PL101569B1 - A method of uniform dyeing polyacrylonitrile materials - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób równomier¬ nego barwienia materialów polialkrylonitrylowych o róznorodnymi powinowactwie do barwników.

Kationowe barwniki wytwarzane specjalnie do barwienia wlókien poliakrylonitrylowych charakte- 5 ryzuja sie na ogól bardzo dobrym powinowactwem do wlókna, jak i mozliwoscia wbudowywania, wy¬ bitnymi wlasciwosciami odpornosciowymi oraz blyszczacym odcieniem wybarwienia. Natomiast ich zdolnosc przemieszczania sie na wiekszosci 10 substratóiw z wlóknistych materialów poliakrylo¬ nitrylowych jak np. Orlonu-14 jest niewielka w temperaturze wrzenia kapieli tj.... 98—100°C, co doprowadza- do nierówinomiernosci wybarwienia na skutek duzej szybkosci ciagnienia tych barwni- 15 ków przez wlókno poliakrylonitrylowe w procesit barwienia.

Nierównorriiie.rnosci wybarwienia mozna zapobiec przez taka zmiane wairunków barwienia, która przeczy zasadom eksploatacji farbiarni lub jakosci 20 wymaganego wybarwienia produktu wlókiennicze¬ go, jak np. przez przedluzenie okresu gotowania albo przez wybitne podwyzszenie temperatury ka¬ pieli.

W celu wyeliminowania tych trudnosci opraco- 35 wano szereg metod barwienia, które posiadaly jednak te wspólna wade, ze wymagaly dopasowy¬ wania do: typu wlókna poliakrylcnitrylowego, postaci rozpuszczanego1 barwnika, warunków aparaturowych, szybkosci ciagnienia uzytego 30 2 barwnika, jak i intensywnosci wybarwienia. Meto¬ dy te zmierzaly do przedluzenia procesu ciagnie¬ nia albo przez powolne podgrzewanie albo> przez dodanie znacznych ilosci opózniajacych barwienie srodków kationowych lub anionowych. W praktyce na ogól pierwszenstwo maja metody laczace te oba sposoby postepowania.

Obecnie stwierdzono', ze latwym i prostym spo¬ sobem mozna równomiernie wybarwic materialy poliakrylonitrylowe o róznorodnym powinowactwie do barwnika, tj. ciagnace z kapieli barwnik szybko, powoli lub normalnie, jesli stosuje sie wodna kapiel farbiarska zawierajaca co najimmiej jeden zdolny do przemieszczania sie barwnik kationowy, co najmniej jeden elektrolit, jak i ewentualnie zdolny do przemieiszczainia> sie katio¬ nowy srodek opózniajacy barwienie.

Przy stosowaniu zdolnych do przemieszczania sie barwników kationowych nie jest konieczne uwzglednienie aby wykazywaly one znaczna rów¬ nomiernosc w przechodzeniu z kapieli na wlókno, poniewaz przy normalnym czasie barwienia, wynoszacym okolo 60 minut w tempera¬ turze 98—100°Cj osiaga sie wyrównanie wybar¬ wienia. Z powyzszego wynika zaleta zwlaszcza wyraznego skrócenia fazy podgrzewania w porów¬ naniu z barwnikami niezdolnymi do przemieszcza¬ nia sie (nalezy zaznaczyc, ze podwyzszenia tempe¬ ratury kapieli z 80° do 100°C wymaga 15—20 minut, a nie wiecej niz 45—90 miniut). 101 569101 569 3 Poza tym, dla uzyskania wybarwien o jasniej¬ szych odcieniach, w sposobie wedlug wynalazku, nie jest konieczne dodawanie zdolnych do prze¬ mieszczania sie kationowych srodków opózniaja¬ cych proces barwienia, srodki te ewentualnie moga byc dodawane, ale w bardzo znikomych ilosciach, tak wiec np. dla uzyskania jasnego wyibarwienia, zgodnie z wynalazkiem przy danym stezeniu barwnika dodaje sie 0,1—0,5% wagowych katio¬ nowego srodka opózniajacego barwienie zamiast 2-^3% wagowych tego samego srodka opózniajace¬ go przy uzyciu niezdolnych do przemieszczania sie barwników kationowych w zwiazku z powyzszym pomijajac korzysci ekologiczne Uzyskuje sie oszczednosci ekonomiczne przy uniknieciu próbie- mów blokowania "i koniecznosci dobafwiania innymi barwnikami. Poza tym sposób wedlug wynalazku umozliwia barwienie wszystkich typów wlókien poliakrylonitrylowych bez dotychczasowej koniecznosci dostosowywania metody do> typu wy- barwianego wlókna.

Zalety sa oczywiste: nie jest konieczne prze¬ prowadzenie dlugotrwalych badan wstepnyclv przy uzyciu nieznanych wlókien, przy czym czas barwienia i temperatura moga byc standaryzowa¬ ne, dalsza zaleta jest mozliwosc wyrównania przez przedluzenie okresu gotowania tych nierównomier- nosci wybarwienia, które mimo wszystko moglyby powstac.

Sposób wedlug wynalaziku umozliwia wiec wyeliminowanie wszystkich uprzednio podanych wad jak i uzyskanie równomiernego wybarwienia wszystkich materialów poliakTylonitrylowych we wszystkich mozliwych odcieniach.

Zgodnie z podana definicja, kationowe barwniki i opózniacze stosowane w sposobie wedlug wy¬ nalazku musza charakteryzowac sie zdolnoscia przemieszczania sie. , Jako przemieszczajace sie barwniki kationowe odpowiednie sa zwlaszcza takie barwniki, które zawieraja mniej lub bardziej zdelokalizowany ladunek dodatni, charakteryzujace sie ciezarem czasteczkowym kationu mniejszym od wartosci liczbowej 310, oraz parachora mniejsza od 750, o Lg P mniejszym od 3,6. Parachore oblicza sie w tym przypadku wedlug O. R. Quaryle,a [Clhem. Rev. 53, 439 (1953)], a lg P oznacza wzgledna lipofilhósc, obliczana wedlug metody C. , Hanscha i wspólpr. [J. Med. Chem. 16, 1207 (1973)]. Nie uwzglednia sie tu wplywu ladunku kationu barwnika co powoduje uzyskiwa¬ nie wartosci lg P wyzszych o jednostke 6 lg.

Szczególnie odpowiednimi zdolnymi do prze¬ mieszczania sie barwnikami kationowymi, sa barwniki o ciezarze czasteczkowym kationu mniejszym od 276, o parachorze mniejszej od 680 i lg P mniejszym od 2,8. Barwniki tego rodzaju moga nalezec do najrozmaitszych klas barwników.

Szczególnie sa to sole, np. chlorki, siarczany, chlorki oniowe lub halogenki metali, np. sole chlorku cynku z barwnilkaimi azowymii, jak np. barwników monoazowych lub hydrazonowych, dwufenylometanowych, metinowych, azometiho- wych, ketoiminowych, cyjaninowych, azynowych, oksazynowych lub tiazynowych.

Szczególnie dobre rezailtaty w przypadku wy- barwien trójbarwnych uzyskuje sie przy Tizyciu zóltego barwnika o wzorze 1, o ciezarze czastecz¬ kowym kationu 226, parachorze 558 i lg P 2,49; barwnika czerwonego o wzorze 2, o ciezarze czasteczkowym kationu 224, parachorze 610 i lg P 2,68; oraz niebieskiego barwnika o wzorze 3, ciezarze czasteczkowym kationu 270, parachorze 577 i lg P 1,97.

