PL96930B1

PL96930B1 - Sposob wytwarzania nowych zwiazkow polienowych

Info

Publication number: PL96930B1
Application number: PL18515174A
Authority: PL
Priority date: 1974-03-29
Filing date: 1974-03-29
Publication date: 1978-01-31

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych zwiazków polienowych o wzorze ogólnym 1, w którym Rx i R2 oznaczaja nizsze grupy alkilo¬ we, R3, R4 i R5 oznaczaja atomy wodoru, nizsze grupy alkilowe, nizsze grupy alkoksylowe, nizsze 5 grupy alkenyloksylowe, grupy nitrowe, aminowe, nizsze grupy alkiloaminowe lub dwualkiloamino- we, nizsze krupy alkanokarbonamidowe lub reszty N-heterocykliczne, a poza tym R3 oznacza atom chlorowca, R4 oznacza nizsza grupe alkenylowa, 10 a RB oznacza nizsza grupe alkenylowa i atom chlo¬ rowca, przy czym co najmniej jedna z grup R3, R4 i R5 ma znaczenie inne niz atom wodoru, a jezeli R3 lub R5 oznacza atom chlorowca, to R4 ma zna¬ czenie inne niz grupa alkoksylowa, zas R6 oznacza 15 grupe karboksylowa, alkoksykarbonylowa, alkeno- ksykarbonylowa, alkinoksykarbonylowa, nizsza gru¬ pe alkilokarbamoilowa lub dwualkilokarbamoilowa lub N-heterocyklilokarbonylowa, przy czym reszty N-heterocykliczne R3, R4, R5 i R6 sa szescioczlono- ** we, a takze soli tych zwiazków.Sposób wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze zwiazek o wzorze ogólnym 2 poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o wzorze ogólnym 3, w któ¬ rych to wzorach m wynosi 0, a n wynosi 1, lub 'M m wynosi 1, a n wynosi 0, jeden z symboli A i B oznacza grupe sulfonowa o wzorze ogólnym 4, w którym E oznacza grupe arylowa lub aryloalke- nylowa w szczególnym przypadku podstawiona jedna lub kilkoma grupami od odpychajacych elek- 30 trony, do slabo przyciagajacych elektrony, takimi jak grupa metoksylowa, fenoksylowa, acetoksylo- wa, dwumetyloaminowa, fenylometyloaminowa, acetyloaminowa, tiometylowa, tiofenylowa, tioace- tylowa, atom chloru, bromu, grupa cyjanowa lub grupa nitrowa, zas drugi z symboli A i B oznacza atom chlorowca, grupe alkilosulfonyloksylowa lub arylosulfonyloksylowa, a Rj, R2, R3, R4, R5 i Re maja podane powyzej znaczenia i otrzymane zwiaz¬ ki ewentualnie przeprowadza sie w ich sole.Jako przyklady reszt arylowych lub aryloalke- nylowych w grupie sulfonowej o wzorze ogólnym 4, oznaczonych symbolem E, w szczególnym przypad¬ ku podstawionych jedna lub kilkoma grupami od odpychajacych elektrony do slabo przyciagajacych elektrony, mozna wymienic grupe fenylowa i sty- rylowa, przy czym obie te grupy moga byc w szcze¬ gólnym przypadku podstawione w polozeniu orto, meta lub para. Zakres grup odpychajacych elektro¬ ny przy grupach slabo przyciagajacych elektrony moze byc ograniczony przez wartosc sigma od —0,71 do +0,75.Wymienione powyzej nizsze grupy alkilowe lub alkenylowe zawieraja najkorzystniej do 6 atomów wegla, jak grupa metylowa, etylowa, propylowa, izopropylowa lub 2-metylopropylowa oraz grupa winylowa, allilowa lub butenylowa. Nizsze grupy alkoksylowe lub nizsze grupy alkenoksylowe zawie¬ raja równiez najkorzystniej do 6 atomów wegla, jak grupa metoksylowa, etoksylowa lub izopropo- 96 9303 96 930 4 ksylowa oraz grupa winyloksylowa lub alliloksy- lowa.Sposród atomów chlorowca najkorzystniejsze sa atomy fluoru i chloru.Grupa aminowa moze byc podstawiona jedna lub dwiema prostymi lub rozgalezionymi nizszymi grupami alkilowymi, np. jedno- lub dwupodsta- wiona grupami metylowymi, etylowymi lub izopro- pylowymi.Nizsze grupy alkanokarbonamidowe zawieraja grupy, pochodzace od nizszych kwasów alkano- karboksylowych, zawierajacych do 6 atomów wegla, np. od kwasu octowego, propionowego i piwalino- wego.Reszty N-heterocykliczne sa to reszty szescio- czlonowe, które w szczególnym przypadku zawiera¬ ja obok atomu azdtu atom tlenu, azotu lub siarki jako dalszy heteroatom. Przykladami takich reszt sa reszty pirolidyny, piperydyny, morfoliny lub tiomorfoliny.Wymienione poza tyrri grupy alkoksykarbonylo- we zawieraja najkorzystniej reszty alkoksylowe o 1—6 atomów wegla. Moga one byc rozgalezione lub nierozgalezione, jak np. grupa metoksylowa, etoksylowa lub izopropoksylowa. Ponadto moga to jednak byc takze wyzsze reszty alkoksyk za¬ wierajace 7—20 atomów wegla, a z nich zw^. grupa cetyloksylowa. Wymienione reszty alkokr - lowe moga byc podstawione grupami funkcyjnymi, np. grupami zawierajacymi atom azotu, jak np. grupa aminowa lub morfolinowa, w szczególnym przypadku z podstawnikami alkilowymi, albo gru¬ pa piperydylowa lub pirydylowa.* Takze grupy alkenoksylowe i alkinoksykarbony- lowe zawieraja najkorzystniej reszty alkenoksylo¬ we i alkinoksylowe o 1—6 atomów wegla, np. reszty alliloksylowe lub propargiloksylowe.Grupa karbamoilowa moze byc podstawiona jed¬ na lub dwiema, liniowymi lub rozgalezionymi, niz¬ szymi grupami alkilowymi, np. grupami metylo¬ wymi,, etylowymi lub izopropylowymi, jak np. grupa metylokarbamoilowa, dwumetylokarbamoilo- wa lub dwuetylokarbamoilowa.Reszty N-heterocyklilowe w grupach N-hetero- cyklilokarbonylowych sa to szescioczlonowe reszty heterocykliczne, które obok atomu azotu zawiera¬ ja w szczególnym przypadku atom tlenii lub siarki jako dalszy heteroatom. Przykladami takich reszt sa reszty piperydynowe, morfolinowe, tiomorfolino- we lub pirolidynowe.W szczególnym przypadku, gdy R8 we