Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie skrawajace i nagniatajace do obróbki przedmiotów o zewnetrznej powierzchni kulistej, zwlaszcza zawieradel zaworów kulowych, realizowane na obrabiarkach ogólnego przezna¬ czenia.Dotychczas, kulisty ksztalt przedmiotów uzyskuje sie w dwóch oddzielnych operacjach. Najpierw przed¬ miotowi nadaje sie kulisty ksztalt poprzez obróbke skrawaniem, przewaznie metoda obwiedniowa, a nastepnie na innej obrabiarce przeprowadza sie nagniatanie zewnetrznej powierzchni kulistej obrabianego przedmiotu.Znane urzadzenie do nagniatania zewnetrznej powierzchni kulistej przedmiotów, zawiera glowice zaopat¬ rzona w tuleje w postaci stozka, oraz w trzpien sluzacy do osadzania urzadzenia w gniezdzie wrzeciona obrabiarki. Na wewnetrznej powierzchni tulei znajduje sie pierscieniowy rowek, w którym na calym obwodzie osadzone sa elementy nagniatajace w postaci kulek. Urzadzenie wraz z wrzecionem obrabiarki tworzy sztywny uklad elementów. Urzadzenie takie znane jest ze zgloszenia nr P-163809.W czasie nagniatania kuli znanym urzadzeniem, nastepuje deformacja jej ksztaltu i uszkodzenie obrabianej powierzchni spowodowane trudnosciami wspólsrodkowego ustawienia urzadzenia wzgledem zewnetrznej po¬ wierzchni kulistej przedmiotu obrobionego uprzednio na innej obrabiarce. Czesc materialu ze zdeformowanej powierzchni kuli przemieszcza sie do biezni, blokujac ruch toczny calego lancucha elementów nagniatajacych, co powoduje dalsze uszkodzenie zewnetrznej powierzchni kulistej nagniatanego przedmiotu. Ponadto, duza ilosc kulek osadzonych na calym obwodzie w pierscieniowym rowku, wymaga dla uzyskania okreslonego zgniotu materialu, stosowania duzej sily docisku elementów nagniatajacych do obrabianej powierzchni. Wplywa to niekorzystnie na lozyskowanie wrzeciona obrabiarki, na której przeprowadza sie proces nagniatania. Deformacja ksztaltu jak i uszkodzenie powierzchni kuli stanowiacej zawieradlo, wplywa ujemnie na szczelnosc i zywotnosc elementów uszczelniajacych zaworów kulowych.2 99 774 Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z zespolu skrawajacego i nagniatajacego. Tuleja stanowiaca korpus urzadzenia wyposazona jest w narzedzia skrawajace osadzone na jej obwodzie równolegle do osi urzadzenia, a ponadto wyposazona jest w osiowo usytuowany slepy otwór, w którym osadzony jest element sprezysty i przesuwnie, osiowo sworzen zaopatrzony w wahliwe gniazdo lozyskowe, w którym osadzony jest czop kulisty tarczy stanowiacej korpus zespolu nagniatajacego. Tarcza ta zaopatrzona jest na obwodzie od strony czopu w otwory, w których znajduje sie narzedzie skrawajace osadzone w tulei urzadzenia, a stanowiace zabieraki zespolu nagniatajacego, w których osadzony jest obrotowo w stosunku do osi urzadzenia, koszyczek zawierajacy co najmniej trzy elementy nagniatajace, rozmieszczone symetrycznie na obwodzie tak, ze ich powierzchnie walcowe przylegaja stycznie do promienia obrabianej kuli. Zespól nagniatajacy osadzony jest wahliwie i osiowo sprezyscie w stosunku do osi urzadzenia.Przedmiotowi nadaje sie ksztalt kuli w kolejnych nastepujacych po sobie fazach procesu, przy jednym zamocowaniu urzadzenia i obrabianego przedmiotu, przy czym urzadzeniu i obrabianemu