Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do usta¬ lania obciazenia osi, w szczególnosci w dwuosio¬ wych pojazdach szynowych. W pojazdach szynowych z instalacja hamulcowa, która pracuje w uzaleznieniu od obciazenia i jest tak sterowana, ze kazdorazowo wytworzona sila hamowania odpowiada danemu ciezarowi pojazdu, jest konieczne, aby do zaworu sterujacego insta¬ lacji hamulcowej przesylac sygnal odpowiedni do ciezaru. Do tego celu sluza urzadzenia do ustala¬ nia obciazenia osi, znane przykladowo z niemiec¬ kiego opisu publikacyjnego DT-OS 2 258 997. W urzadzeniach tych sygnal dostarczany jest przez ich zawór wazacy. W pojazdach szynowych, których podwozie za¬ wies zlane jest ,na sprezynach piórowych, wspieraja¬ cych sie na osiach pojazdu, zawór wazacy wspól¬ pracujacy z osia pojazdu umieszcza sie z reguly miedzy podwoziem i piórem sprezyny tej osi, aze¬ by oddzialywaly na niego sily zalezne od obciaze¬ nia danej osi, dzialajace miedzy podwoziem a pió¬ rem sprezyny. W ukladzie znanym z niemieckiego opisu publi¬ kacyjnego DT-OS 2 258 997 zawór wazacy zamoco¬ wany jest w jarzmie, na którym zaczepione jest ciegno lub ciegna, za pomoca których wspornik zawieszenia resoru podwozia zawieszony jest na wlasciwym piórze sprezyny. Jarzmo jest w tym wspiorniikiu prowadzone ruchomo, to jest osadzone z luzem na sworzniu poprzecznym wspornika, tak ze moze poruszac sie wzdluz ciegna lub ciegien. Zawór wazacy jest umieszczony miedzy jarzmem a wspornikiem zawieszenia resoru i podpiera jarz¬ mo na swobodnym koncu wspornika. W tym roz¬ wiazaniu zaworu wazacego os pomiarowa nieko¬ rzystnie jest zawsze skierowana wzdluz osi ciegna lub ciegien, czego nastepstwem jest to ze sila mie¬ rzona przez zawór wazacy nie odpowiada doklad¬ nie ciezarowi pojazdu lub obciazeniu danej osi pojazdu. Sila dzialajaca na zawór wazacy uzalez¬ niona jest mianowicie od kazdorazowego, skosnego ustawienia ciegna lub ciegien, które to ustawienie podczas jazdy zmienia sie w nastepstwie luzów w lozyskach osi, a podczas zaladowywania pojazdu w nastepstwie zmiany geometrii piór resorów. W innym znanym ukladzie ujawnionym w nie¬ mieckim opisie publikacyjnym DT-OS 2132 256 zawór wazacy jest umocowany na podwoziu na odwróconej od wlasciwego pióra resoru stronie wspornika zawieszenia resoru i uruchamiany za pomoca dzwigni wychyinej, która jest ulozysko- wana obrotowo na osi równoleglej do osi pojazdu, umieszczonej na wystepie wspornika zawieszenia resoru na koncu odwróconym od zaworu wazacego. Pomiedzy ta osia i swobodnym koncem dzwigni wychyinej wspólpracujacym z zaworem wazacym dziala na zawór ciegno lub ciegna, za pomoca któ¬ rych wspornik zawieszenia resoru zawieszony jest na piórze resoru. Konstrukcja ta jest w szczegól¬ nosci niekorzystna dlatego, poniewaz zajmuje wie- 104300104300 le miejsca i równiez z tego powodu nie zawsze moze byc stosowana. Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do ustalenia wielkosci obciazenia osi, w szczególnosci dwuosiowych pojazdów szynowych, za posrednic¬ twem zaworu wazacego przylaczonego do kazdej z osi, w których podwozie zawieszone jest na re¬ sorach za pomoca wsporników i ciegien wspartych na osiach, a zawór wazacy umocowany jest na jarzmie, które z jednej strony umieszczone jest ruchomo na wsporniku zawieszenia resoru wlasci¬ wej osi i za posrednictwem zaworu wazacego wsparte jest na tym wsporniku zawieszenia, na którym z drugiej strony zaczepione jest ciegno lub ciegna laczace ten wspornik zawieszenia z wlas¬ ciwym resorem, w którym zawór wazacy bedzie mierzyl zawsze dokladnie sile odpowiadajaca cie¬ zarowi pojazdu lub obciazeniu mierzonej osi po¬ jazdu, i które dzieki malemu zapotrzebowaniu miejsca moze byc zastosowane we wszystkich po¬ jazdach bez koniecznosci wprowadzania zmian wplywajacych na ciezar. Zadanie to zostalo roz¬ wiazane tak, ze jarzmo jest polaczone ze wspor¬ nikiem zawieszenia resoru lub z ciegnem, albo z ciegnami wahliwie wokól dwóch osi przebiegaja¬ cych w oddaleniu od siebie równolegle do osi pojazdu, a zawór wazacy na jarzmie jest tak umieszczony, ze os pomiarowa zaworu wazacego pokrywa sie z pionowym wektorem obciazenia osi, przy czym obie osie leza w plaszczyznie pro¬ stopadlej do osi pomiarowej. Dalsza cecha urzadzenia wedlug wynalazku jest to, ze wspornik zawieszenia resoru na stronie od¬ wróconej od resoru ma boczny wystep do