Przedmiotem wynalazku jest przekladnia obie¬ gowa, umozliwiajaca uzyskanie bardzo malych przesuniec katowych w precyzyjnych mechaniz¬ mach podzialowych i sterujacych.Znany stan techniki. Znana jest przekladnia obiegowa, opisana przez W. Surowiaka w ksiazce pt. „Przekladnie obiegowe (planetarne)" str. 342 (PWT — Warszawa 1959), skladajaca sie z dwu slimacznie ulozyskowanych obrotowo na wale centralnym, z których jedna uzyskuje naped od slimaka osadzonego na walku wejsciowym, a dru¬ ga uzyskuje naped z walka wejsciowego poprzez przekladnie walcowa i wspólpracujacy z nia sli¬ mak.Zarówno slimacznice jak i kola walcowe róznia sie miedzy soba nieznacznie iloscia zebów, np. o jeden zab. Ruchy obrotowe slimacznic przeno¬ szone sa poprzez zwiazane z nimi i osadzone na wspólnej osi dwa kola stozkowe centralne zaze¬ bijace sie z kolem stozkowym satediiltarnym osadzo¬ nym obrotowo na walku polaczonym prostopadle z walem centralnym i stanwiacym razem z kola¬ mi stozkowymi jarzmowo przenoszace ruch obroto¬ wy od slimacznic na wal centralny. Na skutek przeciwnych obrotów slimacznic ruchy ich sa su¬ mowane przez przekladnie satelitarna utworzona z kól stozkowych i przekazywane na wal central¬ ny. Kolo stozkowe satelitarne uzyskuje w punktach zazebienia z kolami stozkowymi centralnymi dwie rózne predkosci przeciwnie skierowane, a wiec 10 15 20 30 srodek kola stozkowego satelitarnego i wal cen¬ tralny maja predkosc obrotowa bedaca róznica tych dwóch predkosci. Opisana przekladnia umoz¬ liwia uzyskanie przelozen rzedu kilku milionów.Z uwagi na niedokladnosc przekladni stozkowej realizujacej ruch wyjsciowy, przekladnie obiegowe tego typu nie zapewniaja odpowiedniej doklad¬ nosci przelozenia wymaganej w bardzo dokladnych przyrzadach pomiarowych stosowanych, np. w spek¬ trometrach rentgenowskich.Istota wynalazku. Przekladnia wedlug wyna¬ lazku zawiera dwie przekladnie slimakowe, któ¬ rych slimacznice osadzone sa na osi centralnej, przy czym jedna slimacznica jest nieruchoma, zwiazana z obudowa przekladni, natomiast druga slimacznica osadzona jest obrotowo za pomoca walka wyjsciowego w gniezdzie obudowy. W osi nieruchomej slimacznicy ulozyskowany jest walek wejsciowy polaczony za pomoca stopniowej prze¬ kladni walcowej z walkiem przenoszacym ruch obrotowy na dwie przekladnie stozkowe, umiesz¬ czone na koncach tego walka. Kola napedzane przekladni stozkowych osadzone sa na dwu wal¬ kach, na których osadzone sa równiez dwa slima¬ ki, przy czym jeden z tych slimaków zazebia sie z nieruchoma slimacznica, a drugi zazebia sie z obrotowa slimacznica. Stopniowa przekladnia wal¬ cowa oraz slimaki ulozyskowane sa w jarzmie osadzonym obrotowo w osi centralnej na wewne¬ trznych czopach lub gniazdach slimacznic. 109 930109 930 r Przekladnia wedlug wynalazku, w innym wyko¬ naniu ma walek wejsciowy razem z silnikiem umieszczony w korpusie jarzma, przy czym po¬ miedzy walkiem wejsciowym a dwoma walkami z osadzonymi na nich slimakami, znajduja sie dwie stopniowe przekladnie walcowe, przenoszace ruch obrotowy z walka wejsciowego na slimaki.Korzystne skutki wynalazku. Przekladnia we¬ dlug wynalazku zapewnia uzyskanie przelozen rze¬ du kilkunastu -milionów, przy równoczesnym za¬ pewnieniu bardzo duzej dokladnosci przelozenia, gdyz ruch wyjsciowy jest róznica ruchów dwóch przekladni slimakowych, które z reguly sa bar¬ dziej dokladne od przekladni walcowych badz stozkowych.Objasnienie rysunku. Przekladnia wedlug wy¬ nalazku pokazana jest w przykladzie wykonania odtworzonym na xysunku w dwu wariantach, na którym fig. 1 przedstawia I wariant przekladni w przekroju pionowym wzdluz osi centralnej; fig. 2 — w przekroju poziomym przez osie wzdluz¬ ne siLimalków i kól stozkowych, fig. 3 — II wariant przekladni w przekroju poziomym przez osie wzdluzne slimaków, a fig. 4 — drugi wariant prze¬ kladni w widoku z boku w plaszczyznie prosto¬ padlej do osi wzdluznych slimaków.Przyklad wykonania wynalazku Wariant I W osi centralnej przekladni wedlug wynalazku znajduje sie z jednej strony