Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie przeznaczone do zastosowania w róznych maszynach hydraulicz¬ nych jak mlotki, wiertarki udarowe, wibratory do nadawania drgan sitom itp.Znane urzadzenia stosowane w maszynach hydraulicznych wymienionych rodzajów sa rozwiazywane na zasadzie sprzezenia zwrotnego miedzy rozdzielaczem hydraulicznym, a ruchem tloka w silowniku. Celem sprzezenia zwrotnego jest przestawianie rozdzielacza, aby przesterowywal silownik, gdy tlok osiaga krancowe polozenie. W przypadkach najczesciej stosowanych silowników dwustronnego dzialania przesterowanie polega na polaczeniu ze splywem komory dotyczczas zasilanej przy równoczesnym polaczeniu z zasilaniem komory dotychczas polaczonej ze splywem. Sprzezenie zwrotne bywa rozwiazane jako mechaniczne lub jako hydraulicz¬ ne. Sprzezenie hydrauliczne ma rózne zalety przewyzszajace sprzezenie mechaniczne, lecz wymaga bardziej skomplikowanej budowy silownika z otworami i kanalami w scianie cylindra prowadzacymi dalej do rozdzielacza.Punktem wyjscia do pracy, która doprowadzila do wynalazku, bylo przebadanie dzialania róznych hydraulicznych urzadzen wibracyjnych i stwierdzenie, ze w wiekszosci przypadków sprzezenie zwrotne w maszy¬ nach wibracyjnych nie jest potrzebne. Pod ta nazwa nalezy bowiem rozumiec maszyny wykonujace czesto powtarzana czynnosc w równych odstepach czasu nie zas maszyny, w których dzialanie silownika zachodzi w zaleznosci od okolicznosci zewnetrznych. Typowa maszyna wibracyjna jest na przyklad mlotek hydrauliczny.Sprzezenie zwrotne jest w jego urzadzeniu calkowicie zbedne jesli zostanie w inny sposób zapewnione regularne przesterowywanie silownika z wymagana czestotliwoscia. Wynalazek polega na zastosowaniu rozdzielacza hydraulicznego obracajacego sie ciagle w jednym kierunku z ustalona równomierna predkoscia, do sterowania silownika hydraulicznego.Znany jest rozdzielacz hydrauliczny obrotowy, który nie obraca sie ciagle w jednym kierunku lecz wymag^ obracania o pewien kat na przemian w jednym i drugim kierunku, na przyklad dzwignia reczna. Zapewnienie ciaglosci obrotów rozdzielacza jest osiagniete wedlug wynalazku przez sprzezenie jego wirnika z wirnikiem silnika hydraulicznego. Szybkosc obrotów silnika hydraulicznego nastawia sie jak zwykle za pomoca zaworu2 96 372 dlawiacego w przewodzie zasilajacym ten silnik. Uzyskuje sie przytym wymagana czestotliwosc przesterowywa- nia silownika.Nalezy zaznaczyc, ze rozdzielacz do ciaglego obracania wedlug wynalazku moze miec uklad wewnetrz¬ nych polaczen parokrotnie powtórzony w obrebie 360°. Przy pelnym obrocie rozdzielacz taki parokrotnie przesterowuje silownik. Pozwala to na osiagniecie bardzo duzej czestotliwosci pracy danej maszyny przy stosunkowo mniejszej predkosci obrotów wirnika w rozdzielaczu.Wynalazek moze byc zastosowany przy uzyciu silownika jednostronnego dzialania, w którym przesuw powrotny tloka jest osiagany stale dzialajaca sila, na przyklad sila grawitacji. Wynalazek jest przykladowo opisywany dalej w zastosowaniu do sterowania silownika dwustronnego dzialania, gdyz silownik dwustronnego dzialania jest najczesciej stosowany. Uklad polaczen przewodów hydraulicznych wedlug wynalazku umozliwia nieosiagalne dotychczas rozmaitosci i nawet subtelnosc w dzialaniu silownika.Jak juz wspomniano powyzej, zastosowanie