Przez zastosowanie tych trzech barwników pierwszy raz uzyskano mozliwosc dysponowania „wywazona" trójbarwna metoda barwienia barwnikami kationowymi o bardzo dobrej zdol¬ nosci przemieszczania sie, umozliwiajaca latwe i pewne barwienie, nie wymagajace dodatku srodków opózniajacych.

Kationowy, zdolny do przemieszczaniai sie srodek opózniajacy dodawany jest jednak w niewielkich ilosciach wówczas kiedy nalezy uzyskac jasne wybarwienia. Uzyty wówczas srodek opózniajacy tak samo jak i barwnik, powinien posiadac dobra zdolnosc przemieszczania sie, poniewaz nierówno¬ miernie „naniesiony" i dobrze utrwalony srodek opózniajacy doprowadza do uzyskania nie dajacych K sie juz usunac nierównomiernosci wyibarwienia.

Szczególnie odpowiednie sa takie srodki opóznia¬ jace, których kation ma ciezar czasteczkowy mniejszy od 310, a parachora jest mniejsza od 800 i których lg P jest mniejszy od 7,0.

^ Sposród tego rodzaju opózniaczy stosuje sie przede wszystkim, takie których kation ma ciezar czasteczkowy mniejszy od 275i, o paracho¬ rze 650—750. Takimi srodkami opózniajacymi sto¬ sowanymi w sposobie wedlug wynalazku sa np. zawierajace wyzsze reszty alkilowe organiczne zwiazki amoniowe o ogólnym wzorze 56, w którym Bi oznacza niepodstawiona reszte alkilowa o 8—14, korzystniej 8—12 atomach wegla, R2 i R3 kazde niezaleznie oznacza atom wodoru, ewentualnie 40 podstawiony grupa hydroksylowa, nizsza grupa alkoksylowa lub grupa cyjanowa nizszy rodnik alkilowy, reszte cykloalkilowa lub lancuch eteru poliglikolowego o 2—4 grupach alkilenooksydo- wych aUbo R2 i R3 razem ze zwiazanym z nimi 45 atomem azotu tworza pierscien piperydynowy lub morfoiinowy, R4 oznacza atom wodoru, ewentual¬ nie podstawiona przez grupe hydroksylowa, lub nizsza grupe alkoksylowa nizsza reszte alkilowa, lub reszte aryloalkilowa, a X0 oznacza anion 50 kwasu organicznego lub nieorganicznego.

Mozna równiez stosowac zwiazki o ogólnym wzorze 57, w którym R4 oznacza atom wodoru, ewentualnie podstawiona przez grupe hydroksy¬ lowa lub nizsza grupe alkoksylowa nizsza reszte 55 alkilowa lub reszte aryloalkilowa, R5 oznacza nie¬ podstawiona grupe alkilowa o 7—17 atomach wegla, R6 i R7, kazdie, oznacza niepodstawiona nizsza grupe alkilowa, symbol n oznacza wartosc liczbowa, 2 lub 3, a X0 oznacza anion kwasu M organicznego lub nieorganicznego.

Tak samo odpowiednie sa kationowoaktywnie, zawierajace co najmniej jedna wyzsza reszte alkilowa, organiczne zwiazki amoniowe o ogólnym wzorze 58, w którym R8 oznacza ewentualnie po- ec rozdzielany atomami tlenu, niepodstawiony dalej5 101 5«9 6 lancuch alkilowy o 8—Ig, korzystnie 8—12 atomach wegla* Rf oznacza atom wodoru, grupe metylowa lub etylowa, a X0 oznacza anion kwasu organicz¬ nego lub nieorganicznego, wzglednie zwiazki o ogólnym wzorze 50, w (Którym jed»©n z symboli R oanaefcony«h jafoo Rn, Rn i Ru oznacza me- podstawiona grupe alkilowa o 7—18 atomach wegla, a pozostale dwa z tych symboli R oznaczaja atom wodoru lub ewentualnie podstawiona grupa¬ mi hydroksylowymi nizsza reszte alkilowa, symlbol n oznacza wartosc liczbowa 2 lub 3> a X© oznacza anion fcwatu organicznego lub nieorganicznego, jak i zwiazki o ogólnym wzorze 60, w którym Ru ofcnacza niepodfitawiona grupe alkilowa o 8—18 atomach wegla, Ru oznacza atom wodoru, nie- podstawiona grupe alkilowa zawierajaca do 18 atomów wegla lub niepodttawkma reszte fenylowa, R^ oznacza niepodstawiona nizsza grupe alkilowa lub reszte benzylowa, Xi© oznacza anion, kwasu cltlDfo- lub bromowodorowego albo reszte kwasu metylosiarkowego, a R' i R" kazde, nie¬ zaleznie, ozinacaa atom wodoru, nitepodstawiona grupe alkilowa zawierajaca do 12 atomów wegla, albo razem z wiazacymi je atomami w^gla moga tworzyc ewentualnie^ podstawiony pierscien ben¬ zenowy.; Dalej, odpowiedtaie sa zwiazki o ogólnym wzorze $1, w którym R9 oznacza niepodstawiona grupe alHlowa o 7—17 atomach wegla, symbol Q ozna¬ cza S, grupe NR» lub O, a symbole Rm R17, Ri8, R18 i R20* kazdy, niezaleznie jeden od drugiego, oanacza atom wodoru, ewentualnie podstawiona przez grupy hydroksylowe lub nizsze grupy alkoksylowe nizsza reszte alkilowa, grupe cyklo- alkilowa lub grupe aryloalkilowa* X© oznacza anion kwasu organicznego lub nieorganicznego, a symbol n oznacza wartosc liczbowa 1 lufb X Szczególnie odpowiiednie sa srodki opózniajace o-wzarze 62, o ciezarze czasteczkowym katfonu 228, paraohorze 665 i Ig P 6*68; o wzorze 63, o ciezarze czasteczkowym kationu 253, parachorze 744 i Ig P ,65, jak i o wzorze 64, o ciezarze czasteczkowym kationu 248, pairachorze 693 i Ig P 6,32, w których to wzorach X9 oznacza anion kwasu organiczne¬ go lub nieOTga»iofiriego.

W wyniku dodania srodka opózniajacego uzyskuje sie efekt obnizenia szybkosci wybarwia- nia barwnikiem kationowym. Zastosowanie w spo¬ sobie wadlug wynalazku, zdolnych do przemiesz-' ozania sie barwników kationowych i srodków opózniajacych w porównaniu do dotychczasowych sposobów umozliwia zaoszczedzenie ilosci dodawa¬ nych srodków opózniajacych o 50—100%.

Ilosci dodawanych do kapieli bajrwliików i srod¬ ków opózniajacych wedlug wynalaziku, moga sie wafhac w bairdzo szerokich graniicaioh w zaleznosci od pozadanego odcienia wybarwienia. Na ogól okazuja sie korzystne uzycie jednego lub kilku barwinillków w iloscd 0,01^5, a zwlaszcza 0,01^2% waigowych; jak i srodfefcw opózniajacych w ilosci 0,01—a, zwlaszcza 0,1^0,5% wagowych, w prze¬ liczeniu na ciezar materialu poliakrylonitrylowego.

Poza tym kapiel powinnai zawierac elektrolity, jak sole sodowe, np. sodu chlorek, sodu siarczan i sodu azotan, sole amoniowe, jak amonu chlorek i amonu siarczan; sole potasu jak, potasu chlorek i potasu tóarcaan i/lub sole czterometyloamoniowe, jak np. chlorek czterometyloamoniowy. Elektrolity te dodawana sa w ilosci 1—10, korzystnie 5—10% wagowych w odniesieniu do barwionego materialu.

Poza tym kapiel moze zawierac jeszcze dalsze substancje dodatkowe, ogólnie stosowane w far- biaj-stwie, jak «p. kwas mrówkowy, kwas octowy, kwas siarkowy, jak i zwiazki potrzebne do stabilizowania okreslonej wartosci pH, jak np. sodiu-j potasu- lub amonu- octan, -cytrynian lub -fosforan.