wahli- wego ulozyskowania jarzma. Inna cecha jarzadzenia wedlug wynalazku jest to, ze jarzmo ma dwie lubki katowe wzajemnie do siebie równolegle, które maja dwie pary otworów w kolanach' lubek lub na wolnych koncach lubek, sluzace do zalozenia trzpieni poprzecznych. Korzystnie jest, gdy trzpien poprzeczny na wol¬ nych koncach lubek przechodzi przez otwór w wystepie wspornika zawieszenia resoru, i ze na trzpieniu poprzecznym w kolanach lubek zaczepio¬ ne jest ciegno lub ciegna, oraz gdy trzpien po¬ przeczny w kolanach lubek ma kamienie ciegien. Korzystne jest równiez, gdy trzpien poprzeczny w kolanach lubek przechodzi przez tuleje poprzecz¬ na wspornika zawieszenia z luzem, i ze wspornik zawieszenia resoru na wolnym koncu ma trzpien naciskowy wspóldzialajacy z zaworem wazacym. Przykladowe wykonalnie urzadzenia wedlug wy¬ nalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z boku, fig. 2 — przekrój wzdluz linii II-II na fig. 1, fig. 3 zas polowe przekroju poprzecznego wzdluz linii IH-III na fig. L Podwozie 1 dwuosiowego pojazdu szynowego oparte jest sprezyscie na dwóch osiach pojazdu nie przedstawionych na rysunku. Posiada ono w tym celu wsporniki 2 zawieszenia resorów, które sa zawieszone za pomoca dwóch ciegien 3 w postaci lancuchów na najblizszym koncu pióra resoru 4. Pióro resoru 4 oparte jest na najblizszej osi po¬ jazdu, Na rysunku przedstawiony jest tylko jeden taki wspornik 2 z wlasciwym mu piórem resoru 4, a mianowicie ten, z którym wspólpracuje zawór wa¬ zacy 5. Zawór wazacy 5 jest osadzony w jarzmie 6 o ksztalcie garnkowym, a mianowicie miedzy dwiema wzajemnie równoleglymi do siebie lub¬ kami katowymi 7 jarzma 6. Kazda lubka katowa 7 ma dwa otwory 8 i 9 w kolanie lubki 10 lub na wolnym koncu lubki. 11. Otwory 8 i otwory 9 *o obu lubek 7 sa skierowane ku sobie. W kazdej parze otworów 8 lub 9 tkwi trzpien poprzeczny 12 lub 13. Na trzpieniu poprzecznym 13 jest ulozyskowane obrotowo jarzmo 6, w bocznym wystepie 14 znaj- dujacym sie na stronie wspornika 2 odwróconej od pióra resorowego 4. Wystep 14 ma otwór 15 do przyjecia trzpienia poprzecznego 13. Trzpien poprzeczny 12 przechodzi przez tuleje poprzeczna 16 wspornika 2 zawieszenia resoru z luzem i na obu koncach miedzy tuleja poprzeczna 16 i wlasciwa lubka katowa 7 ma kamien lancu¬ cha lub kamien ciegna 17, opasany przez ostatnie ogniwo lancucha lub ciegna 3. Wreszcie wspornik 2 zawieszenia resoru wspiera sie wolnym koncem 18 za posrednictwem trzpie¬ nia naciskowego 19 na zaworze wazacym 5. Za¬ wór wazacy 5 i trzpien naciskowy 19 umieszczo¬ ne sa ponizej trzpienia poprzecznego 12 od jarz¬ ma 6. Jarzmo 6 jest polaczone ze wspornikiem 2 za¬ wieszenia resoru lub oboma ogniwami lancucha lub ogniwami ciegna 3 wahliwie wokól dwóch osi trzpieni 13 i 12 przebiegajacych w oddaleniu od siebie równolegle do nie przedstawionych osi po- 3« jazdu polaczonych z resorem 4. Os pomiarowa 20 zaworu wazacego 5 pokrywa sie z pionowym wek¬ torem obciazenia V osi. Obie osie trzpieni 12 i 13 leza w plaszczyznie 21 prostopadlej do osi pomiarowej 20. w Dzialajaca pionowo sila oznaczona wektorem V, stanowiaca proporcjonalny odpowiednik ciezaru po¬ jazdu oddzialywuje za posrednictwem trzpienia naciskowego 19 na zawór wazacy 5. Poniewaz jego os pomiarowa 20 ma zawsze kierunek piono- « wy, nie moga wystapic mie/izy ta sila a sila zmie¬ rzona rzeczywiscie przez zawór wazacy 5 zadne niepozadane róznice. Jako reakcja wywolana przez sile pionowa, przedstawiona wektorem V w ogni¬ wach lancucha lub ciegnach 3 powstaje sila S o w skladowej poziomej VR poziomej skladowej HR. Skladowa pozioma HR przejmowana jest przez trzpien poprzeczny 13 i wystep 14 wspornika 2 zawieszenia resoru. Sila S przenosi sie na resor 4. w Zawór wazacy 5 steruje zaleznym od obciazenia ukladem hamulcowym pojazdu szynowego o pod¬ woziu 1. Ustawia on sie po odciazeniu zawsze po¬ nownie w polozeniu wyjsciowym. Urzadzenie we¬ dlug wynalazku umozliwia skrócenie dróg takiego w sterowania. Urzadzenie wedlug wynalazku nie wymaga wie¬ le miejsca. Wystep 14 wspornika 2 zawieszenia pra¬ wie nie wymaga dodatkowego miejsca. Luz pomiedzy trzpieniem poprzecznym 12 i tu- 05 leja poprzeczna 16 jest tak dobrany, ze trzpien5 104300 6 poprzeczny 12 tylko wtedy przylega do otworu tu¬ lejki 16, gdy jarzmo 6 zostaje zlamane, lub gdy zaw6r wazacy 5 podda sie zbyt wielkiemu nacis¬ kowi. PL PL PL PL