacza¬ jace 122 i 125 zostaja odblokowane i otwarte. Ciecz 45 pod cisnieniem przeplywa skutkiem tego poprzez zawór redukcyjny 136 i z odpowiednio zmniejszo¬ nym cisnieniem wchodzi poprzez przewód 133, otwarty zawór odcinajacy 134, przewód 132 i ot- warlty zarwór przelaczajacy 125 do przewodu ^ zasilajacego T silowniki 12, który w tym przypad¬ ku stanowi przewód cisnieniowy. Drugi przewód zasilajacy S sluzy przy tym jako przewód odply¬ wowy, poniewaz poprzez przewód 135 otwarty za¬ wór przelaczajacy 122 i przewód 123 jest polaczony 55 z przewodem odplywowym R centralnego ukladu zasilania.Przy normalnej pracy struga dodatkowy blok sterowniczy Z jest polaczony tak, ze zawory 139 i 140 znajduja sie w pozycjach d' i ewentualnie d. 60 Oznacza to, ze przestrzen B silowników 12 poprzez przewód 144, zawór 139, oraz przewód 152 jest po¬ laczona z przenoszacym cisnienie przewodem zasi¬ lajacym T, zas druga przestrzen A silowników 12 poprzez przewody 143 i 145, zawór 139 i przewód 65 151 jest polaczona z przewodem odplywowym S.110 445 u Takie polaczenia powoduja, ze silowniki 12 wysu¬ waja sie do przodu, przyciskajac do sciany przenos¬ nik badz prowadnice struga.Przy przekroczeniu okreslonego maksymalnego poboru mocy przez naped struga, jak to ima miej¬ sce zwlaszcza w przypadku jego zablokowania, urza¬ dzenie sterujace wydaje sygnal elektryczny, któ¬ ry poprzez przewód 22 przylacza zawór sterujacy 117. Równoczesnie drugi zawór sterujacy 118 zo¬ staje przelaczony poprzez przewód 22', co np. na¬ stepuje przez przerwanie obwodu pradu podtrzy¬ mujacego w tym przewodzie sterowniczym 22\ Przy przelaczaniu zaworu sterujacego 117 jego przewód sterowniczy 127 jest polaczony z przewodem cis¬ nieniowym P, tak, iz zawory przelaczajace sa od- bWcowane i otwarte, podczas gdy zawory przela¬ czajace 122 i 125 sa zaimlkniejte. Skutkiem togo prze¬ wód zasilajacy S silowniki 12 jest poprzez przewód 135, otwarty zawód przelaczajacy 124, przewód 132 zawór odcinajacy 134, przewód 133 i zawór reduk¬ cyjny 136 jest polaczony z przewodem cisnieniowym P, podczas gdy drugi przewód zasilajacy T silow¬ niki 12 jest poprzez przewód 130, otwarty zawór przelaczajacy 123 i przewód 129 polaczony z prze¬ wodem odplywowym R.Na zasadzie wyrównania cisnien pomiedzy obo¬ ma przewodami S i T laczy sie przestrzen A silow¬ ników 12 z przewodem S bedacym pod cisnieniem, a druga przestrzen B silowników 12 z przewodem odplywowym T tak, ze silowniki 12 wsuwaja sie przyciagajac prowadnice struga ewentualnie prze¬ nosnik do obudowy.Jak tylko pobór mocy przez naped struga spad¬ nie ponizej okreslonej wartosci, a wiec usunie sie zablokowanie struga, oba zawory 117 i 118 ponow¬ nie zostaja przelaczone przez sygnaly z elektrycz¬ nych przewodów sterowniczych 22 i 22* i silowniki 12 poczna ponownie wysuwac sie.Za pomoca dodatkowego bloku sterowniczego Z mozna dokonywac przelaczen ze sterowania auto¬ matycznego na reczne i odwrotnie. Jesli np. silow¬ nik 12 powinien usunac sie poprzez sterowanie re¬ czne, to zawór 140 wprowadza sie do pozycji wla¬ czonej, przy czym równoczesnie równiez inny za¬ wór 139 przechodzi do pozycji a'. Oczywiscie, w pozycji a zaworu 140 przestrzenie A silowników 12 jest poprzez przewód 117, otwarty zawór zwrotny 153 i przewód 152 polaczone z znajdujacym sie pod cisnieniem przewodem zasilajacym T, podczas gdy drugie przestrzenie B silowników 12 poprzez prze¬ wody 144 i 146, otwarty zawór zwrotny 156 i prze¬ wód 151 sa polaczone z przewodem odplywowym S. Przelaczenie zaworów w pozycje c umozliwia odpowiednie wysuniecie silowników 12.Znajdujace sie w przewodach skrótowych 147— 156 zawory zwrotne 