PL106543B1 - Sposob barwienia plaskich wlokienniczych materialow - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób barwienia plaskich wlókienniczych materialów róznymi grupami barwników, szczególnie tkanin z wlókien naturalnych i chemicznych lub z mieszanek róznych rodzajów wlókien.

Znane sa róznesposoby barwienia plaskichwlókienniczych materialów, w których stosuje sie wodne lub z organicznych rozpuszczalników roztwory albo zawiesiny barwników i obrabia sie wlókienniczy material w barwiarskim roztworze lub nanosi sie barwiarski roztwór na wlókienniczy ma¬ terial przez napawanie albo natryskiwanie.

Barwienie prowadzi sie zwykle w temperaturach wyzszych od temperatury otoczenia przy stosowaniu normalnego lub podwyzszonego cisnienia, poniewaz podwyzszona tempera¬ tura jest jednym z podstawowych czynników przyspiesza¬ jacych dyfuzje barwników w glab wlókien i skracajacych czas barwienia.

Nadmierna szybkosc barwienia moze byc przyczyna nierównosci wybarwien, z tego wzgledu proces barwienia jest regulowany stopniowym wzrostem temperatury lub tez dodatkiem srodków hamujacych wyciaganie berwnika ~l barwiarskiego roztworu. Barwiarski roztwór zawiera równiez srodki antymigracyjne, które maja za zadanie przeciwdzialac niekorzystnym skutkom niekontrolowanego przemieszczania sie barwnika w barwionym materiale pod wplywem róznych czynników takich jak dynamika procesu barwienia, dyfuzja czy tez czynniki mechaniczne.

Plaskie wlókiennicze materialy takie jak tkaniny, dzianiny, przedziny i inne sa barwione w stanie rozprostowanym to jest w szerokosci oraz w stanie nierozprostowanym to jest w pasmie. Barwienie plaskich wlókienniczych materia¬ lów w szerokosci odbywa sie w sposób ciagly lub okresowy.

Ciagly sposób barwienia polega na tym, ze wlókienniczy material w postaci pojedynczej rozpostartej warstwy jest napawany barwiarskim roztworem, a nastepnie jest podda¬ wany odpowiedniej obróbce w celu utrwalenia naniesionego na wlókna barwnika. Barwnik naniesiony mechanicznie na wlókno przez napawanie dopiero w dalszych operacjach utrwalania lub wywolywania dyfunduje w glab wlókna powodujac jego przebarwienie. Utrwalanie lub wywolywanie jest przeprowadzane w kapieli wodnej, atmosferze pary nasyconej lub przegrzanej albo przez obróbke termiczna napojonego wlókienniczego materialu w innych srodowis¬ kach gazowych czy cieklych lub lezakowanie w tempera¬ turzeotoczenia.

Do barwienia sposobem napawania stosuje sie'barwniki charakteryzujace sie malym powinowactwem do wlókien i nie wyciagajace z barwiarskiego roztworu, gdyz jednolitosc wybarwienia calej partii zalezy od utrzymania, stalego stezenia barwnika w barwiarskim roztworze podczas napa¬ wania.

Okresowy sposób barwienia polega na tym, ze wlókien¬ niczy material odwijany z nawoju w postaci pojedynczej rozpostartej warstwy jest zanurzany w barwiarskim roz¬ tworze najczesciej o temperaturze wrzenia, a nastepnie jest nawijany ponownie na inny nawój. Operacje ta powtarza sie kilkakrotnie, az do osiagniecia zadanej intensywnosci wybarwienia. Do barwienia sposobem wyczerpywania barwnika z roztworu stosuje sie barwniki charakteryzujace sie dobrym powinowactwem do wlókien i .dobrze wyciaga* 106 543106 543 3 jace z barwiarskiego roztworu w celu prawidlowego wyko¬ rzystania barwnika.

Wlókiennicze materialy, szczególnie z wlókien syntetycz¬ nych, moga byc równiez barwione w postaci nawoju z per¬ forowanym rurowym rdzeniem. Wlókienniczy material jest barwiony barwiarskim roztworem znajdujacym sie w stalej cyrkulacji, tloczonym przez nieruchomy nawój najpierw w jedna, a nastepnie w druga strone.