wzorze ogólnym 3 oznacza grupe alkoksykarbonylowa, a B i n maja wyzej podane znaczenie, sposób wedlug wynalazku obejmuje równiez otrzymywanie kwa¬ sów o wzorze ogólnym 1 poprzez zmydlenie pro¬ duktu kondensacji. I tak otrzymany na drodze reakcji l-(arylosulfonylo)-metylo-4-metoksy-2,3,6- -trójmetylobenzenu z estrem etylowym kwasu 8-chlo- rowco-3,7-dwumetylo-okta-2,4,6-trienowego-l lub na drodze reakcji chlorku 4-metoksy-2,3,6-trójmetylo- wego z estrem etylowym kwasu 8-(arylosulfonylo)- -3,7-dwumetylookta-2,4,6-trienowego-l, ester etylo¬ wy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7- -dwumetylo-nona-2,4,6,8-tetraenowego-l zmydla sie do kwasu tego estru.Wedlug wynalazku kwasy karboksylowe o wzo¬ rze ogólnym 1 mozna poddac równiez reakcji z chlorkiem kwasowym, a nastepnie z alkiloami- na lub dwualkiloamina, po czym otrzymuje sie zwiazki o wzorze ogólnym 1, w którym R^ R2, R3, R4 i R5 maja wyzej podane znaczenie, a R6 oznacza nizsza grupe alkilokarbamoilowa lub dwualkilo- karbamoilowa. W korzystnym wykonaniu sposobu wedlug wynalazku, np. l-(arylosulfonylo)-metylo-4- io -metoksy-2,3,6-trójmetylobenzen poddaje sie reakcji z kwasem 8-chlorowco-3,7-dwumetylookta-2,4,6-trie- nowym-1, po czym otrzymany kwas 9-(4-metoksy- -2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6, 8- -tetraenowy-1 poddaje sie reakcji z chlorkiem kwa- sowym, a nastepnie z etyloamina.Jako reprezentatywnych przedstawicieli klasy zwiazków, wytwarzanych sposobem wedlug wyna- zku, mozna wymienic: kwas 9-(2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylono- na-2,4,6,8-tetraenowy-l, kwas 9-(2,4,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylono- na-2,4,6,8-tetraenowy-1, kwas 9-(2,4,6-trójizopropylofenylo)-3,7-dwumety- lonona-2,4,6,8-tetraenowy-], kwas 9-(2,3,4,6-czterometylofenylo)-3,7-dwumety- lonona-2,4,6,8-vtetraenowy-l, kwas 9-(4-metoksy-2,6-dwumetylofenylo)-3,7-dwu- metylonona-2,4,6,8-tetraenowy-l, kwas 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7- -dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowy-l, kwas 9-(3-metoksy-2,4,6-trójmetofenylo)-3,7-dwu- metylonona-2,4,6,8-tetraenowy-l, ester etylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmety- lofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l, ester etylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmety- lofenylo)-3,7-dwumetylonona-2-trans,4-cis,6-trans,8- -trans-tetraenowego-1, ester izopropylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trój- mejylofenylo) - 3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraeno- 40 wego-1, ester dwuetyloaminoetylowy kwasu 9-(4-metoksy- -2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylonona - 2,4,6,8- -tetraenowego-1, amid kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)- 45 -3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l, etyloamid kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofe- nylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6-8-tetraenowego-l, ester allilowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmety- lofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l, 50 ester propargilowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6- - trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetra- enowego-1, kwas 9-(4-metoksy-3-allilo-2,6-dwumetylofenylo)- -3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-teatraenowy-l, 55 ester etylowy kwasu 9-(4-metoksy-3-nitro-2,6- • -dwumetylofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetra- enowego-1, ester etylowy kwasu 9-(3-dwumetyloamino-2,4,6- - trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetra- 60 enowego-1, kwas 9-(4-izopropoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7- -dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowy-l, kwas 9 - (4-alliloksy-2,3,6-trójmetylofenylo) - 3,7- 65 -dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowy-l,96 kwas 9 - (5-chloro-2,4,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwu- metylonona-2,4,6,8-tetraenówy-l, kwas 9 - (3-nitro-2,4,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwu- metylonona-2,4,6,8-tetraenowy-l.Substancje wyjsciowe o wzorach ogólnych 2 i 3 sa to czesciowo nowe zwiazki. Mozna je uzyskac na przyklad na nastepujacej drodze: Zwiazki o wzorze ogólnym 2, w którym m wy¬ nosi 0, a A oznacza grupe sulfonowa o wzorze ogólnym 4, mozna wytwarzac na przyklad w terr sposób, ze alkohol benzylowy podstawiony grupami Rx — R5 lub odpowiedni halogenek benzylu roz¬ puszcza sie w rozpuszczalniku polarnym, np. w alkoholu, jak metanol, etanol lub izopropanol, lub w czterowodorofuranie, lub w dwumetylofor- mamidzie lub tez w lodowatym kwasie octowym i poddaje sie reakcji w temperaturze pokojowej z kwasem sulfinowym o wzorze ogólnym 5, w któ¬ rym E ma wyzej podane znaczenie lub z sola tego kwasu z metalem alkalicznym. Sulfon mozna wydzielic z mieszaniny , reakcyjnej na przyklad w ten sposób, ze zobojetnia sie ja przez dodanie wodnego roztworu kwasnego weglanu sodowego, a nastepnie ekstrahuje sulfon rozpuszczalnikiem organicznym, np. octanem etylu lub eterem.Zwiazki o wzorze ogólnym 2, w którym m wy¬ nosi 1 i A oznacza grupe sulfonowa o wzorze ogól¬ nym 4, mozna uzyskac w analogiczny sposcb przez reakcje pochodnej fenylo-3-metylo-pentadien-2,4- -olu-1, podstawionej