Przedmiotem wynalazku jest ortopedyczny stól operacyjny przeznaczony do wykonywania operacji chirurgicznych na konczynach pacjenta z uzyciem rentgenowskiej aparatury do obserwacji pola ope¬ racyjnego i wykonywania zdjec rentgenowskich podczas operacji.Znane ortopedyczne stoly operacyjne skladaja sie z reguly z podstawy najczesciej jezdnej, na . której umieszczona jest czesc górna, zasadniczymi elementami której jest plyta na tulów pacjenta oraz konstrukcja przestrzenna podtrzymujaca uda, podudzia i stopy pacjenta. Ze wzgledu na szerokie potrzeby usytuowania tulowia i konczyn pacjenta w róznych polozeniach dla stworzenia najdogod¬ niejszych warunków przeprowadzenia operacji, nowoczesne ortopedyczne stoly operacyjne powin¬ ny spelniac szereg wymagan. Tak wiec plyta na tulów pacjenta powinna miec moznosc przesuwu w kierunku podluznej osi stolu. Czesc górna kon¬ strukcji stolu, to znaczy plyta na tulów wraz z elementami podtrzymujacymi podudzia i stopy powinna miec moznosc przechylania sie na oba boki czyli w kierunkach poprzecznych do podluz¬ nej osi stolu, przy czym niezbedne jest aby istnia¬ la mozliwosc umieszczenia pacjenta na róznej wy¬ sokosci od podlogi w zaleznosci od wzrostu leka¬ rza przeprowadzajacego operacje jak i potrzeb samej operacji.Elementy podtrzymujace konczyny pacjenta sa w tych stolach nastawne i umozliwiaja dopaso- wanie ich do wzrostu pacjenta, jak i do potrzeb operacji. Szereg dodatkowych elementów ulatwia najdogodniejsze ulozenie pacjenta i umozliwia przeprowadzenie niezbednych zabiegów jak na przyklad naciaganie konczyn, kregoslupa itp. Jed¬ noczesnie dla kontroli przebiegu operacji, kon¬ strukcja tych stolów umozliwia wykonywanie swobodnej obserwacji pola operowanego za po¬ moca rentgenowskiego wzmacniacza obrazu lub rentgenotelewizji, a takze wykonywanie rentge¬ nowskich zdjec kontrolnych. Przyklady niektó¬ rych takich stolów podaja opisy patentowe RFN nr 1803506, Czechoslowacji nr 122419, Wielkiej Brytanii nr 1062440 i opis wzoru uzytkowego pol¬ skiego nr 22986.W celu latwiejszego osiagniecia tych wymagan i w celu poszerzenia uzytkowych wlasciwosci opracowany zostal wedlug wynalazku ortopedycz¬ ny stól operacyjny, w którym glównymi elemen¬ tami decydujacymi o usytuowaniu pacjenta jest korpus, unoszony wzgledem podstawy przez do¬ wolny mechanizm i elementy bezposrednio wspól¬ pracujace z korpusem. W korpusie umieszczony jest obrotowo wzdluz podlbpiej osi stolu walek, na którym zaklinowana jest; przechylana na boki rama, zakonczona wysiegnikiem o ksztalcie lite¬ ry L z jednym ramieniem pionowym i drugim po¬ ziomym, równoleglym do podstawy stolu. Poziome ramie wysiegnika zakonczone jest elementem o ksztalcie litery T. W koncach ramion tego ele- 96 7719 96 771 3 mentu wykonane sa otwory, przeznaczone dla za¬ montowania w wysiegniku ramion wyciagowych i odlegle od siebie o srednie rozstawienie stawów biodrowych doroslego czlowieka. Do wymienionej wyzej ramy, równolegle do wspomnianego wy¬ siegnika umocowane jest mieco ponizej osi wspom¬ nianego walka, ramie zakonczone gniazdem, z któ¬ rego wysuwa sie pionowo tuleja, wewnatrz której umieszczona jest sruba pokrecana od spodu. Na tulei tej wedlug wynalazku, umieszcza sie wy¬ mienne elementy podtrzymujace czesc biodrowa pacjenta. O elementy te opiera sie równiez krocze pacjenta.Jednym z tych wymiennych elementów sa wi¬ delki rozchylane za pomoca pokrecania od spodu sruby, znajdujacej sie wewnatrz