Celem wynalazku jest zmniejszenie zuzycia barwników i osiagniecie nowych efektów kolorystycznych na wlókien¬ niczym materiale, a zadaniem technicznym jest opracowanie takiego sposobu barwienia, który umozliwi uzyskanie innych wybarwien-po obu stronach wlókienniczego materialu.

Cel ?Jten "•¦ osiagnieto przez barwienie wlókienniczego materialu w postaci kilku rozprostowanych, dokladnie do siebie przylegajacych warstw, róznymi grupami barwników, droga nanoszenianarciarskiego roztworu, nie zawieraja¬ cego srodków zabezpieczajacych przed migracja barwnika, na odpowiednio przygotowany wlókienniczy material wykazujacy wysoka chlonnosc, a nastepnie przez utrwalanie barwników we wlóknach tak ulozonego wielowarstwowo wlókienniczego materialu.

Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze wprowadza sie do barwiarskiego roztworu wlókienniczy material w po¬ staci co najmniej dwóch bezposrednio ze soba stykajacych sie warstw i w znany sposób barwi sie tak uformowany wlókienniczy material. Nastepnie suszy sie uformowany warstwowo wlókienniczy material i w zaleznosci od grupy uzytych barwników utrwala sie lub wywoluje barwniki we wlóknach, w znany sposób, odpowiedni dla barwników uzytych do barwienia. Po pierwszym wybarwieniu rozdziela sie poszczególne warstwy wlókienniczego materialu i wpro¬ wadza sie ponownie do barwiarskiego roztworu tak wybar- wiony wlókienniczy material w postaci co najmniej dwóch bezposrednio sie ze soba stykajacych innymi niz uprzednio powierzchniami warstw i w znany sposób barwi sie tak uformowany warstwowo wlókienniczy material.

Do pierwszego i drugiego barwienia wlókienniczego materialu stosuje sie barwiarskie roztwory o odmiennych skladach jakosciowych lub ilosciowych, w szczególnosci zawierajace odmienne barwniki, w celu uzyskania innych kolorów wybarwien na prawej i lewej stronie wlókienni¬ czego materialu. Podczas pierwszego i drugiego barwienia mozna stosowac równiez odmienne parametry procesu , barwienia. Nastepnie suszy sie tak wybarwiony i uformowany warstwowo wlókienniczy material i w zaleznosci od grupy stosowanych barwników utrwala sie lub wywoluje barwniki we wlóknach, w znany sposób, odpowiedni dla barwników uzytych do barwienia.

Odmiana sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze wprowadza sie do barwiarskiego roztworu wlókienniczy material w postaci co najmniej dwóch bezposrednio ze soba stykajacych sie warstw i w znany sposób barwi sie tak uformowany wlókienniczy material. Nastepnie suszy sie tak wybarwiony i uformowany warstwowo wlókienniczy material i w zaleznosci od giupy uzytych barwników utrwala sie lub wywoluje barwniki we wlóknach* w znany sposób, odpowiedni dla barwników uzytych do barwienia. Uzyskuje sie odmienne wybarwienia prawej i lewej strony wlókienni¬ czego materialu, w tym samym kolorze, ale rózniace sie intensywnoscia zabarwienia. Wykorzystana jest tu migracja czastek barwnika, która spotegowana jest przez odpowiednie przygotowanie wlókienniczego materialu dla uzyskania jego wysokiej zwilzalnosci, nie stosowanie srodków anty- migracyjnych w procesie barwienia oraz stosowanie wysokiej 4 temperatury w czasie obróbki. W takich warunkach w trak¬ cie suszenia i termicznego utrwalania lub wywolywania barwników we wlóknach wybarwionego, uformowanego wielowarstwowo wlókienniczego materialu nastepuje szyb- sze odparowanie cieczy na zewnetrznej stronie tego ukladu*.

Barwniki w strumieniu cieczy migruja w kierunku zewne¬ trznych, nie stykajacych sie ze soba powierzchni poszcze¬ gólnych warstw wlókienniczego materialu, gdzie odkladaja. sie i utrwalaja w wiekszych ilosciach niz przy wewnetrznych* stykajacych sie ze soba powierzchniach, powodujac inten¬ sywniejsze zabarwienie wlókienniczego materialu w poblizu tych jego zewnetrznych powierzchni.

