TARIFNAME KIMYASAL BIR POLIOL ÜRETIM YÖNTEMI Teknik Alan Bulus, esnek poliüretan köpük üretimi sirasinda meydana gelen firelerin tekrar sisteme kazandirilmasi için esnek poliüretan köpük fireleri kullanilarak kimyasal bir poliol üretim yöntemi ile ilgilidir. Önceki Teknik Esnek poliüretan köpügün geri dönüsümüne baktigimizda, birçok yöntemle bunun saglanabildigi görülmektedir. Fiziksel ya da kimyasal geri dönüsüm yöntemleri kullanilarak atik esnek poliüretan köpüklerin, tekrardan kullanimi mümkün olabilmektedir. Dolayisiyla teknigin bilinen durumunda esnek poliüretan köpük üretimi sirasinda meydana gelen firelerin tekrar sisteme kazandirilmasi için kimyasal geri dönüsüm yöntemleri kullanilarak geri dönüstürülmüs poliol elde edilmektedir. Bunun yaninda en yaygin olarak kullanilan yöntemlerden biri, atik köpügün küçük parçalara ayrilip bir yapistirici kullanilarak ve basinç uygulanarak fiziksel geri dönüsüm yöntemiyle geri dönüsüm köpük elde edilmesidir. En yaygin olarak kullanilan kimyasal geri dönüsüm yöntemleri ise glikoliz, aminoliz ve asidolizdir. Sayilan yöntemlerden her biri kendi içinde avantaj ve dezavantajlara sahiptir. Adlarindan da anlasilacagi gibi dietilen glikol, dipropilen glikol gibi glikol türevleri glikolizde, dietanolamin gibi amin türevleri aminolizde ve dikarboksilik asitler de asidolizde kullanilarak küçük parçalara ayrilmis olan poliüretan köpük malzemeler tekrar kullanmak üzere poliole geri dönüstürülmektedir. Bunlardan glikoliz yöntemi, poliüretan köpügün çesitli diol bilesikleri ile yüksek sicakliklarda reaksiyona sokularak trans-esterifikasyon reaksiyonu yoluyla gerçeklestirilmektedir. Bir diger yöntem olan aminoliz yöntemi, genellikle hidroksil ve amino türevi bilesiklerin kullanimi ile gerçeklestirilmektedir. Diger bir yöntem olan asidoliz yönteminde ise asidoliz reaksiyonlari çesitli inorganik ve organik asit türleri ile gerçeklestirilmektedir. Glikolizin aksine, asidoliz yönteminde sadece bir faz elde edilmekte ve hiçbir kalinti üretilmemektedir. Bu nedenle, geri dönüstürülmüs bir poliolün geri kazanilmasinin verimi %100'e yakindir. Öte yandan, aminoliz ve glikoliz yöntemlerinde proses sirasinda yüksek oranlarda fazlalik (excess) amin ve glikol kullanimi, reaksiyon sonrasinda iki faz olusmasina sebep olmakta (poliol fazi ve excess ürün fazi) ve daha sonrasinda bunlarin bir ayirma prosesine tabi tutulmasina sebep olmaktadir. Bunun yaninda asidoliz reaksiyonunda kullanilan asitler ve poliüretan atiklari kati fazda oldugu için reaksiyonu kolaylastirmak amaciyla sisteme bir çözücü eklenmesi gerekmektedir. Bu çözücünün atik poliüretanin olusumu sirasinda kullanilan baz poliol olmasi elde edilen ürünün, kullanilan baz poliol yerine kullanilmasini kolaylastirmaktadir. Fakat asidoliz reaksiyonu sonunda olusan disubstituted poliüre yapilarinin sonlarindaki karboksilik asit gruplarinin (-COOH) kapatilabilmesi için sisteme dietilen glikol gibi çift fonksiyonelli bir alkol eklenerek esterifikasyon reaksiyonu yapilmaktadir. Bunun sonucunda da sistemde ester baglari olusmakta ve hatta reaksiyona girmemis glikol kalmaktadir. Bu sekilde yapilan çalismalara bakildiginda basarili bir sekilde geri dönüstürülmüs poliol elde edilse de bu ürünün, tekrar esnek poliüretan