grupami Rj — R5, lub halo¬ genku tego alkoholu z opisanym powyzej kwa¬ sem sulfinowym o wzorze ogólnym 5 lub sola tego kwasu z metalem alkalicznym. Takze zwiazki o.wzorze 3 sa czesciowo nowe.Zwiazki o wzorze ogólnym 3, w którym n wy¬ nosi 0, a B oznacza grupe sulfonowa o wzorze ogólnym 4 mozna uzyskiwac np. w ten sposób, ze 4-hydroksy-3-metylobuten-2-al-l lub octan albo bromek tego alkoholu poddaje sie reakcji w roz¬ puszczalniku polarnym, np. w izopropanolu lub n-butanolu, jak to opisano wyzej, z okreslonym powyzej kwasem sulfinowym o wzorze ogólnym 5 lub sola tego kwasu z metalem alkalicznym.Zwiazki o wzorze ogólnym 3, w którym n wy¬ nosi 1 i B oznacza grupe sulfonowa o wzorze ogól¬ nym 4, mozna wytwarzac w sposób analogiczny do opisanego powyzej przez reakcje np. kwasu 8-hy- droksy-3,7-dwumetylooktatrieno-2,4,6-karboksylowe- go-1 lub octanu albo bromku tego kwasu z okres¬ lonym powyzej kwasem sulfinowym o wzorze ogólnym 5.^ Tak wiec w sposobie wedlug wynalazku poddaje sie reakcji albo sulfony o wzorze ogólnym 2 z ha¬ logenkami o wzorze ogólnym 3 albo sulfony o wzo¬ rze ogólnym 3 z halogenkami o wzorze ogólnym 2.Stosujac sposób podany przez Julia, sprzega sie skladniki za pomoca srodka kondensujacego, ko¬ rzystnie w obecnosci rozpuszczalnika polarnego.Jako rozpuszczalniki nadaja sie np. dwumetylofcfr- mamid, dwumetylosulfotlenek, dwumetyloacetamid, czterowodorofuran i szesciometylotrójamid kwasu fosforowego, a poza tym takze alkanole, jak meta¬ nol, izopropanol lub III-rzed. butanol. Sposród srodków kondensujacych, które szczególnie nadaja sie do stosowania jako mocne zasady mozna wy- 930 6 mienic np.: weglany metali alkalicznych i ziem alkalicznych, zwlaszcza weglan sodowy; wodoro¬ tlenki metali alkalicznych, jak wodorotlenek pota¬ sowy lub sodowy; alkoholany metali alkalicznych i ziem alkalicznych, jak metylan sodu, a zwlaszcza; III rzed. butylan potasowy, wodorki metali alka-i licznych, jak wodorek.. sodowy; halogenki alkilo-! magnezowe, jak bromek metylomagnezowy; a poza tym takze amidki metali alkalicznych, jak amidek io sodowy. Sprzeganie przeprowadza sie na ogól w niskiej temperaturze, zwlaszcza ponizej tempe-! ratury krzepniecia, np. w zakresie temperatury od —50 do —80°C.W niektórych przypadkach okazalo sie korzystne przeprowadzenie reakcji in situ, to znaczy lacze¬ nie ze soba skladników przeznaczonych do konden¬ sacji bez wydzielania sulfonu.Kwas karboksylowy o wzorze ogólnym 1 mozna przeprowadzac, w znany.aposób, np. przez dziala¬ la nie chlorkiem tionylu, najkorzystniej w pirydynie, w chlorek kwasowy, który przez reakcje z alkano- lem mozna przeksztalcic w ester, a przez reakcje z amoniakiem — w amid.Estry kwasu karboksylowego o wzorze ogólnym 1 mozna zhydrolizowac w znany sposób, np. przez dzialanie alkaliami, zwlaszcza przez dzialanie wod¬ no-alkoholowym lugiem sodowym lub potasowym, w zakresie temperatury od temperatury pokojowej do temperatury wrzenia mieszaniny reakcyjnej i przeprowadzic w chlorek kwasowy albo bezpo¬ srednio amidowac, jak to opisano ponizej.Ester kwasu karboksylowego o wzorze ogólnym 1 mozna na przyklad przez dzialanie amidkiem litu przeprowadzic bezposrednio w odpowiedni amid.Amidek litu poddaje sie reakcji z odnosnym estrem korzystnie w temperaturze pokojowej.Aminy o wzorze ogólnym 1 tworza z kwasami nieorganicznymi lub organicznymi sole * addycyjne.Jako przyklady mozna wymienic: sple z kwasami 40 chlorowcowodorowymi, zwlaszcza z kwasem chlo¬ rowodorowym lub bromowodorowym, sole z kwa¬ sami mineralnymi, np. z kwasem siarkowym, lub takze sole z kwasami organicznymi, np. z kwasem benzoesowym, octowym, cytrynowym lub rnleko- 45 wym.Kwas karboksylowy o wzorze ogólnym 1 tworzy sole z zasadami, zwlaszcza z wodorotlenkami me¬ tali alkalicznych, najkorzystniej z wodorotlenkiem sodowym lub potasowym. 50 Zwiazki o wzorze ogólnym 1 moga wystepowac w postaci mieszanin cis-trans, które w razie po¬ trzeby mozna w znany sposób rozdzielic na sklad¬ niki cis i trans lub izomeryzowac na zwiazki o konfiguracji wylacznie trans. 55 Zwiazki wedlug wynalazku o wzorze ogólnym 1 sa zwiazkami wartosciowymi pod wzgledem farma-. kodynamicznym. Mozna je stosowac do terapii miejscowej i systemicznej nowotworów lagodnych i zlosliwych, uszkodzen przednowotwórczych, a po- eo nadto takze do systemicznego i miejscowego lecze¬ nia zapobiegawczego wymienionych schorzen.Nadaja sie one poza tym do systemicznego i miejscowego leczenia opryszczki, luszczycy i innych dermatoz, przebiegajacych z nasilonym lub pato- «5 logicznie zmienionym zrogowaceniem, a takze#6 930 Toksycznosc ostra 1 Substancja A po 1 dobie po 10 dobach po 20 dobach Toksycznosc ostra Substancja B I po 1 dobie po 10 dobach po 20 dobach LD10, mg/kg 4000 580 580 LDio, mg/kg 4000 1400 710 — i'".,m .i ¦ ..t . i ,» " .1-r.j.rf. V ...LDjc., mg/kg 4000 700 700 LDso, mg/kg liii LD«, mg/kg 4000 890 i 890 LD,0, mg/kg lii chorób skórnych spowodowanych zapaleniem lub alergia. Zwiazki wedlug wynalazku o wzorze ogól¬ nym 1 mozna tez stosowac do zwalczania schorzen blony sluzowej ze zmianami zapalnymi, zwyrod¬ nieniowymi lub metaplastycznymi.Toksycznosc tej nowej klasy zwiazków jest nie¬ wielka. Toksycznosc ostra (LD^) kwasu 9-(4-meto- ksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6, 