Sposób barwienia wlókienniczega materialu wedlug wynalazku pozwala na zmniejszenie zuzycia barwników przez zmniejszenie intensywnosci wybarwienia lewej strony wlókienniczego materialu oraz umozliwia otrzymanie nowych efektów kolorystycznych przez odpowiednie na¬ kladanie wybarwien dla uzyskania innych kolorów obu stron wlókienniczego materialu. Sposób ten moze byc stosowanym do barwienia wlókienniczego materialu z wlókien natural¬ nych i chemicznych oraz ich mieszanek.

Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykladzie jego stosowania w zakresie barwienia tkanin. Barwienie- prowadzi sie w sposób ciagly w agregacie do barwienia- tkanin w szerokosci skladajacym sie z urzadzenia zasilajacego* umozliwiajacego odwijanie tkanin z dwóch nawojów, na¬ pawali z walami wyzymajacymi, suszarki z polami stabi¬ lizujacymi oraz urzadzenia do jednoczesnego odbierania dwóch warstw tkanin i ich nawijania na oddzielne nawoje*.

Zasilanie agregatu moze odbywac sie z jednego nawoju, na który uprzednio nawinieto dwie warstwy tkanin. Bar¬ wienie mozna prowadzic takze w innych urzadzeniach dc- ciaglego barwienia tkanin w szerokosci.

Tkanine nalezy uprzednio przygotowac do barwienia, w celu zwiekszenia jej chlonnosci, najlepiej stosujac proces bielenia, i merceryzacii lub przez dodatek odpowiednich srodków zwilzajacych. Tak przygotowana tkanine nawija, sie w postaci dwu warstw na jeden nawój, którym zasila sie- 40 agregat do ciaglego barwienia tkanin w szerokosci. Barwienie prowadzi sie w napawarce z walami wyzymajacymi, a utrwa¬ lanie barwnika w tkaninie odbywa sie w suszarce ramowej z polami stabilizujacymi.

W czasie barwienia i utrwalania tkanina jest prowadzona 45 w dwóch usytuowanych jedna nad druga warstwach w taki sposób, ze lewe powierzchnie obydwu tkanin dokladnie stykaja sie ze soba, a piawe powierzchnie tych tkanin maja bezposrednia stycznosc z barwiarskim roztworem i srodo¬ wiskiem, w którym prowadzi sie suszenie i utrwalanie bar- - 50 wnika. Napawanie tkanin barwiarskim roztworem odbywa sie w temperaturze okolo 20 °C, suszenie w temperaturze 100—120 °C, a utrwalanie w temperaturze 160—170 °C- Wybarwienia tkanin z zawartoscia wlókien syntetycznych utrwala sie przez termosolowanie w temperaturze 195—210* 55 °C w czasie okolo 60 sekund. Przy stosowaniu takiego sposobu barwienia uzyskuje sie wybarwienie tkanin w jed¬ nym kolorze, ale obydwie powierzchnie tkanin odznaczaja sie inna intensywnoscia zabarwienia.

Dla uzyskania róznych kolorów wybarwien na obydwu 60 stronach tkaniny nalezy prowadzic dwukrotne barwienie tkanin. Tkaniny wybarwione w wyzej podany sposób jednym rodzajem barwników nalezy wybarwic ponownie drugim barwnikiem, stosujac przy tym inne ulozenie po¬ szczególnych warstw tkanin. W tym celu rozdziela sie sie; 65 obydwie uprzednio wybarwione tkaniny i ponownie nawija106 543 sie na jeden nawój, odwracajac je w taki sposób, azeby stykaly sie ze soba powierzchniami o wiekszej intensyw¬ nosci zabarwienia. Tak nawiniete dwie warstwy tkaniny wprowadza sie do barwiarskiego roztworu zawierajacego drugi barwnik lub mieszanine barwników i po wybarwieniu w wyzej opisany sposób suszy sie i utrwala barwniki w tka¬ ninie. Parametry procesu barwienia, suszenia i utrwalania barwników we wlóknach moga byc takie same jak w pierw- * wszej czesci obróbki, lub moga sie od nich róznic.

Podane przyklady wyjasniaja dokladniej wynalazek nie ograniczajac zakresu jego stosowania.

