PL106052B1 - Urzadzenie sterujace ukladem kierowniczym pojazdu mechanicznego - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie sterujace przeznaczone do ukladu kierowniczego pojazdu mechanicznego lub bardziej szczególowo dotyczy urzadzenia sterujacego stosowanego w hydrostatycznych ukladach kierowniczych pojazdów, zawierajacych pompe o zmiennym skoku, która dostarcza plyn pod cisnieniem do silownika kierujacego za posrednictwem tego zespolu sterujacego.W polskim zgloszeniu patentowym P 184528 o tytule „Uklad kierowniczy pojazdu" zlozonym 6 listopada 1974 r. przez autorów niniejszego zgloszenia zaproponowano róznorodne uklady kierownicze, w których zastosowano mechanizm dozujacy zdolny do pracy przy zmiennej predkosci zgodnie z czynnosciami kierowania przeprowadzanymi przez obslugujacego pojazd. Dzialanie ukladu polega na podawaniu plynnego czynnika ze zródla do mechanizmu dozujacego zgodnie z czestotliwoscia pobudzania mechanizmu dozujacego.Znane jest urzadzenie sterujace ukladem kierowniczym pojazdu mechanicznego zwlaszcza do sterowania silownika i skretu kól pojazdu,które ma instalacje hydrauliczna polaczona z silownikiem zasilonym czynnikiem plynnym, który wyposazony jest w uklad sterujacy cisnieniem czynnika regulujacego ilosc podawanego czynnika kierujacego. Urzadzenie posiada obudowe z komora zaworowa, w której usytuowana jest tuleja zaworowa, sterujaca przeplywem czynnika, a czlon wejsciowy steruje tuleja zaworowa z polozenia biernego w polozenie czynne. W obudowie jest umieszczone przylacze obwodu sterujarego, przekazujace plynny czynnik o cisnieniu hydraulicznym do instalacji reagujacej na zmiany cisnienia czynnika, który przechodzi przez tuleje zaworowa w polozeniu czynnym do przylacza obwodu sterujacego.Celem wynalazku jest konstrukcja urzadzenia sterujacego przeznaczonego do sterowania ukladem kierowniczym pojazdów, który z reguly zawiera zawór kierunkowy i mechanizm dozujacy omówiony w polskim zgloszeniu patentowym P 184528.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada kryze usytuowana w tulei zaworowej polaczonej z przylaczem obwodu sterujacego. Rozmiar kryzy, oraz polozenie tulei zaworowej sterowane sa cisnieniem czynnika, poprzez zmiany predkosci przesuwu czlona wejsciowego i zmiane obciazenia kierowania stanowiacego o rozmiarze kryzy.2 106 052 Instalacja sterujaca polozeniem tulei zaworowej jest polaczona z recznie regulowanym czlonem wejsciowym i mechanizmem dozujacym strumien plynnego czynnika do silownika po przesunieciu czlona wejsciowego.W kazdym z polozen czynnych kryza usytuowana jest na trzeciej drodze przeplywu plynnego czynnika powrotnego, badz na czwartej drodze przeplywu niewielkiego strumienia plynnego czynnika z czlonu wejsciowego do scieku, badz tez na pierwszej drodze przeplywu doprowadzajacej plynny czynnik do mechanizmu dozujacego. Na czwartej drodze przeplywu miedzy tuleja zaworowa i obudowa usytuowana jest nieprzestawialna stale otwarta kryza umieszczona szeregowo z kryza przestawialna. Kryza ma dwie powierzchnie, z których jedna polaczona jest z tuleja zaworowa, druga zas z obudowa, poprzez która wspóldziala z powierzchnia pierwsza, tworzac kryze. Po ustawieniu tulei zaworowej w jednym z polozen czynnych strumien plynnego czynnika jest przez tuleje skierowany do kryzy.Tuleja zaworowa ustawiona w polozeniu czynnym, laczy strone przeciwpradowa kryzy z przylaczem obwodu sterujacego, a strone wspólpradowa kryzy z otworem wylotowym.Kryza ma dwie powierzchnie, z których jedna jest polaczona z obudowa druga zas z tuleja zaworowa i wspóldziala z pierwsza powierzchnia w ustalaniu tulei zaworowej. Tuleja przesuwa druga powierzchnie w stosunku do obudowy a poprzez pierwsza powierzchnie zmienia przekrój przeplywu w kryzie po przesunieciu tulei zaworowej z polozenia biernego w polozenie czynne.Po przesunieciu tulei zaworowej w polozenie czynne plynny czynnik przedostaje sie z otworu wlotowego do kryzy i stanowi jej polaczenie z przylaczem obwodu sterujacego. Kryza nieprzestawialna moze posiadac równiez cztery powierzchnie z których trzecia powierzchnia polaczona z obudowa i czwarta powierzchnia polaczona z obudowa i czwarta powierzchnia polaczona z tuleja zaworowa wspóldzialaja w ustaleniu drugiej kryzy szeregowo z pierwsza kryza, a poprzez przesuniecie tulei zworowej w polozenie czynne plynny czynnik przechodzi z otworu wlotowego do pierwszej kryzy, a nastepnie do otworu wylotowego.Tuleja zaworowa jest polaczona w jednym z polozen czynnych, z przeciwpradowa strona kryzy i pierwszym otworem silnikowym, natomiast w drugim z polozen czynnych jest polaczona z przeciwpradowa strona kryzy i z drugim otworem silnikowym.Tuleja zaworowa jest polaczona w pierwszym polozeniu czynnym, przeciwpradowa strona kryzy z pierwszym otworem silnikowym i z przylaczem obwodu sterujacego a wspólpradewa strona kryzy z otworem wylotowym. W drugim polozeniu czynnym, przeciwpradowa strona kryzy jest polaczona z drugim otworem silnikowym i z przylaczem obwodu sterujacego. . Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w przekroju urzadzenie sterujace, fig. 2 — urzadzenie sterujace w rzucie poziomym w przekroju wzdluz linii 2—2 na fig. 1. ilustrujacym wspólzaleznosc pomiedzy wlotem, wylotem napedzajacym i sterujacym otworem, fig. 3 — w powiekszeniu czesc urzadzenia sterujacego z fig. 1} fig. 4 — schemat ilustrujacy wspólzaleznosc pomiedzy urzadzeniem sterujacym z fig. 1, silownikiem kierujacym pompa o zmiennym skoku i zespolem zaworów reagujacych na cisnienie, przy zmianie skoku pompy, fig. 5 — urzadzenie sterujace w przekroju, w innym przykladzie wykonania, fig. 6 — urzadzenie sterujace w rzucie poziomym w przekroju wzdluz linii 6-6 z fig. 5, ilustrujacym wspólzaleznosc pomiedzy wlotem, wylotem napedzajacym i sterujacym otworem obudowy urzadzenia sterujacego z fig. 5, fig. 7 w powiekszeniu czesc urzadzenia sterujacego z fig. 5, fig. 8 — schemat ilustrujacy wspólzaleznosc pomiedzy urzadzeniem