köpük olusumu sirasinda kullanildiginda birtakim sikintilar olusturdugu görülmüstür. Bu nedenle mevcut teknikte elde edilen ürünler daha çok rigid poliüretan köpük üretiminde kullanilmaktadir. Esnek polüretan köpük üretimi sirasinda karsilasilan en büyük sikinti, kullanilmasi gereken poliolun maksimum % 25,inin elde edilen geri dönüstürülmüs poliolden kullanildiginda bile sistemde kapali hücre olusmasina, reaksiyonun hizlanmasina ve elde edilen esnek PUR köpükte büzülmeler meydana gelmesine sebep olmaktadir. Bunun en büyük sebebinin de esterifikasyon reaksiyonu için sisteme eklenen alkolün (DEG gibi) reaksiyona girmeyip ortamda kalmasindan dolayi oldugu düsünülmektedir. Büzülmelerin önüne geçmek için ise sistemde kullanilan katalistin en az % 50 oraninda azaltilmasi gerekmektedir. Esnek poliüretan köpük olusumu sirasinda kullanilan katalistin bu oranlarda (50%) azaltilmasi ise dengesiz reaksiyonlar veya elde edilen esnek poliüretanin kürlenmemesi gibi baska sorunlara sebep olmaktadir. Teknigin bilinen durumunda yer alan USZOl9/0359788A1 numarali patent dokümaninda geri dönüsüm metodu ile elde edilen poliolden bahsedilmektedir. Söz konusu dokümanda bahsedilen yöntemin ilk asamasinda poliüretan atiklari, dikarboksilik asit, poliether polyol ve serbest radikal baslaticisi ile 170-210 C)C,de reaksiyona tabi tutulmaktadir. Ikinci asamada ise ilk asamada elde edilen karisimi kisa zincirli diol ya da triolle 180-230 CJC,de izosiyanat reaktif poliol karisimi elde etmektedir. Söz konusu dokümanda ayrica elde edilen poliol karisimi verilmistir. Ancak dokümanda oksidasyon reaksiyonu ve dogal yag kullanimindan bahsedilmemistir ve bu yeniligin bulusa kattigi teknik etkiden de söz edilmemistir. Teknigin bir diger bilinen durumunda yer alan USSO30364B2 dokümaninda ise polimerik fatty asitler, polibazik asitler, polyol ve amin kullanilarak PET polyol elde edilmesi ve bunun poliüretan köpükte kullanilmasindan bahsedilmistir. Dokümanda geçen yöntemde önce yagdan polimerik fatty asit ester elde edilip daha sonra alkol ile bu yapi modifiye edilmistir. Sonrasinda yapiya karboksilik asit, DEG ve PET atiklari eklenerek polimerik yag modifiyeli poliester amin poliol elde edilmistir. Ancak söz konusu dokümanda bahsedilen yöntemde asidoliz reaksiyonuna deginilmemistir. Ayrica yag asitleri farkli bir amaç için kullanilmistir. Diger yandan PET atiklari, dikarboksilik asit ve DEG kullanilarak esterifikasyon yöntemiyle poliester poliol elde edilmis ve elde edilen poliester poliol poliüretan köpük üretiminde kullanilmistir. Söz konusu doküman, esnek poliüretan atiklarinin geri dönüsümü ile alakali degildir. Söz konusu geri dönüsümlü atik, PET atigidir. Diger yandan, elde edilen poliolun esnek poliüretan köpük üretiminde kullanimi söz konusu degildir. Dolayisiyla elde edilen poliol, rigid PUR köpük sistemleri için elde edilmis bir üründür. Teknigin bir diger bilinen durumunda yer alan EP0682063A1 patent dokümaninda ise düsük molekül agirlikli diol ya da poliol ve üre ya da karbamik asit ile poliüretan atiklardan poliol elde edilmesinden bahsedilmistir. Bir diger US4044046 numarali önceki teknik dokümanda ise diol ve fosfat bazli malzemeler kullanilarak 200 CJC,de poliüretan atiklarindan poliol elde edilmesinden