8-tetraenowego-l (zwiazek A) i estru etylowego kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwu- metylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l (zwiazek B) wy¬ nosi, jak to wynika z podanej w ponizszej tabeli toksycznosci wystepujacej po 20 dobach, w przy¬ padku myszy przy podawaniu dootrzewnym w ole¬ ju rzepakowym, okolo 700 wzglednie 1000 mg/kg.Dzialanie zwiazków o wzorze 1 hamujace roz¬ wój guzów nowotworowych jest wyraznie zazna¬ czone, W próbie brodawczakowej powoduja one cofniecie sie guzów nowotworowych, wywolanych przez dwumetylobenzantracen i olejek krotonowy.Srednice brodawczaków zmniejszaja sie w ciagu 2 tygodni przy dootrzewnowym podawaniu: substancji A: przy 50 mg/kg/tydzien o 38% przy 100 mg/kg/tydzien o 69°/o substancji B: przy 25 mg/kg/tydzien o 45°/o przy 50 mg/kg/tydzien o 63°/o Zwiazki o wzorze ogólnym 1 moga wiec znalezc zastosowanie jako srodki lecznicze, np. w postaci preparatów farmaceutycznych.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze nowe zwiazki otrzymywane sposobem wedlug wynalazku znacz¬ nie przewyzszaja pod wzgledem dzialania farmako¬ logicznego znane zwiazki z zblizonej budowie i po¬ dobnym kierunku dzialania. I tak np. nowe reti- noidy wykazuja znacznie silniejsze dzialanie anti- neoplastyczne, niz znane pochodne kwasu anhydro- letinonowego.Efekt terapeutyczny nowych zwiazków badano na wywolanych droga chemicznego oddzialywania brodawczakach u myszy, przy czym dzialanie no¬ wych zwiazków porównywano z dzialaniem zwiaz¬ ków znanych z belgijskiego opisu patentowego nr 769 754.W tescie tym mierzono srednice brodawczaków u .kazdej myszy i okreslano sume srednic dla kaz¬ dej grupy obejmujacej 4 myszy. Pomiary prze¬ prowadzono przed rozpoczeciem leczenia w dniu zerowym oraz po uplywie 2 tygodni od pierwszego traktowania lekiem. Wzrost lub zmniejszenie sred- iff nicy brodawczaków okresla sie w °/o w stosunku do wartosci dnia zerowego.Wyniki badan zebrane sa w ponizszej tablicy: Zwiazek zwiazek o wzorze 6 (znany) zwiazek o wzorze 7 (znany) zwiazek o wzorze 8 zwiazek o wzorze 9 zwiazek o wzorze 10 « zwiazek o wzorze 11 zwiazek o wzorze 12 zwiazek o wzorze 13 zwiazek o wzorze 14 zwiazek o wzorze 15 Dawka w dniu 1 + 8 w mg/kg dootrzew- nowo 60 100 200 100 200 12,5 50 100 200 26 50 100 200 50 100 200 26 50 100 50 12,5 50 50 6 12,5 Zmniejsze¬ nie srednicy] brodawcza- I ków w % -21 -46 -69 -16 1 -17 -30 -49 -65 -70 -74 -21 -48 j -66 i -77 I -36 j -48 -60 -71 1 -13 1 -58 | -62 I -47 -35 1 -67 -73 • -54 -28 -39 j Preparaty sluzace do stosowania systemicznego mozna wytwarzac na przyklad w ten sposób, ze zwiazek o wzorze ogólnym 1 dodaje sie jako czyn¬ ny skladnik stalych lub cieklych nosników, które S9 sa nietoksyczne, obojetne i które stosuje sie za¬ zwyczaj w takich preparatach.Srodki te mozna podawac droga jelitowa lub pozajelitowa. Do podawania droga jelitowa nadaja sie one np. w postaci tabletek, kapsulek, drazetek, gs syropów, zawiesin, roztworów i czopków, do po-9 96 930 dawania droga pozajelitowa w postaci roztworów do infuzji lub zastrzyków.Dawki, w których podaje sie zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku, mozna zmieniac w zaleznosci od sposobu stosowania i podawania oraz od potrzeb pacjentów.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalaz¬ ku mozna podawac w ilosciach od 5 do 200 mg dziennie w jednej lub kilku dawkach. Najkorzyst¬ niejsza forma podawania sa kapsulki, zawierajace od okolo 10 mg do okolo 100 mg substancji czyn¬ nej.Stosowane preparaty moga zawierac dodatki obo¬ jetne, lub takze farmakodynamiczne czynne. Na przyklad tabletki lub granulki moga zawierac spoiwa, napelniacze, nosniki lub rozcienczalniki.Preparaty ciekle moga wystepowac na przyklad w postaci jalowego roztworu, który jest mieszalny z woda. Kapsulki moga zawierac obok substancji czynnej dodatkowo napelniacz lub zageszczacz.Ponadto moga wystepowac dodatki poprawiajace smak, jak równiez substancje stosowane zazwy¬ czaj jako srodki konserwujace, stabilizujace, emul¬ gujace i powodujace zatrzymywanie wilgoci, a tak¬ ze sole w celu uzyskania odpowiedniego cisnienia osmotycznego, substancje buforujace i inne dodatki.Wspomniane powyzej nosniki i rozcienczalniki moga sie skladac z substancji organicznych i nie¬ organicznych, np. z wody, zelatyny, cukru mleko¬ wego, skrobi, stearynianiu magnezu, talku, gumy arabskiej, poliglikoli alkilenowych i temu podob¬ nych. Wszystkie substancje pomocnicze stosowane przy wytwarzaniu tych preparatów powinny byc nietoksyczne.Do uzycia miejscowego zwiazki o wzorze ogól¬ nym 1 stosuje sie korzystnie w postaci masci, na¬ lewek, kremów, roztworów, plynów do natrysku, zawiesin i temu podobnych. Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku dodaje sie jako skladnik czynny stalych lub cieklych nosników, które sa nietoksyczne, obojetne, nadaja sie do uzy¬ cia miejscowego i sa zazwyczaj stosowane w ta¬ kich preparatach.Do stosowania miejscowego nadaja sie roztwory o stezeniu okolo 0,01% — okolo 0,3%, najkorzystniej okolo 0,02e/o — 0,1%, oraz masci lub kremy o ste¬ zeniu okolo 0,05% — 5%, najkorzystniej okolo 0,1% — 2,0%.Do preparatów tych moze byc dodany ewen¬ tualnie antyutleniacz, np. tokoferol, N-metylo-y-to- koferamina, butylowany hydroksyanizol lub butylo- wany hydroksytoluen.Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w nastepujacych przykladach.Przyklad I. 2 g l-(fenylosulfonylo)-metylo-4- -metoksy-2,3,6-trójmetylobenzenu rozpuszcza sie w cm8 czterowodorofuranu. Roztwór chlodzi sie do temperatury —78°C i po dodaniu 0,51 g butylo- litu wprowadza sie roztwór 1,8 g estru etylowego kwasu 8-bromo-3,7-dwumetylo-okta-2,4,6-trienowe- go-1 w 8 cm* czterowodorofuranu. Mieszanine re¬ akcyjna miesza sie przez 2 godziny w temperatu¬ rze —78°C, przez dalsze 2 godziny w temperaturze —£0°C i w koncu przez 16 godzin w temperaturze od 0 do +5°C. Mieszanine wylewa sie nastepnie na lód i po dodaniu 2n kwasu solnego ekstrahuje eterem. Ekstrakt eterowy przemywa sie woda do odczynu obojetnego, suszy nad siarczanem sodo- s wym i odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem.Pozostalosc — ester etylowy kwasu M4-metoksy- -2l3,6-trójmetylofenyXo)-9-(fenylosulfonylo)-3,7-dwu- metylonona-2,4r6-trienowego-l (2,8 g) rozpuszcza sie w 8 cm3 absolutnego etanolu. Do roztworu dodaje io sie w temperaturze 0°C w 2 porcjach lacznie 1*2 g sproszkowanego etoksysodu. Mieszanine miesza sie najpierw przez 30 minut w temperaturze 0°C, po¬ tem przez 2 godziny w temperaturze 80°C, a na¬ stepnie chlodzi sie, wylewa na lód i po dodaniu 2n i' kwasu solnego ekstrahuje eterem. Ekstrakt etero¬ wy przemywa sie woda do odcaynu obojetnego, suszy nad siarczanem sodowym i odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc-ester etylowy kwasu O^Hfnetóksy^S^tióimetylofeny^^T-dwu- M metylonona-2,4A8-tetraenowego-l topi sie w tem¬ peraturze 104—105°C.Uzyty jako zwiazek wyjsciowy Mfenyiosulfony- lo)-metylo-4-metoksy-2^,6-tróJmetylobenzen mozna wytwarzac np. w nastepujacy sposób: 18,8 g alkoholu 4-metoksy-2A^tróJmeiyiobenzy- lowego, 17,4 g soli sodowej kwasu benzenosulfo- nowego, 20,0 cm* izopropanolu i 30,0 cm* lodo¬ watego kwasu octowego ogrzewa sie przez 16 go¬ dzin pod chlodnica zwrotna w atmosferze azotu.Do mieszaniny reakcyjnej dodaje sie po ochlo¬ dzeniu porcjami 200 cm8 wody i zobojetnia przez dodanie kwasnego weglanu sodowego. Fase orga¬ niczna oddziela sie, przemywa wielokrotnie 5-pro- centowym roztworem wodnym kwasnego weglanu sodowego, suszy nad siarczanem sodowym i od¬ parowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Pozosta¬ losc l-(fenylosulfonylo)-metylo-4-metoksy-2,3,6-trój- metylobenzen wykazuje nastepujace pasma w wid¬ mie w podczerwieni: 1592,1580, 1302, 1149,1118cm—*. 40 1,08 g chlorku 4-metoksy-2,3,6-trójmetylobenzy- lowego, 1,67 g estru etylowego kwasu 8^(fenylo- sulfonylo)-3,7-dwumetylo-okta-2,4,6-trienowego-l i cm8 dwumetyloformamidu chlodzi sie do tem- 45 peratury 0°C i dodaje sie 0,374 g stalego etoksy- sodu. Mieszanine reakcyjna miesza sie przez 30 minut w temperaturze pokojowej, nastepnie wyle¬ wa na lód i po dodaniu 2n kwasu solnego ekstra¬ huje sie eterem. Ekstrakt eterowy przemywa sie woda do odczynu obojetnego, suszy nad siarcza¬ nem sodowym i odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc-ester etylowy kwasu 9-(4- - metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-8-(fenylosulfony- lo)-3,7-dwumetylo-nona-2,4,6-trienowego-l, przepro- s wadza sie, jak to opisano powyzej, z odszczepie- niem kwasu benzenosulfonowego i utworzeniem dodatkowego wiazania wegiel-wegiel w zadany ester etylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmety- lofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego- 1 o temperaturze topnienia 104—105°C.Uzyty jako zwiazek wyjsciowy ester etylowy kwasu 8-(fenylosulfonylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6- -trienowego-1 mozna wytwarzac np. w nastepuja¬ cy sposób: 65 8,5 g estru etylowego kwasu 8-bromo-3,7-dwu-11 96 930 12 metylookta-2,4,6-trienowego-l rozpuszcza sie w 95 cm* dwumetylosulfotlenku. Do roztworu dodaje sie na zimno w atmosferze azotu 0,45 g soli sodo¬ wej kwasu benzenosulfinowego. Mieszanine mie¬ sza sie przez 1 godzine w temperaturze pokojowej, nastepnie wylewa na lód i ekstrahuje eterem.Ekstrakt eterowy przemywa sie woda, suszy nad siarczanem sodowym i odparowuje pod zmniejszo¬ nym cisnieniem. Pozostalosc-ester etylowy kwasu 8 - (fenylosulfonylo)-3?7-dwumetylookta-2,46-trie- nowego-1 topi sie w temperaturze 114—H5°C.Otrzymany powyzej ester mozna przeprowadzic w wolny kwas w nastepujacy sposób: 116,7 g estru etylowego kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6- - trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetra- enowego-1 wprowadza sie do 2000 cm* absolutnego etanolu i dodaje roztwór 125,8 g wodorotlenku po¬ tasu w 195 cm* wody. Mieszanine ogrzewa sie do wrzenia prze* 30 minut w atmosferze azotu, na¬ stepnie chlodzi, wprowadza do 10 000 cm8 wody z lodem i po dodaniu okolo 240 cm3 stezonego kwasu solnego (ptf 2—4) ekstrahuje wyczerpujaco chlorkiem metylenu w lacznej ilosci 9000 cm8.Ekstrakt przemywa sie do odczynu obojetnego za pomoca okolo 6000 cm3 wody, suszy nad chlorkiem wapnia i odparowuje pod zmniejszonym cisnie¬ niem. Pozostalosc wprowadza sie do 700 cm8 heksa¬ nu. Wytracony kwas 9-(4-metoksy-2,36-irójmely- lofenylo) -3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraerjowego-1 topi sie w temperaturze 228—230°C.Postepujac wedlug przykladu I: z l-(fenylosulfonylo)-metylo-4-metoksy~2,3 