sterujacym z fig. 5, silownikiem kierujacym, pompa o zmiennym skoku i zespolem zaworów reagujacych na cisnienie, przy zmianie skoku pompy, fig. 9 — w przekroju urzadzenie sterujace w innym przykladzie wykonania, fig. 10 — urzadzenie sterujace w rzu¬ cie poziomym wzdluz linii 10—10 z fig. 9, ilustrujacym wspólzaleznosc pomiedzy wlotem, wylotem napedzaja¬ cym i sterujacym otworem, fig. 11 — w powiekszeniu czesc urzadzenia sterujacego z fig. 9, fig. 12 —schemat ilustrujacy wspózaleznosc pomiedzy urzadzeniem sterujacym z fig. 9 silownikiem kierujacym, pompa o zmien¬ nym skoku i zespolem zaworów reagujacych na cisnienie przy zmianie skoku pompy.Urzadzenie sterujace 10 wedlug wynalazku ma obudowe 12, w której uformowana jest cylindryczna, osiowo przebiegajaca komora zaworu 14. Cylindryczna tuleja zaworowa 16, usytuowana w komorze zaworu 14, jest obracana poprzez czlon wejsciowy 18, którego czesc koncowa 20 jest polaczona z kolem kierownicy.Pompa 22 o zmiennym skoku (fig. 4) napedzana silownikiem 24 podawany jest do otworu wlotowego 26 plynny czynnik.Urzadzenie sterujace 10 wprowadzone poprzez walek 18 w ruch obrotowy podaje plynny czynnik do pierwszego otworu silnikowego 30 (fig. 2) lub do drugiego otworu silnikowego 32. Otwory silnikowe 30, 32, sa polaczone kanalami 34,36 (fig. 4) z silownikiem sterujacym 38 typu cylindryczno-tlokowego. Stosunkowo wysokie cisnienie plynu doprowadzanego przez jeden z kanalów 34 lub 36 uruchamia silownik sterujacy 38,106 052 3 który obraca skrecane kola pojazdu. Plyn odprowadzany z silownika sterujacego 38 jest przekazywany z powrotem do jednego z otworów silnikowych 30 lub 32. Plynny czynnik przeplywa przez regulowana kryze 42 do otworu wylotowego 44 polaczonego ze zbiornikiem 48.Funkcja zmian cisnienia plynnego czynnika od strony doprowadzenia do kryzy 42, przekazywana jest przez przylacze obwodu sterujacego 52 do kanalu 54 ido zespolu zaworów 56,które reaguja na te zmiany cisnienia (fig. 4). Zespól zaworów 56 moze byc pobudzany pod wplywem cisnienia plynnego czynnika, które pozwala uruchamiac silownik 58 zmieniajacy skok pompy 22.Zespól zaworów 56 jest sterowany cisnieniem czynnika, które uruchamia silownik 58 zmieniajacy skok pompy 22 znane z polskiego zgloszenia patentowego P184528. Nalezy zaznaczyc, ze cisnienie czynnika przeplywajacego kanalem 54 zmienia sie w funkcji predkosci obrotowej czlonu wejsciowego 18 oraz zmian obciazenia kierowania.W obudowie 12 znajduje sie szereg pierscieniowych rowków wykonanych w scianie ograniczajacej komore zaworu 14 (fig. 1). Te pierscieniowe rowki sa polaczone z róznymi otworami ramy obudowy i wspólpracuja z pierscieniowymi powierzchniami rurowej tulei zaworowej 16 sterujac przeplywem czynnika przez urzadzenie sterujace 10. Pod wplywem osiowego przesuniecia tulei zaworowej 16, czynnik kierowany jest z otworu wlotowego 26 do mechanizmu 62 dozujacego umieszczonego wewnatrz obudowy 12 urzadzenia sterujacego, a mechanizm 62 dozujacy do jednego z otworów silnikowych 30, 32. Plyn powracajacy z silownika 38 przechodzi przez inny jego otwór i kierowany jest do kryzy 42 i otworu wylotowego 44.Charakterystyczne jest to, ze otwór wlotowy 26 polaczonyjest z pierscieniowym rowkiem 64 otaczajacym tuleje 16 i oznaczonym na fig. 1 litera P. Pierscieniowy rowek 64 jest polaczoriy z drugim pierscieniowym rowkiem 66 poprzez kanal 68 w obudowie 12 (fig. 1). Przed uruchomieniem czlonu wejsciowego 18 tuleja zaworowa 16 znajduje sie w polozeniu neutralnym pokazanym na fig. 1 blokujac przeplyw plynu z/i do komory 14 zaworu. Podczas gdy zawór znajduje sie w polozeniu biernym pompa 22 dostarcza czynnik pod stalym cisnieniem do otworu wlotowego 26 zaworu. Czynnik pod cisnieniem jest podawany równiez przez kryze 49 do kanalu 54 i zespolu zaworów 56 dla utrzymania minimalnego skoku pompy 22.Wstepnie pompa 22 jest ustawiona na maksymalny skok przy czynvredukcja cisnienia czynika w kanale 54 powoduje zwiekszenie wydajnosci wyjsciowej pompy 22, natomiast zwiekszenie cisnienia w kanale 54 powoduje zmniejszenie wydajnosci wyjsciowej pompy 22.Ruch obrotowy kola kierownicy i czlonu wejsciowego 18 rozpoczyna sie w kierunku pokazanym na fig. 1 strzalka 72 a ruch obrotowy mechanizmu 62 dozujacego jest hydraulicznie hamowany wskutek obciazenia kierowania. Zatem walek 74 dolaczony do zespolu dozujacego nie moze byc obracany wzgledem obudowy 12.Koncowa czesc 76 walka 74 jest sprzezona z kolami zebatymi zazebionymi z wydluzonym kolem zebatym wewnetrznym lub wielowypustem 78 w tulei zaworowej 16. Dlatego tez walek 74 przeciwdziala ruchowi obrotowemu tulei zaworowej 16 w komorze 14 zaworu w chwili rozpoczecia ruchu obrotowego walka 18 wejsciowego. Oczywistym jest, ze wewnetrzne kola zebate 78 nie sa w stanie przeciwdzialac ruchowi tulei zworowej 16 w kierunku osiowym.Poczatkowo ruchowi obrotowemu tulei zaworowej 16 zaworu przeciwdziala walek 74 zespól skladajacy sie z kulki i rowka srubowego 82 moze przesunac tuleje zaworowa 16 w lewo, zgodnie z kierunkikem osi (fig. 1), w chwili gdy rozpoczyna sie ruch obrotowy czlonu wejsciowego 18. Przesuniecie tulei 16 w kierunku osiowym pozwala na to, aby czynnik podawany z pompy 22 (fig. 4) przeplywal z otworu wlotowego 26 i pierscieniowego rowka 64 (fig. 1) przez pierscieniowe podciecie 86, w tulei 16 zaworu do pierscieniowego rowka 88 (oznaczonego na fig. 1 symbol Mi) polaczonego z mechanizmem 62 dozujacym. Ponadto ruch w lewo tulei 16 zaworu wzdluz kierunku osi prowadzi do polaczenia otworu 90 w sciance bocznej rurowej tulei 16 z pierscieniowym rowkiem 92 (oznaczonym na fig. 1 symbolem C2) polaczonym dla przeplywu cieczy-z otworem.silnikowym 32 poprzez wewnetrzny kanal w obudowie 12.Gdy walek 74 nie moze wykonac ruchu obrotowego, tuleja 16 moze byc przesuwana wzdluz osi. Czlon wejsciowy 18 jest polaczony z walkiem 74 za pomoca drazka skretnego 75. Walek skretny 75 przeciwdziala ruchowi obrotowemu czlonu wejsciowego 18 wzgledem walka 74. W chwili gdy