Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ konania elektrycznego zlacza zaciskowego, sposób wykonania takiego zlacza oraz zlacze zaciskowe.Chodzi tu o trwale polaczenie elektryczne bez lu¬ towania.Znanych jest wiele rodzajów elektrycznych zlacz zaciskowych. Przykladowo stosuje sie wystep kon¬ taktowy z tulejowa czescia laczaca, której jedna czesc jest owinieta silnie wokól oczyszczonego z izolacji konca przewodu, a druga czesc jest owinie¬ ta scisle wokól izolacji, polozonej obok oczyszczo¬ nego z niej konca. Urzadzenie sluzace do wyko¬ nywania czynnosci zdejmowania izolacji zawiera na ogól pare narzynek oraz elementy, sluzace do przemieszczania przynajmniej jednej z nich w kie¬ runku drugiej, w celu zacisniecia miedzy nimi od¬ powiednich czesci styku.Znany jest sposób wciskania izolowanego prze¬ wodu, zarówno jednorodnego jak i linki, do otwie¬ rajacej izolacje szczeliny w czesci koncówkowej styku elektrycznego. Przyklad takiego styku jest przedstawiony w opisie patentowym USA nr 3867005. Zawiera on pare szczelin przecinajacych izolacje, uformowanych przez dwa wystajace do wewnatrz wystepy umieszczone w równoleglych do siebie, bocznych scianach uksztaltowanej w formie litery U czesci styku elektrycznego. W opisie pa¬ tentowym USA m; 3959868 opisano narzedzie recz¬ ne sluzace do wprowadzania izolowanego przewo¬ du do otwierajacego izolacje styku typu opisanego 10 15 20 25 30 w opisie patentowym USA nr 3867005. W razie po¬ trzeby wprowadzania i zakonczenia wiekszej liczby izolowanych przewodów jednoczesnie, ostrze wpro¬ wadzajace ulega zwielokrotnieniu.Uzyte okreslenie „otwieranie izolacji" obejmuje wszystkie sposoby, przy których pomocy izolacja pokrywajaca drut lub linke jest cieta, przecinana, sciskana, przerywana, lub zdzierana przez jeden, lub wiecej elementów, w celu uzyskania dostepu do zyly i zapewnienia z nia styku elektrycznego.Pomimo faktu zapewnienia dobrego polaczenia elektrycznego przez stosowane sposoby otwierania izolacji, stwierdzono, ze w pewnych przypadkach istnieje mozliwosc obluzowania polaczenia. Szcze¬ gólne problemy wystepuja w przypadku linek, któ¬ re przy wprowadzaniu podlegaja odksztalceniu z jednoczesnym sciskaniem przez otwierajace izolacje elementy stykowe. Pózniejsze przylozenie sil roz¬ ciagajacych, zarówno osiowych jak poprzecznych, do przewodów utrzymywanych przez ten docisk powoduje powstanie odksztalcen typu obluzowa¬ nia, przemieszczania skretek i zmiany polozenia — a zatem spadek docisku zapewniajacego styk. Jest oczywiste, ze stan taki jest wysoce niepozadany i nalezy mu zapobiegac.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do wprowadzania izolowanego przewodu do otwie¬ rajacej izolacje czesci styku elektrycznego przy jednoczesnym zaciskaniu otwierajacych izolacje czesci stykowych na izolowanym przewodzie. 109 589109 589 4 Ponadto celem wynalazku jest opracowanie spo¬ sobu wykonania zlacza zaciskowego miedzy izolo¬ wanym przewodem a otwierajaca izolacje czescia . styku elektrycznego oraz samo zlacze elektryczne, w którym przewód jest mechanicznie polaczony ze stykiem, z zapewnieniem stalego docisku miedzy nimi.Urzadzenie do wykonania- elektrycznego zlacza zaciskowego, w którym izolowany przewód jest wprowadzany do przecinajacego izolacje zestyku elektrycznego majacego otwarte na zewnatrz szcze¬ liny przecinajace izolacje, przy czym przewód jest wprowadzany w kierunku prostopadlym do osi ze¬ styku, które to urzadzenie ma zespól wprowadza¬ nia przewodu oraz zespól zaciskania czesci zestyku na przewodzie, wedlug wynalazku, charakteryzuje sie tym, ze