Przedmiotem niniejszego wynalazku jest przyrzad do wycinania dziur nitowych o dowolnej srednicy w materjale zelaznym o dowolnej mocy, bez uprzedniego wier¬ cenia otworu. Znane sa obecnie palniki do przepalania materjalu, lecz nie odpowia¬ daja one wymaganiom techniki, gdyz wo¬ bec malej szybkosci wyplywu gazów z dy¬ szy grzejnej, ta ostatnia zatyka sie zuzlem, tworzacym sie z kawalków czastek zelaza, odpryskujacych wysoko przy •przebijaniu materjalu. Skutkiem wiec tej znacznej wa¬ dy przyrzady te nie nadaja sie do wyzej wymienionego celu.Nalezy przeto doprowadzac tlen ze zdwojona energja do miejsca, które ma byc przedziurawione, a wiec nietylko przez przewód tlenowy, lecz takze przez prze¬ wód doprowadzajacy mieszaniny gazów.Dalej równiez wazne znaczenie posia¬ da doprowadzanie do obu dysz, a wiec dyszy grzejnej oraz dyszy wycinajacej, mieszaniny tlenu z gazem palnym w celu szybkiego podgrzania tych dysz, zas pod¬ czas dokladnego wycinania otworu w ze¬ lazie do dyszy wycinajacej nalezy dopro¬ wadzac jedynie tlen, a do dyszy grzejnej jedynie mieszanine tlenu z gazem palnym.Konieczne jest przytem uprzednie szybkie podgrzanie miejsca przeznaczonego do przedziurawienia,a to w tym celu, aby mieszanina wychodzaca z obu dysz mogla intensywnie i tylko lokalnie ogrzac to miejsce, gdyz wskutek tego sasiednie cze-sci metalu jfrie nagrzewaja sie zbytnio, co przy nastepujacem potem wycinaniu dziu¬ ry zapewnia otrzymacie dokladnego! a przedewszystkiem waskiego wykroju.Wynalazek niniejszy polega wiec glównie na tern, ze w celu szybkiego na¬ grzania miejsca, przeznaczonego do prze¬ dziurawienia, przez obie dysze przepro¬ wadza sie odpowiednia mieszanine tlenu i gazu palnego.W celu doskonalego przebijania zela¬ za przez obie dysze przeprowadza sie wy¬ lacznie tlen oraz w celu dokladnego wy¬ ciecia dziury przez dysze wycinajaca prze¬ prowadza sie tlen, a przez dysze grzejna mieszanine tlenu i gazu palnego.Aby przyrzad ten odpowiadal warun¬ kom, wymienionym na wstepie, nalezy aby posiadal on budowe zapewniajaca szyb¬ kie i pewne centrowanie palnika oraz wy¬ godna i prosta obsluge wszystkich czesci.Poszczególne czesci laczace przyrzad we¬ dlug wynalazku przystosowane sa do sprawnej pracy, a szczególna wage posia¬ da specjalne w tym celu zbudowane urza¬ dzenie, wodzace palnik po materjale.Po nastawieniu palnika na srodek dziury oraz podgrzaniu przepalanego miejsca najpierw przebija sie otwór, a na¬ stepnie z tak przebitego srodka posuwa sie palnik w kierunku promieniowym, az do obwodu dziury. Wielkosc tej dziury o- kresla sie uprzednio dokladnie i nastawia, przyczem przy ustalaniu projektowanego obwodu nastawia sie oporek, który unie¬ mozliwia przekroczenie tego obwodu.Nastepnie, prowadzac palnik po obwo¬ dzie, wykrawa sie dziure w materjale. To prowadzenie palnika po obwodzie musi byc wykonane bardzo dokladnie, poniewaz jakiekolwiek krótkotrwale nawet zatrzy¬ manie palnika w jednem miejscu, spowo¬ dowane wadliwem prowadzeniem, powo¬ duje znaczne nierównosci w linji wykroju.Budowa urzadzenia wodzacego w tym aparacie pozwala na mozliwie najszersze jego stosowanie do zelaza profilowane¬ go dowolnego ksztaltu i wytrzymalosci, iponiewaz palnik moze krajac zarówno