obracanyjest czlon wejsciowy 18, a walek 74 nie wykonuje ruchu obrotowego, drazek skretny 75 moze ulegac elastycznemu wygieciu, w nastepstwie którego tuleja 16 moze przesuwac sie w kierunku osiowym (dzieki dzialaniu kulek 82).Po przesunieciu tulei zaworowej 14 w lewo wzdluz kierunku osi, wysokie cisnienie czynnika na wylocie z otworu wylotowego 26 przechodzacego z rowka 64 do rowka 88 polaczonego z mechanizmem 62 dozujacym. Z chwila gdy cisnienie czynnika w mechanizmie 62 dozujacym wzrosnie do wartosci wystarczajacej do pokonania zmiennego obciazenia kierowania, walek 74 moze obracac sie, a mechanizm dozujacy 62 dziala z czestotliwoscia zalezna od predkosci obrotowej kola kierownicy i czlonu wejsciowego 18.Mechanizm 62 dozujacy ma przekladnie wirnikowa i wewnetrznie uzebiony stojan 96 wspóldzialajacy z zewnetrznie uzebionym wirnikiem 98 pozwalajacym uzyskac dozowany przeplyw czynnika przez plytke 1004 106 052 komutatora zaworu do wnetrza tulei 16 w tym czasie, gdy wirnik 98 obraca sie i krazy wzgledem stojana 98.Plytka 100 zaworu wspólpracuje z wirnikiem 98.Dozowany przeplyw czynnika kierowany jest z wnetrza tulei 16 przez otwór 90 do rowka 92 i otworu silnikowego 32 (fig. 2). Poniewaz otwór silnikowy 32 jest polaczony z silownikiem kierujacym 38 (fig. 4) poprzez kanal 36, dozowany przeplyw czynnika o wysokim cisnieniu uruchamia silownik kierujacy, który obraca kola pojazdu. Podczas pracy silownika kierujacego 38, tlok 102 jest przesuwany w lewo (jak pokazano na fig. 4) wskutek czego plyn jest usuwany z cylindra 104 silownika do kanalu 34 biegnacego do otworu silnikowego 30. Otwór silnikowy 30 jest polaczony z pierscieniowym rowkiem 108 (oznaczonym na fig. 1 symbolem Ci) za pomoca kanalu w obudowie 12 urzadzenia sterujacego.Poniewaz tuleja 16 zostala przesunieta w lewo (jak pokazano na fig. 1) wskutek poczatkowego ruchu obrotowego czlonu wejsciowego 18, czynnik otrzymywany z silownika kierujacego 38 moze przeplywac z pierscieniowego rowka 108 przez pierscieniowe zaglebienie 110 tulei 16 do pierscieniowego rowka 112 obudowy 12. Pierscieniowy rowek 112 nie laczy sie bezposrednio z jakimkolwiek otworem wylotowym, wskutek czego czynnik przeplywajacy z silownika kierujacego 38 przez rowek 108 do rowka 112 musi wyplywac z rowka 112 przez pierscieniowe zaglebienie 114 tulei zaworowej 16 do pierscieniowego rowka 114 (oznaczonego na fig. 1 symbolem LS). Rowek 116 jest polaczony z przylaczem obwodu sterujacego 52 i kanalem 54 prowadzacym do zespolu zaworów 56 reagujacych na cisnienie (patrz. fig. 4). Rowek 116 jest ponadto polaczony z drugim pierscieniowym rowkiem 120 (oznaczonym na fig. 1 symbolem LS).Poniewaz tuleja 16 zostala przesunieta w lewo (fig. 3), rowek 120 jest polaczony z pierscieniowym rowkiem 124 (oznaczonym na fig. 1 symbolem R) poprzez kryze 42. Nalezy wyjasnic, ze regulowana kryza 42 jest poczatkowo otwarta do polozenia pozwalajacego na wzrost cisnienia czynnika w systemie zgodnie z wymaganiami obciazenia, az do zadzialania mechanizmu dozujacego. W chwili, gdy zostaje otwarta kryza 42, nastepuje spadek stalego cisnienia w rowku 120 przed kryza 42, w wyniku czego sygnal zmniejszonego cisnienia jest przekazywany do zespolu zaworów 56, co w rezultacie prowadzi do zwiekszenia skoku pompy 22.Z chwila gdy rozpoczyna sie praca mechanizmu 62 dozujacego, roboczy wymiar kryzy 42 nie zmienia sie przez caly czas, w którym predkosc obrotowa kola kierownicy i obciazenie kierowania sa stale, a pompa 22 dostarcza czynnik z wydajnoscia odpowiadajaca zapotrzebowaniu.W przypadku gdy nastepuje zmiana predkosci obrotowej kola kierownicy lub obciazenia kierowania, zmienia sie wymiar kryzy 42 co powoduje zmiane przeplywu czynnika z przylaczem obwodu sterujacego 52 i rowków 116, 120 do pierscieniowego rowka 124 (oznaczonego na fig. 1 symbolem R). Rowek 124 jest polaczony z otworem wylotowym 44 polaczonym ze zbiornikiem 4& (patrz fig.,4). Dlatego tez czynnik usuwany z silownika kierujacego 38 moze plynac z otworu silnikowego 30 przez rowki 102, 112 i 116, komory 14 zaworu do przylacza obwodu sterujacego 52.Ponadto czynnik usuwany z silownika kierujacego 38 moze plynac z przylacza obwodu sterujacego 52 przez rowek 120 komory 14 zaworu i kryza 42 do wylotu lub otworu wylotowego 44.Sygnal cisnienia czynnika przekazywany jest za pomoca kanalu 54 do zespolu zaworów 56 regujacych na cisnienie. Sygnal ten zmienia sie w funkcji zmian predkosci, z jaka obracane jest kolo kierownicy i z jaka dziala mechanizm 62 dozujacy oraz silownik kierujacy, wobec czego sygnal zmienia sie zgodnie z wymaganiami obciazenia i zadanym przeplywem.W przypadku gdy zwieksza sie predkosc obracania kola kierownicy, wskutek czego zwieksza sie predkosc obrotowa czlonu wejsciowego 18, zwieksza sie wymiar kryzy 42, co jest spowodowane tym, ze w tym czasie walek 74 obraca sie wolniej niz czlon wejsciowy 18. W rezultacie sygnal zredukowanego cisnienia jest przekazywany za pomoca kanalu 54 do zaworów 56 sterujacych reagujacych na cisnienie czynnika, które dzialaja w kierunku zwiekszenia skoku pompy 22. Zwiekszenie skoku pompy 22 prowadzi do zwiekszenia wielkosci doplywu do mechanizmu 62 dozujacego i predkosci usuwania plynu z mechanizmu dozujacego do silownika kierujacego 38. Takwiec zwiekszenie predkosci obrotowej kola kierownicy i czlonu wejsciowego 18 wywoluje zwiekszenie wymiaru kryzy 42, zwiekszenie skoku pompy 22 i zwiekszenie predkosci usuwania plynu z mechanizmu 62 dozujacego, w celu spowodowania odpowiedniego zwiekszenia predkosci pracy silownika kierujacego 38.W przypadku gdy predkosc obrotowa kola kierownicy i czlonu wejsciowego 18 ulega zmniejszeniu, zmniejszaja sie wymiary kryzy 42, co wiaze sie z tym, ze walek 74 chwilowo obraca sie szybciej od czlonu wejsciowego 18. W wyniku tego sygnal wyzszego cisnienia przekazywany jest kanalem 54 do zaworu 56 sterujacego reagujacego na cisnienie, który zmniejsza skok pompy 22. Oczywiscie zmniejszanie skoku pompy 22 zmniejsza