Przyklad I. Bielona i merceryzowana tkanine sukienkowa ze 100% bawelny nawinieta dwuwarstwowo na nawój barwiono dwukrotnie wodnym barwiarskim roztworem o temperaturze 20°C, suszono w temperaturze 120°C oraz utrwalano barwniki w tkaninie w temperaturze 170CC. Przy drugim barwieniu, suszeniu i utrwalaniu bar¬ wników tkaniny stykaly sie powierzchniami o intensywniej¬ szym zabarwieniu. Stosowano nastepujacy sklad barwiarskie¬ go roztworu: ' Pierwsze barwienie g/l barwnik reaktywny Blekit helaktynowy F2R (CI. Reactive Blue 81) 150 g/l karbamid (mocznik) g/l weglan sosowy 1 g/l eter alkilofencksypolioksyetylenonowy (Roka- fenofN8) Drugie barwienie g/l barwnik reaktywny Czerwien helaktywnowa F5B 150 g/l karbamid (mocznik) g/l weglan sodowy 1 g/l eter alkilofenoksypolioksyetylenowy (Roka- feno!N8).

Otrzymano tkanine, której jedna strona ma kolor wisniowy, a druga fioletowy.

Przyklad II. Bielona i merceryzowana tkanine ubra¬ niowa ze 100% bawelny nawinieta dwuwarstwowo na nawój barwiono dwukrotnie wodnym barwiarskim roztworem o temperaturze 20 °C, suszono w temperaturze 110°C oraz utrwalano barwniki w tkaninie w temperaturze 165 °C. Przy drugim barwieniu, suszeniu i utrwalaniu barwników tkaniny stykaly sie powierzchniami o intensywniejszym zabarwieniu Stosowano nastepujacy sklad barwiarskiego roztworu: Pierwsze barwienie g/l barwnik reaktywny Blekit helaktynowy F2R (C.I.ReactiveBlue81) 150 g/l karbamid (mocznik) g/l weglan sodowy 1 g/l eter alkilofenoksypolioksyetylenowy (Roka- fenol N8) Drugie barwienie g/l barwnik reaktywny Zólcien halaktynowa F5G 150 g/l karbamid (mocznik) g/l weglan sodowy 1 g/l eter alkilofenoksypolioksyetylenowy (Roka- fenolN8).

Otrzymano tkanine, której jedna strona ma kolor niebieski, a druga zielony. * • Przyklad III. Tkanine ubraniowa poddana stabili¬ zacji termicznej, której osnowa zawiera 50% elany i 50% polinosicu, zas watek 100% teksturowanego torlenu, nawinieta dwuwarstwowo na nawój, barwiono dwukrotnie wodnym barwiarskim roztworem o temperaturze 20 °C, suszono w temperaturze 120°C i termosolowano w tempera- 40 45 50 55 60 65 turze 200 °C w czasie 60 sekund. Przy drugim barwieniu, suszeniu i termosolowaniu tkaniny stykaly sie powierzch¬ niami o intensywniejszym zabarwieniu. Stosowano nastepu¬ jacy sklad barwiarskiego roztworu: Pierwsze barwienie g/l barwnik zawiesinowy Zólcien syntenowa P-5G (C.I.DisperseYellow5> 1 g/l sól skondensowanych wielordzeniowych sulfo- kwasów aromatycznych (Dyspergator NNO) X g/l kwas octowy 6&% do pH 5.

Drugie barwienie g/l barwnik zawiesinowy Brunat syntenowy P-RBL (C.I.-70-KDL-1174) 1 g/l sól skondensowanych wielordzeniowych sulfo- kwasów aromatycznych (Dyspergator NNO) X g/l kwas octowy 60% do pH 5.

Nastepnie przeprowadzono proces prania i suszenia zgodnie z przepisami obowiazujacymi dla tej grupy barwników* Otrzymano tkanine,'której jedna strona ma kolor zólty, a druga brazowy.

Przyklad IV. Bielona i merceryzowana tkanine ubraniowa ze 100% bywelny nawinieta dwuwarstwowo na nawój barwiono dwukrotnie wodnym barwiarskim roz¬ tworem o temperaturze 20 °C, suszono w temperaturze 120 CC oraz utrwalano barwniki w tkaninie w temperaturze 170 °C. Stosowano nastepujacy sklad barwiarskiego roz¬ tworu: g/l barwnik reaktywny Zólcien helaktynowa F5G 150 g/l karbamid (mocznik) g/l weglan sodowy 1 g/l eter alkilofenoksypolioksyetylenowy (Roka- fenol N8).