6-trój- metylobenzenu i estru butylowego kwasu 8-bro- mo-8,7-dwumetylookta-2,4,6-trienowego-l otrzymuje sie ester butylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trój- metylofenylo) -3,7-dwumetylonona -2,4,6,8-tetraeno ? wego^-1 o temperaturze topnienia 80—81°C. z l-(fenylo-sulfonylo)-mety]o-4-metoksy-2,3,6-trój- metylobenzenu i l-acetoksy-8-bromo-3,7-dwumety- lookta-2,4,8-trienu otrzymuje si - metok3y-2,3,0-trójmetylofenylo)-3,7-dwumety]ono- na-2,4,6,8-tetraen (ojej); n^5 =1,5191. z l-(fenylosulfonylo)-metylo-4-etoksy-2,3,6-lrój- metylobcnzenu i estru etylowego kwasu 8-bromo- 3,7-dwumetylookta-2,4,6-trienowego-l otrzymuje sie ester etylowy kwasu 9-(4-etoksy-2,3,6-trójmetylo- fenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l o temperaturze topnienia 96—97°C z l- trametylobenzenu i estru butylowego kwasu 8- -bromo-3,7-dwumetylookta-2,4,6-trienowego-1 otrzy¬ muje sie ester butylowy kwasu 9-(4-metoksy~2,3,5,6- -tetrametylofenykO-SJ-dwumetylonona-z^e.S-tetra- enowego-1 (olej), a z niego kwas 9-(4-metoksy- - 2,3,5,6 - tetrametylofenylo) - 3,7 - dwumetylonona- -2,4,6,8-tetraenowy-l o temperaturze topnienia 230 - 233°C; z l-(fenylosulfonylo)-metylo-3-chloro-2,4,6-trójme- tylobenzenu i estru butylowego kwasu 8-bromo- -3,7-dwumetylookta-2,4,6-trienowego-l otrzymuje sie ester butylowy kwasu 9~(3-chloro-2,4,6-trójmetylo- fenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego - 1 (olej), a z niego kwas 9-(3-chloro-2,4,6-trójmetylo- fenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowy - 1 o temperaturze topnienia 208—209°C.Przyklad II. 60 g kwasu 9-(4-metoksy~2,3,6- -trójmetylofenyloJ-SJ-dwumetylonona-^^OjS-tetra- enowego-1 rozpuszcza sia w 1000 cm* acetonu.Roztwór miesza sie po dodaniu 128 g jodku metylu i 128 g weglanu potasowego w atmosferze aaotu przez 16 godzin w temperaturze 55—60°C i -na¬ stepnie odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem. io Pozostalosc rozpuszcza sie w 1300 cm3 eteru nafto¬ wego o temperaturze wrzenia 80—105°C. Wykrysta- lizowujacy w temperaturze —20°C ester metylowy kwasu M4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7 dwu- metylonpna-2,4,6,8-tetraenowego*l wykazuje tempe- rature topnienia 98—99°C.W analogiczny sposób uzyskuje sie: — z kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7- -dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l i jodku ety¬ lu so ester etylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylo- fenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l o temperaturze topnienia 104—105°C; — z kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7- -dwjmetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l i jodku izo- propylu ester izopropylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trój- metylofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8 - tetraeno- nowego-1 w postaci oleju, o temperaturze topnie¬ nia 51—52°C. — z kwasu 9-(4-metoksy-2,3,5,6-czterometylofenylo)- -3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l i jodku etylu — ester etylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,5,6-cztero- mety]ofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8 - tetraeno- wego-1 o temperaturze topnienia 105—106°C, — z kwasu 9-(4-metoksy^2,3,a-trójmetylofenylo)-3,7- -dwumetylonona-2l4,6,8-tetraenowego-l i chlorku dwuetyloamirioetylu — ester dwuetyloaminoetylowy kwasu 9-(4-meto- *° ksy - 2,3r6 - trójmetylofenylo(-3,7 - dwumetylonona- -2,4,6,8-tetraenowego-l w postaci jasnozóltego ole¬ ju, ng'5 =1,6372. — z kwasu 9-(4-rnetoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7- -dwumet lonona-2,4,6,8-tetraenowego-l i chlorku (J-pikoliny ester 3-pirydylometylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6- -trójmetylofenylo)~3,7-dwumetylonona-2,4,6,8 - tetra- enowcgo-1 o temperaturze topnienia 113—114°C. 5U Przyklad III. 20 g kwasu 9-(4-metoksy-2,3,0- -trójmetylofenylo)~3,7-dwumetylonona-2,4,6,8 - tetra- enowego-1 rozpuszcza sie w 200 cm8 czterowodoro- furanu. Roztwór po dodaniu 5,5 cm8 trójchlorku fosforu miesza sie przez 2 godziny w temperatu- 55 rze pokojowej, nastepnie chlodzi sie do tempera¬ tury 0°C i dodaje najpierw 50 cm8 pirydyny, a po¬ tem wkrapia w temperaturze 0—5°C 50 cm8 alko¬ holu propargilowego. Mieszanine miesza sie przez 2 godziny w temperaturze pokojowej i nastepnie w rozciencza woda. Faze organiczna przemywa sie kolejno woda, rozcienczonym kwasem solnym i 2-procentowym roztworem wodnym kwasnego weglanu sodowego, suszy nad siarczanem sodowym i odparowuje. Pozostalosc, ester propargilowy M kwasu 9-4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3.7-dwu-96 930 13 14 mety!onona~2?4,6,8-tetraenowego-l po adsorpcji na tlenku glinu (eluent: benzen) wykazuje tempera¬ ture topnienia 94—95°C.W analogiczny sposób uzyskuje sie: — z kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)- -3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l i alko¬ holu allilowego ester allilowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmety- lofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego -1 o temperaturze topnienia 68—68°C.Przyklad IV. 28,6 g kwasu 9-(4-metoksy- — 2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8- -tetraenowego-1 wprowadza sie do 300 cm1 ben¬ zenu, po czym dodaje