bahsedilmistir. Teknigin bilinen durumunda yer alan dokümanlar incelendiginde esnek PUR köpük atiklarindan asidoliz ile poliol üretim yönteminde kullanilan dogal yag bileseni anlatilmamistir. Bulusun Kisa Açiklamasi Bulusun amaci, esnek poliüretan köpük üretimi sirasinda meydana gelen firelerin tekrar sisteme kazandirilmasi için poliüretan köpük fireleri kullanilarak kimyasal bir poliol üretim yöntemi gerçeklestirmektir. Bulus ile esnek poliüretan köpük atiklarindan kimyasal bir yöntem ile poliol elde edilerek, poliolün yeniden kullanimi saglanmaktadir. Söz konusu kimyasal yöntemde elde edilen poliol, teknigin bilinen durumunda kullanilan asidoliz yönteminden farkli olarak dogal yag kullanilarak üretilmektedir. Böylelikle asidoliz reaksiyonu sonrasinda olusan disubstituted üredeki karboksilik asit bagini kapatmak için bir esterifikasyon asamasina gerek duyulmamaktadir. Ve bu sayede sistem içerisinde çapraz baglanmayi arttiran fazlalik (excess) bir diol olmamaktadir. Kullanilan dogal yag olan palm yagi, oksitleyici ajan sayesinde epoksidize palm yagina dönüsmekte ve sonrasinda epoksidize palm yagi, disubstituted üredeki karboksilik asit grubu ile reaksiyona girerek OH bagi olan bir ürüne (poliole) dönüsmektedir. Ayrica esnek poliüretan köpüklerden elde edilen poliolün içeriginde dogal yag olmasindan dolayi teknigin bilinen durumundan kullanim miktari ve elde edilen köpügün özellikleri bakimindan farklilik göstermektedir. Yapilan arastirmalara göre asidoliZ yöntemi ile elde edilen poliollerin kullanimi toplam poliolun maksimum %25,i kadar olmaktadir ve elde edilen esnek poliüretan köpügün orijinal köpüge göre sertligi ve kapali hücre miktari artmakta ve köpükte büZülmeler meydana gelmektedir. Fakat bulus konusu yöntemde, palm yagi kullanilarak bu negatif etkilerin geçtigi ve daha yüksek miktarlarda geri dönüstürülmüs poliolun kullanilabildigi görülmüstür. Sekillerin açiklamasi: Sekil 1: Bulus konusu yöntemin akis semasidir. Sekillerdeki Referanslarin Açiklanmasi Bulusun daha iyi anlasilabilmesi için sekillerdeki numaralarin karsiligi asagida verilmistir: BP- Baz Poliol DY- Dogal Yag AN- Anhidrit A- AsidoliZ 0A- Oksitleme ajani Bulusun Detayli Açiklamasi Esnek poliüretan köpüklerin (PUR) üretimi esnasinda çikan firelerin (veya atiklarin) tekrar sisteme kazandirilmasi için bulus konusu geri dönüstürülmüs poliol üretim yöntemi asagidaki adimlari sirasi ile içermektedir: Ilk asamada baz Poliolün, dogal yagin ve anhidritin reaktöre eklenmesi Ikinci asamada sicakligin belirli bir sicaklik degerine çikarilmasi ile ilk adimdaki reaktiIlerin isitilmasi Üçüncü asamada oksitleme (veya oksidasyon) aj aninin reaktöre belirli bir sürede dozajlanmasi ve reaksiyon egzotermik oldugu için bu sirada sicakligin belirli bir degerin üzerine çikmamasi için sogutmanin yapilmasi Dördüncü asamada dozajlama bittikten sonra belirli bir süre ve sicakliklarda reaksiyona devam edilmesi - Besinci asamada oksidasyon reaksiyonu bittikten sonra sicakligin belirli bir degere çikarilarak var olan reaktiflerin isitilmasi - Altinci asamada esnek PUR köpük atiklarinin var olan reaktiflere belirli bir süre boyunca eklenmesi ve bu sirada kontrollü olarak sicakligin, bir baslangiç sicakligindan belirli sicaklik