Przedmiotem wynalazku jest sposób bielenia wlókien celulozowych chlorynem sodowym z zastosowaniem soli amonowych jako aktywatorów.Znany jest sposób bielenia wlókien celulozowych chlorynem sodowym. Glówne dzialanie chlorynu sodo¬ wego w procesie bielenia polega na utlenianiu zanieczyszczen, wystepujacych we wlóknach przy minimalnym uszkodzeniu samych wlókien. Roztwory chlorynowe rozkladaja ligniny, luski oraz szczatki torebek nasiennych, dzieki czemu zostaje znacznie skrócony czas bielenia. Roztwory chlorynu sodowego uzyskuja wlasnosci bielace po zaktywizowaniu. Jako aktywatory stosuje sie takie zwiazki jak kwasy, estry, aldehydy, amidy i imidy kwaso¬ we oraz sole amonowe. Zwiazki te róznia sie tym, ze powoduja rózna szybkosc wydzielania dwutlenku chloru, która powinna byc taka, aby wywiazujacy sie dwutlenek chloru byl calkowicie zuzywany w procesie bielenia.Najwieksze ilosci tego toksycznego gazu powstaja przy aktywacji chlorynu sodowego kwasami mineralnymi i organicznymi, najmniejsze przy zastosowaniu soli amonowych. Znane sa jako aktywatory takie sole amonowe jak nadsiarczan amonowy, fosforan amonowy, kwasny siarczan amonowy i inne.Jakkolwiek proces bielenia wlókien celulozowych chlorynem sodowym prowadzi do uzyskania pozytyw¬ nych rezultatów w zakresie bielenia, to jednak nie znalazl dotychczas szerokiego zastosowania glównie z powodu wydzielania sie znacznych ilosci toksycznego dwutlenku chloru, dzialajacego szkodliwie na zdrowie pracowni¬ ków zatrudnionych przy bieleniu, jak równiez powodujacego korozje maszyn i urzadzen. Z tych wzgledów konieczne jest poszukiwanie innych aktywatorów, przy uzyciu których wydzielanie sie nadmiaru dwutlenku chloru bedzie ograniczone do minimum.Sposób bielenia wlókien celulozowych chlorynem sodowym wedlug^ wynalazku polega na tym, ze jako aktywatory stosuje sie mieszaniny kwasu monochlorooctowego z sola amonowa lub kilkoma solami amonowymi.Zwiazki amonowe w mieszaninie z kwasem monochlorooctowym powoduja lagodniejsza aktywacje chlorynu sodowego, znacznie zmniejszajac szybkosc reakcji rozkladu chlorynu sodowego i ograniczajac w ten sposób wydzielanie sie nadmiaru szkodliwego dwutlenku chloru. Maja one równiez te przewage nad innymi znanymi aktywatorami, ze w procesie bielenia nie zachodza straty tych aktywatorów, przy czym sa one uzywane do97 834 aktywacji w minimalnych ilosciach i sa znacznie tansze od kwasów i estrów. Ten sposób bielenia pozwala na usuniecie z celulozowych materialów wlókienniczych lusek i torebek nasiennych oraz przyczynia sie do uzyska* nia wysokiego stopnia bieli i znacznego ograniczenia wydzielania sie nadmiaru szkodliwego dwutlenku chloru.Sposób bielenia wedlug wynalazku wyjasniony zostanie na przykladzie bielenia tkanin bawelnianych.Tkanine bawelniana poddaje sie wstepnej obróbce alkalicznej, polegajacej na obgotowaniu w roztworze lugu sodowego o stezeniu 2° Be w ciagu 3 godzin, lezakowaniu napojonej lugiem tkaniny w ciagu 18 godzin i ponow¬ nym obgotowaniu w roztworze alkalicznym. Nastepnie tkanine poddaje sie zobojetnieniu kwasem octowym i dokladnemu plukaniu po czym tkanine napawa sie roztworem chlorynu sodowego o nizej podanym skladzie.Po napawaniu tkanine wygrzewa sie w wygrzewaczu wózkowym wciagu 2 godzin w temperaturze'95—98°C i pierze sie w pralnicy. Sposobem tym moga byc bielone z dobrymi wynikami nawet najbardziej zanieczyszczone tkaniny bawelniane o niskiej jakosci. Proces bielenia nie powoduje degradacji czasteczek celulozy oraz pozwala na uzyskanie wysokiego stopnia bieli. Zastosowanie tak dobranych aktywatorów zabezpiecza przed wydzielaniem sie z roztworów bielarskich toksycznego dwutlenku chloru, a tym samym wplywa na poprawe warunków bezpie¬ czenstwa pracy w bielnikach przedsiebiorstw przemyslu bawelnianego.Przyklad I. ,0 g/l chlorynu sodowego (80%) 0,5 g/l nadsiarczanu amonowego 0,5 g/l fosforanu amonowego 1,0 g/l kwasnego siarczanu amonowego 0,5 g/l kwasu monochlorooctowego 12,0 g/l soli sodowej sulfonowanego alkoholu oleinowego i cetylowego (Preteponu G) pH roztworu 6,3 Przyklad II. 22,0 g/l chlorynu sodowego (80%) 1,5 g/l fosforanu amonowego 1,5 g/l kwasu monochlorooctowego 12,0 g/l soli sodowej sulfonowanego alkoholu oleinowego i cetylowego (Preteponu G) pH roztworu 6,0. PL