sie w atmosferze azotu 12 g trójchlorku fosforu. Benzen oddestylowuje sie na¬ stepnie pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc, chlorek kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofeny- lo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l roz¬ puszcza sie w 1200 cm* eteru. Roztwór wkrapla sie w temperaturze —33°C do 500 cm3 cieklego amoniaku i miesza przez 3 godziny. Mieszanine reakcyjna rozciencza sie nastepnie przez dodanie 500 cm8 eteru i miesza dalej bez chlodzenia przez 12 godzin, po czym amoniak odparowuje. Pozo- stalosc rozpuszcza sie w 10 000 cm3 chlorku me¬ tylenu. Roztwór przemywa sie dwukrotnie woda w ilosci 3000 cm8, suszy nad siarczanem rodowym i odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Po¬ zostalosc, amid kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójme- tylofenylo) - 3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowe- go-1 po przekrystalizowaniu z etanolu wykazuje temperature topnienia 207—209°C.W analogiczny sposób uzyskuje sie: —. z chlorku kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylo- fenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l i i etyloaminy — etyloamid kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylo- fenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l o temperaturze -topnienia 179—180°C, — z chlorku kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylo- fenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l i dwuetyloaminy — dwuetyloamid kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójme- tylofenylo) - 3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego -1 o temperaturze topnienia 105—106°C, — z chlorku kwasu 9-(4-metoksy-2,3,5,6-czterome- tylofenylo) - 3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowe- go-1 i etyloaminy — etyloamid kwasu 9-(4-metoksy-2,3,5,6-czterome- tylofenylo) - 3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowe- go-1 o temperaturze topnienia 20O—201°C, — z chlorku kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylo- fenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-1 i i morfoliny — morfolid kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylo- fenylo)-3,7-dwumetyloriona-2,4,6,8-tetraenowego-l o temperaturze topnienia 141—142°C.Przyklad V. Przez podobienstwo do sposobu pracy opisanego w przykladzie IV z: chlorku kwasu 9 - (4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7- -dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l przez re¬ akcje z metyloamina mozna wytworzyc metyloamid kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwu- metylonona-2,4,6,8-tetraenowego-l o temperaturze. topnienia 206°C; — przez reakcje z izopropyloamina mozna wytwo¬ rzyc izopropylpamid kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6- — trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetra- enowego-1 o temperaturze topnienia 200°C; — przez reakcje z n-butyloamina mozna wytwo¬ rzyc n-butyloamid kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trój- metylofenylo) - 3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraeno- wego-1 o temperaturze topnienia 178°C; — przez reakcje z heksyloamina mozna wytwo- rzyc heksyloamid kwasu 9-(4-metoksy*2,3,6-trój- metylofenylo) - 3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraeno- wego-1 o temperaturze topnienia 157—158°C.Przyklad VI. 15 g estru etylowego kwasu 9 - (4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwuroety^ l5 lonona-2,4,6,8-tetraenowegQ-l (mieszanina cis/trans 50 :50) chromatografuje sie na 1,5 kg tlenku glinu (stopien aktywnosci I) przy uzyciu mieszaniny hek¬ sanu i eteru (80:20) jako eluenta. Wydzielony ester etylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylo- l0 fenylo)-3,7-dwumetylonona-2-trans, 4-cis, 6-trans, 8-trans-tetraenowego-l Jest jasnozóltym olejem, as M£, =1,4771. PL

Claims

Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych zwiazków polle¬ nowych o wzorze ogólnym 1, w którym Rt i R* oznaczaja nizsze grupy alkilowe, Ra: R4 i R» ozna- 30 czaja atomy wodoru, nizsze grupy alkilowe, nizsze grupy alkoksylowe, nizsze grupy alkenyloksyiówe, grupy nitrowe, aminowe, nizsze grupy alkiloami- nowe lub dwualkiloaminowe, nizsze grupy alkano- karbonamidowe lub reszty N-heterocykliczne, a po- 35 za tym R3 oznacza atom chlorowca, B4 oznacza poza tym nizsza grupe alkenylowa, a R§ oznacza poza tym nizsza grupe alkenylowa i atom chlorow¬ ca, przy czym co najmniej jedna z grup R,, R4 i R5 ma znaczenie inne niz atom wodoru, a Jezeli Ra 4e lub RB aznacza atom chlorowca, to R4 mm zna¬ czenie inne niz grupa alkoksylowa, zas Rfl oznacza grupe karboksylowa, alkoksykarbonylowa, alkeno- ksykarbonylowa, alkinoksykarbonylowa, nizsza grupe alkilokarbamoUowa lub dwualkilokarbamo- 4fi ilowa lub N-heterocyklilokarbonylowa, przy czym reszty N-heterocykliczne R„ R* R| i R8 sa szes- cioczlonowe, a takze soli tych zwiazków, znamien¬ ny tym, ze zwiazek o wzorze ogólnym 2 poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o wzorze ogólnym 3, M w których to wzorach m oznacza 0, a n oznacza 1, lub m oznacza 1, a n oznacza 0, jeden z symboli A lub B oznacza grupe sulfonowa o wzorze ogól¬ nym 4, w którym E oznacza grupe arylowa lub aryloalkenylowa, w szczególnym przypadku pod- M stawiona jedna lub kilkoma grupami od odpycha¬ jacych elektrony do slabo przyciagajacych elektro¬ ny, takimi jak grupa metoksylowa, fenoksylowa, acetoksylowa, dwumetyloaminowa, fenylometylo- aminowa, acetyloaminowa, tiometylowa, tiofenylo- M wa, tioacetylowa, atomem chloru, bromu, grupa cyjanowa lub grupa nitrowa, zas drugi z nich oznacza atom chlorowca, grupe alkilosulfonyloksy- lowa lub arylosulfonyloksylowa, a Ri, R2, R», R4» RB i R8 maja podane powyzej znaczenie i otrzyma- w ne zwiazki przeprowadza sie w ich sole.15 96 930 16
