Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia materialu ciernego na osnowie zelaza, napie- kanego na podkladki stalowe, miedzy innymi takie, które posiadaja uzebienie wzglednie naciety wielo- klin lulb wielowpust.Dotychczas wytwarzane metodami metalurgii pro¬ szków materialy cierne na osnowie zelaza, stano¬ wiace mieszanine proszku zelaza z dodatkami cera¬ micznymi oraz grafitem poddaje sie po sprasowaniu spiekaniu w temperaturze od 1040 do 1150°C. W tym zakresie temperatur nastepuje zgrzanie ziarn osnowy metalowej w trwala ksztaltke.Przy napiekaniu okladzin ciernych na podkladki stalowe w -podanych temperaturach dochodzi do znacznego rozrostu ziarna w stali na skutek prze¬ grzania, co powoduje zwiekszenie jej kruchosci i znaczny spadek wytrzymalosci. W tych warunkach wystepy w podkladkach stalowych, sluzace do prze¬ noszenia momentu obrotowego ulegaja latwo wy¬ kruszeniu.Dla obnizenia temperatury spiekania do tempe¬ ratur 850 do 100i0oC i uchronienia materialu pod¬ kladki stalowej przed przegrzaniem stosuje sie równoczesne wprowadzenie dodatków w postaci proszku miedzi w ilosci 8 do 10°/o wagowych i proszku cyny w ilosci 2 do lOtyo wagowych. W tem¬ peraturze tej nastepuje wprawdzie trwale zlutowa¬ nie ziarn proszku zelaza powstajacym cieklym sto¬ pem miedz-cyna ale jednoczesnie wada tej metody jest jednak to, ze cyna w postaci czystego proszku metalu tworzy stop nie tylko z miedzia lecz rów¬ niez z zelazem. Zjawisko to wywiera szkodliwy wplyw na strukture materialu ciernego i daje za¬ miast pozadanej struktury perlitycznej anormalna strukture wysepek cementytu. Niewlasciwa struktu¬ ra (powoduje wzrost zuzycia spiekanego materialu ciernego.Powyzsze wady i niedogodnosci znanych sposo¬ bów wytwarzania materialu ciernego na osnowie zelaza usuwa sposób wedlug wynalazku.Istota wynalazku jest sposób wytwarzania ma¬ terialu ciernego na osnowie zelaza, obejmujacy wprowadzanie do proszkowych skladników mate¬ rialu ciernego dodatku proszku brazu o zawartosci od 6 do 13% wagowych cyny, zamiast elementar¬ nych proszków miedzi i cyny. Ziarnistosc wprowa¬ dzanego proszku ^Drazu miesci sie w granicach od do 120 mikronów, a jego ilosc zawarta jest w granicach od 9 do 15% wagowych wsadu.Dalszymi etapami sposobu wedlug wynalazku sa prasowanie wymieszanych skladników pod nacis¬ kiem od 2 do 6 ton na cm2 i napiekanie tak otrzy¬ manych ksztaltek do podkladek istalowych w tem¬ peraturach od 850 do 10O0°C w atmosferze reduk¬ cyjnej lub obojetnej pod naciskiem od 5 do 20 kG/ /cm2.Sposób wedlug wynalazku pozwala na uzyskanie wlasciwej struktury iperlitycznej i tym samym powoduje zwiekszenie odipomosci na scieranie przy zachowaniu obnizonej temperatury napiekania 97 52797 527 3 ksztaltek na podkladki stalowe. Uzyskuje sie po¬ nadto oszczednosc na cynie, wynikajaca z wyelimi¬ nowania strat na tworzenie sie w spieku stopu ze- lazo-cyna, co pozwala na zmniejszenie zawartosci tego pierwiastka w materiale ciernym do ilosci nie przekraczajacych 2% wagowych wsadu.Celem lepszego zobrazowania wynalazku ponizej przedstawiono przyklad wykonania. Na wstepie przygotowuje sie namiar proszkowych skladników materialu ciernego w nastepujacych proporcjach: 80% wagowych gabczastego proszku zelaza o ziar¬ nistosci ponizej 200 mikronów, 12% wagowych roz¬ pylanego proszku brazu w gatunku B10 o zawar¬ tosci 10% wagowych cyny o ziarnistosci ponizej 102 mikronów, 2% wagowych proszku korundu o sred¬ niej wielkosci ziaren 28 mikronów, 6% wagowych proszku grafitu o czystosci 98%.Mieszalnie skladników przeprowadza sie w mie¬ szalniku dwustozkowym w czasie 4 godzin. Mie¬ szanke prasuje sie znanym sposobem pod naciskiem 4 T/cm2 przygotowujac wsad do spiekania. Uzebio¬ ne podkladki stalowe, pokryte galwanicznie mie¬ dzia oraz sprasowane okladziny cierne uklada sie w stosy, w których podkladki stalowe kontaktuja sie po obu swych stronach z wypraskami, nato¬ miast wypraski oddzielone sa od siebie specjalnymi 4 przekladkami dystansowymi, zabezpieczajacymi je przed wzajemnym przypiekaniem. Spiekanie prze¬ prowadza sie przez okres 2 godzin w atmosferze wodoru w temperaturze 930°C w piecach kolpako¬ wych lub garnkowych, umozliwiajacych wywiera¬ nie na wsad nacisku. Nacisk przylozony do tarcz ciernych podczas spiekania wynosi 10 kG/cm2. Po ostygnieciu pieca i zdjeciu nacisku piec rozladowuje sie, a tarcze poddaje sie koncowej obróbce mecha¬ nicznej.Sposób wedlug wynalazku moze znalezc zastoso¬ wanie w produkcji sprzegiel ciernych obrabiarek oraz w produkcji hamulców ciernych. PL