w kierunku pionowym jak i poziomym.Na rysunkach przedstawiono dla przy¬ kladu wykonanie glównych czesci przyrza¬ du do wycinania dziur nitowych.Fig. 1 wyobraza glowice i palnik w przekroju pionowym w widoku zboku; fig. 2 — schematyczne rozmieszczenie dysz, kanalów doprowadzajacych gazy oraz za¬ worów; fig. 3 przedstawia czesciowo w wi¬ doku, czesciowo w przekroju urzadzenie wodzace palnik, umieszczone na podsta¬ wie, oraz dzwigar i ramie obrotowe, w któ- rem umieszczona jest glówka palnika; fig. 4 — dzwigar i ramie obrotowe w prze¬ kroju poprzecznym i fig. 5 — przegub ra¬ mienia obrotowego w przekroju pionowym «w widoku zboku.Przy pomocy urzadzenia wodzacego o specjalnej konstrukcji mozna przyrzad powyzszy stosowac do kazdego zelaza ksztaltowego, szyny i t. d. Na urzadzeniu wodzacem znajduja sie dwie tuleje a i 6, zaopatrzone w uchwyty d i sluzace do pio¬ nowego i poziomego nastawiania aparatu.Na slupie o umieszczony jest trzpien e, obracany zapomoca recznego kola /. Ka¬ walek zelaza plaskiego g posiada z jednej strony hakowate zakonczenie g1 i uksztal¬ towany jest odpowiednio do grubosci obra¬ bianego zelaza profilowanego. Przesuwak h, umieszczony przesuwalnie na plaskow¬ niku g, ma dwa ramiona i\ oraz i2, pomie¬ dzy któremi obrabiane zelazo profilowane moze byc kazdorazowo zupelnie pewnie zamocowane zapomoca trzpienia srubowe* go k, jak to uwidoczniono na fig. 3.Na trzpieniu e umocowana jest w do¬ wolny sposób czesc /, która przy pomocy trzpienia moze ,sie przesuwac wgóre i na- dól w rowku l19 przyczem równiez tam i zpowrotem przesuwa sie chwytka m, wy¬ konana z jednej sztuki wraz z ramieniem obrotowem mlt Ramie to sklada sie z ~ 2 —dwóch czesci m1 i m2; czesc m2 moze sie obracac wokolo sworznia n na czesci m, przyczem obie te czesci sa równiez umie¬ szczone obrotowo na slupie c.Urzadzenie to pozwala siegnac palni¬ kiem, umieszczonym na m2, do kazdego punktu, lezacego na powierzchni kola, za¬ kreslanego przez ramie obrotowe przy je¬ go najdalszem odchyleniu. Po nastawie¬ niu palnika na miejsce, przeznaczone do przedziurawienia, nalezy chwytki, a szczególniej przegub w sworzniu, dobrze zamocowac, a mianowicie w ten sposób, ze¬ by calkowicie uniemozliwione bylo wadli¬ we przesuniecie sie palnika z nastawione¬ go polozenia.Czesci m1 i m2 osadzone sa na sworz¬ niu n i wpasowane sa jedna w druga; czesc klinowa n1 wklada sie do czesci m2 na goraco. Nastepnie wklada sie pierscien nastawny n2 i wprowadza sie wen sworzen n. Od dolu wklada sie pierscien nastawny n3 i zesrulbowuje sie mocno sworzen i kli¬ ny zapomoca nakretki skrzydelkowej o.Dokladne i mocne zestawienie obu ramion m1 i m2 wymaga tylko x/a obrotu sruby skrzydelkowej. Dobrze jest zaopatrzyc pierscienie nastawne we wreby. Fig. 5 przedstawia specjalne urzadzenia pier¬ scieni nastawnych.Pusty wal p osadzony jest obrotowo w ramieniu m2 w lozyskach kulkowych qx i q2. Wal ten jest u góry polaczony z recz¬ nem kolem f, które wprawia go w ruch obrotowy. Zas dolna czesc tego walu po¬ laczona jest na stale z czworogrannem po- suwadlem s. Przy obracaniu recznego ko¬ la obraca sie wal p razem z posuwadlem s.Na pochylych powierzchniach tego ostat¬ niego umieszczona jest przesuwalnie pod¬ stawa / suportu, zaopatrzona w pionowe ramie u.Przy obrocie kola zebatego r, umie¬ szczonego na posuwadle, przesuwa sie podstawa /, a wraz z nia i pionowe ramie u, w którem w lozysku kulkowem umie¬ szczony jest palnik v. Przy ustawieniu palnika, ramion i przesuwadla, wiskaza- nem na fig. 1, mozna poprzez pusty wal przeprowadzic pret centrujacy wA co po- zwala na ddkladne nastawienie walu na sam srodek projektowanej dziury. Nastep¬ nie pret sie wyciaga i zamocowuje wszyst¬ kie ruchome uchwyty i przeguby szkieletu przyrzadu. W ten sposób ma sie pewnosc, ze dysze sa zupelnie dokladnie nastawio¬ ne na srodek dziury. Podstawe t zasru- bowuje sie zpowrotem w polozeniu mar- twem lewem x, przyczem posuwadlo sluzy przy slf jako oporek. Wtedy palnik yx znaj¬ duje sie wlasnie ponad srodkiem dziury (patrz fig. 1): Przed rozpoczeciem pod¬ grzewania nalezy nastawic i ustalic pro¬ mien projektowanej dziury.W tym celu w posuwadle s ulozysko- wany jest trzpien A, pod dzialaniem któ¬ rego moze sie przesuwac tam i zpowrotem szczeka C zaopatrzona w row^k poprzecz¬ ny B. Podzialka ta umieszczona jest w ten sposób, zeby zapadki umocowane na po¬ suwadle s przy martwem polozeniu x pod¬ stawy wskazywaly zero.Przy nastawieniu szczeki, np. na 10 mm, palnik v moze byc przesuniety ze srodko¬ wego polozenia v1o 10 mm, czyli, ze moz¬ na nim wyciac dziure o srednicy 20 mm, poniewaz zapadka E pod dzialaniem spre¬ zyny D zapada w rowek B, odpowiednio do nastawienia. Przy nastawianiu suportu zapadke mozna wylaczyc, nadajac jej po¬ lozenie E1 wskazane linjami kreskowane- mi.Urzadzenie powyzsze dziala w sposób nastepujacy. Podstawa t zajmuje miejsce wskazane na rysunku zapomoca kola ze¬ batego r, nastepnie wprowadza sie pret centrujacy i nastawia pusty wal na srodek projektowanej dziury, poczem przyrzad sie zamocowuje, pret sie wyciaga i pod¬ stawe przesuwa o tyle, zeby zapadka E znalazla sie w rowku poprzecznym B szczeki C, Nastepnie szczeke C wraz z — 3 —podstawa l, zatrzymana przez zapadke E nastawia sie na odpowiednia dlugosc pro¬ mienia zapomoca skali, poczem zapadke podnosi sie i wprowadza podstawe zpo- wrotem w jej polozenie martwe lewe za¬ pomoca kola zebatego r, czyli nastawia sie palnik na srodek dziury.Po podgrzaniu materjalu i przebiciu dziury, co dalej bedzie jeszcze dokladniej wyjasnione, przesuwa sie podstawe z po¬ lozenia x ku zewnatrz, przyczem palnik v przesuwa sie z polozenia srodkowego V1 ku obwodowi dziury, az .zapadka E znaj¬ dzie sie w rowku szczeki C.Przytem palnik zakresla obwód o od¬ powiednim promieniu na materjale i od tej chwili mozna palnik prowadzic po ob¬ wodzie tym zapomoca recznego kola /.Ze wzgledów wylozonych na wstepie, dobrze jest wykonywac te czynnosc nie recznie, lecz posilkujac sie napedem me¬ chanicznym, np. mechanizmem zegaro¬ wym. W ten sposób uskutecznia sie do^ kladne wykonanie dziury nitowej w mate¬ rjale.Po opisaniu budowy przyrzadu wedlug wynalazku nalezy jeszcze wyjasnic czesc specjalna, t. j. rozmieszczenie przewodów, doprowadzajacych gazy, wraz z przyna- leznemi narzadami. Przedstawiono to sche¬ matycznie na fig. 2. Poszczególne! czesci tego urzadzenia ze wzgledów praktycz¬ nych umieszcza sie na ramieniu m2.Zasada konstrukcji przyrzadu