PL96326B1 - Sposob otrzymywania olejowego koncentratu witaminowo-fosfolipidowego - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia olejowego koncentratu witaminowo-fosfolipido¬ wego z zarodków ziarna zbóz na drodze ekstrakcji dla celów kosmetycznych i spozywczych.

W przemyslowym przerobie ziarna na make jako produkt uboczny otrzymuje sie miedzy innymi za¬ rodki, które stanowia 0,5—1,5% wagowych ziarna pszenicy, zyta lub kukurydzy. Zawieraja one oprócz bialka, cukrów i tluszfczów znaczne ilosci substancji^ fizjologicznie czynnych, takich jak witaminy, fito- steroidy, fosfolipidy oraz innych zwiazków, niezbed¬ nych dla rozwoju zycia mlodej rosliny. Zarodki zbóz stanowia wiec bardzo oenny surowiec dla przemy¬ slu koncentratów witaminowych i odzywek oraz przemyslu kosmetycznego. Szczególnie cenne dla kosmetyki sa zawarte w zarodkach ziarna zbóz witaminy, rozpuszczalne w tluszczach, szczególnie witamina E to jest tokoferole, fosfolipidy, fitoste- roidy i glicerydy wielonienasyconych kwasów tlusz¬ czowych, zwlaszcza kwasu linolowego tak zwana witamina F.

Znane dotychczas metody otrzymywania oleju z zarodków ziarna zbóz polegaja na ekstrakcji ich za pomoca rozpuszczalników organicznych, takich jak: benzyna, benzen, eter naftowy, chloroform, dwuchlorometan, dwuchloroetan, dwuchloroetylen oraz alkohol etylowy. Olej otrzymywany za pomoca tych rozpuszczalników charakteryzuje sie ciemno- -brunatnym zabarwieniem oraz niska zawartoscia tokoferoli i fosfolipidów, w zwiazku z czym wy¬ maga w celu uzdatnienia dla celów spozywczych i kosmetycznych poddania go dalszym operacjom technologicznym, to jest: rafinacji, zwiazanej ze zmydleniem, powtórnej, zazwyczaj kilkakrotnej ekstrakcji jednym z powyzszych rozpuszczalników, a nastepnie usunieciu rozpuszczalnika, przy czym zawsze pozostaja sladowe kilkuprocentowe jego pozostalosci, obnizajace walory organoleptyczne oleju. io Usuwanie rozpuszczalnika jest trudnym zabie¬ giem technologicznym, gdyiz wiaze sie z koniecz¬ noscia podgrzewania oleju do temperatury wrzenia tych rozpuszczalników, co stwarza z kolei niebez¬ pieczenstwo wybuchu. Opisane procesy naogól prze- biegaja w warunkach toksycznych i niebezpiecz¬ nych, sa dlugotrwale i skomplikowane technologicz¬ nie, co w efekcie powoduje obnizenie jakosci kon¬ cowego produktu. Otrzymywane koncentraty zawie¬ raja -200—250 mg% witaminy E i fosfolipidów, po- siadaja barwe czerwono-brazowa oraz uboczny obcy posmak, spowodowany pozostaloscia rozpuszczal¬ nika.

Celem wynalazku bylo unikniecie wad, wystepu¬ jacych w opisanych metodach. Cel ten osiagnieto w sposobie, bedacym przedmiotem niniejszego wy¬ nalazku, gdyz nieoczekiwanie w wyniku przepro¬ wadzonych badan okazalo sie, ze dwuchlorodwu- fluorometan, zastosowany jako srodek ekstrakcyjny do zarodków ziarna zbóz, wykazuje wyjatkowa zdolnosc ekstrahowania lipidów, tokoferoli i innych 96 32696 326 3 substancji biologicznie czynnych, dajac produkt znacznie pelniejszy pod wzgledem chemicznym niz wszelkie znane metody.