Sposób wedlug wynalazku, wykazuje te^ oUbrzy- ^mia zalete, ze nie musi byc dostosowywany do okreslonych typów wlókna polialkrylonitrylowego ale jest odpowiedni dla barwienia wszystkich typów wlókna poliakrylonitrylowego, stosowany jest zwlaszcza metoda ciagnienia barwnika z kapieli. Ze wzgledu na bardzo dobre przemiesz- czanie sie barwników, jak uprzednio podano, do¬ zwolona jest pewna nierównomóernosc w ciagnie¬ niu barwuiokai przez wlókno, spowodowana np. przez duze skrócenie etapu podgrzewania.

Wystepujace wówczas merównomiernosci w wy- barwieniu moga byc jednak jedynie o takich roz¬ miarach aby moznar je bylo wyrównac przy nor¬ malnej temperaturze kapieli, tj. w temperaturze 9&-"100°C, jak i przy . normalnym okresie czasu gotowania tj. w ciagu 45^60 minut. w sposobie wedlug wynalazku proces drwienia prowadzi sie nastepujaco: wyroby z poliakrykmitrylu wprowadza sie do kapiali barwiacej zawierajacej konieczne skladniki, w temperaturze okolo 80°C, kapiel ogrzewa sie w ciagu 15—30 mipat do, .temperatury 9&—100°C i utrzymuje sie w tej temperaturze w aiagiu 45—^60 minut, a nastepnie kapiel ochladza. Jednak równiez mozliwe jest podgrzanie kapieli barwia¬ cej w ciagu 15—30 minut do temperatury^105°C 40 (barwienie wysokotemperaturowe) j,, utrzymanie kapieli w tej temperaturze w ciagu j.5—45 minut, albo material wprowadza sie w temperaturze wrzenia kapieli i barwi w tej temperaturze w ciagu 30—60 minut zanim kapiel ostygnie. Na 45 ogól mozna stosowac wszystkie warianty znane w sposobach barwienia.

Jak uprzednio podano,, sposobem wedlug wy¬ nalazku mozna wybarwiac wszystkie rodzaje wlókien potokrylonitTy^wyck, tj. wlókna poli¬ so akrylonitrylOjwe ciagnace barwnik szylbko, normal¬ nie i wolino. Szybko ciagnacymi wlóknami poli- akryionitrylowyini sa np. Euroacril R , Be- slon R , Cashmilonj R , Exlan DK, R i To- raylon FH R . Normalnie ciaignacymi wlóknami 55 poliatorylonitrylowymi sa np. Courtelje R , Acri- lan 16 R , Leacryl 16 R , i Malon R .

Wolnooiagnacymi wlóknami poliakrylonitrylowy- mi sa np. CTylor 2Q R a Crylor 50 R , Orion 42 R , Dralon R itp. .60 Wlókna poliakrylonitrylowe zawieraja glównie okolo 85% czesci akrylu i okolo 15% czesci kopolimeru.

Róznorodna zdolnosc ciagnienia najrozmaitszych typów wlókien poliakrylonitrylowych jest bardzo 65 scisle zwiazana z dana temperatura przejscia w7 101 569 8 stam szklisty, lim nizsza jest temperatura przejscia w stan szklisty tym wyzsza jest szybkosc ciagnie- mia wlókna i odwrotnie — wyzszej temperaturze* przejiseia odpowiada mniejisza zdolnosc ciagnienia.

Zdolnosc przemieszczania sie podlega tej samej regule, przy czym wzrasta ona ze wzTostem temperatury. Przy danej temperaturze kapieli barwniki przemieszczaja sie na szybko ciagnacych wlóknach okolo cztery razy szybciej niz na wlóknach wolno ciagnacych.

Wlókniste materialy^ poliakrylonitirylowe moga wystepowac w najróznorodniejiszych postaciach, przykladowo nalezy uwzglednic, materialy luzne, czesanki, przewody, przedze w motkach, cewki, krzyzowe, waly" osnowowe, zlaczki, zwojnice rakietowe, materialy zwojone, materialy tkane, materialy sitowe, dywany, itp.

Krotnosc kapieda (tj. proporcja Kg materialu na 1 litr kapieli) zalezy od danej jednostki aparatury, stibstratu i postaci materialu, }ajk i gestosci jego upakowania. Krotnosc kapieli moze sie wahac w szerokich granicach, ale najczesciej wynosi 1:5 do 1:40.

Sposób wedlug wynalazku umozliwia wiec uzyskanie równomiernego wybarwienia o jednym a zwlaszcza o mieszanych odcieniach wybaTwien w normalnie stosowanych temperaturach kapieli przy uzyciu wybranych zdolnych do przemieszcza¬ nia sie barwników kationowych i sposób ten przedstawia prosta metode barwienia, niezalezna od typu wlókna poliakrylonitrylowego zezwalajaca na stosowanie krótszego okresu podgrzewania kapieli niz przy uzyciu nieprzemieszczajacych sie barwników kationowych I pomrmo to uzyskiwania calkowicie równomiernego wybarwienia. W spo¬ sobie tym jak uprzednio zaznaczono, nie jest konieczne stosowanie srodka opózniajacego bar¬ wienie ale jako taki srodek mozna dodawac w niewielkiej ilosci kationowy opózniacz, którego zdolnosc ciagnienia i przemieszczania sie jest zalezna od rodzaju uzytego barwnika. Sposób ten umozliwia latwe „naprawienie" tych nierówno- miernosci w 'Uzyskanych wybarwieniach, które mimo wszystko mogloby wystapic, jak i zwlaszcza umozliwia cieniowanie wybarwien w temperaturze wrzenia kapieli. Sposób ten jest specjalnie od¬ powiedni dla uzyskiwania jasnych i najjasniej¬ szych odcieni, przy czyni wystepujacych tu po¬ czatkowo zbyt duzych nierównomiernosci w wy- barwieniu unika sie latwo przez dodanie nie¬ wielkiej ilosci odpowiedniego, zdolnego do prze¬ mieszczania sie, kationowego opózniacza.

Otrzymane wybarwienia odznaczaja sie wybitna odpornoscia, jak zwlaszcza odpornoscia na swiatlo, odpornoscia na obróbke na mokro, jak pranie, wode, pot i dekatyzacje.

Przekrój poprzeczny wlókien wybarwionych sposobem wedlug wynalazku, za pomoca zdolnych do przemieszczania sie barwników kationowych, wykazuje doskonale przenikniecie barwnika na wskros, okolicznosc wskazujaca na absolutnie równomierne wybarwienie.

Wynalazek objasniaja, ale nie ograniczaja jego zakresu, nastepujace przyklady, w których tem¬ perature podano w stopniach Celsjusza, a procenty oznaczaja procent wagowy odniesiony do ciezaru wlóknistego materialu, przy czym przy barw¬ nikach i opózniaczach podane symbole oznaczaja: K = ciezar czasteczkowy kationu, P = parachora, g a Ig P oznacza wzgledna lipofilnosc.

Podane ilosci barwnika odnosza sie do barw¬ ników niezmieszanych z rozjasniajacym srodkiem natomiast podane ilosci opózniaczy dotycza pro¬ duktów zmieszanych ze srodkami rozjasniajacymi.