zawiera wprowadzajace ramie posiada¬ jace przednia czesc, w której znajduja sie elemen¬ ty zaciskajace czesci bocznych scian zestyku na wprowadzonym przewodzie. Kazdy z zaciskajacych elementów posiada dwa tnace ostrza oraz dwie przecinajace sie-wzajemnie powierzchnie rozchyla¬ jace sie w strone czolowej powierzchni i przeci¬ najace ja przy bocznych powierzchniach wprowa¬ dzajacego ramienia.Wprowadzajace ramie ma przynajmniej jedna boczna powierzchnie slizgowo stykajaca sie z od¬ powiednim tnacym ostrzem szczeliny przecinajacej- izolacje zestyku, dla stabilizacji przemieszczania wprowadzajacego ramienia w kierunku zestyku.Korzystnie, wprowadzajace ramie ma ogranicza¬ jaca czolowa powierzchnie stykajaca sie z wpro¬ wadzanym przewodem, aby ograniczyc glebokosc zaciskania.Elektryczny zestyk jest wyposazony w przewe¬ zenie miedzy dwoma szerszymi czesciami przegrody miedzy dwoma sasiednimi zestykami, przeznaczone do usuwania naprezenia przewodu i usytuowane w osi przecinajacej izolacje szczeliny, zas wprowadza¬ jace ramie ma czesc sluzaca do wciskania przewo¬ du w usuwajace naprezenie przewezenie.Na bocznych powierzchniach wprowadzajacego ramienia wykonane jest przynajmniej jedno wgle¬ bienie zmniejszajace grubosc wprowadzajacego ra¬ mienia w obszarze wciskania przewodu do usuwa¬ jacego naprezenie przewezenia elektrycznego ze¬ styku.Elektryczny zestyk ma przynajmniej jedna pare odsunietych od siebie stykowych szczek wykona¬ nych w bocznych scianach zestyku, które to sty¬ kowe szczeki tworza przecinajaca izolacje szczeline, przy czym naprzeciw tych przecinajacych izolacje szczelin na wprowadzajacym ramieniu znajduja sie wspomniane zaciskajace elementy.Korzystnie, wprowadzajace ramie jest jednym z wielu ramioh wprowadzajacych, umieszczonych na wspólnym wsporniku.Sposób wykonania elektrycznego zlacza zacisko¬ wego izolowanego przewodu w przecinajacym izo¬ lacje zestyku elektrycznym, za pomoca zespolu wprowadzajacego i zaciskajacego przewód w prze¬ cinajacej izolacje szczelinie, wedlug wynalazku cha¬ rakteryzuje sie tym, ze czesc stykowej szczeki, wy¬ znaczajacej przecinajaca izolacje szczelina, wygina sie nad przewodem wprowadzajacym do tej szcze¬ liny i zaciska sie przewód przez jego docisk do elementu wsporczego, przy czym w etapie zaciska¬ nia odcina sie czesc, stykowej szczeki i naklada sie te odcieta czesc na przewód.Odcinanie czesci stykowej szczeki zestyku i na¬ kladanie tej odcietej czesci na przewód wykonuje sie równoczesnie.Etap zaciskania odbywa sie jednoczesnie z wpro¬ wadzaniem przewodu do zestyku.Zlacze zaciskowe, zawierajace izolowany prze¬ wód majacy przynajmniej jedna zyle elektryczna oraz izolacje otaczajaca te zyle oraz zawierajace przecinajacy izolacje przewodu zestyk elektryczny majacy otwarte na zewnatrz szczeliny przecinaja¬ ce izolacje wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze izolowany przewód jest docisniety do dol¬ nej sciany kanalu przewodowego elektrycznego ze¬ styku w przecinajacej izolacje szczelinie wyznaczo¬ nej przez stykowe szczeki przechodzace przez izo¬ lacje i pozostajace w styku elektrycznym z prze¬ wodem, przy czym stykowe szczeki maja odciete i zawiniete czesci dociskajace wprowadzany prze¬ wód do dolnej sciany kanalu przewodowego elek¬ trycznego zestyku.Przecinajaca izolacje szczelina ma dwie stykowe szczeki wysuniete z dolnej sciany kanalu przewo¬ dowego po przeciwnych stronach izolowanego prze¬ wodu, przy czym kazda z tych stykowych szczek ma czesc odgieta w kierunku srodka kanalu prze¬ wodowego do zaciskania przewodu miedzy tymi odgietymi czesciami.