tulei. Dlugosc czesci poziomej wysiegnika o ksztalcie litery L i dlugosc ramienia przeznaczonego do mocowania elemenltów podtrzymujacych czesc biodrowa i kro¬ cze jest tak dobrana, aby po ulozeniu pacjenta na stole i oparciu krocza pacjenta o przeznaczony do tego element, stawy biodrowe pacjenta znalazly sie mniej wiecej nad otworami wspomnianego elementu o ksztalcie litery T. W podstawie jezdnej umieszczony jest mechanizm unieruchamiajacy podstawe na podlodze. Mechanizm ten przez po¬ chylenie calosci stolu wraz z podstawa umozliwia nadanie niewielkiego polozenia Trendelenburga pa¬ cjentowi spoczywajacemu na stole. Wedlug wy¬ nalazku, podpórki reki zawieraja mechanizm ma¬ jacy przesuwana obejme i zespól ruchomych ele¬ mentów unieruchamianych w taki sposób, ze zwolnienie sruby daje mozliwosc przesuwania podpórki wzdluz plyty stolu oraz obracania pod¬ pórki w plaszczyznie ruchu obejmy.Oparcie stopy pacjenta wedlug wynalazku przy¬ laczone jest do uchwytu wyciagowego rozlacznie za pomoca mechanizmu skladajacego sie z dwu zaczepów umocowanych do spodu oparcia stopy, ze sruby wkreconej w jeden z tych zaczepów i z wychylonych w kierunku dzialania sily wy¬ ciagajacej wasów bedacych czescia uchwytu wy¬ ciagowego.Stól wedlug wynalazku ma poszerzony zakres wlasciwosci wymaganych dla przeprowadzenia wszelkiego rodzaju operacji na konczynach i kre¬ goslupie. Opisana konstrukcja zapewnia swobodny dostep z wizyjnymi urzadzeniami rentgenowskimi do kazdej operowanej czesci ciala pacjenta. Pa¬ cjent spoczywajacy na stole i majacy odpowied¬ nio usytuowane konczyny wzgledem tulowia moze byc pochylany w kierunku poprzecznym (bocznym) do podluznej osi stolu bez zmiany usytuowania konczyn wzgledem tulowia. Usytuowanie stawów biodrowych pacjenta nad osiami obrotu ramion wyciagowych, do których mocuje sie elementy podtrzymujace konczyny pozwala na szerokie roz¬ warcie nóg, a wiec stwarza korzystne warunki operacji. Ramiona wyciagowe dzieki umieszczeniu ich w elemencie T wysiegnika daja sie odchylac o 180°, a poniewaz elementy podpierajace czesc krzyzowa i krocze sa wymienne, po wlozeniu na ich miejsce podparcia glowy mozna ukladac pa¬ cjenta na stole w kazdym z podluznych kierun¬ ków, przez co poszerza sie zakres mozliwosci ope- 4 rowania. Kolejnym korzystnym skutkiem wyna¬ lazku jest mozliwosc uzyskania polozenia Trende¬ lenburga. Wprowadzone do stolu wedlug wyna¬ lazku mechanizmy nadawania polozen i ustalania w wybranym polozeniu podpórek rak czynia bar¬ dziej latwymi czynnosci ukladania pacjenta na stole.Przyklad wykonania wynalazku przedstawiony jest na rysunku, na którym fig. 1 • przedstawia widok ogólny stolu z boku, fig. 2 — widok ogólny stolu z góry, fig. 3 — uproszczony widok stolu z góry po odjeciu plyty tulowia pacjenta i ele¬ mentów mocowanych do ramion wyciagowych, fig. 4 — widok z boku na mechanizm podnoszenia i pochylania plyty tulowia wraz z rama i ramio¬ nami wyciagowymi, pokazany w czesciowym prze¬ kroju, fig. 5 — widok z czola na mechanizm po¬ chylania stolu, pokazany w czesciowym przekroju, fig. 6 — widok zakonczenia ramienia z glowica i tuleja do mocowania wymiennych elementów pdtrzymujacych czesc biodrowa pacjenta i sluza¬ cych do opierania o nie krocza, fig. 7 — widok z czesciowym przekrojem widelek — jednego z wymiennych elementów^ podtrzymujacych czesc biodrowa pacjenta, fig. 8 — przekrój pionowy przez mechanizm ustalajacy podpórke reki, fig. 9 —- czesciowy przekrój przez mechanizm ustalajacy podpórke reki, fig. 10 — widok w przekroju me¬ chanizmu laczenia oparcia stopy z uchwytem wy¬ ciagowym.W przykladzie wykonania wedlug wynalazku, na jezdnej podstawie 1 umieszczony jest wysuwnie korpus 2 okryty oslona 3. Korpus jest unoszony i opuszczany dowolnym mechanizmem, na przy¬ klad silownikiem hydraulicznym lub recznie za pomoca sruby podnoszenia 4, korby 5, przekladni zebato-srubowej 6 i prowadnicy 7. Korpus 2 przy¬ kladowo ma ksztalt przypominajacy skrzynie otwarta od góry. W korpusie 2 umieszczony jest obrotowo wzdluz podluznej osi walek 8. Na wal¬ ku 8 umieszczona jest rama 9 polaczona sztywno z walkiem 8. W górnej czesci ramy znajduja sie rolki 10 przeznaczone do przesuwnego umieszcze¬ nia na nich plyty 11 tulowia pacjenta. Rama 9 zakonczona jest wysiegnikiem 12 majacym ksztalt litery L. Poziome ramie 13 tego wysiegnika za¬ konczone jest elementem o ksztalcie litery T. Do ramy 9 umocowane jest ramie 14 przeznaczone do mocowania elementów sluzacych do podtrzy¬ mywania czesci biodrowej pacjenta i opierania o nie krocza pacjenta. Do elementu T umocowane sa dwa wychylne ramiona wyciagowe 15 majace po wewnetrznych stronach listwy 16, sluzace do mocowania pomocniczego osprzetu, podtrzymuja¬ cego dolne konczyny pacjenta. Na wychylnych ra¬ mionach wyciagowych 15 umiejscowione sa prze¬ suwne ramiona wyciagowe 17 zakonczone piono¬ wymi kolumnami 18. Do przechylania ramy 9 sluzy dowolny mechanizm reczny lub z napedem «o elektrycznym, lub elektryczno-hydraulicznym.Przykladowo, jak pokazano na fig. 5 rysunku, na wspomniany mechanizm sklada sie wodzik 19 zaklinowany na walku 8 i napedzany ukladem na¬ kretki specjalnej 20 i sruby 24. Sruba 21 moze 65 byc napedzana recznie korba nakladana na srube 40 45 5096 771 lub inny sposób. Na ramieniu 14 znajduje sie gniazdo 22, z którego za pomoca obracania po¬ kretla 23 wysuwa sie tuleja 24. Wewnatrz tulei 24 znajduje sie sruba 25 pokrecana od spodu po¬ kretlem 26. Na tuleje 24 mozna nakladac odpo¬ wiednie wymienne elementy sluzace do podtrzy¬ mywania czesci biodrowej pacjenta lub opierania jego krocza, na przyklad widelki 27. Ramiona 28 widelek, umieszczone obrotowo w tulei 30 wide¬ lek rozchylane sa popychaczem 29 w wyniku dzia¬ lania na popychacz czola sruby 25. W podstawie jezdnej znajduje sie mechanizm blokujacy, unie¬ ruchamiajacy podstawe na podlodze. Mechanizm ten w wyniku pokrecania np. korba trzpienia 32 powoduje opuszczanie nie pokazanego na rysunku ukladu dzwigni az do ich przylegania do podlogi; dalsze pokrecanie trzpienia 32 powoduje wypy¬ chanie przez dzwignie tego konca podstawy do góry, a tym samym przechylanie calosci stolu i przyjecie przez pacjenta spoczywajacego na sto¬ le pozycji Trendelenburga. Uklad dzwigni moze byc zastapiony przez dowolny mechanizm dajacy ten sam skutek.Dla zwiekszenia pewnosci, szczególnie przy na¬ dawaniu stolowi polozenia Trendelenburga moze byc w podstawie zastosowana druga "blokada, uruchamiana pokretlem 33. Blokada ta moze skla¬ dac sie na przyklad z ramienia zakonczonego stop¬ kami, dociskanego do podlogi sruba, napedzana wspomnianym pokretlem 33 lub moze skladac sie z innego mechanizmu. Plyta 11 tulowia pacjenta ma przymocowane do swych boków listwy 34, do których mocuje sie podpórki reki 35 i inny sprzet pomocniczy. Do plyty tulowia 11 jako jej zakon¬ czenie przymocowane sa nastawne podpórki 36 uda. Na drugim koncu plyty 11 tulowia mocuje sie w sposób rozlaczny podpórke 37 glowy. Jed¬ nym z mozliwych do zastosowania mechanizmów dajacych moznosc przestrzennego ustawiania pod¬ pórki reki przy zastosowaniu jednego elementu sciagajacego calosc i jednoczesnie utrwalajacego nadane polozenie jest na przyklad mechanizm skladajacy sie z obejmy 38 zakladanej na listwe 34, z zebatego tulejowego zacisku 39 majacego na czole dwa trzpienie wchodzace w otwory wyko¬ nane w obejmie 38 z drugiego tulejowego zebatego zacisku 40 majacego owalny otwór, z preta ra¬ mienia 41 majacego ksztalt litery L, tkwiacego w tym owalnym otworze, ze sciagacza 42 lacza¬ cego w calosc wymienione elementy i wyciagane¬ go sruba 43 i z dowolnego mechanizmu 54 zaci¬ skajacego podpórke reki 35 w zadanym miejscu w jej ruchu poziomym wzdluz ramienia 41.Na listwy 16 znajdujace sie na wychylnych ra¬ mionach wyciagowych 15 naklada sie przesuwne podpórki podudzia 44 i podpórki kolana 45. Wy¬ sokosc tych podpórek moze byc regulowana. Na kolumnach 18 umieszczone sa aparaty wyciago¬ we 46, których wysokosc wzgledem podlogi moze byc regulowana. Aparat wyciagowy sklada sie z oparcia stopy 47 mocowanego do uchwytu wy¬ ciagowego 48 mogacego przesuwac sie w kierunku poziomym w wyniku obracania pokretla 49.W przykladzie wedlug wynalazku, oparcie stopy 47 mocowane jest do uchwytu 48 w sposób rozlaczny 6 za pomoca mechanizmu skladajacego sie z dwu zaczepów 50 i 51 wmocowanych do spodu oparcia stopy, ze sruby 52 wkreconej w jeden z tych uchwytów i z wystepów 53, bedacych Czescia uchwytu 48. Wystepy te odgiete sa w kierunku dzialania sily wyciagajacej i wchodza w zaczepy 50 i 51. Wychylne ramiona 15 umocowane sa przegubowo na koncach elementu T i zaciskane sa pokretlami 55. Stosowanie stolu wedlug wy¬ nalazku jest nastepujace: Pacjent ukladany jest na plycie tulowia 11 tak, aby glowa spoczela na podpórce Sowy 37, a uda na podpórkach 36 i aby krocze pacjenta oparlo sie o odpowiedni element podtrzymujacy, jak np. wi¬ delki 27,'umocowane w gniezdzie 22.Wedlug potrzeb operacji nastepuje odpowiednie ustawienie poszczególnych ruchomych fragmentów stolu. Po zluzowaniu pokretel 55 rozchyla sie ra¬ miona 15 o kat wymagany p6trzebami operacji i zaciska pokretla 55. W miare potrzeby stosuje sie podpórki 36 uda, które ponadto moga byc roz¬ chylane, opuszczane lub podnoszone wzgledem po¬ ziomu. Na listwy 16 ramion wyciagowych 15 zgodnie z potrzeba zaklada sie odpowiednie wy¬ posazenie, np. podpórki kolan 45 lub podpórki podudzia 44, odpowiednio przestrzennie ustawia¬ jac to wyposazenie wedlug jego wlasciwosci.W przypadku gdy nie zachodzi potrzeba ustalania polozenia bioder pacjenta i rozchylania jego nóg, w gniazdo 22 moze byc wlozona nie pokazana na rysunku wkladka wypelniajaca powierzchnie ply¬ ty 11.Podczas operacji, przy których zachodzi wycia* ganie konczyn dolnych, po odpowiednim ustawie¬ niu przesuwanych ramion 17 na wychylnych ra¬ mionach wyciagowych 15 wzgledem dlugosci kon¬ czyn pacjenta mocuje sie stope pacjenta do opar¬ cia stopy 47 lub wystepów 53 za pomoca bandazy i nastepnie pokrecajac pokretlem 49 wykonuje sie naciaganie. Podniesienie pacjenta na odpowiednia wysokosc wzgledem podlogi uzyskuje sie przez pokrecanie korba 5, a pochylanie pacjenta ulozo¬ nego na stole wraz z konczynami uzyskuje sie przez obracanie, na przyklad za pomoca korby, sruby 21. W miare potrzeby plyta tulowia 11 jest spod pacjenta wysuwana a jej polozenie ustalane jest naciskami 56. PL