Przyklad1 I. 25 Kg przedzy poliakrylonitry- lowej nieznanego pochodzenia (wyrób w motkach) wprowadzono do aparatu Schoira do okólnego barwienia, zawierajacego okolo 875 1 kapieli far- biairskiej zawierajacej 0,3% roztworu wodnego I5 chlorku dodecylotrójimetyloamoniowego, 2% 80%-ego kwasu octowego, 1% krystalicznego octanu sodu, 10% kalcynowanej soli glauberskiejj i mieszanine barwników zlozona z 0,013% zóltego barwnika o wzorze 1, charakteryzujacego sie wartoscia K 226, Pa 558 i Ig P 3,40; 0,028% czer¬ wonego barwnika o wzorze 2 (o wartosci K 244, Pa 610 i Ig P, 2,68) i O|,'0Ol25% niebieskiego barw¬ nika o wzorze '3 (wartosci K 270* Pa 577 i Ig P 1,97), przy utrzymaniu krotnosci kapieli okolo 1:35, w temperaturze 80°C i w tej tempera¬ turze produkt zmarszczano w ciagu 5 minut, a w koncu podgrzano kapiel w ciagu 25 minut do temperatury 98^99°C i material barwiono w tej temperaturze w ciagu 60 minut. ao Nastepnie pozwolono kapieli ostygnac, material odwirowano i wysuszono. Otrzymano przedze paliakrylonitrylowa calkowicie równomiernie wy- barwiona w jasno bezowym odcieniu mieszanym (stanowiacym wypadkowa otrzymana ze zmiesza- nia 3 barwników).

Jesli zamiast wyzej wymienionej mieszaniny barwników zastosuje sie mieszanine nfeprzemiesz- czajacych sie barwników kationowych, to dla uzyskania podanego wyzej jasnobezowego wy- 40 barwienia konieczne jest co najmniej prawie dwukrotne przedluzenie fazy ogrzewania jak i zwiekszenie dodatku opózniacza z 0,3% do 2—3%, a wiec o okolo 7 do 10 razy dla uzyska¬ nia podobnie równomiernego wybarwienia. 45 Podobnie równomierne wybarwienia w od¬ cieniu mieszanym mozna uzyskac przy takim samym sposobie postepowania, jesli zamiast wyzej okreslonego barwnika zóltego zastosuje sie zólte barwniki o charakterystyce wymienionej w 50 tablicy 1.

Tablica 1 Nr barwnika 1 4 6 7 8 9 11 Zólte barwniki 2 wzór 4 wzór 5 wzór 6 wzór 7 wzór 8 wzór 9 wzór 10 wzór 11 K 3 237 244 261 256 226 237 261 271 Ig P 4 2,99 2,43 3,00 2,49 2,49 2,99 3,00 0,92 Pa 566 568 581 618 558 568 ~ 1 581 683101 9 1 1' 12 13 14 | 15 t 2 wzór 12 wzór 13 wzór 14 wzór 15 3 283 231 264 239 1 4 3,53 1,63 3,25 3,28 1 5 1 682 546 646 633 1 Podobnie dobre wybarwienia w mieszanym od¬ cieniu mozna uzyskac przy takim samym^ jak 10 wyzej podano, sposobie postepowania, jesli zamiast czerwonego barwnika o wzorze 2, wprowadzi sie czerwone barwniki kationowe, o charaikterystyce podanej w tablicy 2, w mieszaninie razem z zóltym barwnikiem o wzorze • 1, wzglednie zóltymi barw- 15 nikami wymienionymi w tablicy 1 i niebieskim barwnikiem o wzorze3. # Nr . barwniki 16 17 ¦ 18 " ¦ 19 20a barwniki czerwone wzór 16 wzór 17 wzór 18 wzór 19 wzór 20 wzór 20a K 245 291 213 246 302 245 lgP 1,57 2,18 1,28 0,16 0,80 2,70 Pa 620 727 529 594 723 610 Podobnie równomierne wybarwienia w miesza¬ nym odcieniu mozna uzyskac przy takim samym jak wyzej podano, sposobie postepowania, jesli zamiast niebieskiego barwnika o wzorze 3; za¬ stosuje sie niebieskie barwniki kationowe o cha- 35 rakterystyce podanej w tablicy 3, w mieszaninie z zóltym barwnikiem o wzorze 1 lub z zóltymi barwnikami wymienionymi w tablicy liz czer¬ wonym barwnikiem o wzorze 2 lub czerwonymi barwnikami wymienionymi w tablicy 2. 40 Tablica 3 . Nr | barwnika 21 22 23 ¦ 24 . 26 27. 28 29 31 Barwniki niebieskie wzór 21 wzór 22 wzór 23 wzór 24 wzór 25 wzór 26 wzóir 27 wzór 23 wzór 29 wzór 30 wzór 31 K 254 254 270 240 268 284 ' 247 272 286 286 261 Ig P 1,87 1,87 1,37 1,37 2,78 3,08 2,27 1,70 1,29 2,20 1,87 Pa 577 577 580 | 522 | 596 1 638 565 622 647 687 620 | Podobnie równomierne wybarwiienia mozna uzyskac przy takim samym, jak wyzej podano w 60 przykladzie 1 sposobie postepowania, jesli za¬ miast zóltych lub czerwonych barwników stosuje sie oranzowe wzglednie szkarlatne barwniki kationowe scharakteryzowane w tablicy 4, w mie¬ szaninie z barwnikami uprzednio wymienionymi. 65 Tablica 4 1 Nr barwnika 32 33 34 I 36 37 38 39 40 1 41 Barwniki oranzowe wzór 32 wzór 33 wzór 34 wzór 35 Barwniki czerwono- szkarlatne wzór 36 wzór 37 wzór 33 wzór 39 wzór 40 wzór 41 K 216 244 213 275 230 241 269 27^ 244 258 Ig P 0,16 1,16 1,28 0,66 0,92 2,69 3,42 1,30 1;57 2,07 Pa 53'5 645 529 741 574 605 685 679 610 665 1 Równiez bardzo, równomierne wybarwienia w odcieniu mieszanym mozna uzyskac przy takim samym, jak uprzednio podano, sposobie postepo¬ wania jesli zamiast barwników niebieskich lub czerwonych stosuje sie fioletowe barwniki katio¬ nowe scharakteryzowane w tablicy 5, w polacze¬ niu z barwnikami uprzednio wymienionymi.

Tablica 5 Nr barwnika 42 43 44 45 46 | 47 48 49 50 51 52 53 54 BarwniiKi fioletowe wzór 42 wzór 43 wzór 44 wzór 45 wzór 46 wzór 47 wzór 48 wzór 49 wzór 50 wzór 51 wzór 52 wzór 53 wzór 54 K 212 226 241 257 241 219 282 286 248 248 262 276 272 Ig P 0,04 0,46 2,60 3,42 2,69 0,<59 2,71 1,79 2yl0 1,37 1,00 0,16 0,00 Pa 446 501 605 609 605 490 603 677 565 575 630 653 670 Przyklad II, 121 Kg scisle zwinietej przedzy Dralonowej (poliakryloniitryl wolno ciagnacy), w postaci motków, wprowadzono do aparatu Schollla do okólnego barwienia, zawierajacego okolo 4200 1 wodnej kapieli farbiarskiej o skladzie: 0,5% wodnego roztworu chlorku dodecylotirój- metyloamoniowe.go, 2% 80% kwasiu octowego, 1% krystalicznego octanu sodu, 10% kalcynowanej soli glaulberskiej, z mieszanina barwników zlozona z 0,015% barwnika o wzorze 1, 0,04% barwnika o wzorze 2 i 0,01% barwnika o wzorze 3, zgodnie z przykladem I, przy krotnosci kapieli okolo 1:35, w temperaturze 80°C i marszczono motki w tej temperaturze, w ciagu 5 miniuit.

Nastepnie, w ciagu okolo 25 minut kapiel pod¬ grzano dó temperatury 98i—99°C i barwiono motki11 101 569 12 w tej temperaturze, w ciagu 60 minut; po- czym po ostygnieciu, przedze odwirowano i wysuszono.