nastawnego zaworu dlawiacego zasilanie silownika, z którym sprzezony jest rozdzielacz pozwala na dobranie dowolnej czestotliwosci dzialania silownika. Zastosowanie zaworów równoleglych dlawiacego i zwrotnego w przewodach laczacych rozdzielacz z komorami roboczymi silownika, tak aby zawór zwrotny otwieral sie przy zasilaniu, pozwala na dowolne opóznianie splywu. Przez opóznianie splywu z dowolnej komory roboczej osiaga sie odmienny charakter dzialania silownika. Mozna to wyjasnic na przykladzie mlotka hydraulicznego.Gdy mlotek ma wykonywac plaskie uderzenia, mozna dlawiac splyw komory podtlokowej, spowodowac ruch tloka ograniczony do przedniego odcinka jego normalnej drogi, stosujac przy tym dowolnie duza czestotliwosc. Ruch tloka do przodu bedzie sie konczyl gwaltownymi uderzeniami, natomiast jego ruch powrotny hamowany przez reszte cieczy, która nie zdazyla opuscic komory podtlokowej, bedzie powodowal znacznie mniejsze wstrzasy maszyny, niz to jest spotykane w zwyklych mlotkach hydraulicznych. Ten sam mlotek, gdy otrzyma zadanie glebokiego wbijania narzedzia w bryly mineralu, aby je rozlupywac, moze byc latwo przeregulowany na pelny skok przy znacznie mniejszej czestotliwosci uderzen. Takich mozliwosci dowolnej zmiany charakteru dzialania urzadzenia hydraulicznego jest znacznie wiecej.Ostatnio okazalo sie celowe przed uruchomieniem silnika sprzezonego z rozdzielaczem wstepne ustawianie tloka w obranym polozeniu wyjsciowym wzdluz jego normalnej drogi w silowniku. W tym celu zastosowano obok opisanego powyzej rozdzielacza obrotowego dodatkowy rozdzielacz sterowany recznie i polaczono ten rozdzielacz z tymi samymi przewodami, które prowadza z rozdzielacza obrotowego do poszczególnych komór silownika. Mianowicie okazalo sie, ze poczatkowe polozenie tloka, od którego zaczyna sie prace z narzucona jej czestotliwoscia ma równiez wplyw na charakter tej pracy.Szczególnie korzystna we wszelkich przypadkach stosowania urzadzenia wedlug wynalazku jest jego prostota, o której swiadczy fakt, ze do kazdej z komór silownika wystarczy doprowadzenie jednego tylko przewodu obslugujacego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunku przedstawiajacym schemat urzadzenia zawierajacego przykladowo silownik dwustronnego dzialania.Silownik 1 ma kazda z dwóch komór roboczych polaczona z rozdzielaczem obrotowym 2 pojedynczym przewodem. Wirnik rozdzielacza 2 jest sprzezony z wirnikiem hydraulicznego silnika 3. W przewodzie zasilajacym silnik 3 jest umieszczony zawór regulacyjny 4 do nastawiania predkosci obrotów silnika 3 i rozdzielacza 2.W przewodach laczacych rozdzielacz 2 z komorami roboczymi silownika 1 sa umieszczone zestawy 5 zaworów.Kazdy z nich sklada sie z zaworu regulacyjnego do ewentualnego dlawienia splywu oraz z zaworu zwrotnego do prowadzenia cieczy zasilajacej bez dlawienia przeplywu. Regulacja zasilania odbywa sie zaworem 6 umieszczo¬ nym w przewodzie zasilajacym prowadzacym do rozdzielacza 2. Poza ukladem zwiazanym z rozdzielaczem 2 znajduje sie dodatkowy uklad zasilania i splywu z recznie sterowanym rozdzielaczem 7. To reczne sterowanie ma na celu wstepne ustawienie tloka w silowniku 1 w dowolnym miejscu wzdluz jego trasy przed uruchomie¬ niem silnika 3 z rozdzielaczem obrotowym 2, czyli przed nadaniem urzadzeniu wibracji z okreslona czestotliwos¬ cia. PL