degerlerine çikarilarak var olan reaktiflerin isitilmasi - Yedinci asamada asit numarasi belirli bir degerin altina düstügünde reaktöre belirli bir degerde vakum uygulanmasi ve reaktördeki su belirli bir yüzdelik oranin altina düsünceye kadar vakuma devam edilmesi - Sekizinci asamada reaktörün belirli bir sicaklik degerine sogutulmasi ve geri- dönüstürülmüs poliolün elde edilmesi Yöntemin ilk adiminda kullanilan Baz Poliol olarak, OH degeri 46-50 mgKOH/g ve molekül agirligi 3000-3500 g/mol olan poliether triol ( veya poliether poliol) kullanilmaktadir. Asidoliz sirasinda baz poliol reaksiyona girmemekte sadece çözücü gibi davranmakta ve Viskozitenin düsmesini saglayarak islenebilirligi arttirmaktadir. Burada tercih edilen poliolun yukarida belirtilen özellikte olmasi önemlidir. Çünkü kullanilan baz poliol hali hazirda esnek PUR köpük üretiminde kullanilan poliol ile aynidir ve islem sonrasinda çözücü olarak kullanilan malzemenin esnek PUR üretimi sirasinda olusturabilecegi negatif etkilerinden kaçinmak amaçli tercih edilmektedir. Ayrica dogal yag olarak, palm yagi kullanilmaktadir ve bunun iyot sayisi 57-65 gI/100 g yag,dir. Burada belirtilen iyot numarasi önemlidir. Çünkü iyot numarasi ile çift bag, dogru orantilidir ve bu iyot sayisina denk gelen çift bag sayisi l,5-2,0 DB/ mol yag,dir. Yöntemin ilk adiminda, toplam miktara göre agirlikça % 25 ila % 30 oraninda poliether poliol (baz poliol), % 20 ila % 25 düsük çift bag içeren dogal yag, % 4 ila % 8 anhidrit kullanilmaktadir. Söz konusu dogal yag, bulusun tercih edilen uygulamasinda 1,7 DB/mol degerindeki palm yagidir. Ikinci adimda kullanilan oksidasyon ajani, toplam miktara göre agirlikça % 2 ila % 5 oraninda kullanilmaktadir. Oksidasyon ajani olarak oksijen (02), ozon (03), hidrojen peroksit (HzOz), inorganik peroksitler ya da peroksi asitler kullanilmaktadir. Ikinci adimda bahsedilen sicaklik, 40 CC ila 50 CC,dir. Üçüncü adimda bahsedilen oksitleme ajaninin dozajlanmasi, 1 ila 2 saattir. Üçüncü adimda bahsedilen sicaklik, 80 CJC,nin üzerinde olmamalidir. Dördüncü adimda bahsedilen süre 1 ila 2 saat, sicaklik ise 70 CC ila 80 CJC,dir. Besinci adimda bahsedilen sicaklik degeri, C,dir. Altinci adimda bahsedilen esnek PUR köpük atiklari, toplam miktara göre agirlikça % 38 ila % 42 oranindadir. Ayrica altinci adimda bahsedilen esnek PUR köpük atiklarinin var olan reaktiflere eklenme süresi, 2 ila 3 saattir. Ayrica ayni adimda sözü edilen baslangiç sicakligi 120°C olup, bu sicaklik degerinden 200 CC ila 220 CJC,ye reaktiflerin sicakligi aittirilmaktadir. Yedinci adimda, bahsedilen asit numarasi 2 mg KOH/g, ve bahsi geçen vakum degeri -0.8 atm,dir. Ayrica yedinci adimda bahsedilen suyun yüzdelik degeri, % 1,dir. Son adimda sogutma sicakligi degeri, 80 ila 90 C)C,dir. Bulus konusu geri dönüstürülmüs poliol üretim yönteminde çözücü olarak kullanilan baz poliol miktari, yariya düsürülerek kalan miktar, düsük çift bag orani içeren bitkisel yag ile tamamlanmaktadir. Söz konusu çalismalarda elde edilen geri dönüstürülmüs poliolun, esnek poliüretan köpük içerisinde çok daha rahat bir sekilde kullanilabildigi görülmüstür. Bunun yaninda karsilasilan sorunlarda ise azalmalar gözlenmis ve elde edilen esnek poliüretanin yapisinin iyilestigi