Otrzymano przedze Dralonowa w pelni równo¬ miernie wyfoarwiona w odcieniu jasnoszarym.

Przyklad III. 25 Kg przedzy poliakryl?- nitrylowej nieznanego wyrobu (w postaci motków) wprowadzono do aparatu ScholTa do okólnego barwienia, zawierajacego okolo 875 1 wodnej kapieli farbiarskiej o skladzie: 2% 180%-ego kwasu, octowego, 1% krystalicznego octanu*sodu, 10% kalcynowanej soli glauberskiej i mieszaniny barw¬ ników, zlozonej z 0,5% barwnika o wzorze 1 i 0,23'% barwnika o wzorze 3, wedlug przykladu I, przy krotnosci kapieli okolo 1:35 w temperaturze 80°C i marszczono w tej temperaturize w ciajfu inin/ut Nastepnie kapiel apdgrizano w ciagu okolo minut do temperatury 98—09°C i barwiono w tej temperaturze w ciagu 60 minut, po czyim po ostygnieciu kapieli przedze odwirowano i wy¬ suszono. Otrzymano przedze poliakrylonitfylowa o calkowicie równomiernym wybarwieniu w prze¬ cietnym odcieniu zielonym* Przyklad IV. 243 Kg scisle zwinietej przedzy Dralonowej 40/1 (poliakrylonitiryl wolno ciagnacy) w postaci motków, wprowadzono do aparatu ScholPa do okólnego barwienia, zawierajacego okolo 8500 1 wodnej kapieli farbiarskiej o skladzie: 2% 80% kwasu octowego, 1% krystalicznego octanu sodu* 10% kalcynowaoej sody glaufoerskieij, razem z mieszanina barwników zlozona z 0,08% barwnika o wzorze 1, 0,9% barwnika o wzorze 2 i 1,0% barwnika o wzorze 3 wedlug przykladu I, przy krotnosci kapieli okolo 1:35, w tempera¬ turze 80°C i marszczono w tej temperaturze w ciagu 5 minut.

Nastepnie kapiel podgrzano w ciagu 25 miniut do temperatury 98—99°C i przedze bairwiomo w tej temperaturze w ciagu 60 minut, po czym po ostygnieciu kapieli material odwirowano i wy¬ suszono. Otrzymano przedze Dralonowa o calkowi¬ cie równomiernym wybarwieniu w odcieniu blekitu marynarskiego.

Przyklap V. 100 Kg scisle zwinietej przedzy Beslonowej 40/2, wysokozwinietej (poliakrylonitryl szybko ciagnacy) w postaci motków wprowadzono do farbiarskiego aparatu Ochsner*a, zawierajacego okolo 4000 1 wodnej kapieli farbiarskiej z 2% 8€% kwasu octowego, 1% krystalicznego octanu sodu, 10% kalcynowanej soli giauiberskiej i mie¬ szaniny barwników zlozonej z 1,1% barwnika o wzorze 1, 0,07% barwoika o wzorze 2 i1 0-,Sj6i% barwnika o wzorze 3, zgodnie z przykladem I, przy krotnosci kapieli 1:40, w temperaturze 78^0.

W ciagu 30 minut temperature kapieli podwyzszo¬ no do 98—99°C i w tej tempeiraturze barwiono w ciagu 60 miliuit, po czyrrf po ostygnieciu kapieli towar odwiTowano' i wysuszono.

Otrzymano przedze Beslonowa calkowicie, rów¬ nomiernie wybarwiona w odcieniu zielonym,. Jesli zastosuje sie nieprzemieszczajace sie barwniki, to dla uzyskania równomiernego wybarwienia ko¬ nieczne jest prawie dwu-, trzykrotnie dluzszy okres podgrzewania i dodatek 0,5—d% kationowo- czymnego opózniacza.

Przyklad VI. 24 Kg scisle zwinietej przedzy Orlon-TD 44/2 (poliakTylonitryl wollnociagriacy, w miekko nawinietych motkach po 900 g) wprowa-! dzono do aparatu farbiarskiego (Yald.-Hendriksen^ 3 GRU 15 HT), zawierajacego wodina kapiel far-; biarska (okolo 410 1) z 0,25% wodnego roztworu chlorku dodecylook syejtylodwumetyloamoniowego, 2% 60% kwasu octowego, 1% krystalicznego octanu sodu, 10% kalcynowanej', sody giauiberskiej io i mieszaniny barwników zlozonej z 0,05% barw¬ nika p wzoTze 1, 0,15% barwnika o wzorze 2 i 0,03% barwnika o wzorze 3 wedlug przy¬ kladu I, przy krotnosci kapieli 1:17, w tem¬ peraturze 80°C. W ciagu 20 minut kapiel pod- is grzano do temperatury 98—99°C i przedze barwio¬ no w temperaturze wrzenia w ciagu 60 minut, po £zym po ostygnieciu kapieli przedze odwirowano i wysuszono1. Otrzymano przedze równomiernie wybarwiona w odcieniu jasnoszarym. 6 Kg przedzy wybarwionej w jasnoszarym od¬ cieniu poddano podcieadowywaniu w nastepujacy sposób: najpierw przedze poddano 15 minutowemu dzialaniu wodnej kapieli, w temperaturze 10O°C, zawierajacej 2% 60% kwasu octowego, 1% krysta- * licznego octanu sodu i 10% kalcynowanej soli giauiberskiej, do której w ciagu 1—2 minut dó- dano z dodatkowego zbiornika, wodny roztwór srodka* podbarwiajacego, zawierajacego QJ5% wod¬ nego roztworu chlorku dodecylotrójmetyloamo- niowego i 0,015% barwnika o wzorze 3 i pro¬ wadzono proces barwienia w ciagu$ 30 minut w temperaturze 100°C: Otrzymano przedze podcie¬ niowana w wybitnej równomiernosci.

Przyklad VII. 12 Kg scisle zwinietej prze- dzy Orion TD 44/0 (poliakrylonitryl ciagnacy wolno), w postaci motków, umieszczono w aparacie farbiarskim Vald. Hendriksen^ GRU 1<5 HT, za¬ wierajacym okolo 42:0 1 wodnej kapieli farbiarskiej z 0,25% roztworu chlorku dodecylotrójimetylo- 40 amoniowego, 2% 60% -ego kwasu octowego, 1% krystalicznego octanu sodu, 10% kalcynowanej soli glauberskiej i mieszaniny barwników zlozonej z 0,05% barwnika o wzorze 1, 0,15% bairwnika o wzorze 2 i 0,03'% barwnika o wzorze 3, zgodnie « z przykladem I, przy krotnosci kapieli 1:36* w temperaturze 80°C.

W ciagu 20 minut kapiel ogrzano do temperatury 98—99°C i przedze bairwiono, w temperaturze wrzenia kapieli, w ciagu 60 minut, po czym po 50 ostygnieciu przedze odwirowano i wysuszono.

Otrzymano' przedze calkowicie równomiernie wy¬ barwiona w odcieniu jasnoszarym^ Przyklad* VIII. 12 Kg scisle zwinietej prze¬ dzy Cashmilon 40/2 (poliakrylonitryl ciagnacy 55 szybko), w postaci motków wprowadzono do aparatu farbiarskiego Vald. Hendriksen^ GRU HT, zawierajacego okolo 42(0 1 wodnej kapieli farbiarskiej z 0,2% roztworu chlorku dode- cyiooksyetylodwumetyloamonibwego, 2% 60%-ego oo kwasu octowego, 1% krystalicznego octanu sodu, % kalcynowanej soli giauiberskiej i mieszaniny barwników zlozonej z 0,05% barwnika o wzorze 1, 0,D5% barwnika o wzorze 2 i 0,03% barwnika o wzorze 3, wedlug przykladu I, przy krotnosci 05 kapieli okolo 1:35, w temperaturze 80°C.101 569 13 14 Nastepnie kapiel podgrzano w ciagu 20 minut do temperatury 98—99°C i przedze barwiono w temperaturze wrzenia kapieli w ciagu 60 minut, po czym po ostygnieciu przedze odwirowano i wysuszono. Otrzymano calkowicie równomierne wybarwienie przedzy w odcieniu jasnoszarym.

