Przedmiotem wynalazku jest wielotarczowy hamulec bebna pneumatycznego lub hydraulicznego kolowro¬ tu uzywanego przy glebieniu szybów górniczych, ustawianego na pomoscie roboczym nad dnem szybu i sluzace¬ go do opuszczania, ustalania na wymaganym poziomie i podnoszenia maszyn ladujacych lub innych duzych ciezaró.w.Znane hamulce do powyzszego celu maja w obudowie cylindrycznej, np. w bebnie kolowrotu, umieszczo¬ ny na przemian szereg tarcz ciernych obracajacych sie z bebnem i tarcz nieobracalnych osadzonych na nierucho¬ mej osi bebna. Tarcze te pod naciskiem dzialajacym wzdluz tej osi przesuwaja sie po niej i dociskaja sie wzajemnie oraz powoduja hamowanie swym tarciem. Do wywolania wzdluznego nacisku sluzy element, na któiy jest przenoszona sila z silownika sterujacego hamulec za pomoca tloczyska i ewentualnie dzwigni. Specjal¬ ny silownik do sterowania hamulca ma w cylindrze przesuwny tlok, na który w kierunku hamowania dziala silna scisnieta sprezyna, a w przeciwnym kierunku w celu luzowania hamulca, dziala cisnienie doprowadzonego sprezonego powietrza lub cieczy. Hamulec ten stpsowany przy pracy kolowrotu w warunkach szczególnie nie¬ bezpiecznych powinien miec niezawodne dzialanie. Sila zwalniajaca hamulec uzyskana na drodze pneumatycznej lub hydraulicznej moglaby w pewnych warunkach awaryjnych zawiesc, natomiast dzialanie sprezyny scisnietej zawsze pozostaje niezawodne i powoduje calkowite zahamowanie. Przy uzyciu znanych tego rodzaju hamulców istnieje jedynie nastepujace niebezpieczenstwo. Tarcze cierne zuzywaja sie przy pracy i staja sie ciensze. Wymaga¬ ja one okresowej kontroli zwiazanej z rozbiórka hamulca. W przypadku zaniedbania tej czynnosci moze zuzycie tarcz zajsc tak daleko, ze hamulec w krytycznym momencie nie bedzie mógl zahamowac.Wynalazek calkowicie usuwa niebezpieczenstwo uniemozliwiajac prace z niesprawnym hamulcem bebna, dzieki rozwiazaniu prostego urzadzenia, które jest zarazem wskaznikiem zblizajacego sie nadmiernego zuzycia tarcz ciernych jak i automatycznymi srodkiem wywolujacym calkowite nieodwracalne zahamowanie zanim ha¬ mulec straci zdolnosc hamowania.Rozwiazanie wedlug wynalazku wykorzystuje nastepujaca okolicznosc. Do uzyskania nacisku hamujacego z ta sama sila w miare zuzywania sie tarcz ciernych element naciskajacy zespól tarcz przyjmuje polozenie coraz dalsze od polozenia wyjsciowego, w którym zachodzi pelne odhamowanie. Przy tym tlok silownika sterujacego2 98306 hamulec .przyjmuje polozenie coraz dalsze od polozenia wynikajacego z pelnego scisniecia sprezyny hamujacej.Polozenie tloka staje sie coraz blizsze dna cylindra.Urzadzenie wedlug wynalazku polega na przeprowadzeniu przez tlok przewodu laczacego komory po obu jego stronach wraz z umieszczonym w tym przewodzie zaworem sprezynowym normalnie zamknietym, a otwie¬ ranym jedynie wówczas, gdy wystajacy z tloka koniec tego przewodu badz wystajacy^fcpecjalny element zaworu oprze sie o dno cylindra. Przez wlasciwy dobór dlugosci tego wystajacego elementu ustala sie dopuszczalne zuzycie tarcz ciernych, powyzej którego nastepuje otwarcie zaworu.Gdy zawór zostanie otwarty cisnienie w komorach po obu stronach tloka zostaje natychmiast wyrównane i wówczas na tlok dziala jedynie sprezyna hamujaca i to z pelna sila. Nastepuje calkowite zahamowanie usuwa¬ jac mozliwe niebezpieczenstwo wynikajace z pracy z niesprawnym hamulcem. Zahamowanie to jest równoznacz¬ ne zablokowaniu bebna, który nie moze byc uruchomiony ponownie zwyklymi srodkami stosowanymi podczas pracy.Wynalazek jest uwidoczniony na rysunku schematycznym przedstawiajacym hamulec wielotarczowy oraz silnik sterujacy ten hamulec, kazdy w przekroju osiowym. _¦ W cylindrycznej obudowie 1, która moze stanowic beben kolowrotu, znajduja sie tarcze cierne. Co druga tarcza 2 jest nieobracalna, gdyz jest polaczona z nieruchoma osia 3, a co druga tarcza 4 obraca sie wraz z obudo¬ wa lv Silownik sterujacy ma w cylindrze 5 tlok 6 przesuwny w kierunku hamowania silna scisnieta sprezyna 7, zas w kierunku zwalniania hamulca cisnieniem panujacym w komorze 8. Poprzez tlok 6 jest przeprowadzony przewód zawierajacy zawór 9 sprezynowy normalnie zamkniety a otwierany gdy tlok na tyle sie przesunie, ze zostanie wywarty nacisk na element 10 wystajacy z zaworu spowodowany zetknieciem tego elementu z dnem 11 cylindra silownika. Otwarcie zaworu 9 laczy obie komory tj. komore 8 z druga komora 12 zawierajaca sprezyne 7. Po wyrównaniu cisnien w komorach z obu stron tloka dziala na tlok jedynie rozprezajaca sie sprezyna 7.Silownik bezposrednio swym tloczyskiem lub jak przedstawiono na rysunku, za posrednictwem dzwigni 13 i elementu tloczacego 14 wywiera sile w kierunku strzalki dociskajac tarcze cierne 2 i 4, co powoduje zahamowanie. Takie zahamowanie zabezpiecza przed dalsza praca, która moglaby doprowadzic do dalszego zuzycia tarcz i spowodowac niesprawnosc hamulca. Nalezy je traktowac jako zjawisko awaryjne, gdyz normalne sposoby uruchamiania kolowrotu nie sa wstanie zahamowania tego usunac. Przede wszystkim potrzebna jest rozbiórka hamulca i ewentualnie wymiana zuzytych tarcz. Moze sie pr?y tym okazac, ze tarcze nie sa jeszcze tak dalece zuzyte i mozna je pozostawic na jakis czas. Wówczas ukladem srubowym 15 oddala sie element 10 od dna 11. PL