görülmüstür. Yapilan arastirmalarda ise buna benzer bir çalismanin daha önce hiç yapilmadigi anlasilmistir. Bulus konusu asidoliz yöntemi sirasinda doymamis (unsaturated) bitkisel yag kullanimi, reaksiyon sirasinda elde edilen poliolun esnek poliüretan köpük reaksiyonu sirasinda çapraz bag (crosslinking) olusumunun azalmasini saglayarak, kapali hücre (closed cell) olusumunu ve köpükteki büzülmeleri (shrinkage) engellemektedir. Doymamislik demek yag içerisinde çift baglarin bulunmasi demektir. Burada kullanilacak bitkisel yagin özellikleri düsük çift bag içermesidir. Yani bir mol yag içerisindeki çift bag sayisinin 1,5-2,0 araliginda olmasi beklenmektedir (1,5-2,0 çift bag/mol yag). Hiç çift bag içermezse köpük içerisinde reaksiyona girmeyecegi için yapida bozukluklara sebep olacaktir. 2,0 çift bag/mol yag,dan daha fazla çift bag içeren bitkisel yaglarin kullaniminda ise fonksiyonellik aitacagindan çapraz baglanmalar artacak ve yag kullanimi bir avantaj saglamayacaktir. Bu nedenle yag olarak 1,7 çift bag/ mol yag degerinde palm yagi tercih edilmistir. Yöntemin reaksiyon mekanizmasi su sekildedir: Yag içerisinde bulunan çift baglar önce epoksi baglarina dönüsmekte ve daha sonrasinda bu epoksi baglari, disubstituted poliüre yapilarinin uçlarinda kalan asitlerle reaksiyona girmekte ve asitligi düsürmekte ve reaktörde sadece OH baglarinin olusmasini saglamaktadir. Ve bu sayede köpük içerisinde çapraz baglanmayi arttiran fazlalik (excess) bir diol olmamaktadir. Böylelikle asidoliZ reaksiyonu sonrasinda bir esterifikasyon reaksiyonuna ihtiyaç duyulmamaktadir. Oksidasyon reaksiyonunun sebebi; reaktörde önce anhidrit ve yag, bir oksidasyon araci ile oksitlenmektedir. Anhidrit oksitlendiginde, monoperoksi dikarboksilik asitler olusmaktadir. Monodikarboksilik asitler dikarboksilik asitlere göre daha reaktif olduklarindan reaksiyonu hizlandirmakta ve verimi arttirmaktadir. Yag oksitlendiginde ise çift baglar, epoksi baglarina dönüsmekte ve olusan epoksi baglari daha sonra olusan disubstituted ürelerin uçlarinda bulunan karboksilik asit baglari ile reaksiyona girerek OH baglari olusturmakta ve bu sayede karboksilik asitler kapatildigindan esterifikasyon reaksiyonuna gerek kalmamaktadir. Standart esnek poliüretan köpük üretiminde kullanilan poliol (OH degeri 46-50 mgKOH/g ve verilmistir. K /2 NCO Bulus konusu yöntemdeki reaksiyon semasi (Sema II) asagidaki gibi olup, reaktöre eklenen bilesenlerden ilk olarak anhidrit ve yagin oksidasyon reaksiyonu gerçeklesmektedir. Anhidrit Oksitleme Ajani CH2_0_`C/\/\/\/\:/\ CH2-O-C/\/\/\/\_/\ Dogal Yag Monoperoksi Dikarboksilik Asit CH2 O-CWÜA Oksitleyici CH? 0 C 0 Ajan Epoksidize Yag CH3 O NK` Puliolün esdeger TDI'niri es deger PUR'ün esdeger agirligi Kullanilan esnek PUR atik miktarinin molekül agirligi hesabi asagida verilmistir. Her 1 mol esdeger (equvalent) poliüretan, oksidasyon sonucu 1 mol monoperoksi dikarboksilik asite dönüsmektedir. Her 1 esdeger mol poliüretan atiga l esdeger mol anhidrit (monoperoksi dikarboksilik asit) reaksiyona girmektedir. Her 1 esdeger mol disubstituted üreye 0,6 mol epoksidize yag reaksiyona girmesi gerekmektedir. Fakat reaksiyonda epoksidize yag 10-25% oraninda fazlalik (excess) kullanilmaktadir. Sema III: Esnek Poliüretan (PUR) atiklari ve monoperoksi dikarboksilik asit reaksiyona girerek yer degistiren iki atomlu (disubstituted) üre ve geri-dönüstürülmüs poliol ve COz açiga çikmaktadir. Poliüretan Monoperoksi dikarboksilik asit Disubstituted Üre Geri-dönüstürülmüs Poliol Sema IV: Ilk reaksiyon sonrasinda ortaya çikan disubstituted üre, palm yaginin oksidayonu sonucunda açiga çikan epoksidize yag ile reaksiyona girerek geri-dönüstürülmüs poliol elde edilmektedir. Sema IV iioýriiyviiro-(ix .