PfzyklaJd IX. 4 g stos tkaniny Vonnel 17 (szyibkociagnacy poliakrylonitryfl) wprowadzano do laboratoryjnego aparatu farbiarskiego AHIBA o kubkach farbiarskich z nierdzewnej stali, za¬ wierajacego wodna kapiel faribiarsika z 2% 80%-ego kwasoi octowego, 5% kalcynowanej soli glaLiber¬ skiej, 0,245% barwnika o wzorze 1 i 0,11% barwni¬ ka o wzorze 2, w temperaturze 95°C, po czym ka¬ piel farbiarska podgrzano w ciagu 5 minut do tem¬ peratury wrzenia i barwiono w ciagu 60 minut w temperaturze 98°—100° (kapiel o krotnosci 1:40).

Nastepnie po ostygnieciu kapieli, wyfoarwiony material splukano. Otrzymano tkanine idealnie równomiernie wybarwiona w odcieniu aranzowym.

Wyibarwiona tkanine razem z taka sama iloscia takiej samej ale niewylbarwionej tkaniny poddano obróbce w swiezej kapieli zawierajacej 2% 80%^-ego kwasu octowego i 10% kalcynowanej soli glauberskiej, w ciagu 60 minut, w temperaturze wrzenia, uzyskujac dobre wyrównanie odcieni miedzy tkanina wybarwiona i uprzednio nie- barwiiona. Takiego efektu nie mozna uzyskac przy zastosowaniu nieprzemieszczajacych sie barwników kationowych.

Przyklad X. 4 g stos tkaniny Acrrlan (po- liakrylonitryl ciagnacy normalnie) . wprowadzono do laboratoryjnego aparatu farbiarskiego AHIBA, zawierajacego wodna kapiel farbiairska z 2% 80%-ego kwasu octowego, 10% kalcynowanej soli glauberskiej i 0,25% barwnika o wzorze 1, zgodnie z przykladem I, w temperaturze 80°C, po czym kapiel farbiarska w ciagu 30 minut podgrzano do temperatury 98—100°C i barwiono w tej tem¬ peraturze w ciagu 60 minut przy krotnosci kapieli okolo 1:40. Nastepnie, po ostygnieciu kapieli tkanine splukano uzyskujac bezbledne jednolicie zólte wybarwienie.

Jesli postepuje sie analogicznie jak wyzej poda¬ no, ale do kapieli doda sie 0,38% barwnika ó wzorze 2 wzglednie 0,25% barwnika o wzorze 3, wedlug " przykladu I, zamiast 0,25% barwnika o wzorze 1, wówczas otrzyma sie odpowiednio, unitarnie wybarwiona tkanine w odcieniu czerwonym lub niebieskim: Trzy tkaniny wybarwione, w odcieniach zóltym, czerwonym i niebieskim, których wlókna w prze¬ kroju poprzecznym wykazywaly pod mikroskopem wybitne wybarwienie na wskros, poddano obróbce wyrównujacej w kapieli, zawierajacej 2% 80%-ego kwasu octowego i 10% kalcynowanej soli glauberskiej, w temperaturze 105°C, w ciagu 60 minut, o krotnosci kapieli okolo 1:40. Te trzy pierwotnie unitarne wybarwienia ulegly jednolite¬ mu wyibairwieniu w odcieniu brunatnym.

Analogiczne postepowanie ale przy uzyciu nie¬ przemieszczajacych sie barwników prowadzi tylko do bardzo znikomego wyrównania wy/barwienia.

Przyklad XI. 51 Kg przedzy Leacril-16 tka¬ nina 26/2 (poliakrylonitryl normalnie ciagnacy) na cewkach krzyzowych, wprowadzono do aparatu farbiarskiego Vald. Hendriksen'a' GIIU 35 HT, do barwienia na cewkach krzyzowych, zawierajacym 3 okolo 1000 1 wodnej kapieli farbiairskiej z 0,5% wodnego roztworu chlorku dodecylotrójimetyloamo- niowego, 2% 80%-ego kwasu octowego, 1% kry¬ stalicznego octanu sodu, 10% kailcymowanej soli glauberskiej i mieszaniny barwników zlozonej i*> z 0^03)5% barwnika o wzorze 1, 0,057% barwnika o wzorze 2 i 0>063% bairwnika o wzorze 3, zgodnie z przykladem I, przy krotnosci kapieli 1:20,"w. temperaturze80°C. * Aparat zamknieto i kapiel farbiarska podgrzano is w ciagu 30 minut do temperatury 105°C i barwio¬ no w tej temperaturze w ciagu 30 miniut, po czym po ostygnieciu kapieli odwirowano i wysuszono.

Otrzymano calkowicie równomierne jasnojbezowe' wybarwienie.

Przyklad XII. 4 g stos tkaniny Orylor-50 (wlgkno. poliakryionitrylowe woinociagnace) wpro¬ wadzono do laboratoryjnego aparatu. farbiairskipgo AHIBA o kulbkach farbiairskich z nierdzewnej stali, zawierajacego wodna kapiel farbiarska z 2% 80% kwasu octowego, 10% kalcynowanej soli glauberskiej, 0,li5% zóltego bairwnika o wzorze 8 i 0,36% czerwonego barwnika o wzorze 2, o temperaturze okolo 80°Q kapiel farbiarska pod¬ grzano w ciagu 30 min-ut do temperatury wrzenia i prowadzono proces barwienia w .Aiagu 60 oninut w temperaturze 98—100°C, przy krotnosci kapieli 1:40. Po ostygnieciu material splukano otrzymujac calkowicie równomiernie wybarwione tkaniny; w odcieniu szkarlatnym.

Przyklad X]f£l; 4% 'scisle zwinietej przedzy z Aerilanu-14, (wlókno póliakrylonitryllowe ciagna¬ ce normalnie) wprowadzono do laboratoryjnego aparatu farbiarskiego AHIBA o kubkach farbiar- 40 skich z nierdzewnej stali, zawierajacego wodna kapiel farbiarska z 0,25% wodnego roztworu chlorku dodecyloksyetylodwumetyloamoniowego, 2% 80% kwasu octowego, 10% soli kuchennej, 0,17% zóltego barwnika o wzorze 10 i 0,08% hie- & bieskiego barwnika o wzorze 3, w temperaturze okolo- 80°C i kapiel farbiarska podgrzano w ciagu minut do temperatury wrzenia.

Proces barwienia prowadzono w ciagu 60 minut w temperaturze 9t8—100°C, przy krotnosci kapieli IQ 1:40. Po ostygnieciu kapieli przedze splukano otrzymujac równomierne wybarwienie w odcieniu jasnozielonym.

, Przyklad XIV. 4 g stos tkaniny Euroacryl (wlókna poliakryionitrylowe szybko ciagnace) 55 wprowadzono do aparatu farbiarskiego AHIBA o kubkach farbiarskich z nierdzewnej stali, za¬ wierajacego wodna kapiel farbiarska z 2% 80%-ego kwasu octowego, 1% krystalicznego octanu sodu, 10% kalcynowanej soli glauberskiej.