153—156 sa tak polaczone, ze przy wlaczeniu sterowania recznego (zawór 140) jest zablokowane przelaczanie automatyczne (za¬ wór 139) a przy wlaczeniu sterowania automatycz¬ nego jest zablokowane sterowanie reczne.Na fig. 3 uwidoczniono korzystna postac wyko¬ nania dodatkowego bloku sterowniczego Z dla pra¬ cy automatycznej i sterowania recznego. Blok ste¬ rowniczy 160 ma tu wspólny dla wszystkich zawo¬ rów wal przelaczajacy 162, uruchamiany np. dzwig- 12 nia reczna, osadzony obrotowo i zaopatrzony w cztery kulaczki przelaczajace 163—166, z których kazdy przelacza dwa zawory. Odpowiednio do czte¬ rech pozycji obu zaworów 139 i 140 (fig. 2) blok 5 sterowniczy 160 ma dwie grupy zaworów, kazda zlozona z czterech zaworów 167 i 168 stanowiacych uruchamiane popychaczami zawory kuliste. Zawory obu grup sa zmostkowane po stronie wejscia, przy czym przewody mostkujace sa analogiczne do mo- 10 stkujacych zawory zwrotne na fig. 2 odpowiadaja¬ ce zaworom 153—156. Uklad polaczen i dzialanie sa identyczne poza tym jak w ukladzie wedlug fig. 2. Istotne jest, ze blok sterowniczy 160 dla wszyst¬ kich zaworów ma wspólny, obrotowy wal przela- 15 czajacy 162, który umozliwia pozycje wlaczenia pracy automatycznej, reczne wsuwanie i wysuwanie silowników, oraz w czwartej pozycji zablokowanie hydrauliczne obu przestrzeni A i B silowników 12.Z as tr zezeoiaa patentowe 1. Sterownik docisku strugowych urzadzen ura¬ biajacych wyposazonych w prowadnice struga, 25 zwlaszcza struga nozowego, ustawiana wzdluz przodka wybierkowego i dociskana za pomoca si- lowoilków hydraulicznych, z lancuchem napedu struga prowadzonym po podsadzkowej stronie prze¬ nosnika, w którym oddzialywanie cisnienia na si¬ at lowniki jest sterowane urzadzeniem sterowniczym, znamienny tym, ze ma urzadzenie sterownicze (21 sterujace silownikami (12) w zaleznosci od obcia¬ zenia napedu (17) struga, zwlaszcza jego poboru pradu i/lub jego podlaczenia. *5 2. Sterownik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze silowniki (12) sa wyposazone w urzadzenie (24) do nastawy cisnienia, sterowane urzadzeniem sterow¬ niczym (21). 3. Sterownik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze 40 urzadzenie sterownicze (21) jest polaczone poprzez przewód sterowniczy (22) z urzadzeniem (24) do na¬ stawy cisnienia ewentualnie jego urzadzeniem prze¬ laczajacym (23). 4. Sterownik wedlug zastrz. 2 albo 3, znamienny 45 tym, ze urzadzenie (24) do nastawy cisnienia skla¬ da sie z przylaczonych do oddzielnych silowników (12) lub grup silowników urzadzen do nastawy cis¬ nienia (24), zestawionych z zaworów redukcyjnych, uruchamianych urzadzeniem sterowniczym (21). 50 5. Sterownik wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze urzadzenie sterownicze (21) jest sprzezone z ukladem wlaczenia i wylaczania napedu (17) stru¬ ga, przy czym w pozycji wlaczenia napedu (17) struga silowniki (12) sa samoczynnie ustawione na 55 nizsze cisnienie robocze, a przy wylaczaniu napedu (17) struga po samoczynnym przelaczeniu znajduja sie pod wyzszym cisnieniem roboczym. 6. Sterownik wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze sterowane zdalnie urzadzenie (24) do nastawy 60 cisnienia stanowi polaczenie przestrzeni (A, B) si¬ lowników (12) ze zródlami róznych cisnien. 7. Sterownik wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze silowniki (12) prowadnicy struga sa zestawione w grupy silowników, z których kazda poprzez wlas- 15 ny przewód sterowniczy (22) jest polaczona z urza-110 445 13 14 dzeniem sterowniczym (21) w celu sterowania w zaleznosci od stanu obciazenia napedu struga. 