predkosc dostarczania czynnika do mechanizmu 62 dozujacego i predkosc, z jaka czynnik jest usuwany z mechanizmu dozujacego do silownika kierujacego 38. Wobec powyzszego, zmniejszenie predkosci obrotowej kola kierownicy i czlonu wejsciowego 18 prowadzi do zmniejszenia wymiarów kryzy 42, skoku106 052 5 pompy 22 i zmniejszenia predkosci usuwania czynnika z mechanizmu 62 dozujacego, co ma na celu uzyskanie odpowiedniego zmniejszenia predkosci pracy silownika kierujacego 38.Jezeli podczas kierowania wystapi zwiekszenie obciazenia kierowania, na przyklad gdy kierowane kola napotykaja bloto, kamienie itp. kryza 42 dazy do zwiekszenia swoich wymiarów wskutek chwilowego zwolnienia predkosci obrotowej walka 74, wynikajacego ze zwiekszenia cisnienia czynnika dzialajacego na wirnik 98.Gdy nastapi zmniejszenie obciazenia kierowania, na przyklad wówczas gdy kola zetkna sie z mokra nawierzchnia drogi itp. kryza 49 usiluje zmniejszyc swoje wymiary. W tym przypadku predkosc jednostki dozujacej moze chwilowo przewyzszac predkosc czlonu wejsciowego 18, co powoduje, ze tuleja 16 zostaje przesunieta w kierunku powodujacym zmniejszenie wymiarów kryzy 42. Podane zmiany wymiarów kryzy 42 oddzialywaja na zmiane skoku pompy 22 takjak podano wyzej.Na podstawie powyzszego powinno byc oczywistym, ze zespól zaworów 56 reagujacych na cisnienie reaguje na zmiany cisnienia plynu doprowadzanego do niego z kanalu 54 zmianami skoku pompy 22 regulujacymi predkosc dostarczania plynu do mechanizmu 62 dozujacego, zgodnie z zapotrzebowaniem.W przypadku gdy rosnie predkosc obrotowa kola kierownicy i/lub rosnie obciazenie kierowania, zwiekszaja sie wymiary kryzy 42 i zmniejsza sie cisnienie czynnika,w otworze sterujacym 54. Wskutek tego zespól zaworów 54 reagujacych na cisnienie oddzialywuje na prace silownika 58 z tarcza skosna w kierunku zwiekszenia skoku pompy 22. Zmiana kierunku wystepuje przy zmniejszeniu sie predkosci obrotowej kola kierownicy i/lub zmniejszaniu sie obciazenia kierowania. Zmiana wymiarów kryzy 42 nastepuje w wyniku wspóldzialania mechanizmu 62 dozujacego tulei 16 czlonu wejsciowego 18. Równiez powinno byc zrozumiale ze kryza 42 funkcjonuje nie tylko jako kryza reagujaca na obciazenie lub zapotrzebowanie, lecz równiez jako kryza antykawitacyjna wyjsciu mechanizmu dozujacego.Podany wyzej opis dotyczyl obrotu czlonu wejsciowego 18 w jednym kierunku powodujacym obrót kól pojazdu w jednym kierunku. W przypadku gdy kola pojazdu nalezy obrócic w przeciwnym kierunku, czlon wejsciowy 18 obracany jest w kierunku strzalki 140 (naniesionej na fig. 1). Poniewaz mechanizm dozujacy 62 poczatkowo jest wstrzymywany przed wykonywaniem ruchu obrotowego, poczatkowy ruch obrotowy czlonu wejsciowego 18 powoduje, ze uklad zawierajacy rowek srubowy i kulke 82 przesuwa tuleje 16 wprawo od polozenia neutralnego na fig. 1. W przesunietym polozeniu tulei 16 czynnik przeplywa pod cisnieniem z pompy 22 (fig. 3) do otworu wlotowego 26 ido rowka 64. Oczywiscie wskutek tego, ze tuleja 16 przesunieta jest o bardzo mala odleglosc w prawo, rowek wlotowy 64 jest zablokowany. Zatem czynnik o wysokim cisnieniu uzyskiwany z pompy 22 przeplywa przez wewnetrzny kanal 68 do drugiego pierscieniowego rowka cisnieniowego 66. W tym samym' czasie otwory napedzajace 90 w sciance rurkowej tulei 16 sa ustawione w plaszczyznie pierscieniowego rowka 66. 7TVobec tego czynnik o wysokim cisnieniu moze plynac z pierscieniowego rowka 68 przez otwory 90 i wnetrze tulei 16 do mechanizmu 62 dozujacego. Dozowany przeplyw czynnika jest usuwany z mechanizmu 62 dozujacego przez wewnetrzny kanal obudowy (nie pokazany) do pierscieniowego rowka 88.Poniewaz tuleja 16 zostala przesunieta w prawo (jak pokazano na fig. 1). poprzez pierscieniowe podciecie 86 w tulei 16 utworzona zostaje droga przeplywu czynnika pomiedzy rowkiem 88 i rowkiem 108. Pierscieniowy rowek 108 jest polaczony z otworem silnikowym 30, polaczonym z kanalem 34 z silownikiem kierujacym 58 (fig. 4).| Dozowany przeplyw czynnika o wysokim cisnieniu przez kanal 34 uruchamia silownik kierujacy 38, który otraca kola pojazdu. Podczas dzialania silownika kierujacego 38 tlok 102 porusza sie wprawo (fig.,4), a czynnik z silownika kierujacego jest usuwany kanalem 36 do otworu silnikowego 32, polaczonego z pierscieniowym rowkiem 92 (fig. 1).Poniewz tuleja 16 zostala przesunieta wprawo (fig. 1), czynnik usuwany z silownika przeplywa przez pierscieniowe podciecie 144 tulei 16 do pierscieniowego rowka 146 (oznaczonego na fig. 1 symoblem Y). Rowek 146, podobnie jak rowek 112, nie jest polaczony z otworem wylotowym, wobec czego czynnik usuwany z silownika kierujacego plynie z rowka 146 przez pierscieniowe podciecie 114 do rowka 116 polaczonego z przylaczem obwodu sterujacego 52. Pierscieniowy, rowek 116 jest polaczony równiez z rowkiem 120 za pomoca kanalu wewnetrznego oznaczonego na fig. 1 symbolem 142.Poniewaz tuleja 16 zostala przesunieta wprawo, pierscieniowy rowek 120 poprzez kryze 42 jest polaczony z pierscieniowym rowkiem 124 i otworem wylotowym 44. Otwór wylotowy 44 jest polaczony z rynna lub zbiornikiem 48 (patrz fig. 4). 1 W tym czasie gdy tuleja 16 jest przesunieta wzdluz kierunku osi w prawo, dzialanie urzadzenia sterujacego w odpowiedzi na zmiany predkosci obrotowej kola kierownicy i/lub zmiany obciazenia kierowania przebiega takjak opisano wyzej przy omawianiu sytuacji, gdy tuleja zaworu jest przesunieta w lewo.6 106 052 W przykladzie wynalazku przedstawionym na fig. 5-8 pokazano elementy skladowe podobne do elementów wykonania wynalazku pokazanego na fig. 1-4 i z tego zwiazku do oznaczenia podobnych czesci skladowych stosowana bedzie podobna numeracja uzupelniajaca ze wzgledów porzadkowych dodatkowa litera „a" dopisywana do kazdej liczby na fig. 5—8.Urzadzenie sterujace lOa (fig. 5) ma obudowe 12a, w której utworzona jest cylindryczna wydluzona w kierunku osi komora 14a zaworu. Cylindryczna tuleja zaworowa 16a jest umieszczona w komorze 14a zaworu i jest obracana przez czlon wejsciowy 18a, którego czesc koncowa. 