Przedmiotem wynalazku jest wiertnica do wiercenia otworów w skalach, weglu lub rudach rdzeniowo- lub przekrojem pelnym z pluczka wodna.Stan techniki. Znane sa urzadzenia wiertnicze napedzane silnikiem elektrycznym, pneumatycznym lub spalinowym zaopatrzone w glowice zaciskowe oraz specjalny klucz sluzacy do podtrzymywania przewodu wiertniczego. W wiertnicach tych brak jest mozliwosci odlaczenia napedu wrzeciona bez koniecznosci wylaczenia biegu silnika. W innych rozwiazaniach naprzyklad w opisie patentowym 57507 wiertnice posiadaja dwie glowice zaciskowa i podtrzymujaca sterowane hydraulicznie przy czym glowica podtrzymujaca umieszczona jest z tylu wrzeciona wiertnicy. Skrzynie przekladniowe zaopatrzone sa w sprzegla wieloplytkowe powiekszajace wymiary wiertnicy a sam mechanizm zasprzeglania nie gwarantuje stalego nacisku na nawierzchnie robocze sprzegla. W znanych wiertnicach do napedu stosuje sie tylko okreslony typ silnika bez mozliwosci szybkiej jego wymiany na silnik o mniejszej lub wiekszej mocy.Istota wynalazku. Rozwiazanie wiertnicy wedlug wynalazku polega na tym, ze do przenoszenia napedu z silnika na wrzeciono poprzez wielostopniowa skrzynie przekladniowa sluzy sprzeglo stozkowo-cierne wlaczane specjalnym mechanizmem zasprzeglania. Mechanizm sklada sie z tulei zaopatrzonej w gwinty zewnetrzny i wewnetrzny o róznych skokachi kierunkach pochylenia linii srubowej. Tuleja zewnetrzna gwintem osadzona jest wkretnie w korpusie skrzyni biegów natomiast w wewnetrzny gwint tulei wprowadzona jest sruba polaczona poprzez dzwignie z ruchoma czescia sprzegla.Sruba ta ma mozliwosc tylko liniowych przesuniec. Ruch dzwigni zasprzeglania powoduje obrót tulei a wielkosc przesuniecia ruchomej czesci sprzegla równa jest sumie skoków gwintu zewnetrznego i wewnetrznego tulei. Jeden z gwintów tulei jest samohamowany co zabezpiecza przed samoczynnym wysprzegleniem. Ponadto wiertnica zaopatrzona jest w glowice podtrzymujaca, która w zaleznosci od potrzeb moze byc umieszczona z przodu lub z tylu wrzeciona i jest mocowana na specjalnych przedluzaczach do cylindrów dociskowych.Objasnienie figur rysunku. Przykladowe rozwiazanie wiertnicy wedlug wynalazku przedstawiono na rysunku, którego fig. 1 - przedstawia widok ogólny wiertnicy, fig. 2 wiertnice z glowica podtrzymujaca2 98 741 w tylnym polozeniu, fig. 3 wiertnice z glowica podtrzymujaca w przednim polozeniu, fig. 4 przedstawia schemat kinematyczny napedu wiertnicy, natomiast fig, 5 przedstawia mechanizm zasprzeglania.Przykladowe wykonanie wynalazku. Wiertnica wedlug wynalazku sklada sie z wymiennego silnika l wielostopniowej skrzyni przekladniowej 2 glowicy zaciskowej 3 przymocowanej do przelotowego wrzeciona 4 i przesuwana dragami silowników 5. Glowica podtrzymujaca 6 mocowana jest na przedluzaczach 7 lub 8 silowników 5 z przodu lub z tylu wrzeciona 4. • Kolnierz 9 laczy obrotnice 10 ze skrzynia przekladniowa 2 i pozwala na skrecenie obrotnicy 10 wraz . z wrzecionem 4 silownikami 5 oraz glowicami 3 i 6 pod dowolnym katem. Wiertnica umocowana jest na rozporze 11, natomiast zespoly napedzane hydraulicznie sterowane sa z pulpitu 12 który polaczony jest z wiertnica przewodami hydraulicznymi 13. Silnik 1 polaczony jest ze skrzynia przekladniowa 2 poprzez wymienny walek 14, który spelnia role sprzegla sztywnego przenoszacego obroty poprzez pare kól 15, 16 na pompe hydrauliczna 17, ponadto na walku 14 osadzona jest czesc sprzegla stozkowo-ciernego 