W .0,36% czerwonego barwnika o wzorze 16 i 0,15% niebieskiego barwnika o wzorze 3, w tempera- turze okolo 80°C, po czym kapiel farbiarska w ciagu 30 minut ogrzano do temperatury wrzenia i nastepnie barwiono w ciagu 60 minut w tem- © peratrze 98—100°C przy krotnosci kapieli 1:40. 28 35101 569 lfe Po ostygnieciu tkanine splukano uzyskujac idealnie równe czerwonofioletowe wybairwienie.

Przyklad XV. 4 g Leacril\i-16, regularna przedza 26/2 (póliwinylonitryl normalnie ciagnacy) wprowadzono do laboratoryjnego aparatu farbiar¬ skiego' AHIBA o kdbkach farbiarskich z nie¬ rdzewnej stali, zawierajacego wodna kapiel z 0,3% wodnego roztworu chlorku dodecylotrój- metyloamoniowego, 2% 80% -ego kwasu octowego, % kalcynowanej soli glauberskiej i mieszaniny barwników zlozonej z 0>01% oranzowego barwnika o Wzorze 32, 0,03% szkarlatnoczerwonego barw¬ nika o wzorze 19 i 0,0025% niebieskiego barwnika o Wzorze 2&, w temperaturze okolo 80°C, po dzym kapiel farbiaorska, w ciagu 30 minut podgrzano do temperatury wrzenia. .

Proces barwienia prowadzono ©0 minut w tem¬ peraturze 98—il'0Ó°C, przy krotnosci kapieli 1:40.

Po ochlodzeniu, tkanine splukano otrzymujac równomierne wybarwienie w jasnobrunatnym odcieniu.

Przyklad XVI. 4 g stos tkaniny z Orlonu-42 (material poliakrylonitryllowy ciagnacy wolno) wprowadzono do laboratoryjnego aparatu farbiar¬ skiego AHIBA z kubkatmi farbiarskimi z nie¬ rdzewnej stali, zawierajacego wodna kapiel far¬ biarska z 0,45% wodnego roztworu chlorku do- decyloksyetylodwumetyloamoniowego, 2% 80%-ego kwa sin octowego, 1% krystalicznego octanu sodu, % kalcynowanej soli glauberskiej i 0,025% nie¬ bieskiego barwnika o wzorze 3, w temperaitUrze okolo 8ti°C.

Kapiel w ciagu 30 minut podgrzano do tempe¬ ratury wrzenia i barwienie prowadzono' w ciagu 60 minut w temperaiturze 98—100°C, przy krotnosci kapieli 1:40. Po ostygnieciu, tkanine splukano uzyskujac równomierne wybarwienie w odcieniu zielonkawoniebieskim. Taki sam material wy- barwiono w identycznych warunkach ale przy uzyciu 0,025°/0 nieprzemieszczajacego sie niebieskie¬ go barwnika o wzorze 55 uzyskujac wybarwienie w odcieniu jasnoniebieskim o równomiernosci nie- odpowiadajacej ogólnie przyjetym wymaganiom.

Dla uzyskania" bezblednego wybarwienia za po¬ moca wyzeij podanego barwnika w wyzej poda¬ nych warunkach konieczne jest dodanie do kapieli srodka opózniajacego- w 5—10 krotnie wiekszej ilosci.

Przyklad XVII. 4 g stos tkaniny Courtelle (wlókno polialkrylonitryflowe normalnie ciagnace) wprowadza sie do laboratoryjnego aparatu farbiar¬ skiego HF, zawierajacego wodna kapiel farbiarska z 2% kwasu octowego, 10% siarczanu amonu i 0,45% fioletowego banwnika o wzorze 44 i 0,05% niebieskiego barwnika o wzorze 31, w tempera¬ turze Okolo 8t)°C, po czym zamyka sie aparat i podgrzewa kapiel farbiarska w ciagu 30 minut dO' temperatury 105°C i w tej temperaturze barwi w ciagu 45 minut przy krotnosci kapieli 1:30.

Po ostygnieciu kapieli tkanine splukuje sie uzyskujac równomierne wybarwienie w równo¬ miernym odcieniu niebieskawofioletowym.

Przyklad XVIII. 4 g scisle zwinietej przedzy Exlan DK (wlókno poliakrylonitryloiwe ciagnace szyfbko) wprowadza sie do laboratoryjnego apara¬ tu farbiarskiego AHIBA o kubkach farbiarskich z nierdzewnej stali, zawierajacego wodna kapiel farbiarska z 2% 80% kwasu octowego., L% kry¬ stalicznego octanu sodu, 10% kalcynowanej soli glauberskiej i mieszaniny barwników zlozonej z 0,35'% zlocisto-zóltego o wzorze 12, 0,12% czerwonego barwnika o wzorze 18 i 0,0&% nie¬ bieskiego barwnika o wzorze 3, w temperaturze okolo 80°C i kapiel farbiarska podgrzewa sie w ló ciagu 30 minut do temperatury wrzenia.

Barwienie prowadzi sie w ciagu 45 minut w temperaturze 98—100°C przy krotnosci kapieli 1:40. Po ostygnieciu kapieli przedze splukuje sie uzyskujac idealnie równomierne jasnoszare wy- barwienie.

Przyklad XIX. 4 g scisle zwinietej przedzy Acrilan-16 (wlókno poliakryionitrylowe normalnie ciagnace) wprowadza sie do laboratoryjnego apa¬ ratu farbiarskiego AHIBA o kubkach farbiiarskich z nierdzewnej stali, zawierajacego wodna kapiel farbiarska z 2% 80%-ego kwasu octowego, 10% kalcynowanej soli glauiberskiej i mieszaniny barw¬ ników zawierajacej 0,475% zóltego barwnika o wzorze 1 i 0,0i25% czerwonoszkarlatnego barw- nika o wzorze 40, w temperaturze okolo 80°C, po czym kapiel, w ciagu 30 minut, podgrzewa sie do temperatury wrzenia.

Barwienie prowadzi sie w temperatu¬ rze 98—1 kapieli 1:40. Po ochlodzeniu i splukaniiu otrzymuje sie przedze idealnie równomiernie wybarwiona w odcieniu zlccistozóltym.

Przyklad XX. 4 g stos tkaniny Orlon-42 (material poliakrylonitrylowy ciagnacy wolno), wprowadzono do laboratoryjnego aparatu farbiar¬ skiego AHIBA o kubkach farbiarskich z nierdzew¬ nej stali, zawierajacego wodna kapiel farbiarska z 0,45% wodnego roztworu chlorku dodeeylopiry- dyniowego, 2% 80%-ego kwasu octowego', 1% kry- 40 stalicznego octanu sodu*, 10% kalcynowanej soli glauberskiej i mieszaniny barwników zlozonej z 0,035% barwnika o wzorze 1, 0,057% barwnika o wzorze 2 i 0,063% barwnika o< wzorze 3, wedlug przykladu I, przy krotnosci kapieli 1:40, 45 w temperaturze 80°C.

Kapiel farbiarska w ciagu 30 minut podgrzewa sie do temperatury wrzenia i barwi w tempera¬ turze 98—100°C w ciagu 60 minut. Po ostygnieciu tkanine splukuje sie uzyskujac calkowicie równo- 50 mierne jasnobezowe wybairwienie.