20a jest przystosowana do laczenia z kolem kierownicy (nie pokazana). Urzadzenie sterujace lOa ma otwór wlotowy 26a (fig. 5, 6) polaczony z wyjsciem pompy 22a o zmiennym skoku (fig. 8). Para otworów silnikowych 30a, 32a (fig. 8)jest polaczona z silownikiem kierujacym 38a za pomoca kanalów 34a, 36a umozliwiajacych przeplyw czynnika. Otwór wylotowy 44a jest polaczony ze zbiornikiem 48a. Ponadto przylacze obwodu sterujacego 52a jest polaczone kanalem 54a z zespolem zaworów 56a reagujacych na cisnienie czynnika.Pod wplywem zmian cisnienia czynnika przeplywajacego przez kanal 54a do zespolu zaworów 56a reagujacych na cisnienie czynnika, zespól zaworów reagujacych na cisnienie czynnika uruchamia silownik hydrauliczny 58a przesuwajacy tarcze skosna pompy 22a o zmiennym skoku. Topowoduje zmiane skoku pompy 22a i predkosci, z jaka czynnik jest usuwany z pompy dó otworu wejsciowego 26a.Nalezy zauwwazyc, ze otwór wejsciowy 26a i otwory silnikowe 30a, 32a (fig. 6) sa ustawione w tym samym wzajemnym polozeniu wzgledem komory 14a zaworu, w którym znajdowaly sie otwory wlotowy 26 i silnikowe, 30, 32 (fig. 1—4). Polozenie otworu wylotowego 44a i przylacza obwodu sterujacego 52a wzgledem komory 14a zaworu jest jednak odwrotne w odniesieniu do polozenia otworu wylotowego 44a i przylacza obwodu sterujacego 52 wzgledem komory 14 zaworu z fig. 1—4.Wskutek przesuniecia tulei 16a w prawo lub w lewo (fig. 5) cisnienie czynnika znajdujacego sie w pompie 22a jest przekazywane z pierscieniowego rowka 66a (oznaczonego na fig. 5 równiez litera P) do pierscieniowego rowka 120a (oznaczonego równiez symbolem LS) przez kryze 42a o ustalonym otworze (fig. 7). Pierscieniowy rowek 120a jest polaczony z przylaczem obwodu sterujacego 52a. Ponadto pierscieniowy rowek 120a jest polaczony z otworem wyjsciowym 44a poprzez regulowana kryze 160 znajdujaca sie miedzy rowkiem 120a i rowkiem 124a. Pierscieniowy rowek 66a jest polaczony kanalem umozliwiajacym przeplyw czynnika z otworem wejsciowym 26a oraz z pierscieniowym rowkiem 64a za pomoca kanalu wewnetrznego oznaczonego symbolem 68a.Gdy tuleja 16a znajduje sie w polozeniu biernym (fig. 5), kryzy 42a, 160 sa otwarte. Zatem gdy tuleja 16a znajduje sie w polozeniu biernym, przez kryze 42a do przylacza obwodu sterujacego 52a odbywa sie ciagly pilotujacy przeplyw czynnika utrzymujacy minimalne stale cisnienie w przylaczu obwodu sterujacego 52a. Ten pilotujacy strumien czynnika przeplywa przez kryze wyjsciowa 160 elementu dozujacego i wylot lub otwór wylotowy 44a. Zaleca sie aby strumien ten powracal do zbiornika przez odpowiednie urzadzenie chlodzace. Tak wiec ciagly strumien czynnika kierowany jest do urzadzenia chlodzacego równiez i wówczas gdy zawór zajmuje polozeniebierne. ¦ , Kryza 42a jest kryza stala okreslona przez strumien pilotowy i ustalona wartosc cisnienia czynnika, natomiast kryza 160 jest kryza regulowana. Wymiary kryzy 160 zmieniaja sie odpowiednio do predkosci obrotowej kola kierownicy i/lub obciazenia kierowania w sposób podany wyzej pr^y omawianiu kryzy 42 na fig.l.Podczas ruchu obrotowego czlonu wejsciowego 18a w kierunku wskazanym na fig. 5 strzalka 72a, uklad zawierajacy kulke i rowek srubowy 82a przesuwa tuleje 18a zaworu w lewo (fig. 5). Nalezy zaznaczyc, ze w poczatkowym okresie ruchu obrotowego czlonu wejsciowego 18a mechanizm 62a dozujacy z przekladnia wirnikowa jest powstrzymywany przed rozpoczeciem ruchu obrotowego. Zatem walek 74a przeciwdziala ruchowi obrotowemu tulei 16a jednoczesnie umozliwiajac tej tulei na przesuwanie sie wzdluz kierunku osi w komorze 14a zaworu.W wyniku przesuniecia tulei 16a w lewo wzdluz kierunku osi, wymiar kryzy 42a pozostaje staly, natomiast zwieksza sie wymiar kryzy 160. Ponadto strumien z otworu wlotowego 26a moze wplywac z rowka wlotowego 54a (oznaczonego na fig. 5 symbolem P) do pierscieniowego rowka 88a (oznaczonego symbolem Mi), polaczonego z mechanizmem 62a dozujacym za pomoca wewnetrznego kanalu obudowy. Wylot czynnika z mechanizmu 62a dozujacego polaczony jest za posrednictwem centralnej czesci rurkowej tulei 16a z otworami 90a polaczonymi z pierscieniowym rowkiem 92a (oznaczonym symbolem C2). Czynnik z rowka 92a moze przeplywac do drugiego otworu silnikowego 32a, dzieki czemu dozowany strumien czynnika dostarczany jest do silownika kierujacego 36a za pomoca kanalu 38a (patrz fig. 8) w celu uruchomienia tego silownika i obrócenia kól pojazdu.Podczas pracy silownika kierujacego 38a opróznianie tego silownika z czynnika odbywa sie przez kanal 34a do pierwszego otworu silnikowego 30a, i moze przeplywac do pierscieniowego rowka 108a (oznaczonego na106 052 7 fig. 5 symbolem Ci). Wskutek tego, ze tuleja 16a zostala przesunieta w lewo w odniesieniu do polozenia pokazanego na fig. 5, czynnik jest przesylany przez kryze antykawitacyjna 168 (fig. 5) sterujaca predkoscia lub wyjsciem dozownika do slepego rowka 112. Czynnik z pierscieniowego rowka 112a przeplywa do rowka 116a (oznaczonego symbolem R). Pierscieniowy rowek 116a jest polaczony z wylotem lub wylotowym otworem 44a.W okresie, w którym rozpoczyna sie ruch tulei 16a, regulowana kryza 160 dazy do zajecia pozycji zamknietej ograniczajac przeplywajacy przez nia strumien pilotowy powodujac zwiekszenie cisnienia czynnika w rowku 120a. Wymiar lub pole przekroju poprzecznego kryzy 160 zmienia sie w funkcji predkosci obrotowej kola kierownicy i w funkcji zmian obciazenia kierowania. Kryza 42a przekazuje cisnienie czynnika znajdujacego sie w rowkach 120a, obwodzie sterujacym 52a i kanale 54a do zaworów 56a reagujacych na cisnienie czynnika.Podczas wykonywania czynnosci kierowania kryza 160 powinna pracowac z bardzo malym przeplywem czynnika, gdyz glówny strumien powinien byc skierowany do silownika kierujacego 38a.W przypadku gdy podczas czynnosci kierowania wzrasta cisnienie w kanale 54a, powinien rosnac skok pompy 22a. Cisnienie w kanale 54a powinno rosnac wówczas, gdy silownika kierujacego 38a wymaga czynnika dla zespolu kierujacego w odpowiedzi na zwiekszenie predkosci obrotowej kola kierownicy wskutek zmniejszonego wymiaru kryzy 160. Wynikajacy stad wzrost cisnienia czynnika dzialajacego na zespól zaworu 56a powoduje zwiekszenie skoku pompy 22a. Podobnie, gdy zapotrzebowanie czynnika przez mechanizm 62a dozujacy spada wskutek spadku predkosci obrotowej kola kierownicy, zwieksza sie wymiar kryzy 160. Kiedy to zachodzi, cisnienie czynnika w kanale 54a powinno spadac. Wskutek tego zmniejsza sie skok pompy 22a.Po przerwaniu ruchu obrotowego kola kierownicy i czlonu wejsciowego 18a, mechanizm 62a dozujacy dziala w bardzo malej odleglosci, za posrednictwem której walek 74a obraca tuleje 16a w wiadomy sposób. To powoduje, ze uklad zawierajacy kulke 82a i rowek srubowy, przesuwa tuleje 16a zaworu ponownie do polozenia co wywoluje zwiekszenie wymiaru kryzy 160. Oczywiscie gdy tuleja 16a zostala przesunieta do polozenia pokazanego na fig. 4, nastepuje zablokowanie przeplywu czynnika do i z mechanizmu 62a dozujacego oraz z silownika kierujacego 38a.Podczas ruchu obrotowego czlonu wejsciowego 16a w kierunku pokazanym na fig. 5 strzalka 140a, uklad zawierajacy kulke 82a i rowek srubowy powoduje przesuniecie tulei 16a w prawo jak pokazano na fig. 5. Ruch w prawo tulei 16a powoduje przesuniecie otworów 90a tulei 16a do polaczenia ich z rowkiem 66a polaczonym kanalem przeplywu czynnika z otworem wlotowym 26a. Wobec tego czynnik dostarczany z pompy 22a plynie z otworu wlotowego 26a przez rowek 66a i otwór 90a do wnetrza rurowej tulei 16a. Tenstrumien czynnika jest doprowadzany do mechanizmu 62a dozujacego z którego kierowany jest z powrotem do pierscieniowego rowka 88a przez wewnetrzny kanal obudowy.Poniewaz tuleja 16a zaworu zostala przesunieta w prawo jak pokazano na fig. 5 dozowany przeplyw plynu jest kierowany z rowka 88a do rowka 108a polaczonego z pierwszym otworem silnikowym 30a (fig. 8). Poniewaz pierwszy otwór silnikowy 30a jest polaczony z silownikiem kierujacym 38a poprzez kanal 34a dziala silownik kierujacy 38a, który usiluje obrócic kola pojazdu.Podczas pracy silownika kierujacego 38a czynnik usuwany jest z silownika kierujacego kanalem 36a i doprowadzany do drugiego otworu silnikowego 32a. Pomiedzy drugim otworem silnikowym 32a i pierscieniowym rowkiem 92a (fig. 5) istnieje droga przeplywu czynnika. Poniewaz tuleja 16a zostala przesunieta w prawo jak pokazano na fig. 5 opróznianie czynnika z silownika kierujacego 38a odbywa sie przez antykawitacyjna kryze sterujaca 173 okreslajaca predkosc przeplywu lub dozowanie czynnika do pierscieniowego rowka 146a. Pierscieniowy rowek 146a jest polaczony za pomoca pierscieniowego rowka 116a z otworem wylotowym 44a.Cisnienie czynnika z otworu wlotowego 26a jest doprowadzane kanalem 68a do rowka 66a. Cisnienie czynnika wlotowe, przekazywane jest przez kryze 42a do rowka 120a polaczonego droga przeplywu czynnika z przylaczem obwodu sterujacego 52a. Ponadto cisnienie czynnika przez kryze 160 jest przekazywane z rowka 120a do rowka 124a polaczonego z otworem wylotowym 44a.W przypadku gdy moga zachodzic zmiany predkosci obrotowej kola kierownicy lub zmienia sie obciazenie kierowania, co powoduje zmiany wymiaru kryzy 160, z przylaczem obwodu sterujacego 52a wysylany jest sygnal cisnieniowy obciazenia, który kanalem 54a je:»t doprowadzany do zaworu 56a reagujacego na cisnienie czynnika (fig. 7). Kryza 160 moze pracowac w obydwu kierunkach przesuwu tulei 16a, co pozwala sterowac cisnieniem obciazenia w rowku 120a polaczonym z zaworem 56a reagujacymi na cisnienie czynnika. Zmiany tego sygnalu cisnienia czynnika pobudzaja zawory 56a reagujace na cisnienie, co powoduje uruchomienie silownika 58a zmieniajacego skok pompy 22a. Z chwila przerwania ruchu obrotowego czlonu wejsciowego 18a dziala dalej mechanizm 62a dozujacy, wskutek czego uklad zawierajacy kulke 82a i rowek srubowy wywoluje ruch tulei 16a w lewo zgodnie z kierunkiem osi az do zajecia polozenia biernego (fig. 7). Kiedy to nastapi, przeplyw czynnika do i z mechanizmu 62a dozujacego zostaje zablokowany. Zablokowany zostaje równiez przeplyw czynnika do i z silownika kierujacego 38a.8 106 052 Na fig. 9—12 przedstawiony jest inny przyklad wykonania wynalazku. Poniewaz elementy skladowe urzadzenia wedlug wynalazku pokazanego na fig. 9-12 sa ogólnie rzecz biorac takie same jak elementy w przykladzie wykonania wynalazku fig. 1—8, do oznaczania podobnych elementów beda stosowane oznaczenia cyfrowe, z litera „b".W sytuacji gdy urzadzenie lOb z fig. 9 znajduje sie w polozeniu biernym lub niewzbudzonym to przeplyw czynnika w regulatorze jest dla dowolnego kierunku zablokowany przez otwór wlotowy 26b, otwory silnikowe 30b, 32b, otwór powrotny 44b i przylaczem obwodu sterujacego 52b (fig. 10). Dowolna stala wartosc cisnienia czynnika w przylaczu obwodu sterujacego 52b jest przekazywana do drenu przez kryze 249 (fig. 12) i otwór 44b. Oczywiscie zablokowany jest przeplyw czynnika przez mechanizm 62b dozujacy dla obydwu mozliwych kierunków. Wskutek przesuniecia tulei 16b wprawo lub w lewo, wynikajacego z ruchu obrotowego czlonu wejsciowego 18b w kierunku przeciwnym lub zgodnym z ruchem wskazówek zegara, czynnik przeplywa z otworu wlotowego 26b przez regulowana kryze 42b do przylacza obwodu sterujacego 52b (fig. 9 i fig. 11), a kryza 249 jest zamknieta.Na fig. 9 nie pokazano polozenia kryzy 249 gdyz polozenie to moze ulegac zmianie, na przyklad kryza moze znajdowac sie w tulei 16b lub obudowie 12b jak pokazano na fig. 9 co jest zalezne od zyczenia specjalistów omawianej dziedziny.Kryza 42b ma pierscieniowa powierzchnie prowdzaca 200 utworzona na tulei 16b. Pierscieniowa powierzchnia prowadzaca 200 blokuje przeplyw czynnika z otworu wlotowego 26b wówczas, gdy tuleja 16b znajduje sie w polozeniu biernym pokazanym na fig. 9. Pod wplywem ruchu obrotowego czlonu wejsciowego 