Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pro¬ wadzenia dializy otrzewnej, majacej na celu usu¬ niecie mocznika, kreatyniny i innych produktów rozkladu w organizmie pacjentów cierpiacych na zaburzenia czynnosci nerek.Znane urzadzenia do prowadzenia dializy otrze¬ wnej zapewniaja automatyczne wykonywanie za¬ programowanych uprzednio przez obsluge wszys¬ tkich niezbednych funkcji przy procesie dializy otrzewnowej, tj. tloczenie sterylnego plynu diali¬ zacyjnego do jamy otrzewnej w scisle okreslonych porcjach, odmierzanie czasu wyrównania, ssanie w niezaleznych, równie scisle okreslonych porcjach plynu z otrzewnej do scieku. Przykladowe urza¬ dzenie tego rodzaju ujawnione jest w angielskim opisie patentowym nr 1 284 826. Urzadzenie to po¬ siada dwa naczynia odmierzajace plyn dializacyj¬ ny, przeznaczone do jednorazowego uzytku. W obu naczyniach znajduja sie po dwa detektory, od¬ mierzajace ustalone i jednakowe pojemnosci ply¬ nu. Plyn dializacyjny jest przepompowywany za posrednictwem jalowego powietrza. Przeplywem plynu dializacyjnego ze zbiornika do naczynek od¬ mierzajacych plyn i do otrzewnej, a nastepnie z otrzewnej przez naczynka odmierzajace do scieku, steruja zespoly zaworów powietrza i plynu. Por¬ cje plynu odmierzane w naczynkach sa zliczane przez licznik rewersyjny liczacy do przodu — przy wtlaczanych do otrzewnej porcjach plynu, oraz do tylu — przy odsysanych z otrzewnej porcjach te- 2 goz plynu. Licznik ma za zadanie informowanie o stanie bilansu plynu u pacjenta podczas calego procesu dializy, nie ma jednak mozliwosci oddzia¬ lywania na funkcje tloczenia i ssania w przypad- kach przekroczenia dopuszczalnych wartosci bilan¬ su plynu u pacjenta.Istotna niedogodnoscia tego urzadzenia jest mozli¬ wosc nadmiernego napelnienia otrzewnej pacjenta plynem dializacyjnym, spowodowana niepelnym odessaniem zalegajacego plynu, na przyklad w skutek zatkania cewnika wlóknikiem bialka. Na¬ stawiony czas ssania jest wówczas niewystarczaja¬ cy i nastepuje zmiana cyklu na tloczenie bez pel¬ nego odessania zalegajacego w otrzewnej plynu, is co moze doprowadzic do groznego dla pacjenta nadmiernego napelnienia otrzewnej plynem dia¬ lizacyjnym. Ponadto zastosowanie naczynek jed¬ norazowego uzytku mimo szeregu zalet jest kosz¬ towne i skomplikowane technologicznie.Istote wynalazku stanowi uklad programujacy bilans plynu w otrzewnej pacjenta skladajacy sie z ukladów logicznych polaczonych w ten sposób, ze gdy stany logiczne okreslone przez nastawniki programujace cykl ssania i tloczenia sa zgodne ze stanami logicznymi, okreslonymi przez licznik bi¬ lansu plynu — wytworzony zostaje na wyjsciu te¬ go ukladu sygnal, który steruje ukladem wyko¬ nawczym rodzaju pracy urzadzenia. W przypadku osiagniecia zaprogramowanego bilansu plynu w otrzewnej pacjenta nastepuje przerwanie aktual- 97 2293 97 229 4 nie realizowanego cyklu dializy, tzn. tloczenia lub ssania i automatyczne wlaczenie kolejnego naste¬ pnego cyklu. Plyn dializacyjny odmierzony jest w dwóch szklanych naczyniach pomiarowych, posia¬ dajacych metalizowana zewnetrzna strone dna, do którego doprowadzony jest z generatora przebieg fali prostokatnej o czesto^Jiwosci 100 kHz. Prze¬ pompowanie nastepuje za posrednictwem jalowe¬ go powietrza, któiaego graniczne cisnienie reguluja czujniki posiadajace membrany polaczone trwale ze stykami oddzialywujacymi na uklad styków sterujacych praca pompy ssacej i tloczacej.Zastosowanie urzadzenia wedlug wynalazku zwieksza w istotny sposób bezpieczenstwo pacjen¬ ta, gdyz urzadzenie nie tylko sygnalizuje przekro¬ czenie zaprogramowanego bilansu plynu w otrzew¬ nej pacjenta, lecz równiez automatycznie zmienia cykl pracy na nastepny. Zastosowanie szklanych naczyn pomiarowych "'umozliwia ich wielokrotne uzycie przy zapewnieniu dokladnego pomiaru.Dzieki uproszczeniu konstrukcji czujnika cisnienia mozna zastosowac prosta i tania technologie jego wykonania.Przedmiot wynalazku jest odtworzony w przy¬ kladzie wykonania urzadzenia do prowadzenia dia¬ lizy otrzewnej na rysunku, na którym fig. 1 przed- stwia uproszczony schemat blokowy urzadzenia, fig. 2 — uklad programujacy bilans plynu, fig. 3 — naczynia pomiarowe z elektronicznym ukladem odmierzania przepompowywanego plynu, fig. 4 — uklad cisnieniowy z czujnikiem granicznego cisnie¬ nia powietrza. Na