Przedmiotem wynalazku jest przyrzad tnacy do maszyn zniwnych, majacy noze zamocowane do ciegna ibez konca napietego na kolach prowadza¬ cych i napedowych.Znane dotychczas przyrzady tnace mozna zasze¬ regowac do dwóch grup. Pierwsza z nich stano¬ wia przyrzady tnace typu nozycowego, ogólnie stosowane w maszynach rolniczych. Rosliny scina¬ ne sa tymi przyrzadami na krawedzi dwóch ostrych elementów przesuwajacych sie w przeciwnych kierunkach po sobie i bedacych w bezposrednim styku. Druga nowsza grupe stanowia przyrzady ciecia bezpodporowego — ogólnie nazywane ro¬ tacyjnymi. Scinanie roslin odbywa sie tu ostrym elementem, który poruszajac sie z duza predko¬ scia uderza w zdzbla. Bewladmosc zdzbla przy tym uderzeniu pozwala na wnikniecie noza w material i jego rozdzielenie.Obydwie wymienione grupy przyrzadów tna¬ cych posiadaja wady i niedoskonalosci. Najistot¬ niejsza wada przyrzadów tnacych nozycowych jest mala wydajnosc spowodowana ogólnie niska srednia predkoscia nozy. Predkosc ta nie prze¬ kracza 4 m/sek. Podwyzszenie predkosci przy po¬ suwisto-zwrotnym ruchu nozy prowadzi do po¬ wstawania szkodliwych drgan przenoszonych na maszyne, a takze do wzrostu mocy biegu jalo¬ wego.Druga istotna wada nozycowych przyrzadów tnacych jest ich sklonnosc do zapychania, czyli 2 dostawania sie niescietych roslin miedzy pare tnaca (nozyk• i krawedz przeeiwtnaca). Powodu¬ je to przestoje technologiczne maszyn. Techniczna trudnosc dokladnego prowadzenia nozy, dokladne¬ go wykonaaiia, utrzymania stalego docisku nozy powoduje, ze nie zawsze para tnaca jest w bez¬ posrednim styku, co przy malej prekosci nozy jest glówna przyczyna zapychania przyrzadu.Przyrzady tnace, rotacyjne w porównaniu z no¬ zycowymi przyrzadami tnacymi posiadaja wiek¬ sza wydajnosc i nie przejawiaja sklonnosci do za¬ pychania sie, nie sa jednak pozbawione wad.Istotna ich wada jest duze jednostkowe zapo¬ trzebowanie mocy. Noze wraz z konstrukcja nos¬ na poruszaja sie z duza predkoscia, energicznie oddzialujac na {rosline scinaja ja i nadaja jej duza predkosc.Chaotyczny ruch roslin powoduje, ze sa one przeciinaine powtórnie lub kilkakrotnie. Taki spo¬ sób scinania jest przyczyna duzego zapotrzebo¬ wania mocy. Jednoczesnie odciete czesci roslin spadaja na sciennisko i praktycznie stanowia stra¬ te plonu.Przy ikoszeniu roslin motylkowych kosiarkami 25 rotacyjnymi zostaje oderwanych dodatkowo wiele najwartosciowszych czesci roslin (lisci) stanowia¬ cych powazna strate planu. Fakt ten dyskwalifi¬ kuje stosowanie kosiarek rotacyjnych do kosze¬ nia roslin motylkowych, zwlaszcza przesuszonych.Jest to druga istotna wada przyrzadów tnacych 10 15 20 30 109 846 *0109 846 3 4 rotacyjnych. Nie bez znaczenia jest równiez ich wysoki koszt wytwarzania i eksploatacji spowo¬ dowany skomplikowana konstrukcja.Z opisów patentowych Republiki Federalnej Niemiec nr 1915'534, mir 1507368 oraz opisu paten¬ towego ZSRR nr 188777 znane sa rozwiazania ma¬ jace (nozycowe zespoly tnace, w których nozyki mocowane sa do elastycznego ciegna napedowego bez konca i poruszaja sie w jednym kierunku.Scinanie odbywa sie pomiedzy ostrzem nozyka i elementu przeciwtonacego mocowanego do ramy.W rozwiazainiach takich zapewnione byc musi do¬ leganie nozyków do przeciwostrzy, w przeciwnym przypadku nastepuje bowiem zapychanie przy¬ rzadu tnacego. 1 Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad znanych przyrzadów tnacych z nozami na ela¬ stycznym ciegnie.Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety przez wyposazenie tego rodzaju przyrzadów tna¬ cych w elementy podpierajace scinany material ponad i pod nozem, przy czym pomiedzy gór¬ nym elementem podpierajacym a nozem oraz po¬ miedzy dolnym elementem podbierajacymi a no¬ zem znajduja sie wolne przestrzenie.Dla osiagniecia prawidlowego prowadzenia nozy w wolnej przestrzeni pomiedzy górnym elemen¬ tem podpierajacym a dolnym elementem podpie¬ rajacym korzystnie jest zastosowac, w przyrzadzie tnacym wedlug wynalazku, górne i dolne po¬ wierzchnie prowadzace dla nozy. W jednym z roz¬ wiazan konstrukcyjnych przyrzad tnacy ma od dolu ploze wykazujaca na przednim koncu po¬ wierzchnie prowadzaca, na której slizgaja sie no¬ ze usytuowane ponad nia. Nad nozami jest zain¬ stalowana pokrywa zaopatrzona na przednim kon¬ cu w prowadzaca powierzchnie stykajaca sie od góry z nozami.Przyrzad tnacy wedlug wynalazku uwidocznio¬ no w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia go w przekroju po¬ przecznym pionowym, a fig. 2 — czesc tego przy¬ rzadu w widoku z góry.Przyrzad tnacy jest zmontowany na dwóch belkach nosnych o ksztalcie plaskowników 1 i 2. umieszczonych jedna nad druga. Belki te po¬ laczone sa srubami 3. Odleglosc miedzy belkami wyznaczaja tulejki dystansowe 4, które stanowia jednoczesnie osie pasowych kól 5 prowadzacych ciegno napedowe 6. Do belki dolnej 1 przymoco¬ wana jest srubami 3 wygieta z blachy stalowej ploza 7. Do plozy 7 mocowane sa w pewnej po- dzialce elementy 8 podpierajace zdzbla w pro¬ cesie ich ciecia, tworzac forme grzebienia. Pod¬ pierajace elementy 8 wygiete sa z druitu profi¬ lowego o przekroju poprzecznym trójkatnym.W przestrzeni 14 poruszaja sie w jednym kie¬ runku noge 9 zamocowane srubami 10 do cieg¬ na napedowego 6 bez konca prowadzonego na ko¬ lach 5. Noze 9 w czasie ruchu nie stykaja sie ? elementami podpierajacymi 8, lecz, wspólpracuja z nimi w dostatecznie malej odleglosci. Odleglosc te utrzymuja powierzchnie 15 plozy 7 i powierz¬ chnie 16 pokryw 11 przymocowanej srubami 12 do 'belki górnej 2. Odcinek powrotny ciegna 6' po¬ rusza sie w oslonie 13, przymocowanej do belek nosnych 1' d 2. iW przykladowym rozwiazaniu konstrukcyjnym przedstawianym .na fig. 1 i 2 elementy podpiera- rajace 8 maja ksztalt haków, których dolna, czesc 8a stanowi dolny element podpierajacy scinany material, a górna czesc 8b stanowi górny ele¬ ment podpierajacy. Oczywiste jest, ze kazdy z górnych i. dolnych elementów podperajacych mo¬ ze stanowic oddzielna czesc maszyny przymoco¬ wana w jakikolwiek znany sposób do jej kon¬ strukcji nosnej.W konstrukcji wedlug 'wynalazku mozie 9 po¬ ruszaja sie w jednym kierunku w przestrzeni 14 pomiedzy- górnym podpierajacym elementem 8b a dolnym elementem podlpiera\jacym 8a, nie sty¬ kajac sie z jego powierzchniami. Elementy 8a i 8b nie pelnia funkcja przeciwostrzy, a podbieraja jedynie zdzbla, które dostaja sie w pole poru¬ szajacego sie noza 9 i sa przez "ten nóz scinane.Predkosc liniowa ciegna 6 z nozami 9 jest wiek¬ sza od predkosci nozy w znanych (przyrzadach no¬ zycowych i niniejsza od predkosci stosowanych w znanych rotacyjnych przyrzadach tnacych. Wiek¬ sza predkosc nozy w przyrzadzie wedlug wyna¬ lazku od predkosci nozy w przyrzadach nozyco¬ wych pozwala na uzyskanie -wiekszej wydajnosci maszyny i pewniejszego- przecinania, a tym samym unika sie zapychania przyrzadu. Jednoczesnie moc pobierana podczas biiegu jalowego jest mniejsza niz w znanych rozwiazaniach z uwaigi na brak wymusizomego tarcia. Podczas ciecia w przyrzadzie wedlug wynalazku nóz nie nadaje przyspieszen scinanym zdzblom, co w efekcie daje male straty plonu.Zastrzezenia patentowe 1. Przyrzad tnacy do maslzyn zniwnych, maja¬ cy noze zamocowane do ciegna bez konca napie¬ tego na kolach prowadzacych d napedowych, zna¬ mienny tym, ze jest wyposazony w elementy pod¬ pierajace (8a, 8b) scinany material ponad i pod nozem (9), przy czym pomiedzy górnym podpiera¬ jacym elementem (8a) a nozem (9) oraz pomie¬ dzy dolnym podipjerajacym elememtem (8b) a no¬ zem (9) znajfduja sie wolne przestrzenie. 2. Przynzad tnacy wedlug zaistrz. 1, znamienny tym, ze ma od dolu ploze (7) zaopatrzona w pro¬ wadzaca powierzchnie <15) dla nozy. 3. Przyrzad tnacy wedlug zastrz, 1 albo 2, zna¬ mienny tym, ze ponad1 nozami (9) zainstalowana jest pokrywa (11) zaopatrzona w prowad^ca po¬ wierzchnie (16). 10 15 20 25 30 35 40 45 50 •109 846 A-A 11 12 4 2 13 Fig. 1.Fig. 2. PL