Stosujac sposób wedlug wynalazku, otrzymuje sie koncentrat witaminowo-fosfolipidowy w postaci oleju o jasnozóltej barwie i swoistym przyjemnym zapachu swiezego ziarna bez obcej nuty, nie za¬ wierajacy substancji balastowych, nadajacych ciem¬ ne zabarwienie ani jakichkolwiek pozostalosci roz¬ puszczalnika. Koncentrat zawiera pelna game toko- feroli w ilosci 300—400 mg%, wysoka zawartosc fosfolipidów— 3 do 4%, fitosteroidów — 2 do 3%, witaminy z grupy B, witamine lF, wysoka zawar¬ tosc karotenoidów oraz substancji embrionalnych, a takze posiada duza stabilnosc podczas przechowy¬ wania. , Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze za¬ rodki ziarna zbóz, zwlaszcza zarodki pszenicy, poddaje sie stabilizacji za pomoca roztworu kwasu cytrynowego, 1-askorbinowego lub winowego, uzy¬ wajac 5—15 czesci wagowych 10%-owego roztworu jednego z tych kwasów w wodzie lub w etanolu na ,1000 czesci wagowych zarodków. Dzieki syner- getycznemu dzialaniu tych kwasów z tokoferolami, zawartymi w surowcu, skutecznie inhifoituje sie autooksydacje zarodków ziarna zbóz. Nastepnie zarodki poddaje sie ekstrakcji dwuchlorodwufluo- rometanem w temperaturze 20—60°C pod cisnieniem —ilO atmosfer przez okres 0,5 do 1,5 godziny, przy czym na 1 czesc wagowa zarodków stosuje sie 2 do 4 czesci wagowych rozpuszczalnika, korzystnie 2 •czesci wagowe. Po odparowaniu dwuchlorodwufluo- rometanu pod normalnym cisnieniem uzyskany koncentrat olejowy, zawierajacy 1—2% balastowych substancji woskopodobnych, oziebia sie do tempe¬ ratury 0° do 5°C w celu ich wytracenia, po czym usuwa je przez odsaczenie lub odwirowanie. Wy¬ dajnosc procesu otrzymywania koncentratu wita- minowo-fosfolipidowego wynosi 8-^12% wagowych w stosunku do surowca wyjsciowego.

Otrzymany wedlug niniejszego wynalazku kon¬ centrat witaminowo-ifosfolipidowy stanowi pelno¬ wartosciowy pólprodukt do wytwarzania srodków kosmetycznych do pielegnowania skóry i wlosów, o walorach uzytkowych znacznie przewyzszajacych znane pólprodukty olejowe, uzyskiwane dotychczas z zarodków ziarna zbóz. Co jest równiez ogromna zaleta oprócz wysokiej aktywnosci biologicznej, jak wykazaly przeprowadzone badania kliniczne na chorych ze schorzeniami skóry, koncentrat pozba¬ wiony jest zupelnie dzialania drazniacego oraz nie posiada wlasnosci uczulajacych. Koncentrat wita- minowo-tfosfolipidowy stanowi równiez cenny pro¬ dukt spozywczy, znajdujacy zastosowanie w wielu produktach zywnosciowych witaminizowanych.

Sposób wedlug wynalazku ilustruje ponizszy przyklad.

Przyklad. 10 kg zarodków ziarna pszenicy stabilizowano 100 gramami 10%^owego roztworu kwasu cytrynowego w 96%-owym etanolu, a na¬ stepnie zaladowano do ekstraktora cisnieniowego i ekstrahowano za pomoca 20 kg dwuchlorodwu- fluorometanu w temperaturze 40°C pod cisnieniem 8 atm przez 1 godzine. Po zakonczeniu ekstrakcji odparowano rozpuszczalnik pod normalnym cisnie¬ niem. Otrzymany koncentrat oziebiono do tempera¬ tury 2°C, wytracony osad wosków oddzielono przez odwirowanie. Uzyskano 0,93 kg klarownego oleju o barwie jasno-zóltej i charakterystycznym, przy¬ jemnym zapachu zarodków pszenicy oraz nastepu¬ jacych wlasnosciach fizyko-chemicznych: 40 45 50 55 n f^— — 1,4764 D liczba kwasowa liczba zmydlenia liczba jodowa zawartosc substancji niezmydlajacych sie zawartosc witaminy E zawartosc fitosteroidów zawartosc fosfolipidów — 5,6 — 185 — 130 - 5% — 340 mgo/o - 2,5% - 3,6% Z a'si ib r z e z e n i a patentowe 1. Sposób otrzymywania olejowego koncentratu witaminowo-fosfolipidowego z zarodków ziarna zbóz na drodze ekstrakcji rozpuszczalnikiem orga¬ nicznym, znamienny tym, ze zarodki ziarna zbóz korzystnie poddaje sie najpierw stabilizacji za po¬ moca roztworu wodnego lub alkoholowego kwasu cytrynowego, lub askorbinowego lub winowego, a nastepnie poddaje sie ekstrakcji dwuchlorodwu- fluorometanem w temperaturze 20—60°C pod cisnie¬ niem 5^10 atm, po czym otrzymany ekstrakt po 4odparowaniu rozpuszczalnika pod normalnym cis¬ nieniem oziebia sie do temperatury 0^5°C i usuwa wytracone substancje woskopodobne. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do stabilizacji stosuje sie 10%-owy roztwór alkoho¬ lowy lub wodny kwasu w ilosci 5—15 czesci wago¬ wych na 1000 czesci wagowych surowca. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do ekstrakcji stosuje sie dwuchlorodwufluorometan w ilosci 2—4 czesci wagowe na 1 czesc wagowa surowca.

LDA — Zaklad 2 — Typo, zam. 301/78 — 105 egz.

Cena zl 45.—