8. Sterownik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma sterowane urzadzeniem sterowniczym (21) urzadzenie (117, 118, 121) przelaczajace przeciwnie dzialajace cisnienie w silownikach (12) przy okres¬ lonej wartosci obciazenia napedu struga. 9. Sterownik wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze urzadzenie przelaczajace ma uruchamiane syg¬ nalami sterujacymi zawory sterujace (117, 118), po¬ laczone poprzez przewody sterownicze (22, 22*) z przewodami laczeniowymi silowników (12), w któ¬ rych znajduja sie sterowane zdalnie zawory prze¬ laczajace (122—125). 10. Sterownik wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze zawory przelaczajace (122—125) sa polaczone po stronie wejscia do przewodu cisnieniowego i od¬ plywowego (P, R) hydraulicznego ukladu zasilania, a po stronie wyjscia do przeprowadzonych wzdluz ubierki scianowej przewodów zasilajacych (S, T), z którymi sa polaczone oddzielne silowniki (12). 11. Sterownik wedlug zastrz. 9 albo 10, znamien¬ ny tym, ze zawory sterujace (117, 118) sa po stronie wejscia przylaczone do przewodów cisnieniowego i odplywowego (P, R) hydraulicznego ukladu za¬ silania, a po stronie wyjsciowej przez przewody sterownicze (126, 127) z zaworami przelaczajacymi (122—125). 12. Sterownik wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze zawory przelaczajace (122—125) stanowia zawo¬ ry zwrotne, otwierane hydraulicznie. 13. Sterownik wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze zawory przelaczajace (122—125) sa polaczone parami na wejsciach ewentualnie wyjsciach, przy czym jedna para tych zaworów (122, 123) jest po¬ laczona przez przewód (129) z przewodem odplywo¬ wym (R) hydraulicznego ukladu zasilania, a druga s para tych zaworów (124, 125), poprzez zawór re¬ dukcyjny (136) z przewodem cisnieniowym (P) ukla¬ du zasilania, przy czym jeden zawór, kazdej pary jest polaczony z przewodem zasilania (S) silowni¬ ków, a drugi z drugim przewodem zasilania (T) si¬ lowników. 14. Sterownik wedlug zastrz. 11, znamienny tym, ze zawory przelaczajace (122—125) sa polaczone z przewodami cisnieniowym (P) i odpywowym (R) za pomoca przewodów, w kazdym z których znaj¬ duje sie zawór odcinajacy, uruchamiany recznie. 15. Sterownik wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze silowniki (12) sa do przewodów zasilania (S, T) przylaczone poprzez dodatkowy blok sterowniczy (Z), nastawiony dowolnie dla pracy automatycznej lub recznej. 16. Sterownik wedug zastrz. 15, znamienny tym, ze dodatkowy blok sterowniczy (Z) ma grupe za¬ worów (167) do pracy automatycznej i grupe za¬ worów (168) do sterowania recznego, przy czym zawory obu grup sa sterowane przez wspólny wal przelaczajacy (162), przy czym po stronie wejscio¬ wej przylacza zaworów sa zmostkowane przewo¬ dami z zaworami zwrotnymi (153—156), które przy wlaczeniu sterowania recznego blokuja przewody polaczen automatycznych a przy wlaczeniu stero¬ wania automatycznego — blokuja przewody stero¬ wania recznego. 15 20 t 25110 445 'A nzi.M 19- 2 ^11 J -18 FIG.1 -21 16 20 i a 12 ?7 2/ ---=« M& B ^l 28 20 M & 12 n 27 1 -15 B 12 % T b 28 27 W' - k22 26 23 25 26 -23 25 24 20 j / Q jH/ 26 J_ "b7 b 28 27 e*C23 2,0 ) !2 a ifc^- H4 20 B b 28 A i? 2.7 oLJt B b ^8" 26 25 1_ 24 2£ -23 25 J_110 445 HP X- 120- M- ^\|T i i i j 0- 133— "9 1129. 135m u^_ "Al 122. h rE5H •-f 117 cfft -22 t FIG. 2 136 —\ i 11—4" i .137 119- ^m O'30 123 bO~H H Ix 5 128^?: O 124 132 125 148 K7 153 151- DOOOD / 140 143- 1 T—X d j: r. 141 ar-jr O.I L b1 ^ T v -120 118 1 121 6 ! 221 -152 149 150 ^ E TD 145 1^6 20 l c lT Tl T-" 1^2 139 144 -12B 12A 12110 445 Bltk Zaim. 247/81 Na/klad 120 A-4 Cena 45 zl PL PL PL PL PL PL