schemacie blokowym przedsta¬ wionym na fig. 1 liniami ciaglymi zaznaczono prze¬ bieg informacji i sygnalów elektrycznych, podwój¬ na linia ciagla przeplyw plynu dializacyjnego oraz linia przerywana obwody powietrza.Zasada dzialania urzadzenia wedlug wynalazku jest dokladniej wyjasniona w oparciu o schemat blokowy. Podawany ze zbiornika z lub wytworni¬ cy plyn dializacyjny przepompowywany jest przez uklad 1 zaworów plynu do naczyn pomiarowych 2 lub 3 za pomoca poduszki powietrznej, wytwarza¬ nej przez pompy ukladu cisnieniowego 4, polaczo¬ nego z naczyniami za posrednictwem ukladu za¬ worów powietrza 5 i filtrów drobnoustrojów 6.Odpowiednia konfiguracja otwarcia zawarów ply¬ nu i powietrza pozwala na przepompowywanie plynu przez termostat 7 do pacjenta P, a nastepnie przy innej konfiguracji otwarcia od pacjenta po¬ przez naczynie pomiarowe do scieku s. Przetlacza¬ ny przez naczynia pomiarowe 2 i 3 plyn — za po¬ moca umieszczonych w nich elektrod i ukladu 8 odmierzania plynu dializacyjnego — przekazuje informacje do ukladów wykonawczych 9, a te z kolei oddzialywuja na zawory powietrzne 5 i plynu 1 tworzac taka konfiguracje otwarcia zaworów, aby mozliwe bylo przepompowywanie plynu wedlug zalozen realizowanego cyklu. Kazda przepompo¬ wana objetosc plynu powoduje wytworzenie im¬ pulsu w ukladach logicznych, a po zliczeniu prze¬ kazana do ukladów wykonawczych 9.Rewersyjny licznik bilansujacy ilosci przepom¬ powywanego plynu wspólpracuje z ukladem 10 programowania bilansu wlaczajacym kolejny na¬ stepny cykl dializy z chwila osiagniecia zaprogra¬ mowanego bilansu plynu. Stan liczników oraz U- kladów programujacych oznaczajacych aktualnie realizowany cykl jest przekazywany do ukla¬ dów sygnalizacji optycznej i akustycznej 11 celem informacji obslugi o realizowanym programie dia¬ lizy. Uklady 12 sterujace termostatem 7 reguluja przeplyw pradu przez grzejnik termostatu, ponadto wytwarzaja sygnaly oznaczajace osiagniecie nomi¬ nalnej temperatury 36°C w termostacie powodu- io jac otwarcie ukladów 13 blokujacych przeplyw ' plynu przez urzadzenie.Zasada pracy ukladu programowania bilansu przedstawiona jest szczególowiej na fig. 2. W cy¬ klu ssanie — przy zgodnosci stanu logicznego na- stawnika 14 programujacego cykl ssania, ze sta¬ nem logicznym licznika programu 15; lub stanu logicznego nastawnika 16 grogramujacego bilans minimum, ze stanem logicznym licznika bilansu 17 — nastepuje pojawienie sie sygnalu na wejsciu ukladu 18 rodzaju pracy, który powoduje automa¬ tyczna zmiane cyklu dializy na tloczenie. Analo¬ gicznie w cyklu tloczenie zgodnosc stanu logicz¬ nego nastawnika 19 programujacego cykl tloczenia ze stanem licznika programu 15; lub stanu logicz- nego nastawnika 20 programujacego bilans mak¬ simum ze stanem licznika bilansu 17, powoduje zmiane cyklu dializy na ssanie. Wyzej opisane zmiany cykli moga nastapic przy dodatkowo spel¬ nionych warunkach otwarcia wejsc El i E2 okre- slajacych aktualnie realizowany cykl dializy.Fig. 3 przedstawia naczynia pomiarowe z elek¬ tronicznym ukladem 8 odmierzania przepompowy¬ wanego plynu. W naczyniach tych znajduja sie dwie elektrody 21 zróznicowane w dlugosci w taki sposób, aby w danym naczyniu róznica ich pozio¬ mów wyznaczala pojemnosc 100 ml. Na posrebrzo¬ ne od strony zewnetrznej dno naczynia podawany jest przebieg impulsów prostokatnych o czestotli¬ wosci 100 kHz z generatora 22. Wytworzone po- 40 tencjaly na skutek spolaryzowania plynu przez po¬ jemnosc szklanego naczynia odprowadzane sa elek¬ trodami do ukladów formujacych 23, a nastepnie logicznych i wykonawczych.Na fig. 4 przedstawiono fragment ukladu cisnie- 45 niowego 4. W zbiornikach wyrównawczych 24 i 25 wytwarzane jest cisnienie graniczne, które poprzez wlasciwa dla danego cyklu dializy konfiguracje zaworów powietrznych 5 powoduje ssanie lub tlo¬ czenie plynu dializacyjnego przez pompe ssaca 26 so lub tloczaca 27. Celem zabezpieczenia przed prze¬ kroczeniem cisnien granicznych zastosowano mem¬ brane 28 oddzialywujaca na uklad styków w ten sposób, ze zmiana jego ukladu, tzn. zwarcie w cy¬ klu tloczenia lub rozwarcie w cyklu ssania, powo- 55 duje wyslanie impulsów do ukladów 29 i 30 steru¬ jacych praca pomp. Po ustapieniu przyczyny prze¬ kroczenia cisnienia granicznego nastepuje samo¬ dzielne kontynuowanie danego cylku pracy. 60 PL