18 przenoszaca obroty na przesuwna czesc sprzegla osadzona na wale 19. Obroty zwalu 19 przenoszone sa na wrzeciono 8 poprzez odpowiednio dobrane przelozenia kól zebatych. • Wal 19 wewnatrz jest wydrazony, poprzez które to wydrazenie przechodzi wal przenoszacy obroty do pompy 17 niezaleznie od obrotów walu 19. Do uruchomienia sprzegla 18 sluzy mechanizm zasprzeglania skladajacy sie z dzwigni zasprzeglania 20 polaczonej z tuleja 21. ,Tuleja 21 jest wewnatrz i na zewnatrz nagwintowana przy czym jeden z gwintów jest lewy a drugi prawy, skoki tych gwintów sa rózne, gwint wewnetrzny jest samohamowany. Tuleja 21 osadzona jest wkretnie w korpusie skrzyni przekladniowej 2.W tuleje 21 wkrecona jest sruba 22 polaczona poprzez dzwignie 23 i walek 24 z przesuwna czescia sprzegla stozkowo-ciernego 18. Zasprzeglanie oraz staly docisk powierzchni sprzegla stozkowo-ciernego 18 uzyskuje sie poprzez ruch dzwigni zasprzeglania 20 obrót tulei 21 powodujacej przesuw liniowy sruby 22 o wielkosc sumy skoków gwintów tulei 21. Przesuw sruby 22 przenoszony jest na sprzeglo 18 dzwignia 23 i walkiem 24. Przed samoczynnym wysprzegleniem zabezpiecza polaczenie sruby 22 z tuleja 21 gwintem samohamownym.Do wiercenia w podziemiach kopaln, wiertnica ustawiona jest na rozporze 11 miedzy spagiem a stropem.Obrotnica 10 pozwala na wiercenie otworów pod dowolnym katem od 0° do 360°. Uruchamianie silnika 1 oraz sterowanie glowica zaciskowa 3 silownikami 5 glowica podtrzymujaca 6 odbywa sie z pulpitu sterowniczego 12.Sprzeglo stozkowo-cierne 18 unieruchamia obroty wrzeciona 4 bez koniecznosci wylaczania silnika, a tym samym pozwala na ciagla prace pompy hydraulicznej 17 zapewniajac stale cisnienie w odbiornikach hydraulicznych. Wielostopniowa skrzynia przekladniowa 2 umozliwia dobór obrotów w zaleznosci od potrzeb.Dobór wlasciwego silnika 1 uzalezniony jest od rodzaju wierconych otworów, a jego szybka wymiane w warunkach- dolowych ulatwia wymienny walek 14. Posuw i wielkosc docisku regulowane sa bezstopniowo silownikami 5 z pulpitu 12 za pomoca znanych zaworów dlawiacych, wlaczonych w obwód hydrauliczny,, Obroty, posuw i docisk przenoszone sa na przewód wiertniczy glowica zaciskowa 3. Skrecanie lub rozkrecanie dwóch odcinków przewodu wiertniczego odbywa sie mechanicznie dwoma sposobami w zaleznosci od miejsca zamocowania glowicy podtrzymujacej 6 w stosunku do wrzeciona 4. * W przypadku zamocowania glowicy podtrzymujacej 6 w tylnej czesci wrzeciona 4 na przedluzaczach 7 skrecanie lub rozkrecanie przewodu wiertniczego odbywa sie z znany sposób polegajacy na uchwyceniu dwóch odcinków przewodu wiertniczego glowicami a nastepnie wprowadzenie w ruch obrotowy poprzez glowice zaciskowa 3 calego ciagu przewodu wiertniczego znajdujacego sie w otworze, co powoduje ich skrecenie lub rozkrecenie z odcinkiem przewodu podtrzymywanego nieruchomo w glowicy podtrzymujacej 6. Natomiast w przypadku zamocowania glowicy podtrzymujacej 6 z przedniej czesci wrzeciona 4 na przedluzaczach 8, skrecanie lub rozkrecanie przewodu wiertniczego nie wymaga wprowadzenia w ruch obrotowy ciagu przewodu wiertniczego, który jest w otworze wiertniczym, ta czesc przewodu podtrzymywana jest w glowicy podtrzymuja¬ cej 6 natomiast w ruch obrotowy poprzez glowice zaciskowa 3 wprowadzony jest niewielki odcinek przewodu który jest dokrecony lub odkrecony od przewodu wiertniczego. Wybór metody uzalezniony jest od warunków i miejsca w wyrobisku górniczym. PL