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w powiekszeniu widok czesci zestyku elektrycznego wspartego na dielektrycznej wkladce, z narzedziem do wprowadzania przewodów unie¬ sionym w polozeniu odpowiadajacym czynnosci wprowadzania i zakanczania przewodu, fig. 2 — widok z góry na zespól ostrzy wprowadzajacych umieszczonych na wspólnym wsporniku, stosowa¬ nych w urzadzeniu do jednoczesnego wprowadza¬ nia wiekszej liczby przewodów izolowanych, fig 3 — przekrój wzdluz linii III—III z fig. 1, z ostrzem wprowadzajacym w poczatkowym polozeniu wpro¬ wadzania, a fig. 4 przedstawia przekrój wzdluz li¬ nii III—III z fig. 1 — przedstawiajacy styk elek¬ tryczny po zakonczeniu czynnosci wprowadzania i zaciskania.Jak widac na fig. i, w sklad zlacza elektryczne¬ go 10 wchodzi dielektryczna wkladka 12 z szere¬ giem równoleglych przegród 14 z niej wystajacych, przegrody 14 okreslaja polozone miedzy nimi szcze¬ liny. Wkladka 12 posiada powierzchnie 16 polozona miedzy przegrodami 14, która przynajmniej cze¬ sciowo podpiera elektryczny zestyk 18.Zestyk 18 zawiera nie przedstawiona szczególo¬ wo na rysunku czynna czesc 20, która moze miec forme wtyku, gniazda lub wystepu, jak równiez lacznikowa czesc 22 o ksztalcie litery U, z para bocznych scian 24 i 26 wystajacych z dolnej scia¬ ny 25. Wglebienia w bocznych scianach ,24 i 26 o- kreslaja pare przecinajacych izolacje szczelin 28 i 30, które sa wyznaczone przynajmniej czesciowo przez szczeki stykowe 32 i 34.W przykladzie nie definiuje sie okreslonego ty¬ lo 15 20 15 30 35 40 45 50 555 109 589 6 pu szczeliny przecinajacej izolacjq, poniewaz moz¬ na zastosowac dowolna znana konstrukcje.Na koncu zlacza elektrycznego przegrody 14 przy¬ bieraja inne ksztalty lub rozmiary, tworzac mie¬ dzy dwoma szerszymi czesciami 36 przewezenie 38 * do usuwania naprezenia przewodu.Do kanalu o ksztalcie litery U utworzonego przez boczne sciany 24 i 26 jest wciskany izolowany prze¬ wód. Wchodzi on do szczeliny 28 i 30 gdzie szcze¬ ki kontaktowe otwieraja izolacje znajdujaca sie na io przewodzie i tworza styk elektryczny z zyla prze¬ wodu. W celu uzyskania polaczenia elektrycznego, izolowany przewód jest wciskany do lacznikowej czesci zestyku przez wprowadzajace ramie 40. W rozwiazaniu wedlug wynalsTzku przewód jest nie 15 tylko zaciskany przez szczeki stykowe oraz w prze¬ wezeniu 38 usuwajacym naprezenie, lecz ponadto czesc kazdej szczeki stykowej zostaje oddzielona i zagieta na przewodzie tak, ze zostaje on uchwy¬ cony miedzy ta czescia szczeki stykowej a dolna 20 sciana 25, zamykajac jednoczesnie normalnie otwar¬ ta na zewnatrz szczeline przecinajaca izolacje.Aby wykonac elektryczne zlacze zaciskowe we¬ dlug niniejszego wynalazku, ramie 40 narzedzia po¬ siada przednia czesc 42 z plaska czolowa powierz- » chnia 44, która wciska izolowany przewód do prze¬ cinajacej izolacje czesci elektrycznego zestyku 18.Na ramieniu 40, w miejscu polozonym na prze¬ ciwko przecinajacych izolacje szczelin 28 i 30, znaj¬ duja sie zaciskajace elementy 46. Elementy te za- 30 ciskaja czesci odpowiednich szczek stykowych na izolowanym przewodzie. Oprócz zaciskajacych ele¬ mentów 46 wprowadzajace ramie 40 jest wyposa¬ zone w pare wglebien 48, formujacych czesc usu¬ wajaca naprezenie 50. Czesc ta wciska odpowiednia 35 czesc izolowanego przewodu do zespolu usuwania naprezenia, okreslonego przez szersze czesci 36 oraz przewezenie 38 przegrody 14.Na fig. 2 przedstawiono zespól wprowadzajacych ramion 40, umieszczonych na wspólnym wsporni- 40 ku 52.Na fig. 3 narzedzie wprowadzajace a dokladniej pojedyncze ramie 40 jest