Przedmiotem wynalazku jest plynny srodek do preparacji przedz, zwlaszcza przedz z wlókien welnianych, syntetycznych i mieszanych, pozwalajacy na prowadzenie procesu woskowania w temperaturze otoczenia.Osnowy tkackie przed procesem tkania poddaje sie procesowi klejenia lub woskowania. Operacje te maja na celu miedzy innymi zwiekszenie odpornosci wlókien na uszkodzenia mechaniczne.Osnowy tkackie o dostatecznej wytrzymalosci nie wymagajace klejenia przetwarza sie po uprzedniej ope¬ racji woskowania. Przedze watkowe, które w procesie tkanin narazone sa na duze tarcia poddaje sie równiez procesowi woskowania. W procesie woskowania tworzy sie na nitce otoczka ochronna z substancji zapewniajacej zmniejszenie tarcia podczas przerobu na krosnie tkackim. Przy woskowaniu przedzy z wlókien syntetycznych srodki do woskowania obnizaja ponadto sklonnosci do gromadzenia sie ladunków elektrostatycznych. Operacje klejenia i woskowania zapobiegaja przecieraniu i wypadaniu wlókien, zmniejsza sie przez to zapylenie w oddzia¬ lach produkcyjnych poprawia jakosc przedzy, wzrasta wydajnosc maszyn.Znanymi i powszechnie stosowanymi srodkami do zmniejszania tarcia podczas tkania sa substancje wosko¬ we lub wosko-podobne, nanoszone na przedze w stanie stopionym lub w postaci roztworów.Jako zwiazki wykazujace odpowiednie wlasnosci do tych celów stosowane sa produkty addycji tlenku etylenu do wyzszych alkoholi tluszczowych lub alkilofenoli, parafiny, poliglikole, woski syntetyczne.Z patentu polskiego nr 67868 znany jest sposób wytwarzania srodka do klejenia osnów, który charaktery¬ zuje sie w stanie bezwodnym stala konsystencja w temperaturze pokojowej, jest latwo topliwy i rozpuszczalny w wodzie. Srodek ten otrzymuje sie w procesie addycji wyzszych alkoholi z mieszanina tlenków alkenowych.Jako alkohole stosuje sie nasycone i nienasycone alkohole tluszczowe o lancuchu weglowodorowym C] 0—^22- Jako tlenki alkenowe stosuje sie tlenek etylenu i tlenek propylenu przy czym do jednego mola alkoholu przylacza sie 5-20 moli tlenku propylenu i 70-130 moli tlenku etylenu. Tak otrzymany produkt nanosi sie w formie stopionej lub po uprzednim rozpuszczeniu go wodzie w ilosci 1-20% wagowych na osnowe.Chroniony patentem 70481 ciekly srodek do woskowania osnów sklada sie z 40 do 60 czesci wagowych rozpuszczonego w wodzie kopolimeru alkoholu laurylowego z tlenkami etylenu i propylenu, 30 do 35 czesci wago-2 99 681 wych wody oraz 15 do 25 czesci wagowych alkoholu metylowego lub etylowego oraz 0,3 do 0,8 czesci wago¬ wych gliceryny.Omówione srodki do woskowania przedz spelniaja wymagania odnosnie wlasnosci fizyko-chemicznych maja jednak pewne niedogodnosci w stosowaniu.Srodek do klejenia osnów chroniony patentem 67868 jest cialem stalym i wymaga przed naniesieniem na przedze, topienia lub rozpuszczania co wymaga stosowania specjalnych urzadzen grzewczych.Przy stosowaniu srodka chronionego patentem 70481 unika sie wprawdzie topienia srodka co pozwala na przeprowadzenie operacji woskowania w temperaturze otoczenia, ale wlasnosci te uzyskuje sie przez wprowadze¬ nie rozpuszczalników jakimi sa alkohole metylowy i etylowy. Odpedzanie tych rozpuszczalników poprawia zdol¬ nosci zageszczania srodka do woskowania, ale stwarza jednoczesnie zagrozenie toksyczne.Wprowadzenie w przemysle wlókienniczym nowych technologii obróbki tkanin, miedzy innymi takich jak termostabilizacja wymaga wprowadzenia nowych typów srodków do woskowania, charakteryzujacych sie niska zawartoscia wody i rozpuszczalników, dobrymi wlasnosciami smarnymi oraz dobrymi wlasnosciami antyelektro¬ statycznymi.Celem wynalazku bylo opracowanie srodka o malej zawartosci wody, umozliwiajacego prowadzenie proce¬ su woskowania przedz w temperaturze pokojowej ajednoczesnie poprawiajacego przebieg procesu tkania przez zmniejszanie przecierania i wypadania wlókien z jednoczesnym nadaniem im wysokiego efektu antyelektrosta¬ tycznego, majacego zastosowanie do woskowania osnów tkackich i przedz