\'*R-('-()H + R " "~V'""`~V""\~v Ü/ `\ -› II()-('ll;-('ll;-()-(I'IA.\' sekle ` (i: @III 0 0 @II DILOH Disubstituted Üre Epoksidize Yag Geri-dönüstürülmüs Poliol Mevcut teknikte elde edilen geri dönüstürülmüs polioller, poliüretan içerisinde maksimum % oraninda yeniden kullanilabilmektedir. Fakat bulus sayesinde bu oran % 45 "lere kadar çikabilmektedir. Ayrica % 25 kullanimda bile büZülmeler görülen önceki teknikteki sistemlerin aksine bulusta % 45 oraninda kullanimda bile esnek PUR köpükte iyilesmeler görülmüs ve standart esnek PUR köpük özelliklerine yaklasildigi görülmüstür. Bunun sebebi ise içerisine % bag içeren dogal yag (palm yagi) kullanilmasidir. Çünkü dogal yag kullanimi ile birlikte sistemi çapraz baglanmaya götürecek olan etkenler azaltilmistir. Reaksiyonda çift baglar, oksitleyici ajan sayesinde epoksidize olmus ve sonrasinda substituted üredeki karboksilik asit grubu ile reaksiyona girerek poliol olusumunu saglamis böylece esterifikasyon reaksiyonuna gerek duyulmamistir. Böylelikle de esterifikasyonda kullanilan ve reaksiyona girmeyen alkollerin negatif etkilerinden bulus ile kurtulmus olunmaktadir. Baslangiç formülasvonu: Tablo 1: Geri dönüstürülmüs poliol reçetesi Hammaddeler % Kullanim nedeni Esnek PUR Fireleri 38-42 Geri dönüstürülecek malzeme Baz Poliol 25-30 Çözücü Anhidrit 4-8 Asidoliz reaksiyonunun saglanmasi Dogal yag 20-25 Karboksilik asitlerin kapatilmasinin saglanmasi Oksitleyici (veya oksidasyon) 2-5 Anhidrit ve dogal yagin ajan oksidasyonunun saglanmasi Reaksiyona giren miktarlar stokiyometrik olarak hesaplanmistir. Yardimci malzeme olan baz poliol ise Viskozite ayarlamak için kullanildigindan en optimum deger ayarlanmistir. Toplam miktarin %3 8-42,si atik olacak sekilde optimum degerin elde edildigi görülmüs, daha yüksek oranlarda Viskozitede ciddi artislar meydana geldiginden elde edilen geri-dönüsüm poliolun kullanimi pek mümkün olmamistir. Teknigin bilinen durumunda maksimum % 25 olarak kullanilabilen geri-dönüstürülmüs poliolun reaksiyonu sirasinda da % 40 esnek PUR atik kullanilmaktadir. Bu miktarlar dikkate alindiginda 100 part baz poliol yerine, esnek PUR köpük içerisine 10 part oraninda esnek PUR atik eklenmis olmaktadir. Bulus ile elde edilen geri-dönüstürülmüs poliolün kullanim miktari kullanimi saglanabilmektedir. Böylelikle 100 part baz poliol yerine esnek PUR köpük içerisine 18 part oraninda esnek PUR atik eklenmis olmaktadir. Yani bu bulus ile bir önceki teknikte kullanilan fire miktarinin %80 fazlasinin kullaniminin mümkün oldugu görülmektedir. Geri dönüstürülmüs poliol kullanilarak elde edilen esnek PUR köpük formülasyonu ile ilgili yapilan hesaplamalar asagida verilmistir. Standart esnek PUR köpük üretimlerinde kullanilan baZ poliolün OH degeri 46-50 mg KOH/g