przedmiotowi nadaje sie ruch obrotowy wokól róznych osi obrotu, które przecinaja sie w geometrycznym srodku obrabianej kuli, .korzystnie pod katem prostym.Proces skrawania realizuje sie najkorzystniej za pomoca duzej liczby narzedzi skrawajacych, a proces nagniatania za pomoca malej liczby elementów nagniatajacych.Proponowane urzadzenie umozliwia uzyskanie dokladnego ksztaltu kuli, duzej gladkosci i odpornosci na scieranie obrobionej powierzchni Gzas obróbki przedmiotu w postaci kuli jest znacznie krótszy od czasu wykonania przedmiotu znanymi sposobami i urzadzeniami.Urzadzenie do obróbki przedmiotów o wewnetrznej powierzchni kulistej, przykladowo o srednicy 130 mm, zawierajace glowice, sklada sie z tulei 1 zaopatrzonej w trzpien przeznaczony do osadzania urzadzenia w gniezdzie wrzeciona obrabiarki i w dziewiec narzedzi skrawajacych 2 w postaci nozy osadzonych równolegle do osi urzadzenia na obwodzie tulei 1, oraz z tarczy 3 zaopatrzonej z jednej strony w czop kulisty, a z drugiej w gniazdo lozyskowe, a ponadto w usytuowane na obwodzie otwory, w których osadzone sa ostrza i czesciowo trzonki narzedzi skrawajacych 2, które w tym przypadku tworza zabieraki tarczy 3. Tuleja 1 zaopatrzona jest w osiowo usytuowany slepy otwór, w którym osadzone sa sprezyny talerzowe 4 oraz przesuwnie poosiowo sworzen 5 zaopatrzony w wahliwe gniazdo lozyskowe, w którym osadzony jest czop kulisty tarczy 3. Tuleja 1 zaopatrzona jest na walcowej powierzchni w sruby 6 przeznaczone do mocowania narzedzi skrawajacych 2, oraz we wkret 7 ograniczajacy osiowe przemieszczenie trzpienia 5. W tarczy 3 osadzony jest obrotowo, zaopatrzony w trzpien koszyczek 8 w postaci drazonego stozka scietego, w którym na obwodzie osadzonych jest, obrotowo w stosunku do wlasnej osi, szesc waleczków 9 stanowiacych elementy nagniatajace. Trzpien koszyczka 8 osadzony jest wspólsrodkowo y/ stosunku do osi urzadzenia, w lozysku kulkowym 10. Tarcza 3 zaopatrzona jest na walcowej powierzchni w otwory, w których osadzone sa sprezyny srubowe oraz kulki stanowiace zatrzaski 11 zabezpieczajace tarcze 3 przed wysunieciem sie z tulei 1.Obróbke przeprowadza sie metoda obwiedniowa. Obrobiony przykladowo przedmiot 12, zaopatrzony w otwór, osadza sie na trzpieniu 13, na którym nastepnie z drugiego konca osadza sie tuleje 14. Trzpien 13 osadza sie w gniezdzie podzielnicy, a w tulei 14 osadza sie kiel konika. Zespól skrawajacy urzadzenia osadza sie w gniezdzie wrzeciona, przykladowo frezarki pionowej, a nastepnie nadaje sie ruch obrotowy urzadzeniu i obrabianemu przedmiotowi 12. Obracajacy sie zespól skrawajacy przemieszcza sie osiowo w kierunku obrabianego przedmiotu 12 i realizuje sie proces ksztaltowania kuli. Po uzyskaniu kulistej powierzchni o okreslonym wymiarze, zespól skrawajacy przemieszcza sie w poczatkowe polozenie, wylacza naped i osadza w tulei 1 zespól nagniatajacy, a nastepnie nadaje sie ruch obrotowy urzadzeniu i ponownie przemieszcza sie urzadzenie w kierunku obrabianego przedmiotu 12 i realizuje sie proces nagniatania.Zastosowanie urzadzenia wedlug wynalazku do obróbki kul, przykladowo wykonanych ze stali, kwasood-. pornej, mosiadzu i duraluminium, pozwolilo uzyskac powierzchnie w 10 i 11 klasie chropowatosci PL