Claims (8)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób równomiernego barwienia materialów " poliakrylondtrylowych *o róznorodnym powino¬ wactwie do barwników, tj. barwiacych sie szyibko> normalnie lub wolno, znamienny tym, ze stosuje sie wodna kapiel farbiarska zawierajaca w odnie¬ sieniu do ciezaru barwionego poliakrylonitrylu go 0,01—5, korzystnie 0,01—2% wagowych co najmniej jednego zdolnego do przemieszczania sie kationo¬ wego barwnika, 1—10, korzystnie 5—10% . wago¬ wych co najmniej jednego elektrolitu i ewentual¬ nie 0,01—10, korzystnie 0,01—1, a zwlaszcza 65 0,1—0,5 lub 5—10% wagowych co najmniej jednego101 589 17 18 zdolnego do przemieszczania sie kationowego srodka opózniajacego barwienie, jak i inne znane skladniki dodatkowe, przy czym proces barwienia prowadzi sie korzystnie metoda ciagnienia barw¬ nika z kapieli, w temperaturze 105, korzystnie 95—100 lub zwlaszcza 98—100°C.

2. Sposób weSlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zdolny do przemieszczania sie barwnik kationowy stosuje sie barwnik o ciezarze czastecz¬ kowym kationu nizszym od 310, korzystnie nizszym od 275 i parachorze o wartosci mniejszej od liczby 750, korzystnie mniejszej od liczby 080 oraz wartosci Ig P mniejszej od liczby 3, 6, korzystnie mniejszej od1 liczfoy 2,8.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie wodna kapiel farbiarska zawierajaca 2 lub 3 zdolne do przemieszczania sie barwniki kationowe.

4. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze stosuje sie wodna kapiel farbiarska zawierajaca zdolne do przemieszczania sie barwniki kationowe, takie jak zólty barwnik o wzorze 1 lub niebieski barwnik kationowy o wzorze 3 albo czerwony barwnik kationowy o wzorze 3 ewentualnie w po¬ staci mieszaniny tych trzech barwników. 10 a> 25

5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze stosuje sie wodna kapiel farbiarska zawierajaca co najmniej jeden zdolny do przemieszczania sie barwnik kationowy i jeden zdolny do przemiesz¬ czania sie kationowy srodek opózniajacy korzystnie o wzorze 62 lufb 63 albo 64, w których to wzorach X© oznacza anion kwaisu organicznego lub nie¬ organicznego.

6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze poddawany barwieniu material poliafcrylonitrylowy wprowadza sie do kapieli farbiarskiej o tempera¬ turze 80°C, po czym podgrzewa kapiel w ciagu 15—3'0 mamut do temperatury 98—100°C i barwi w tej temperaturze w ciagu 45—60 minut.

7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze poddawany barwieniu poliakrylonitryl wprowadza sie do kapieli farbiarslkiej o temperaturze 80°C, po czym podgrzewa kapiel w ciagu 15—30 minut do temperatury 105°C i barwi w tej temperatu¬ rze w ciagu 15—45 minut.

8. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze poddawany barwieniu p*oliakrylonitryl wprowadza sie do kapieli farbiarskiej o temperaturze 95—100°C i barwi w tej temperaturze w ciaga 30—60 minut. /N CH a CH3 .Ol=N-N-HQ e CH3S0< Wzór f CH3... (A XCH3 © N2ór 2 H3C\ H9C7 XXkXX hT^^OCH, Cl IjHs CHs-lO-CH=N-N-p a fizór 5 CH, I, " CH^O-CH-N-h-Ott a* Wzór 6 Cl 9 CH3^lf>CH=N -ti <>QCH3 (HSO/ ttzór 7 CH3 G CH Qm;h=n-nhO CH»S04 e Wzór 8 Wzór 3 Q-CH=N-lS-O CH3S04 CH3-C^CH=N-rCOcK,S04e CH3 e Wzór 9 Wzór 4101 569 CH, Vch=n-nO-ci Cl 0 CH, INzór 10 ca CH3 y''3 © CH3-lf>CH-N-N^O ZriCl3 0 r^© CH, ilizór 11 CH3 =x f|j© O: 3^-N=N-CH=p CH5SQ CH5 \M26r 12 CH3 f\j® !y-N=N-Q-0CHJ CH3 Wzór 15 e 0 ZnCl3 ©, CH3 0-N=N -4 \ CH3S0< M?d/- 14 © /CH3 CH3 -lO-CH=CH -TVN ZnCl XCH3 Yizór f5 CH, N-N © ^ V"N"N-0-N(CH8), ZnCl CH3 © 0 /fav # CH 3 e CH8S^N=N^>N(OU CH, ZnCl, Nzór 17101 569 On=nO-nh2 CH3 CH ZaCl e Hzór 18 -N ^Hhn-Onh, CH3 DCH3 ZnCl3 Wzór 19 CH3 N_N® ^ CH30-^=>-N=N^>N(CH3)2 e Wzór 20 N=N-f VN (H-Ul-CH, __e l3_^0 " ^"3 © OCH, ZnCl CH3 XCH3 ch3scv e Wzór 20a ch3 Zna* © Zna 0 /tetf/- £? CK \ CH/ N -0 CH30 ® NH, ZnCl3 Wzór 2i CK \ CH/ N. © X)^crNH< i^ hzóf 24101 569 © CH3 (K VCcr^ Zad © Wzór 25 ca CH/N— *s^N~ '3 CH3 \ CH, /Yzd/- ,?7 CH, CH5 .fil® C^lN-N-Olff CK CH3S0< e /Yzdr CH3 CKnr4 © n=, 7CH3 CN CH.3 3 Wzór 30 CH, /Lrk ®IjLN=N-^r>f/ CH3S04 © / 1% CH, \ CH, Wzór 31 CH3 1 -N © CN XCH3 tlzór 28 (Cjln=nh[>-NH; CH3 Wzór 32 ZnCl, ©101 569 CH3 CH3\ |^j © 0 /CHs © ¦ ZnCl3 CH Wzórc?o w p|| 3 /Yzór 37 * CH,CH © i CH3 ^>N=N^rt ZnCl. e WaV .34 ® CH, 2W '3 /V^r 55 CH2 N-N CHa © e © v\ y-N=N k 0C0CH3 NR ZriCl N_N" /CH3 e LJLN=N^>N CH3S04 CH, OCH, LH3 /YzdA 35 '3 Wzór 39 CH 3 © |i jl_N=N-( VN ZnCU N \=/ s -CH. CH \ \ Zna, CH, CH, CH, hzór 36 Hzór40101 569 CH3 /CH3 e ®^ _ /CH3 e un3 JV?fr46 (fair4? (^ "*<7 M." ^-N-N-p-lT* W.S0, H3C IN q 5 /Yztf/- 43 pi, /fa)r 43 /CH3 e J,@3 7CH,CH2CN O-N-N^O-N Cl C^N-hHCHL, ZaCl N® ^ ^CH3 ^ "" w \CH, ™ 9 3 /V*fr 44 '3 CH3 /CH. e N-fU ~ /CH3 e ^Ijje ¦¦ ^-/ \CH3 6 W XCH3 OCH3 Wzór45 Wzór 50101 569 Wzór 56 CH3 W \CH3 ZnCl, e Wzór 51 CH3 ^ SH-nO*"' ZnCl: e XCH CH3 ZnCl, 0 / R» R5-C0-NH-(CH2)n-N^R7 X R4 Wzór 5? CHS 0CH3 CH Uri* ^ & 7CH2CH20H tt e ^^ w \cHaCH3 -R, X e INzór 58 -H R12 -i© ^- (CH2)„ C-R -N / 11 XR JO . 0 X R R«5 \ C-N ^ R i Wzór 80 v Ru Nzór-59 X, e101 569 R5Qn-i-CN ^13 ¦'N-R18 -i ® N-R17 R 16 X e Wzór 61 @CH5 CMOU-ljl-CHs CH3 Wzór 62 ,e ©T CH3 CH3-(CH2)t1-N-CH2-CH20H X (V Wzór 63 @ M -(CH2!n -CH3 X 0 Ifizór 64 PZGral. Koszalin D-34 105 egz. A-4 Cena 45 zl