nieruchoma slimacz¬ nica 1 zwiazana z obudowa 2, a z drugiej stro¬ ny obrotowa slimacznica 3, której wal wyjsciowy 4 ulozyskowany jest w gniezdzie obudowy 2, przy czym róznica ilosci zebów obu slimacznic jest bar¬ dzo mala i wynosi 1 do kilku zebów. Obydwie slimacznice 1 i 3 od strony wewnetrznej maja trzpienie lub gniazda, na których osadzone jest obrotowo jarzmo 6. W osi nieruchomej slimaczni¬ cy 1 osadzony jest obrotowo walek wejsciowy 7, polaczony poprzez stopniowa przekladnie walcowa 8 z walkiem 9, na koncach którego znajduja sie dwa zebniki przekladni stozkowych 10 i 11, przy czym stopniowa przekladnia walcowa 8 ulozysko- wana jestl w jarzmie 6 równolegle do osi central¬ nej. Kola napedzane przekladni stozkowych 10 i 11 osadzone sa na wspólnych walkach 12 i 13 ra¬ zem z dwoma slimakami 14 i 15 zazebiajacymi sie odpowiednio ze slimacznica nieruchoma 1 i sli¬ macznica obrotowa 3, przy czym walki 12 i 13 z osadzonymi na nich slimakami 14 i 15 ulozys¬ kowane sa w jarzmie 6.Wariant II Przekladnia wedlug wynalazku, wykonana w wariancie II, zamiast walka wejsciowego 7 i stop¬ niowej przekladni walcowej 8 oraz przekladni stoz¬ kowych 10 i 11, ma umieszczony w jarzmie 6 sil¬ nik 16, którego os stanowiaca walek wejsciowy 17 polaczona jest za pomoca dwóch stopniowych przekladni 18 i 19 z dwoma walkami 12 i 13, wy- 10 15 konanymi wedlug wariantu I. Pozostale elementy wykonane sa tak jak w wariancie I.Dzialanie przekladni jest nastepujace: Slimak 14 obracajac sie obiega nieruchoma sli¬ macznice 1 powodujac jednoczesnie obrót jarz¬ ma 6 oraz slimacznicy 3, dla której slimak 15 stanowi zabierak, przy czym jedna z przekladni slimakowych jest lewoskretna, druga zas prawo- skretna. W tym samym czasie, obracajacy sie sli¬ mak 15 powoduje obrót slimacznicy 3 w kierun¬ ku przeciwnym do kierunku ruchu jarzma 6. Za¬ tem ruch obrotowy slimacznicy 3 i walu wyjscio¬ wego 4 jest suma dwóch przeciwnie skierowa¬ nych ruchów obrotowych. ^ Przy nieznacznie róznicaych sie przelozeniach przekladni slimakowych, ruch walu wyjsciowego 4 jest bardzo wolny.Zastrzezenia patentowe 1. Przekladnia obiegowa, zawierajaca jarzmo i- dwie przekladnie slimakowe, których slimacz¬ nice umieszczone sa w osi centralnej, znamienna 25 tym, ze jedna z przekladni slimakowych ma nieru¬ choma slimacznice (1),zwiazana z obudowa (2), a druga przekladnia slimakowa ma obrotowa sli¬ macznice (3) osadzona za pomoca walka wyjscio¬ wego (4) w gniezdzie obudowy (2), przy czym w 30 osi slimacznicy (1) osadzony jest obrotowo walek wejsciowy (7) polaczony poprzez stopniowa prze¬ kladnie walcowa (8) z walkiem (9), na koncach któ¬ rego znajduja sie dwa zebniki przekladni stozko¬ wych (10 i 11), których kola napedzane osadzone 35 sar na wspólnych walkach (12 i 13) razem z odpo¬ wiednimi slimakami (14 i 15) wspólpracujacymi ze slimacznicami (1 i 3)), przy czym stopniowa prze¬ kladnia walcowa (8) oraz walki (12 i 13) z osadzo¬ nymi na nich slimakami (14 i 15) ulozyskowane sa 40 w jarzmie (6), które z kolei ulozyskowane jest obrotowo w osi centralnej na czopach (5) lub w gniazdach slimacznic (2 i 3). 2. Przekladnia obiegowa zawierajaca jarzmo i dwie przekladnie slimakowe, których slimacz- 45 nice umieszczone sa w osi centralnej, znamienna tym, ze jedna z przekladni slimakowych ma nie¬ ruchoma slimacznice (1) zwiazana z obudowa (2), a druga przekladnia slimakowa ma obrotowa sli¬ macznice (3) osadzona za pomoca walka wyjscio- 90 wego (4) w gniezdzie obudowy (2), przy czym wa¬ lek wejsciowy (17) stanowiacy os silnika (16 umieszczonego w jarzmie (6) polaczony jest po¬ przez dwie stopniowe przekladnie walcowe (18 i 19) z dwoma walkami (12 i 13), na których osa- 55 dzone sa slimaki (14 i 15) wspólpracujace ze sli¬ macznicami (1 i 3), przy czym stopniowe przeklad¬ nie walcowe (18 i 19) oraz walki (12 i 13) z osa¬ dzonymi na nich slimakami (14 i 15) ulozyskowa¬ ne sa w jarzmie (6), które z kolei ulozyskowane 60 jest obrotowo w osi centralnej na czopach (5) lut w gniazdach slimacznic (1 i 3).109930 13 11 Fig.1 Rg.2 PL