Otrzymano tkanine o kolorze zóltym, której jedna strona ma znacznie intensywniejsze zabarwienie niz druga.

Przyklad V. Bielona i stabilizowana tkanine plasz¬ czowa z 67% poliegtru i 33% polinosicu barwiono dwuwarst¬ wowo wodnym barwiarskim roztworem o temperaturze °C, suszono w temperaturze 120°C i termosolowano w temperaturze 210 °C w czasie 60 sekund. Do wybarwienia wlókien poliestrowych stosowano nastepujacy sklad bar¬ wiarskiego roztworu: g/l barwnik zawiesinowy Oranz syntenowy PB 3 g/l barwnik zawiesinowy Blekit syntenowy PBGL 1 g/l sól skondensowanych wielordzeniowych sulfo- kwasów aromatycznych (Dyspergator NNO) X g/l kwas octowy 60% do pH 5.

Nastepnie przeprowadzono proces prania i suszenia zgodnie z przepisami obowiazujacymi dla tej grupy barwników.

Celem wybarwienia wlókien celulozowych przeprowa¬ dzono ponowne barwienie tkaniny w tym samym dwuwarst¬ wowym ukladzie barwiarskim roztworem o temperaturze °C, suszenie w temperaturze 120°C i utrwalanie barwnika w tkaninie w temperaturze 165 °C. Stosowano nastepujacy sklad barwiarskiego roztworu: g/l barwnik reaktywny Oranz helaktynowy FRN 3 g/l barwnik reaktywny Blekit helaktynowy F2R (C.I.ReactiveBlue81) 150 g/l karbamid (mocznik) g/l weglan sodowy 1 g/l eter alkilofenoksypolioksyetylenowy (Roka- fenol N8).

Nastepnie przeprowadzono proces prania i suszenia zgodnie z przepisami obowiazujacymi dla tej grupy barwników.

Otrzymano tkanineo kolorze brazowym, którejfedna strona ma znacznie intensywniejsze zabarwienie niz druga.106 543 8

Claims (4)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób barwienia plaskich wlókienniczych materialów w postaci rozprostowanej róznymi grupami barwników przez nanoszenie barwiarskiego roztworu, suszenie i utrwa¬ lanie lub wywolywanie barwników we wlóknach, znamien¬ ny tym, ze wprowadza sie do barwiarskiego roztworu wlókienniczy material w postaci co najmniej dwóch bezpo¬ srednio sie ze soba stykajacych warstw i w znany sposób barwi sie tak uformowany wlókienniczy material, a nastepnie suszy sie go i utrwala lub wywoluje barwniki we wlóknach oraz rozdziela sie poszczególne warstwy wlókienniczego materialu po czym wprowadza sie ponownie do barwiar¬ skiego roztworu tak wybarwiony wlókienniczy material w postaci co najmniej dwóch bezposrednio sie ze soba styka¬ jacych innymi niz uprzednio powierzchniami warstw i w znany sposób barwi sie tak uformowany wybarwiony wlókienniczy material, a nastepnie suszy sie go i utrwala $ie lub wywoluje barwniki w; ^oknach. 10

2. Sposób barwienia wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do pierwszego i drugiego barwienia wlókienniczego materialu stosuje sie barwiarskie roztwory o odmiennych skladach jakosciowych lub ilosciowych.

3. Sposób barwienia wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze podczas pierwszego i drugiego barwienia, suszenia, utrwalania lub wywolywania barwników we wlókienniczym materiale stosuje sie odmienne parametry procesu techrfolo- gicznego.

4. Sposób barwienia plaskich wlókienniczych materialów w postaci rozprostowanej róznymi grupami barwników przez nanoszenie barwiarskiego roztworu, suszenia i utrwa¬ lanie lub wywolywanie barwników we wlóknach, znamien¬ ny tym, ze wprowadza sie do barwiarskiego roztworu wlókienniczy material w postaci co najmniej dwóch bezpo¬ srednio sie ze soba stykajacych warstw i w znany sposób barwi sie tak uformowany wlókienniczy material, a nastepnie suszy sie go iutrwala sie lub wywoluje barwniki wewlóknach. LZG Z-d 3, z. 1473/1400/79, n. 105+20 egz. Cena 45 zl