watkowych z wlókien naturalnych, syntetycznych lub ich mieszanek szczególnie tam, gdzie przewidziane sa procesy termostabilizacji tkanin.Wedlug wynalazku srodek do preparacji przedz zwlaszcza wlókien welnianych, syntetycznych i miesza¬ nych otrzymuje sie przez zmieszanie 6—10 czesci wagowych oksyetylowanego nonylofenolu, w którym na 1 mol nonylofenolu przypada 2—4 moli tlenku etylenu i/lub 6—20 czesci wagowych mieszaniny nienasyconych alkoholi tluszczowych o dlugosci lancucha w zakresie C14—C22 oksyetylowanych 9 molami tlenku etylenu i/lub 6—10 czesci wagowych czwartorzedowej soli amoniowej, o ogólnym wzorze R-N-/CH3/3CI, w którym Rjest rodnikiem weglowodorowym zawierajacym 12—18 atomów wegla w lancuchu oraz 75—85 czesci wagowych wysoko rafino¬ wanego oleju mineralnego, najkorzystniej oleju wazelinowego. Po wprowadzeniu tych skladników zawartosc reaktora homogenizuje sie jeszcze w czasie 20—40 minut, to jest do uzyskania jednorodnej masy, a nastepnie dodaje sie 1—3 czesci wagowe wody odmineralizowanej.Otrzymany wedlug wynalazku srodek spelnia wymagania stawiane przez przemysl wlókienniczy odnosnie barwy, lepkosci, stabilnosci na odwirowanie, temperatury zestalania, temperatury uplynnienia, wlasnosci anty¬ elektrostatycznych, ponadto zmniejsza wspólczynnik tarcia, dzieki czemu mozna uzyskac zwiekszenie wydajno¬ sci maszyn.Wyeliminowanie w srodku wedlug wynalazku rozpuszczalników daje mozliwosc zastosowania go do wosko¬ wania przedz przewidzianych do pózniejszej termostabilizacji tkanin. Stosowanie srodka wedlug wynalazku eliminuje proces zageszczania srodka na przedzy, zapobiega korozji maszyn. Ponadto srodek wedlug wynalazku zmniejsza sklonnosc do gromadzenia sie ladunków elektrostatycznych, zmniejsza wypadanie wlókien z przedzy, poprawia jej jakosc oraz zmniejsza stopien zapylania w oddzialach produkcyjnych.Wlasnosci antyelektrostatyczne przedzy mierzono przez zmiane opornosci.P r,zy k l a d I. Do mieszalnika wprowadza sie mieszajac 8 czesci wagowych oksyetylowanego nonylofe¬ nolu, w którym na 1 mol nonylofenolu przypada 4. mole tlenku etylenu, 8 czesci wagowych czwartorzedowego chlorku trójmetylooleiloamoniowego, 82 czesci wagowe oleju wazelinowego. Po wprowadzeniu tych skladników zawartosc mieszalnika homogenizuje sie przez 40 minut, a po-uzyskaniu jednorodnej masy dodaje sie. 2 czesci wagowe odmineralizowanej wody. Tak otrzymany produkt poddany wirowaniu 850 obr/min w czasie 10 minut nie ulega rozwarstwieniu, posiada barwe w skali jodowej równa 1, lepkosc 35 cP w temperaturze 20°C, tempera¬ ture zestalania — 10°C, temperature uplynnienia,— 8°C, wlasnosci antyelektrostatyczne 10812.Przyklad II. Do mieszalnika wprowadza sie mieszajac 8 czesci wagowych oksyetylowanego nonylofe¬ nolu, w którym na 1 mol nonylofenolu przypada 2 mole tlenku etylenu, 8 czesci wagowych mieszaniny nienasy¬ conych alkoholi tluszczowych o dlugosci lancucha w zakresie Ci 4-C22 oksyetylowanych 9 molami tlenku etylenu, 82 czesci wagowe oleju parafinowego, po czym calosc miesza sie przez 30 minut, a po uzyskaniu jednorodnej masy dodaje sie 2 czesci wagowe odmineralizowanej wody. Otrzymany produkt poddany wirowaniu 850 obr/min. w czasie 10 minut nie ulega rozwarstwieniu, posiada w temperaturze 20°C lepkosc 46 cP, barwe w skali jodowej równa 2, temperature zestalania — 10°C, temperature uplynnienia - 9°C, wlasnosci antyelektro¬ statyczne io8n.Przyklad III. Po wprowadzeniu przy mieszaniu do reaktora 10 czesci wagowych oksyetylowanego nonylofenolu, otrzymanego w procesie oksyetylowania 1 mola nonylofenolu z 3 molami tlenku etylenu, 10 czesci wagowych mieszaniny nienasyconych alkoholi tluszczowych o dlugosci lancucha w zakresie C14—C2299 681 3 oksyetylowanych () molami tlenku etylenu, 77 czesci wagowych oleju wazelinowego. Calosc miesza sie przez 40 minut po czym dodaje sie powoli 3 czesci wagowe odmineralizowanej wody. Tak otrzymany produkt poddany wirowaniu 850 obr/min w czasie 10 minut nie ulega rozwarstwieniu, posiada