wylozo¬ na jest na wstepie w trzech punktach i polega mianowicie na tern, ze w celu szyb¬ kiego podgrzania miejsca, przeznaczonego do przedziurawienia przez obie dysze przeprowadza sie odpowiednia mieszanine tlenu i gazu palnego oraz w celu dosko¬ nalego przebijania zelaza przeprowadza sie przez obie dysze silny strumien tlenu, a w celu dokladnego wyciecia dziury prze¬ prowadza sie przez dysze wycinajaca tlen, zas przez dysze grzejna mieszanine, skla¬ dajaca sie z tlenu i gazu palnego.Po nastawieniu palnika zapomoca scentrowania ne. srodek projektowanej dziury, otwiera sie zaworem F przewód gazowy i zapomoca zaworu G przewód tle¬ nowy. Nastepnie otwiera sie zawór trój- wylotowy H, umieszczony w przewodzie lacznym K kanalów doprowadzajacych Lx i L2 i M! i Af2 prowadzacych do dysz.W ten sposób mieszanina gazów, znajdu¬ jaca sie we wtryskiwaczu N, przez oba przewody L2 i M2 dochodzi do obu dysz.Te mieszanine gazowa wychodzaca z obu dysz, a wiec dyszy krajacej i dyszy grzej¬ nej, zapala sie i stosuje podwójna energje cieplna dla ogrzewania odpowiedniego miejsca na materjale.Po dostatecznem ogrzaniu tego miejsca otwiera sie zawór O. Tlen o wysokiem ci¬ snieniu wchodzi przez przewód Lx i L2 do dyszy krajacej, nastepnie przez zawór H do przewodu M\ i Af2. Tu mieszanina skut¬ kiem nadcisnienia powoduje zamkniecie za¬ woru wstecznego P, umieszczonego za za¬ worem F, doprowadzajacym gaz i zupel¬ nie przerywa doplyw gazu, a równoczesnie otwiera doplyw tlenu przez przewód M1 do dyszy grzejnej.Plomien podgrzewajacy gasnie i skut¬ kiem zdwojonego doplywu tlenu do obu dysz dziura zostaje natychmiast przebita.Doswiadczenia wykazaly, ze przez na¬ gle doprowadzenie tlenu o wysokiem ci¬ snieniu doi obu dysz, metal zostaje latwo przebity bez zadnych dalszych zabiegów, przyczem calkowicie unika sie zatkania palnika zuzlem. Po przebiciu metalu zamy¬ ka sie zawór H w przewodzie lacznym K, przyczem zawór wsteczny zostaje odciazo¬ ny i gaz poczyna na nowo doplywac. Przez dysze grzejna przechodzi znów mieszani¬ na tlenu z gazem palnym, przez dysze zas krajaca — wylacznie tlen. Proces powyz¬ szy odbywa sie tak szybko, ze gazy te za¬ palaja sie natychmiast od goracego jeszcze materjalu i znowu ukazuje sie plomien.Przy pomocy tak zasilanych dysz kra- — 4 -je sie metal od przebitego srodka ku ob¬ wodowi projektowanej dziury, poczem przez obracanie glowicy zapomoca kola /, nastawiwszy uprzednio dokladtiie pro¬ mien, np. 10-milimetrowy, wycina sie dziure o srednicy 20 mm. W tym celu wla¬ snie palnik, jak to wskazuje fig. 1, jest o- sadzony w lozysku kulkowem na ramieniu u, przyczem z jednej strony osiaga sie do¬ skonaly ruch obrotowy, a z drugiej strony utrzymuje sie palnik w polozeniu piono- wem. W ten sposób unika sie skosnego wykrawania dziur.Szybkosc dzialania urzadzenia, t. j. sprawnosc zamykania i otwierania po¬ szczególnych zaworów i kurków, jest tak wielka, ze korzystnie byloby obslugiwac je przez linki Bowdena, tak umieszczone, aby przy ich pomocy z jednego i tego sa¬ mego odpowiedniego miejsca urzadzenia mozna bylo wspomniane zawory i kurki otwierac i zamykac. Dysza krajaca i dysza grzejna moga byc umieszczone jedna za druga albo jedna wewnatrz drugiej. PL