Istnieje juz wiele projektowanych spo¬ sobów uzyskiwania metali, np. sodu i chlo¬ rowców jak chlor, ze stopionych zwiazków chlorowcowych (np, soli kuchennej). Zna¬ ne sposoby nie rozwiazuja jednak tego za¬ gadnienia w sposób zadowalajacy technicz¬ nie i gospodarczo (porównaj np. szwajcar¬ ska „Chemikerzeitung" 1917, I rok, Nr, 10 str. 145).W mysl niniejszego wynalazku mozna przerabiac zwiazki chlorowcowe, np. sól kuchenna, sposobem ciaglym, przyczem wyzyskanie energ j i jest bardzo dobre, a produkty elektrolizy sa bardzo czyste.Zasadnicza mysl niniejszego wynalaz¬ ku polega na tern, ze górna czesc komory sluzy jako przestrzen ladunkowa, prze¬ strzen topienia i gromadzenia surowego materjalu (np. soli kuchennej), poczerni stopiona sól przechodzi do dolnej prze¬ strzeni w której odbywa sie elektroliza nie stykajac sie po drodze z produktami elektrolizy.W mysl wynalazku ponad elektrodami znajduja sie organy zbiorcze dla produk¬ tów elektrolizy, zanurzone w stopionej so¬ li i zamkniete hydraulicznie, tak ze pro¬ dukty elektrolizy mozna odprowadzac na- zewnatrz w ten sposób, ze nie stykaja sie one ze scianami komory elektrolicznej.Próby wykazaly korzysci jakie sie o- siaga przez zastosowanie jednej elektrody (celowo katody) pierscieniowej otaczajacej druga elektrode, przyczem zbiornik chlo-rowca, znajdujacy sia ponad anoda, ma ksztalt lejka, a zbiornik«Nmetalu alkalicz- nego, zantirzony gleboko w stopionej soli, moze miec ksztatl np. pierscieniowy.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania urzadzenia do uzyskiwania chloru i sodu z soli kuchennej. a oznacza komore elektrolityczna, 6— przestrzen w górnej czesci komory, sluza¬ ca jako przestrzen ladunkowa a zarazem przestrzen topienia i gromadzenia soli ku¬ chennej . Przestrzen ta jest wykonana w ten sposób, azeby miala mozliwie wielka i zu¬ pelnie swobodna powierzchnie; c oznacza anode umieszczona w srodku; d—pierscie¬ niowa katode otaczajaca anode; e—lejko¬ waty dzwon zbiorczy dla chloru, znajduja¬ cy sie ponad anoda i zanurzony w plynnej soli; / — pierscieniowy dzwon, zbiorczy dla sodu, zanurzony gleboko w plynnej soli; g — diafragime zawierzona na dzwonie e i oddzielajaca przestrzen katodowa od ano¬ dowej; h — pierscieniowa przestrzen po¬ miedzy sciana komory, katoda i przestrze¬ nia zbiorcza /; i — rure odplywowa dla chloru polaczona z dzwonem zbiorczym e.W omawianym przykladzie wykonania przestrzen ladunkowa b jest ograniczona od wewnatrz przez dzwon zbiorczy e, a od dolu — przez dzwon zbiorczy f, co za¬ pewnia dobra wymiane ciepla- Od zewnatrz moga ograniczac przestrzen 6 sciany samej komory. Zbiorniki produktów elektrolizy i przestrzen nietopienia (niepodlegajaca dzialaniom pradu) tworza razem (w oma- wianem wykonaniu) urzadzenie do wymia¬ ny ciepfou Sól kuchenna laduje sie do przestrzeni topienia b (otwartej zgóry) w której, nie stosuje sie ogrzewania zewnetrznego/ lecz sól topi sie przechodzac nizej, lezace stre¬ fy, gdzie ogrzewa sie od cieczy i produk¬ tów elektrolizy, znajdujacych sie w dzwo¬ nach zbiorczych e i fr przyczem sól musi byc plynna zanim dostanie sie w~ obszar li- nji pradu. Sól odwadnia sie jednoczesnie calkowicie i traci gazy. Stopiona sól prze¬ chodzi przez pierscieniowa przestrzen h do strefy elektrolizy. Chlor wywiazujacy sie na anodzie gromadzi sie w dzwonie zbiorczym e i odchodzi rura i. swieza sól doprowadza sie w1 ten sposób, ze pokrywa sie nia po¬ wierzchnie kapieli calkowicie lub cze¬ sciowo.Poniewaz przestrzen b w górnej czesci komory elektrolitycznej jest dostatecznie wielka, wiec cieplo rozdziela sie bardzo równomiernie. Poniewaz sól dochodzi do strefy elektrolizy zapelnie odwodniona i odgazowana, a po drodze nie styka sie z produktami elektrolizy, wiec te ostatnie nie zanieczyszczaja sie. Calkowite odwod¬ nienie soli sprzyja uzyskiwaniu produk¬ tów elektrolizy niezawierajacych wody wiec przedewszystkiem chlor jest suchy, a jed¬ noczesnie unika sie przeszkód w ruchu wy¬ nikajacych, np. z przedwczesnego zniszcze¬ nia diafragmy, eo powodowaloby zanie¬ czyszczenie plynu, wzglednie produktów elektrolizy. Otrzymany chlor jest silnie stezony i suchy, wiec mozna go doprowa¬ dzac do uzytku zapomoca zelaznych prze¬ wodów o malym przekroju. Chwytanie pro¬ duktów elektrolizy zapomoca dzwonów za¬ mocowanych w cieczy ma te zalete, ze produkty te nie stykaja sie ani z plynem ani ze scianami komory, wskutek czego produkty te nie zanieczyszczaja sie (np. woda pochodzaca z soli) i nie nagryzaja scian komory.Dalsza zaleta jest to, ze powierzchnia przestrzeni topienia moze byc wolna, to znaczy nie potrzeba uzywac nakryw uzy¬ wanych przy stosowaniu komór elektroli¬ tycznych znanego typu. Wolna powierzch¬ nia wymienionej przestrzeni umozliwia wy¬ zyskanie ciepla promieniowania do osusza¬ nia doprowadzanej soli, a zarazem ulatwia obsluge i skladanie oraz rozbieranie urza¬ dzenia. — 2 —Nie potrzeba sie równiez obawiac za¬ marzniecia cieczy, znajdujacej sie w dzwo¬ nach.Umieszczenie anody w srodku i zasto¬ sowanie zbiorników produktów elektrolizy zanurzonych w plynie jest bardzo korzyst¬ ne, gdyz umozliwia zastosowanie wielkiego natezenia pradu na anodzie, pirzyczem chlor mozna odprowadzac w sposób bar¬ dzo prosty, bez przeszkód i bez zapachu tern bandzie], ze plyn znajdujacy sie w zbiorniku chlorku nie moze zamarznac. Za¬ marzanie plynu (mozliwe w urzadzeniach dawniejszej konstrukcji) wstrzymywaloby odplyw chloru i wymagaloby otwierania zbiornika, rozbijania stezalego plynu, co byloby polaczenie z rozchodzeniem sie nie¬ milej woni i mogloby byc przyczyna uszko¬ dzenia przyrzadów.Sposób wedlug wynalazku wykazuje za¬ tem nastepujace zalety: uzyskuje sie duzo metalu alkalicznego i chloru w stanie bar¬ dzo czystym, silnie stezonym i bezwodnym, co bylo dotad niemozliwe przy elektroli¬ zie soli kuchennej, przyczem otrzymany chlor niema moznosci nagryzania zelaznych czesci przyrzadów i przewodów. Przebieg procesu jest latwy i pewny, przyrzady nie nagrzewaja sie powyzej dopuszczalnej gra¬ nicy ani tez nie oziebiaja sie, diafragma nie rozpala sie przedwczesnie i nie powstaja osady utrudniajace prace, przyczem ob¬ sluga urzadzenia jest latwa, a tern samem robocizna mala; niemile wonie nie rozcho¬ dza sie, a niepozadane promieniowanie równiez nie zachodzi; cale urzadzenie jest latwe do skladania i rozbierania, jest wreszcie latwo dostepne. Znany jest przy¬ rzad laboratoryjny do elektrolizy soli ku¬ chennej wykonany w postaci zelaznego ty¬ gla, który jest podzielony zapomoca po¬ przecznych scian niedochodzacych do dna przestrzeni katodowej i obok lezacej prze¬ strzeni anodowej, oraz przestrzeni wsado¬ wej, lezacej obok przestrzeni anodowej, podczas gdy elektrody sa wprowadzo¬ ne zgóry przez sucha nalkrywe. Przy¬ rzad ten, który dostarcza sodu w postaci pary i musi byc ogrzewany z zewnatrz nie nadaje sie do elektrolizy soli na wieksza skale i nie umozliwia osiagniecie tych ko¬ rzysci jakiemi odznacza sie urzadzenie, wykonane w mysl niniejszego wynalazku.Równiez znany jest inny przyklad1 la¬ boratoryjny skladajacy sie z komory do której wprowadza sie zgóry trzy rury, przyczem jedna z nich zawiera anode, dru¬ ga — katode, a trzecia (umieszczona po¬ miedzy tamtemi) sluzy do wprowadzania soli kuchennej. Doprowadzana sól wprowa¬ dza sie w stanie nieodwodnionym, wchodzi bezposrednio w strefe elektrolizy i styka sie z produktami elektrolizy* Przyrzad ten dostarcza równiez sodu w stanie pary i mu¬ si byc ogrzewany z zewnatrz, przyczem nie nadaje sie do praktycznego uzytku.Równiez urzadzenie zaopatrzone w dzwon zbiorczy dla metalu alkalicznego, zanurzony w plynie i umieszczony ponad katoda zajmujaca polozenie centralne tak¬ ze jest znane. W urzadzeniu tern odplywa¬ jacy chlor styka sie ze sciana komory i z zewnetrzna sciana przestrzeni zbiorczej dla sodu, przyczem przedostajac sie przez plyn zanieczyszcza sie (zwlaszcza wilgo¬ cia) i nagryza sciany komory. Górna czesc komory musi byc w tym przypadku uszczel¬ niona; do wprowadzania soli sluzy specjal¬ ny organ uszczelniony, W urzadzeniu ta- kiem musza sie wytwarzac osady, pociaga¬ jac za soba zwiazane tern przeszkody w ruchu.Wreszcie znane jest takie urzadzenie, w którem anody sa umieszczone w srodku a katody otaczaja je pierscieniowo. Urzadze¬ nie to posiada równiez opalanie zewnetrz¬ ne, lecz niema zbiornika dla produktów katody zanurzone] w plynie, tak ze metal alkaliczny styka sie ze sciana komory o- grzewana z zewnatrz, wiec niszczy ja - 3 —przedwczesnie, przyczem nastepuje zanie¬ czyszczania plynu i metalu alkalicznego.Przyrzad taki wymaga równiez szczelnej nakrywy. Swieza sól wchodzi do przestrze¬ ni anodowej bezposrednio albo przez bar¬ dzo waska pirzestrzen pierscieniowa iwo- bu przypadkach dostaje sie beizposrednio w obszar linji pradu. Przy doprowadzaniu soli przez waska przestrzen pierscieniowa zachodzi niebezpieczenstwo przeszkód w ruchu z powodu osadów. PL