w temperaturze 20°C lepkosc 52 cP, temperature zestalania - 8°C, ternperature uplynnienia — 6°C, wlasnosci antyelektrostatyczne 108S2.Przyklad IV. Do mieszalnika wprowadza sie mieszajac 6 czesci wagowych oksyetylowanego nonylo- fenolu otrzymanego w procesie oksyetylowania 1 mola nonylofenolu 4 molami tlenku etylenu, 6 czesci wago¬ wych mieszaniny nienasyconych alkoholi tluszczowych o dlugosci lancicha w zakresie C!4—C22 oksyetylowa¬ nych 9 molami tlenku etylenu, 6 czesci wagowych czwartorzedowego chlorku trójmetylooleiloamoniowego, w postaci 50% roztworu w alkoholu etylowym, 80 czesci wagowych oleju wazelinowego, zawartosc mieszalnika homogenizuje sie przez 30 minut, a po uzyskcniu jednorodnej masy dodaje sie stopniowo 2 czesci wagowe odmineralizowanej wody. Tak otrzymany produkt poddany wirowaniu 850 obr/min. w czasie 10 minut nie ulega rozwarstwieniu, posiada w temperaturze 20°C lepkosc 38 cP, temperature zestalania - 13°C, temperature uplyn¬ nienia - 11°C, wlasnosci antyelektrostatyczne 107 £1.Przyklad V. Po wprowadzeniu przy mieszaniu do mieszalnika 6 czesci wagowych oksyetylowanego nonylofenolu, w którym na 1 mol nonylofenolu przypada 2 mole tlenku etylenu, 6 czesci wagowych mieszaniny nienasyconych alkoholi tluszczowych o dlugosci lancucha w zakresie C14- C22 oksyetylowanych 9 molami tlenku etylenu, 10 czesci wagowych czwartorzedowego chlorku trójmetylooleiloamoniowego w postaci 50% roz¬ tworu w alkoholu izopropylowym, 77 czesci wagowych oleju parafinowego. Zawartosc mieszalnika homogenizu¬ je sie 20 minut a nastepnie dodaje stopniowo 1 czesc odmineralizowanej wody. Takotrzymany produkt podda¬ ny wirowaniu 850 obr/min. w czasie 10 minut nie ulega rozwarstwieniu, posiada w temperaturze 20°C lepkosc cP, temperature zestalania - 12°C, temperature uplynnienia - 9°C, wlasnosci antyelektrostatyczne 107S2.Przyklad VI. Do mieszalnika wprowadza sie mieszajac 8 czesci wagowych oksyetylowanego nonylo¬ fenolu, otrzymanego w procesie oksyetylowania 1 mola nonylofenolu z 3 molami tlenku etylenu, 6 czesci wagowych mieszaniny nienasyconych alkoholi tluszczowych o dlugosci lancucha w zakresie Ci4—C22 oksyety¬ lowanych 9 molami tlenku etylenu, 6 czesci wagowych czwartorzedowego chlorku trójmetylooleiloamoniowego, 78 czesci wagowych oleju parafinowego, zawartosc mieszalnika homogenizuje sie przez 40 minut, po czym dodaje sie powoli 2 czesci wagowe odmineralizowanej wody. Otrzymany produkt poddany wirowaniu 850 obr/min w czasie 10 minut nie ulega rozwarstwieniu, posiada w temperaturze 20°C lepkosc 39 cP, tempera¬ ture zestalania — 9°C, temperature uplynnienia — 7°C, wlasnosci antyelektrostatyczne 108£2.Przyklad VII. Po wprowadzeniu do mieszalnika 10 czesci wagowych oksyetylowanego nonylofenolu, w którym na 1 mol nonylofenolu przypada 2 mole tlenku etylenu, 5 czesci wagowych mieszaniny nienasyconych alkoholi tluszczowych o dlugosci lancucha w zakresie C14—C22 oksyetylowanych 9 molami tlenku etylenu, 7 czesci wagowych chlorku trójmetylooleiloamoniowego, 75 czesci wagowych oleju wazelinowego zawartosc mie¬ szalnika homogenizuje sie przez 35 minut, a nastepnie dodaje stopniowo 3 czesci wagowe odmineralizowanej wody. Otrzymany produkt poddany wirowaniu 850 obr/min. w czasie 10 minut nie ulega rozwarstwieniu, posia¬ da w temperaturze 20°C lepkosc 42 cP, temperature zestalania — 11°C, temperature uplynnienia — 9°C, wlasno¬ sci antyelektrostatyczne 107 ft.Przyklad VIII. Po wprowadzeniu do reaktora 7 czesci wagowych nonylofenolu oksyetylowanego 3 molami tlenku etylenu, 6 czesci wagowych czwartorzedowego chlorku trójmetylooleiloamoniowego, 85 czesci wagowych oleju wazelinowego, calosc miesza sie ^rzez 20 minut. Nastepnie dozuje powoli 2 czesci wagowe wody odmineralizowanej. Otrzymany produkt poddany wirowaniu 850 obr/min. w czasie 10 minut nie ulega rozwarstwieniu, posiada w temperaturze 20°C lepkosc 33 cP, temperature zestalania — 10°C, temperature uplyn¬ nienia — 8°C, wlasnosci antyelektrostatyczne 10° £2. PL