2. Sposób wytwarzania nowych zwiazków polie- nowych o wzorze ogólnym 1, w którym Ri i R2 oznaczaja nizsze grupy alkilowe, R3, R4 i HB ozna¬ czaja atomy wodoru, nizsze grupy alkilowe, nizsze grupy alkoksylowe, nizsze grupy alkenyloksylowe, grupy nitrowe, aminowe, nizsze grupy alkiioami- nowe lub dwualkiloaminowe, nizsze grupy alkano- karbonamidowe lub szescioczlonowe reszty N-he- terocykliczne, a poza tym R3 oznacza atom chlo¬ rowca, R4 oznacza poza tym nizsza grupa alkeny- lowa, a R| oznacza poza tym nizsza grupe alkeny- lowa i atom chlorowca, przy czym co najmniej jedna z grup R3, R4 i Rg ma znaczenie inne niz atom wodoru, a jezeli R» lub R5 oznacza atom chlo¬ rowca, to R4 ma znaczenie inne niz grupa alko- ksylowa, zas R8 oznacza grupe karboksylowa, zna¬ mienny tym, ze zwiazek o wzorze ogólnym 2 pod¬ daje sie reakcji ze zwiazkiem o wzorze ogólnym 3, w których to wzorach m oznacza 0, a n oznacza 1, lub m oznacza 1, a n oznacza 0, jeden z symboli A lub B oznacza grupe sulfonowa o wzorze ogól¬ nym 4, w którym E oznacza grupe arylowa lub aryloalkenylowa, ewentualnie podstawiona jedna lub kilkoma grupami od odpychajacych elektrony do slabo przyciagajacych elektrony, takimi jak grupa metoksylowa, fenoksylowa, acetoksylowa, dwumetyloaminowa, fenylometyloaminowa. acety- loaminowa, tiometylowa, tiofenylowa, tioacetylowa, atom chloru, bromu, grupa cyjanowa lub grupa nitrowa, zas drugi z nich oznacza atom chlorowca, grupe alkilosulfonyloksylowa lub arylosulfonylo- ksylowa, Rlf R* R3( R4 i R9 maja wyzej podane znaczenie, a R« oznacza grupe alkoksykarbonyIowa, po czym otrzymane zwiazki zmydla sie.
3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze l-(arylosulfonylo)-metylo-4-metoksy-2,3,6-trójmety- lobenzen poddaje sie reakcji z estrem etylowym kwasu 8-chlorowco-3,7-dwumetylookta-2,4,6-trieno- wego-1, po czym otrzymany ester etylowy kwasu 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylo- nona-2,4,6,8-tetraenowego-l zmydla sie.
4. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze chlorek 4-metoksy-2,3,6-trójmetylobenzylowy pod¬ daje sie reakcji z estrem etylowym kwasu 8-(ary- losulfonylo) - 3,7-dwumetylookta-2,4,6-trienowego-l, po czym otrzymany ester etylowy kwasu 9-(4-me- toksy ~ 2,3,6-trójmetylofenylo)-3,7-dwumetylonona- -2,4,6,8-tetraenowego-1 zmydla sie.
5. Sposób wytwarzania nowych zwiazków polie- nowych o wzorze ogólnym 1, w którym Rj i R2 * oznaczaja nizsze grupy alkilowe, R3, H4 i R5 ozna¬ czaja atomy wodoru, nizsze grupy alkilowe, nizsze grupy alkoksylowe, nizsze grupy alkenyloksylowe, grupy nitrowe, aminowe, nizsze grupy alkiloami- nowe lub dwualkiloaminowe, nizsze grupy alka- i° nokarbon amidowe lub szescioczlonowe reszty N- -heterocykliczne, a poza tym R3 oznacza atom chlorowca, R4 oznacza poza tym nizsza grupe alkenylowa, a Rs oznacza poza tym nizsza grupe alkenylowa i atom chlorowca, przy czym co naj- m mniej jedna z grup R3, R* i R* ma znaczenie inne niz atom wodoru, a jezeli R3 lub Rs oznacza atom chlorowca, to R4 ma znaczenie inne niz grupa alko- ksylowa, zas Rg oznacza nizsza grupe alkilokai- bamoilowa lub dwualkilokarbamoilowa, znamienny w tym, ze zwiazek o wzorze ogólnym 2 poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o wzorze ogólnym 3, w któ¬ rych to wzorach m oznacza 0, a n oznacza 1 lub m oznacza 1, a n oznacza 0, jeden z symboli A lub B oznacza grupe sulfonowa o wzorze ogól- u nym4, w którym E oznacza grupe arylowa lub aryloalkenylowa, ewentualnie podstawiona jedna lub kilkoma grupami od odpychajacych elektrony do slabo przyciagajacych elektrony, takimi jak grupa metoksylowa, fenoksylowa, acetoksylowa, *tt dwumetyloaminowa, fenylometyloaminowa, acety- loaminowa, tiometylowa, tiofenylowa, tioacetylowa, atom chloru, bromu, grupa cyjanowa lub grupa nitrowa, zas drugi z nich oznacza atom chlorowca, grupe alkilosulfonyloksylowa, lub arylosulfonyloksy- 35 Iowa, Rlf R2, Ra, R4 i R5 maja wyzej podane zna¬ czenie, a R« oznacza grupe karboksylowa, po czym otrzymane zwiazki poddaje sie reakcji z chlor¬ kiem kwasowym, a nastepnie z alkiloamina lub dwualkiloamina. *o
6. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze l-(arylosulfonylo)-metylo-4-rnetoksy-2,3,6-trójmety- lobenzen poddaje sie reakcji z kwasem 8-chlorow- co-3,7-dwumetylookta-2,4,6-trienowym-1, po czym otrzymany kwas 9-(4-metoksy-2,3,6-trójmetylofe- « nylo)-3,7-dwumetylonona-2,4,6,8-tetraenowy-l pod¬ daje sie reakcji z chlorkiem kwasowym, a na¬ stepnie z etyloamina.96 939 WZÓR 1 A^{^A^Re WZÓR 3 0=S—E WZÓR A 0=S-E HO—D WZÓR 5 COOH WZÓR 6 'COOH OH WZÓR 7 HoCO COOH WZÓR 9 CONH-C2H5 WZÓR 10 C2H5O OOC2H5 WZÓR 11 OOC2H5 HoCO COO(CH2)3 CH3 WZÓR 8 WZÓR 1296 930 WZÓR 13 WZÓR U 0CH2-CH=CH2 WZÓR 15 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 PL