przesuwane w kierunku pokazanych strzalka, wprowadzajac izolowany przewód 54 do przecinajacej izolacje czesci zesty- v 45 ku 18. Przewód 54 zawiera izolacje 56 wokól linki, skladajacej sie z wiekszej liczby zyl 58. Kazdy z zaciskajacych elementów 46 posiada pierwsze tna¬ ce ostrze 60, drugie tnace ostrze 62 oraz dwie przecinajace sie nawzajem powierzchnie 64 i 66 5° rozchylajace sie w strone czolowej powierzchni 44 i przecinajace ja przy bocznych powierzchniach ramienia 40. Przewód 54 wcisniety miedzy styko¬ we szczeki 32, 34 podlega deformacji, co jest lepiej widoczne na fig. 4, gdzie przedstawiono stan po 55 zakonczeniu operacji.Pierwsze i drugie tnace ostrza 60 i 62 odcinaja i oddzieraja czesci stykowych szczek 32 i 34 wzdluz krawedzi ciecia 68 i 70. Czesci te sa ozna¬ czone na fig. 4 liczbami 72 i 74. Oderwane od sty- *• kowych szczek 32 i 34 czesci 72 i 74 ulegaja za¬ winieciu przez powierzchnie 64 i 66, zbiegajac sie w miejscu oznaczonym 76 — w rezultacie zostaja zawiniete na izolowanym przewodzie 54 zamykajac przecinajaca izolacje szczeline i zaciskajac prze- «5 wód miedzy szczekami stykowymi 32 i 34 a dolna sciana 25 w przecinajacej izolacje lacznikowej cze¬ sci 22 elektrycznego zestyku 18.Podczas wprowadzania przewodu do zestyku 18 nastepuje równiez deformacja tego zestyku, w wy¬ niku czego sprezystosc zestyku zapewnia zacisnie¬ cie przewodu. W konstrukcji przedstawionej na rysunku boczne powierzchnie równoleglych prze¬ gród 14 stykaja sie podczas wprowadzania prze¬ wodu z bocznymi scianami 24 i 26 zestyku 18 za¬ pewniajac stabilizacje zestyku. Odpowiednio rów¬ niez ramie 40 narzedzia jest stabilizowane pod¬ czas czynnosci ciecia dzieki slizgowemu stykowi bocznych powierzchni 67 i 69 z tnacymi ostrzami 68 i 70. Ponadto boczne powierzchnie 67 i 69 sty¬ kaja sie z ostrzami tnacymi zapobiegajac odchy¬ laniu sie szczek do wewnatrz.Jak juz wspomniano uprzednio, rozwiazanie tech¬ niczne wedlug niniejszego wynalazku nie tylko za¬ pewnia uzyskanie dobrego styku elektrycznego, lecz równiez daje skuteczne zacisniecie mechanicz¬ ne przewodu w zlaczu. Przy zapewnieniu uchwy¬ cenia przewodu od góry przez zacisniete szczeki, wewnetrzna powierzchnia zawinietej czesci szczek daje jednoczesnie zwiekszenie powierzchni styku z metalowa zyla, jak pokazano na fig. 4.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do wykonania elektrycznego zlacza zaciskowego, w którym izolowany przewód jest wprowadzany do przecinajacego izolacje zestyku elektrycznego majacego otwarte na zewnatrz szcze¬ liny przecinajace izolacje, przy czym przewód jest wprowadzany w kierunku prostopadlym do osi zestyku, które to urzadzenie ma zespól wprowa¬ dzania przewodu oraz zespól zaciskania czesci ze¬ styku nar przewodzie, znamienne tym, ze urzadze¬ nie to ma wprowadzajace ramie (40) posiadajace przednia czesc (42), w której znajduja sie elementy (46) zaciskajace czesci bocznych scian (24, 26) ze¬ styku (18) na wprowadzonym przewodzie, przy czym kazdy z zaciskajacych elementów (46) posia¬ da dwa tnace ostrza (60 i 62) oraz dwie przecina¬ jace sie wzajemnie powierzchnie (64 i 66) rozchy¬ lajace sie w strone czolowej powierzchni (44) i przecinajace ja przy bocznych powierzchniach (67, 69) wprowadzajacego ramienia (40). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wprowadzajace ramie (4Cj) ma przynajmniej jedna boczna powierzchnie (67, 69) slizgowo styka¬ jaca sie z odpowiednim tnacym ostrzem (68, 70) szczeliny (28, 30) przecinajacego izolacje zestyku (18), dla stabilizacji przemieszczania wprowadza¬ jacego ramienia (40) w kierunku zestyku (18). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wprowadzajace ramie (40) ma ograniczajaca czolowa powierzchnie (44) stykajaca sie z wpro¬ wadzanym przewodem, aby ograniczyc glebokosc zaciskania-. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze elektryczny zestyk (18) jest wyposazony w prze¬ wezenie (38) miedzy dwiema szerszymi czesciami (36) przegrody (14), przeznaczone do usuwania na¬ prezenia przewodu i usytuowane w osi przecinaja-109 589 s cej izolacje szczeliny (28, 30), zas wprowadzajace ramie (40) ma czesc (50) sluzaca do wciskania prze¬ wodu w usuwajace naprezenie przewezenie (38); 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze na bocznych powierzchniach wprowadzajacego ramienia (40) wykonane jest przynajmniej jedno wglebienie (48) zmniejszajace grubosc wprowadza¬ jacego ramienia (40) w obszarze wciskania prze¬ wodu do usuwajacego naprezenie przewezenia (38) elektrycznego zestyku (18). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze elektryczny zestyk (18) ma przynajmniej jedna pare odsunietych od siebie stykowych szczek (32, 34) wykonanych w bocznych scianach (24, 26) ze¬ styku (18), które to stykowe szczeki (32, 34) two¬ rza przecinajaca izolacje szczeline (28, 30), przy czym naprzeciw tych przecinajacych izolacje szcze¬ lin (28, 30), na wprowadzajacym ramieniu (40), znajduja sie wspomniane zaciskajace elementy (46). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wprowadzajace ramie (40) jest jednym z wielu ramion wprowadzajacych umieszczonych na wspóK nym wsporniku (52). 8. Sposób wykonania elektrycznego zlacza zaci¬ skowego, izolowanego przewodu w przecinajacym izolacje zestyku elektrycznym, za pomoca zespolu wprowadzajacego i zaciskajacego przewód w prze¬ cinajacej izolacje szczelinie, znamienny tym, ze czesc stykowej szczeki, wyznaczajacej przecinajaca izolacje szczelina, wygina sie nad przewodem wprowadzanym do tej szczeliny i zaciska s\a prze¬ wód przez jego docisk do elementu wsporczego, przy czym w etapie zaciskania odcina sie czesc 10 15 stykowej szczeki i naklada sie te odcieta czesc na przewód. 9. Sposób wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze odcinanie czesci stykowej szczeki zestyku i nakla¬ danie tej odcietej czesci na przewód wykonuje sie równoczesnie. 10. Sposób wedlug zastrz. 8, znamienny tym, ze etap zaciskania odbywa sie jednoczesnie z wpro¬ wadzaniem przewodu do zestyku. 11. Elektryczne zlacze zaciskowe, zawierajace przynajmniej jedna zyle elektryczna oraz izolacje otaczajaca te zyle oraz zawierajace przecinajacy izolacje przewodu zestyk elektryczny majacy otwar¬ te na zewnatrz szczeliny przecinajace izolacje, zna¬ mienne tym, ze izolowany przewód (54) jest doci¬ sniety do dolnej sciany (25) kanalu przewodowego elektrycznego zestyku (18) w przecinajacej izolacje szczelinie (28, 30) wyznaczonej przez stykowe szcze¬ ki (32, 34) przechodzace przez izolacje i pozostaja¬ ce w styku elektrycznym z przewodem, przy czym stykowe szczeki (32, 34) maja odciete i zawiniete czesci (72, 74) dociskajace wprowadzany przewód do dolnej sciany (25) kanalu przewodowego elek¬ trycznego zestyku (18). 12. Zlacze wedlug zastrz. 11, znamienne tym, ze przecinajaca izolacje szczelina (28, 30) ma dwie stykowe szczeki (32, 34) wysuniete z dolnej sciany (25) kanalu przewodowego po przeciwnych stro¬ nach izolowanego przewodu, przy czym kazda z tych stykowych szczek (32, 34) ma czesc (72, 74) odgieta w kierunku srodka kanalu przewodowego do zaciskania przewodu miedzy tymi odgietymi czesciami (72, 74).M.—~tf WZGraf. Z-d 2, z. 777/81, n. 120.Cena 45 zl PL