Przedmiotem wynalazku jest zawór prózniowy odcinajaco-zapowietrzajacy, przeznaczony do pracy w ukladach prózniowych, w których wymagane jest okresowe lub awaryjne odcinanie odpompowywanego obiektu w celu zabezpieczenia go przed zapowietrzeniem oraz sluzacy do zapowietrzania pompy w okresie postoju.Znane sa zawory prózniowe napedzane pneumatycznie, w których element odcinajacy dociskany jest do gniazda zaworu powietrzem doprowadzanym do hermetycznej przestrzeni, zawartej pomiedzy tym elementem a pokrywa zaworu i ograniczonej sylfonowym uszczelnieniem. Zwalnianie elementu odcinajacego nastepuje pod dzialaniem sprezyny, z chwila wytworzenia podcisnienia w hermetycznej przestrzeni.Znane sa równiez zawory posiadajace hermetyczna przestrzen utworzona przez pokrywe i przepone stanowiaca jednoczesnie element wspomagajacy prace ukladu pneumatycznego. Przestrzen hermetyczna polaczo¬ na jest w pozycji odcinajacej z przestrzenia zaworu znajdujaca sie od strony pompy kanalkiem zapowietrzajacym, który w pozycji otwarcia zasloniety jest przez przepone. Element odcinajacy prowadzony jest kolkami prowadzacymi. Znane sa takze zawory, w których element odcinajacy napedzany jest elektromagnesem zasilanym wspólnie z silnikiem pompy prózniowej. Zanik zasilania powoduje zwolnienie elektromagnesu i odcie¬ cie przewodu prózniowego.Wada znanych ukladów z napedem pneumatycznym jest brak mozliwosci pewnego wzdluznego prowadze¬ nia elementu odcinajacego, przez co utrudniony jest docisk elementu uszczelniajacego na calym obwodzie styku z gniazdem zaworu, pogarszajac pewnosc dzialania zaworu.Natomiast zawór z elementem odcinajacym napedzanym elektromagnetycznie, powoduje natychmiastowe otwarcie zaworu z chwila zadzialania elektromagnesu, co prowadzi do zapowietrzenia obiektu odpompowywanego z przestrzeni zaworu od strony pompy.W zaworze wedlug wynalazku element odcinajacy stanowi jednoczesnie tlok ukladu pneumatycznego.Tlok ten umieszczony jest w cylindrze, którego przestrzen robocza laczona jest z,atmosfera kanalem sterowa¬ nym za posrednictwem mechanizmu elektromagnetycznego. Mechanizm ten z chwila zaniku pradu w ukladzie2 98 459 zasilania pompy prózniowej, zostanie zwolniony i otwiera doplyw powietrza do cylindra, przesuwajac tlok, który odcina odpompowywany obiekt. W cylindrze umieszczony jest kanalek laczacy jego przestrzen robocza z czescia przewodu prózniowego od strony pompy. Kanalek ten otwierany zostaje dopiero po zajeciu przez element odcinajacy pozycji zamknietej. Nastepuje wtedy przeplyw powietrza z cylindra do przewodu i do pompy, która zostaje zapowietrzona. Element odcinajacy wykonany jest w korzystnym rozwiazaniu z tworzywa sztucznego.W wyniku zastosowania zaworu wedlug wynalazku zapewnia sie elementowi odcinajacemu pewne prowa¬ dzenie wzdluzne. Docisk jego do gniazda jest przez to równomierny, zapewniajac szczelnosc zaworu.Wynalazek w przykladzie wykonania przedstawiony zostal na zalaczonym rysunku.Zawór prózniowy odcinajaco-zapowietrzajacy sklada sie z korpusu 1 z kolnierzami 2 i 3. Do kolnierza 2 podlaczony jest przewód laczacy zawór z odpompowywanym obiektem, a do kolnierza 3 króciec ssacy pompy prózniowej. W korpusie 1 umieszczony jest cylinder 4 z uszczelnieniem 5, ustalony w korpusie 1 pierscieniami ustalajacymi 6 i 7. W cylindrze 4 umieszczony jest tlok 8 stanowiacy grzybek zaworu. Od czola grzybka 8 znajduje sie pierscien uszczelniajacy 9, który w pozycji zamkniecia zaworu przylega do gniazda 10 zaworu.Grzybek tloka 8 w pozycji otwarcia zaworu pozostaje w górnym polozeniu pod napieciem sprezyny 11.Powietrze atmosferyczne jest doprowadzane do przestrzeni roboczej cylindra 4, kanalem 12 zwory dolnej 13 elektromagnesu. Kanal 12 zamykany jest zwora górna 14 elektromagnesu. Cewka 15 elektromagnesu zasilana jest napieciem.zasilajacym silnik pompy prózniowej. Przestrzen robocza cylindra 4 polaczona jest z przestrzenia zaworu od strony pompy prózniowej kanalkiem 16, który podczas zamykania zaworu odslaniany jest przez grzybek tloka 8.Podczas normalnej pracy ukladu prózniowego, zawór pozostaje w pozycji otwarcia. Sprezyna 11 utrzymuje grzybek tloka 8 w górnej pozycji. Zwora górna 14 przylega do zwory dolnej 13 zamykajac kanal 12. Kanalek zapowietrzajacy 16 pozostaje zasloniety.Po ustaniu pracy ukladu po wylaczeni j pompy lub zaniku zasilania, napiecie zasilajace zanika równiez w cewce 15 elektromagnesu, zwora górna i4 zostaje zwolniona i odslania kanal 18 w zworze dolnej 13.Powietrze atmosferyczne przeplywa do przestrzeni roboczej cylindra 4.Gdy parcie powietrza na górna powierzchnie tloka przewyzszy napiecie sprezyny 11, grzybek tloka 8 przesunie sie w dolne polozenie zamykajac zawór. Obiekt odpompowywany zostanie zasloniety i zabezpieczony przed zapowietrzeniem, po ustaniu pracy ukladu prózniowego. Jednoczesnie powietrze z przestrzeni roboczej cylindra 4 kanalkiem 16 przechodzi do odpowiedniej przestrzeni zaworu, zapowietrzajac pompe prózniowa na czas postoju. Po zalaczeniu pompy prózniowej zostaje wlaczone zasilanie elektromagnesu i zwora 14 zamyka kanal 15. Po odpompowaniu powietrza z przestrzeni zaworu od strony pompy, sprezyna 11 podnosi grzybek tloka 8 otwierajac zawór i umozliwiajac odpompowywanie opróznianego obiektu. PL