Opis patentowy opublikowano: 30.10.1970 94951 MKP E04g 21/16 GOlc 15/10 Int. Cl\ EWG 21/16 G01C 15/10 iCZV^tLv;lA Twórcawynalazku: Daniel Pisarczyk Uprawniony z patentu: Wyzsza Szkola Inzynierska, Opole (Polska) Pionownik mechaniczny zwlaszcza do wyznaczania osi konstrukcyjnych w budownictwie Wynalazek dotyczy pionownika mechanicznego zwlaszcza do wyznaczania osi konstrukcyjnych w budo¬ wnictwie wielokondygnacyjnym, szczególnie na wyzszych kondygnacjach budynków wznoszonych systemem wielkoplytowym.Znane sa urzadzenia do okreslania pionowosci konstrukcji budowlanych przy uzyciu pochylomierzy libelo- wych, elektrooporowych, wahadlowych, optycznych. Stosowane sa równiez metody geodezyjne zapewniajace odpowiednia dokladnosc wyznaczania osi i pionowania wymagajace jednak stosowania dodatkowego sprzetu, podstawowych instrumentów, przyrzadów geodezyjnych i fachowej obslugi o wyksztalceniu specjalistycznym.Przy pomocy metod geodezyjnych wyznaczanie osi i pionowanie jest szczególnie utrudnione na wyzszych kon¬ dygnacjach, a takze wewnatrz budynku z uwagi na trudnosci ustawienia przyrzadów geodezyjnych w odpowied¬ niej odleglosci lub niestabilnosci podloza, na którym ustawiony jest statyw instrumentu.Pionownik umozliwia pionowe przenoszenie punktów osi konstrukcyjnych w budownictwie zwlaszcza na wyzszych kondygnacjach budynków wznoszonych systemem wielkoplytowym, poprzez ustawienie pionownika na kolejnej kondygnacji. Pionowosc polozenia pionownika uzyskuje sie przez umieszczenie ostrz pionownika w gniazdach uchwytów centrujacych umocowanych do wsporników, które sa przytwierdzone za pomoca srub osadzonych w scianie budynku na wysokosci stropów, przy czym kolejne gniazdo na wyzszej kondygnacji dopro¬ wadzane jest do linii pionu przechodzacej przez os gniazda dolnego za pomoca pionownika.Istota pionownika polega na tym, ze posiada on dwa ostrza górne i dolne polaczone obudowa, która w dolnej czesci ma najkorzystniej ksztalt rury, w której osadzone jest teleskopowo dolne ostrze. W osi ostrz zawieszony jest sztywny pion zakonczony elementem obciazajacym, który otoczony jest pierscieniem sygnalizu¬ jacym pionowosc polozenia ostrz. Pierscien sygnalizacyjny umieszczony jest w dolnej czesci obudowy.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia pionownik ustawiony w gniazdach, które za pomoca uchwytów polaczone sa ze wspornikami, fig. 2 przedstawia widok pionownika w czesciowym przekroju, fig. 3 przedstawia przekrój poprzeczny poprzez obudo¬ we, pierscien sygnalizacyjny, element obciazajacy i pion, fig. 4 przedstawia szczegól górnej czesci pionownika w widoku z góry.94 951 Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie ze wsporników 1 srub 2 osadzonych w scianie budynku. Po wspornikach moga byc przesuwane uchwyty 4 wraz z gniazdami centrujacymi 3, uchwyty od dolu zaopatrzone sa w elementy zaciskowe 5 sluzace do unieruchomienia uchwytów 4 wzgledem wsporników 1. Pionownik sklada sie z obudowy 6, w której znajduja sie dwa ostrza: u góry przesuwane 7 ustawione w osi pionownika za pomoca czterech srub rektyfikacyjnych 8 i dolnego 9 osadzonego teleskopowo wraz ze sprezyna 10. Na dolnym elemen¬ cie zakonczonym ostrzem 9 naniesiona jest podzialka umozliwiajaca dodatkowo pomiar wysokgsci. W srodkowej czesci obudowy 6 zawieszony jest sztywny pion 11 zakonczony elementem obciazajacym 12. Element obciazaja¬ cy 12 otoczony jest czterema cwiartkami pierscienia, a odpowiednie czesci pierscienia sa polaczone ze zródlem pradu. Cwiartki pierscienia sygnalizacyjnego sa izolowane od siebie. Drugi biegun zródla pradu polaczony jest z pionem 11 przy czym w obwód wlaczone sa zarówki sygnalizujace polaczone odpowiednio z czterema cwiar¬ tkami pierscienia sygnalizujacego 13.Osiowanie wedlug wynalazku jest nastepujace. Po przytwierdzeniu wspornika 1 do sruby 2 umieszczonej na poziomie zera budowlanego, wyznacza sie punkt osi konstrukcyjnej budynku poprzez odpowiednie ustawienie i zamocowanie gniazda 3. Gniazdo 3 moze byc ustawione dokladnie w osi metodami geodezyjnymi na przyklad za pomoca teodolitu. Po zmontowaniu stropu pierwszej kondygnacji nalezy osadzic w scianie budynku na wyso¬ kosci stropu w odpowiednio przygotowanych otworach srube 2 w przyblizeniu w linii pionowej ze sruba dolna oraz przytwierdzic do niej górny wspornik 1.W celu przeniesienia punktu osi ze wspornika dolnego na wspornik górny nalezy w gniazdo wspornika dolnego 2 nalozyc dolne ostrze pionownika, zas w gniazdo górtie — górne ostrze pionownika. Kierujac sie sygna¬ lami swietlnymi nalezy tak dlugo przesuwac górne gniazdo wzgledem wspornika, az zostana wygaszone wszy¬ stkie zarówki, to znaczy gdy ostrza 7 i 9 pionownika beda w jednej osi pionowej; w polozeniu tym nalezy unieruchomic górne gniazdo 7 za pomoca srub 5, co jest równoznaczne z zakonczeniem pionowania na górnej kondygnacji.Istnieje mozliwosc sprawdzenia polozenia, a takze wykonanie czynnosci pionowania w drugim polozeniu po obróceniu pionownika o kat 180° wzgledem pionowej osi przyrzadu. W celu przeniesienia osi na kolejna kondygnacje nalezy powtórzyc opisane czynnosci, przy czym mozliwe jest wykorzystanie wspornika dolnego z poprzedniej kondygnacji po jego wymontowaniu i przykreceniu na górze. Dokladnosc pracy zalezna bedzie od dlugosci wahadla 11 oraz od odleglosci pomiedzy pierscieniami 13 i elementem obciazajacym 12. Odleglosci te moga byc regulowane. Istnieje takze mozliwosc wykorzystania pionownika do pomiaru róznic wysokosci, do pionowania plyt sciennych i do pomiaru ich wysokosci wzglednych. PL