18b w kierunku strzalki 72b tuleja 16b jest przesuwana w lewo wskutek dzialania ukladu 82b zawierajacego kulke i rowek srubowy, co ma na celu otwarcie kryzy 42b do wymiaru odpowiadajacego predkosci obrotowej czlonu wejsciowego 18b i obciazeniu kierowania. Dzieki temu przesunieciu w lewo tulei lób czynnik moze przeplywac z otworu wlotowego 26b i rowka pierscieniowego 64b przez otwarta kryze 42b do pierscieniowego rowka 202. Pierscieniowy rowek 202 jest polaczony z przylaczem obwodu sterujacego 52b poprzez kanal w obudowie 12b urzadzenia. Kanal ten na fig. 9 oznaczony zostal symbolem 204. Przylacze obwodu sterujacego 52b jest polaczone poprzez kanal 54b a zaworami 56b reagujacymi na cisnienie czynnika (fig. .12).Wskutek zmian predkosci obrotowej kola kierownicy i czlonu wejsciowego 18b przesuwanajest tuleja 16b zaworu, co zmienia wymiar kryzy 42b i wplywa na pobudzenie,zaworu 56b. Pobudzenie zaworów 56b powoduje uruchomienie silownika 58b zmieniajac skok pompy 22b, kierujacej. Zmiana skoku pompy 22b kierujacej powoduje zmiane predkosci podawania czynnika z pompy do otworu wlotowego 26b i wynikajaca stad zmiane predkosci dostarczania czynnika do mechanizmu 62b dozujacego i silownika kierujacego 38b.Po doplynieciu czynnika do pierscieniowego rowka 202 z otworu wlotowego 26b jest on podawany do pierscieniowego rowka 88b, poniewaz tuleja 16b zostala przesunieta do lewego polozenia roboczego ze swojego polozenia neutralnego pokazanego na fig. 9. Rowek 88b jest polaczony droga przeplywu czynnika z mechanizmu 62b dozujacego w taki sposób, ze dozowany strumien czynnika kierowany jest z mechanizmu 62b dozujacego przez wnetrze rurowej tulei 16b do otworów 90b wykonanych w bocznej sciance tulei zaworu.Dozowany strumien czynnika przeplywa przez otwory 90b do pierscieniowego rowka 92b polaczonego droga przeplywu z drugiego otworu silnikowego 32b. Otwór silnikowy 32b jest polaczony z silownikiem kierujacym 38b poprzez kanal 36b (fig 12). Wobec tego dozowany strumien czynnika z mechanizmu 62b dozujacego jest dostarczany do silownika 38b i powoduje uruchomienie tego silownika, który obraca kierowane kola pojazdu z predkoscia zmieniajaca sie w funkcji zmian predkosci obrotowej czlonu wejsciowego 18b.Podczas pracy silownika 38b usuwany jest z niego czynnik, który przeplywa kanalem 34b do pierwszego otworu silnikowego 30b. Otwór silnikowy 30b jest polaczony droga przeplywu czynnika z pierscieniowym rowkiem 108b. Wskutek tego, ze tuleja 16b zostala przesunieta ze swojego polozenia biernego pokazanego na fig. 9 w lewo, czynnik moze plynac rowkiem 108b z otworu silnikowego 30b przez slepy pierscieniowy rowek 112b do pierscieniowego rowka 124b polaczonego z wylotem lub otworem wylotowym 44b (patrz fig. 9.).Jezeli podczas pracy silownika 38b zmienia sie predkosc obrotowa kola kierownicy lub gdy zmienia sie obciazenie kierowania, wystepuje efekt wzglednego obrotu czlonu wejsciowego 18b w odniesieniu do tulei 16b, wskutek czego uklad zawierajacy kulke 82b i rowek srubowy przesuwa tuleje 16b wzdluz kierunku osi. Jak tylko to nastapi, zmienia sie wymiar kryzy 42b w taki sposób, ze moze byc zmienione cisnienie czynnika przeplywajacego z przylacza obwodu sterujacego 52b przez kanal 54b do zaworów 56b reagujacych na cisnienie czynnika. Zawory 56b reagujace na cisnienie czynnika wspólpracuja z silownikiem 58b regulujacym predkosc podawania czynnika z pompy 22b odpowiednio do zmienionej predkosci lub zapotrzebowania czynnika przez urzadzenia kierujace.Pod wplywem ruchu obrotowego czlonu wejsciowego 18b w kierunku strzalki 140b na fig. 9, uklad zawierajacy kulke 82b i rowek srubowy przesuwa tuleje 16b w prawo. Przesuniecie tulei 16b w prawo powoduje106 052 9 polaczenie otworu wlotowego 26b i pierscieniowego rowka 64b z pierscieniowym rowkiem 210. Pierscieniowy rowek 210 jest polaczony za pomoca kanalu 204 obudowy z przylaczem obwodu sterujacego 52b. Ponadto pierscieniowy rowek 210 jest polaczony z otworami 90b tulei 16b. Wobec tego czynnik dostarczany z pompy kierujacej 22b moze plynac z otworu wlotowego 26b przez rowki 64b i 210b do otworów 90b. Nastepnie czynnik przeplywa przez rurkowa tuleje 16b do mechanizmu 62b dozujacego.Dozowany strumien czynnika z mechanizmu 62b dozujacego przesylany do pierscieniowego rowka 88b, który wskutek przesuniecia wprawo tulei 16b jest polaczony z pierscieniowym rowkiem 108b. Z kolei dozowany strumien czynnika kierowany jest z pierscieniowego rowka 108b do pierwszego otworu silnikowego 30b, który jest polaczony kanalem 34b z silownikiem kierujacym 38b (fig. 12). Zatem dozowany strumien czynnika oddzialywuje na silownik kierujacy w celu obrócenia kól pojazdu.Podczas pracy silownika kierujacego 38b odbywa sie usuwanie czynnika z silownika kierujacego poprzez kanal 36b do drugiego otworu silnikowego 32b. polaczonego droga przeplywu czynnika z pierscieniowym rowkiem 92b (patrz. fig. 9). Wskutek przesuniecia tulei 16b w prawo jak pokazano na fig. 9, czynnik usuwany z silownika kierujacego 38b moze plynac z rowka 92b przez slepy rowek 146b do pierscieniowego rowka 124b polaczonego droga przeplywu czynnika z otworem wylotowym 44b. Nalezy zaznaczyc, ze tuleja 16b jest podcieta w taki sam sposób, wjaki uzyskuje sie kryze antykawitacyjna 214 pomiedzy pierscieniowym rowkiem 92b i slepym rowkiem 146b. Podobna kryza antykawitacyjna 218 utworzona jest pomiedzy pierscieniowym rowkiem 112b i pierscieniowym rowkiem 108b wówczas, gdy tuleja 16b zaworu jest przesunieta w lewo wdmesieniu do polozenia pokazanego na fig.9. \, Na podstawie podanego opisu mozna zauwazyc, ze urzadzenie sterujace 10 jest wykorzystywane w hydrostatycznym systemie kierowania posiadajacym pompe 22 napedzana silnikiem. Gdy urzadzenie sterujace jest wzbudzone, uruchamia zawór 56 reagujacy na cisnienie czynnika, oddzialywujac na prace silownika 58 zmieniajacego skok pompy 22 w zaleznosci od zmian przeplywu czynnika w ukladzie kierowania i cisnienia wynikajacych ze