oldugundan, elde edilen geri dönüstürülmüs poliolün OH degerinin 45-50 mg KOH/g olmasi (baz poliol ile ayni olmasi) esnek PUR köpük üretimi sirasinda geri-dönüstürülmüs poliolün kullanimini kolaylastirmaktadir. Elde edilen geri dönüstürülmüs poliolün su içeriginin %0,l,den küçük olmasi istenmektedir. Bunun sebebi ise esnek PUR köpük üretiminde kullanilan tüm hammaddelerin kabul kriterinin bu sekilde olmasidir. Poliol, geri dönüstürülmüs poliüretan firelerinden, asidoliZ reaksiyon yöntemi ile üretilmistir. Elde edilen poliolün özellikleri Tablo-2,de verilmistir: Tablo 2: Poliolün teknik özellikleri Viskozite 5000-20000 CP Su içerigi 0-0,1% OH Degeri (mg KOH/g) 45-50 Asit Sayisi (mg KOH/g) <2 Amin degeri (mg KOH/g) <7 Pek çok fiZiksel parametre yogunluk, sertlik, sikistirma takimi (compression set), dayaniklilik (resilience), çekme (tensile) dayanimi, kopma uzamasi (elongation at break) ve hava geçirgenligi kontrol örnekleri bölgesindedir. Tablo 3: Yapilan denemelerde elde edilen Poliüretan köpügün teknik özellikleri Fiziksel Standart Geri dönüstürülmüs % 25 geri % 45 geri dönüstürülmüs Parametre deger araligi poliol olmaksizin (2) dönüstürülmüs poliol poliol (Bulus konusu (1) (Önceki Teknik) (3) Yöntem) (4) Elastikiyet 40 45 41 40 Hava geçirgenligi 80 90 59 130 Tablo-3 ,de verilen sütunlardaki her bir tanimlamanin karsiligi, numaralandirma yapilmak sureti ile asagida açiklanmistir: (1) Standart deger araligi, kalite kontrol yaparken olmasi gereken araliklardir. (2) Geri dönüstürülmüs poliol kullanmadan normalde üretilen poliüretan köpügün özellikleridir. (3) Yag kullanmadan asidoliz ile elde edilen poliolun, 25% olarak kullanilarak elde edilen poliüretan köpügün özellikleridir. (4) Bulus ile elde edilen poliol, 45% olarak kullanildiginda elde edilen poliüretan köpügün özellikleridir. Köpügün özelliklerine bakildiginda % 45 geri dönüstürülmüs poliol kullaniminda bile standart poliol özelliklerine sahip köpük üretimi saglanmistir. Eski yöntemle elde edilen poliol 25 % oraninda kullanildiginda hava geçirgenliginde azalma oldugu fakat yeni yöntemle elde edilen poliol % 45 oraninda kullanildiginda bile gözeneklerin daha açik oldugu gözlenmistir. Eski yöntem ile üretilen poliol kullaniminda sertligin arttigi da gözlenmistir. Elde edilen geri-dönüstürülmüs poliolün esnek PUR köpük içerisindeki kullanimi ne kadar artarsa, firelerin geri kazandirilma orani da o kadar artmaktadir. Bu nedenle kullanim miktarinin arttirilmasi önemlidir. Bunun yaninda, geri-dönüstürülmüs poliol maliyeti esnek PUR köpük içerisinde kullanilan baZ poliole göre çok ekonomiktir. Yine bulus sayesinde esnek PUR köpük içerisinde kullanilan geri-dönüstürülmüs poliol miktarinin artmasi ile hem daha ekonomik hem de ayni standart ve kalitede esnek PUR köpük üretimi mümkün hale gelmistir. Bulusun Sanavive Uygulanabilirligi Bulus, poliüretan köpük üretiminde kullanilmak üzere gelistirilmis bir poliol üretim yöntemi, sanayiye uygulanabilir niteliktedir. Bulus yukaridaki örnek uygulamalar ile sinirli olmayip, teknikte uzman bir kisi kolaylikla bulusun farkli diger uygulamalarini ortaya koyabilir. Bunlar bulusun istemler ile talep edilen koruma kapsaminda degerlendirilmelidir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR