Przedmiotem wynalazku jest sposób wyHwairzania nowych barwników reaktywnych, rozpuszczaOinycih w wodzie, nalezacych do grupy baitwnilkótw azy- noiwych.Nowe barwniki objete sa wzorem ogólnym 1, w którym B oznacza atom wodoru, grupe alkilo¬ wa lub alfcofcsy o 1—4 atomach wagla, jeden z sym¬ boli Y1 i Y2 oznacza atom wodoru lufb grupe SO,H a drugi oznacza alfom wodoru, grupe alki¬ lowa lub alkoksy o 1—4 aito-mach wegla, X1 ozna¬ cza grupe aWlowa lub alikoksy o 1^4 atomach wegla, arbom obioru lufo grupe CO^H, X2 oznacza atom wodoru lub grupe S08H, X3 oznacza' atom wodoru, grupe alkilowa o 1—4 atomach lub SO,H, R1 i R2 sa jednakowe lufo rózne i niezaleznie ozna¬ czaja grupe benzylowa, sulfoberuzylowa lub alki¬ lowa o 1^4 atomach wejgla, ewerutuaLnie podsta¬ wione grupa OH lufo ON, Q oznacza grupe reak¬ tywna w. stosunku do celulozy, n oznacza 1 lub 2, przy tym grupa lub grupy NHQ wysitepuja w przy¬ laczonych pderscientiach benzenowych oraz cala czasteczka banwoniika zawiera co najmniej dwie grupy sulfonowe.Grupy sulfonowe w barwniku o wzorze 1 mo¬ ga wystepowac jako podstaiwnikti X2, X3, Y1 i Y2 i/hib jako dodatkowe grupy sulfonowe w piers¬ cieniach aromatycznych.Okreslenie „grupa rekaitywinai w stosunku do ce¬ lulozy" oznacza grupe zawierajaca wiazanie nde- 2 nasycone lub podisrtaiwndk zdolny do reakcji z gru¬ pami hydaroksylowyimi celulozy w obecnosci sub¬ stancji alkalicznej i wiazania czatsiteczki barwnika wiazaniem kowalencyjnym.Grupa (reaktywna w stosunku do celulozy moze byc rodnik heterocykliczny zawierajacy 2 lub 3 atomy azotu w pierscieniiu i co najmniej jeden podstawnik reaktywny w stosunku do celulozy pnzy atomie wegflia pierscienia.Jako przyklady takich heterocyklicznych rodni¬ ków wymienia sie rodnik 3,6-diwucMoropirydazy- no-4-kainbonylowy, 2y3Hdwucthloroohdnoksaliino-5- lub -6nsuilifioinylowy, ' 2,3ndwui(MorochinOksailiiino-5- lub -e^kairibonylowy, 2,4nd(wulchlorochiiinazoliinD-6- lufo -7Hsailtfonylowy, 2,4,6-itrójicMorochinazoliijno-7- lub -a-suilfoinyilowy, 2,4,7- lub 2,4^-trójchloroohi'na^ zolidio-6-sulfonylowy, 2,4ndwiicMoro-chiinazoliiino-6- .-karbanyiowy, 1,4^d(wucMoTOftialazyno-64carbonylo- wy, 4,5^dwuchdorop(kydazonylowy-l, 2,4-diwuchlo- ropurymidyno-5-lkiajriboinylowy, 4-^5'HdlwucMoropi- rydazon-6'-ylo-l7^beiiizoijloiwy, 4-/4',5'-dwuahlDro(pi- rydazon-6'-ylo-l7fenylosulifonylo(wy, 5^ahloro-2-me- tylosudfionyilD-6-metylopiTymddylowy-4, 2,4^diwuifilu- oax-5-ch!oropiiryimtidylowy-6, a zwlastecza rodniki: sHbriazynylowy-2 i pirymidynylowyH2 lub piirymi- dynylowy-4, zawierajace w pozosttalyioh pozycjach 2, 4 i 6 co najmniej jeden atom bromu, lub ko¬ rzystniej altom chloru* grupe sulfonowa, tiocyja- 80 niamowa, grupe aryloksy lub arylotio, w których 965413 96541 wystepuje podstawnik elektoroujemny, taM jak sul- fofenoksy, sultofenyiotiD, mfteosulifofehoksy, dwu- suifofenoksy i sulfotnaiftokBy, albo grupe o wzorze 2, w któryim Y3 oznacza grupa atomów niezbed- nyich do utwonzenia 5- lub 6Hdzlonowego piersoie- 5 nia heteirocyMicznego, który moze posiadac pod- /stawniki lub tworzyc czesc skondensowanego u- kladu pierstieniowego; albo czwartorzedowa gru¬ pe aimoniowa lub piirydyniowa; albo grupe o wzo- < rze 3, w którymi R3 i R4 sa takie samie lub rozne i° i kazdy oznacza grupe alkilowa, cyMoaHkilowa, ary- lowa lub araWlowa, albo Rs i R4 razem z ato¬ mem azotu tworza 5- lub 6-czlonowy pierscien heterocykliczny lub grupe o wzoinze 4, w którym R5 i R6 sa takie same lub rózme i kazdy z nich 15 oznacza atom wodoru, grupe alkilowa, arylowa lub aralkilowa. Gdy pierscien pirymidyny lub triiazy- ny zawiera tylko jeden z takich podlsltlawndików re¬ aktywnych, wówczas moze zawierac równliez pod- sitaiwnik ndereaktywny parzy pozostalych atomach *v Za podstawnik niereaktywny uwaza sie taka grupe, która przylaczona jesit do atomu wegla w pierscieniu triazyny lub pirymidyny za posred¬ nictwem wiazania kowalencyjnego nie ulegajacego B naruszeniu w warunkach stosowania takiego barw¬ nika (reaktywnego.Jako przyklady wspomnianych podstawników wymienia sie pierwszorzedowe grupy aminowe, grupy hydroksylowe, grupy aminowe jedno- lub ** dwupodstawione, eteryfflkowane grupy hydroksy¬ lowe i eteryfifcowane grupy meartkapltanowe. Z pod¬ stawionych grup aminowych wymienia sie np. grupy jedno-j dwualkiiloaminowe, w Których rod¬ nik alkilowy korzysltnie zawiera do 4 atomów we- » gla i w których moga równiez wystepowac pod- stawndlki takie jak grupa hydroksylowa lub alko* ksy, oraz grupy fenyloaminowe, korzystnie sul¬ fonowane, ewentualnie zawierajace równiez pod¬ stawnik w pierscieniu, taki jak CH«, GGHj, CO2H 40 lub Cl, albo przy atomie azotu podstawnik taki jak CH,, C^H5, grupy hydiroksyetyllowe albo sulfo- metylowe i grupy naftyloaiminowe korzysltnie za¬ wierajace do 3 grup sulfonowych. Z eteryfikowar- nych grup hydroksylowych i menkaptanowych wy- *s mdenia sie np. grupy alikoksy i aflkilotio, korzyst- nde o niskim ciezarze czasteczkowym, czydd db 4 atomów wegla, grupy femoksy, fenylotio, nafltoksy 4ub naftylotio. Ze wszystkich tych grup jako szcze- gólntLe korzystne wymienia sie grupe metyfloaimi- 60 nowa, etyloamioowa, dwumetyloamtinowa, p-hy- droksyetyloaminowa, dwu-/p-hydorolksyeityflo/-ami- nowa, p^chJoroetyloaminowa, cyMoheksyfloammo- wa, anilinowa o-, m- i p-aulfioanilinowa, 2,4-, 2,5- i 3,5-dwusulfoaniMnowa, NMmetylogulfoanilinowa, N- w ^p^yidirou^ye^ylosiulcfioanMinojwa, mono-, diwu- i trój- siulifonaftydoaminowa, 4- i 5-Bi^o-ontodiloaiminowa, o-, m- i p-kartboksyaniainowa, 4- i Snsuflfo-fi-kar- boksyaniiliiinowa, N-co-sfuilfomeAyiloanilinowa, meto- ksy, etoksy, butoksy, fenoksy, sulifofenoksy, o-chlo- w rofenoksy i fenylotio. Atomy chloru, grupa cyja- nowa, niftcowa, karboksylowa i kariboalfcoksy w pozycji 5 rodnika pfiirymidynyilowego zaliczane sa do podstawników niereaktywnych.Grupe reaktywna w stosunku do celulozy moze 05 równiez okreslac wzór -Hu-Dm-Q, w którym Ht oznacza reszte s^triazyny zawierajaca reaktywny w stosunku do celulozy atom chloru lub bromu, Dm oznacza reszte dwuamdny laczaca Ht i Q dwoma grupami aminowymi, a Q ma wyzej podane zna¬ czenie.Gdy Q oznacza pierscien s-tariazyny zawieraja¬ cy atom chloru i podstawnik niereakttywny, to tym podstawnikiem niereafctyiwnym moze byc reszta barwnej aminy, np. z grupy barwników azowych, antoachinonowyoh lub ioUulocyjaninowych, a zwlasz¬ cza reszta aminy o wzorze 12, tak ze barwnik w calej swojej czasteczce zawiera dwie takie grupy o wzorze 12 polaczone rodnikiem chdoroHSHtraazy- nowym lufo dwie tafcie grupy polaczone poprzez djwie grupy c^oro-s-ibriazynowe i rodnik dwuami- nowy.Korzystna grupe stanowia te barwniki o wzo¬ rze 1, w którym B, Y1 i Y2 oznaczaja atomy wo¬ doru, R1 oznacza grupe alkilowa, R2 oznacza gru¬ pa alkilowa loiib, korzystniej, benzylowa ewentu¬ alnie sulfonowana, X1 oznacza Cd, OCH2 lufo CHS, X2 i X3 maja wyzej podane znaczenia, pierscien benzenowy, w którym wystepuje podstawnik X3, •zawiera równiez wyzej okreslona grupe NHQ oraz czasteczka barwnika zawiera w sumie 00 najmniej dfwie grupy sulfonowe. W obrebie tej grupy szcze¬ gólnie korzystne sa barwniki, w których Q ozna¬ cza lub zawiera reszte pfirydazyny, pirymidyny lub s-ltriazyny, w których wystepuje chlorowiec, a zwlaszcza gdy Q oznacza reszte jedno- lub dwu- cMoro-s-triazyny.Wedlug wynalazku, sposób wytwarzania nowych barwników reaktywnych o wzorze ogólnym 1, w którym B, Y», Y2, X1, X2, X3, R^ R2, Q i n maja znaczenia podane wyzej przy definiowaniu tego wzoru, polega na tym, ze zwiazek o wzorze 12, w którym B, Y1, Y2, X1, X2, X3, RS R2 i n, maja wyzej podlane znaczenia oraz grupa lub grupy NH2 wystepuja w przylaczonych pierscieniach benze¬ nowych, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem hetero- cyklicznym, który zawiera atom chlorowca oraz co najmniej jeden podstawnik reaktywny w sto¬ sunku db celulozy znajdujacy sie przy atomie we¬ gla w pierscieniu, przy tym oba reagenty zawie¬ raja w sumie 00 najmniej dwie grupy sulfonowe.Sposób wykonuje sie dogodnie mieszajac rea¬ genty w srodowisku wodnym, ewentualnie w obec¬ nosci rozpuszczalnika organicznego mieszajacego sie z woda, w temperaturze Ó—100°C, korzystnie pnzy pH 5-^8.Jako przyklady odpowiednich wyjsciowych zwiazków heterocyklicznych stosowanych w spo¬ sobie wedJlug wynalazku wymienia sie zwiazki he¬ terocykliczne, w których pierscieniu wystepuja 00 najmniej dwa atomy azotu i które zawieraja dwa lub wiecej atomów chlorowca, zwlaszcza chloru, w pozycjach orto do atomów azotu, mianowicie: chlorek 2,3-dw]uchlorochinoksalino-5- i -6Jkaribo- nylu, chlorek 2,3-dwuchilJoiro(^inOksalflno^5- i -6- -sulfonylu, chlorek 2,4ndwucMorochinazolino-6- i -7-sulfonylu, chlorek 2,4^-ftrójchllorochinazolino-7- i -8-sulfonylu, chlorek 2,4,7- i 2,4,8-(tró(jchlorochi- nazolino^6-sulfonylu, chlorek 2,4^dwuchflorocfoiiraa'-96541 6 zoliino^6-karbonylu, chlorek 1,4-diwuchloroftalazy- no-6-toarbonylu, chlorek 2,4-dwuchloirOipdryimidyno- -Snkarbonylu, chlorek 0V4,5^d|wuchioropirydazony- lo-il/^propionyiu, 1^4'Hohlo«)toiflxmyllOf©nylo/-4,5- H^wuchloro-G-ptiordazon, W4'-cMorosuiifionylofeny- lo/-4,5-dwaiichi]oro-6-pkydazon^ 2,4,6-trójjbromo- i -tii^icihl PL PL PL PL PL PL PL