zmian predkosci obrotowej czlonu wejsciowego 18 i/lub zmian obciazenia kierowania.Urzadzenie sterujace 10 ma obudowe 12 okreslajaca komore zaworu z otworem wlotowymi 26 odbierajacym czynnik z pompy. Wskutek pobudzenia tulei 16, zaworowej, czynnik podawany przez mechanizm 62 dozujacy do jednego z otworów silnikowych 30, 32. Dozowany strumien czynnik z otworu silnikowego oddzialywuje na prace silownika 38 celem obrócenia kól pojazdu.Ponadto przeplyw czynnika do komory 14 zaworu z silownika kierujacego 38 zachodzi przez inny otwór silnikowy. Czynnik jest usuwany z komory 14 zaworu do zbiornika lub drenu przez otwór wylotowy 44.Przylacze obwodu sterujacego 52 jest polaczone droga przeplywu czynnika z zaworami 56 reagujacymi na cisnienie czynnika. Wspólpracujace powierzchnie tulei 16 i obudowy 12 tworza kryze 42 sterujaca zmianami cisnienia czynnika podawanego do przylacza obwodu sterujacego 52 w zaleznosci od zmian predkosci obrotów czlonu wejsciowego 18 i w zaleznosci od zmian obciazenia kierowania. PL PL

Claims (11)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie sterujace ukladem kierowniczym pojazdu mechanicznego do sterowania silownika i skretu kól pojazdu z instalacja placzona z silownikiem zasilanym .czynnikiem plynnym i wyposazonym w uklad sterujacy cisnieniem czynnika regulujacego ilosc podawanego czynnika z silownika' kierujacego, posiadajace obudowe z komora zaworowa, w której usytuowana jest tuleja zaworowa, sterujaca przeplywem czynnika, a czlon wejsciowy steruje tuleja zaworowa z polozenia biernego w polozenie czynne, przyczym w obudowie jest umieszczone przylacze obwodu sterujacego, przekazujace plynny czynnik o cisnieniu hydraulicznym do instalacji reagujacej na zmiany cisnienia czynnika, który przechodzi przez tuleje zaworowa w polozeniu czynnym do przylacza obwodu sterujacego, znamienne tym, ze jego kryza (42, 160, 42b) usytuowanajest w tulei zaworowej (16,16a, 16b) polaczonej z przylaczem obwodu sterujacego (52, 52a, 52b), przy czym rozmiar kryzy (42,160,42b), oraz polozenie tulei zaworowej (16,16a, 16b) sterowane jest cisnieniem czynnika poprzez zmiany predkosci przesuwu czlona wejsciowego (18,18a, 18b) i zmiane obciazenia kierowania stanowiacego o rozmiarze kryzy (42,160,42b).

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze instalacja sterujaca polozeniem tulei zaworowej (16, 16a, 16b) jest polaczona zrecznie regulowanym czlonem wejsciowym (18, 18a, 18b) i mechanizmem (62, 62a, 62b) dozujacym strumien plynnego czynnika do silownika (38, 38a, 38b) po . przesunieciu czlonu wejsciowego (18;18a, 18b).

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze w kazdym z polozen czynnych kryza (42,160, 42b) usytuowana jest na trzeciej drodze przeplywu plynnego czynnika powrotnego, badz na czwartej drodze10 106 052 przeplywu niewielkiego strumienia plynnego czynnika z czlonu wejsciowego (18, 18a, 18b) do scieku, badz tez na pierwszej drodze przeplywu, doprowadzajacej plynny czynnik do mechanizmu dozujacego (62, 62a, 62b).

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne t y m, ze na czwartej drodze przeplywu miedzy tuleja zaworowa (16a) i obudowa (12a) usytuowana jest nieprzestawialna, stale otwarta kryza (42a), umieszczona szeregowo z kryza przestawialna (160).

5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1,znamienne tym, ze kryza (42) ma dwie powierzchnie, z których jedna, polaczona jest z tuleja zaworowa (16) druga zas z obudowa (12) poprzez która wspóldziala z powierzchnia pierwsza, tworzac kryze (42), przy czym po ustawieniu tulei zaworowej (16) w jednym z polozen czynnych strumien plynnego czynnika jest przez tuleje (16) skierowany do kryzy (42).

6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 4, znamienne tym, ze tuleja zaworowa (16) ustawiona w polozeniu czynnym, laczy strone przeciwpradowa kryzy (42) z przylaczem obwodu sterujacego (52), a strone wspólpradowa kryzy (42) z otworem wylotowym (44).

7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1,znamienne tym, ze kryza (42) ma dwie powierzchnie, z których jedna jest polaczona z obudowa (12), druga zas z tuleja zaworowa (16) i wspóldziala z pierwsza powierzchnia w ustalaniu tulei zaworowej (16), przy czym tuleja (16) przesuwa druga powierzchnie w stosunku do obudowy (12) a poprzez pierwsza powierzchnie zmienia przekrój przeplywu w kryzie (42) po przesunieciu tulei zaworowej (16) z polozenia biernego w polozenie czynne.

8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze po przesunieciu tulei zaworowej (16) w polozenie czynne plynny czynnik przedostaje sie z otworu wlotowego (26) kanalem do kryzy (42) który stanowi jej polaczenie z przylaczem obwodu sterujacego (52).

9. Urzadzenie wedlug zastrz.4, znamienne tym, ze kryza (42a) ma trzecia powierzchnie polaczona z obudowa (12a) i czwarta powierzchnie polaczona z tuleja zaworowa (16a) wspóldzialaja w ustalaniu drugiej kryzy (160) szeregowo z pierwsza kryza (42a), a poprzez przesuniecie tulei zaworowej (16a) do pierwszej kryzy (42a), a nastepnie do otworu wylotowego (44a).

10. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, albo 8, znamienne tym, ze tuleja zaworowa (16) jest polaczona w jednym z polozen czynnych, z przeciwpradowa strona kryzy (42) i pierwszym otworem silnikowym (30), natomiast w drugim z polozen czynnych jest polaczona z przeciwpradowa strona kryzy (42) i z drugim otworem silnikowym (32).

11. Urzadzenie wedlug zastrz. 7 albo 9, znamie nnetym, ze tuleja zaworowa (16) jest polaczona w pierwszym polozeniu czynnym, przeciwpradowa strona kryzy(42) z pierwszym otworem silnikowym (30) i z przylaczem obwodu sterujacego (52) a wspólpradowa strona kryzy (4T) z otworem wylotowym (44), natomiast w drugim polozeniu czynnym, przeciwpradowa strona kryzy (42) je v: polaczona z drugim otworem silnikowym (32) i z przylaczem obwodu sterujacego (52).106 052 FIG 4106 052 RG.6 /O*., JOC*. 38*106 052 FIG. 11 FIG.IO 386 34i 36i SOS FIG. 12 *» PL PL