Przedmiotem wynalazku jest uklad sterowania ogranicznikiem napiecia, sluzacym do zasilania odbiorni¬ ków zwlaszcza w pojazdach trakcyjnych, gdzie zródlem energii jest pradnica wspólpracujaca buforowo z bateria akumulatorów.W takim ukladzie zasilania, podczas pracy pradnicy, której napiecie jest wyzsze od napiecia baterii, zasila¬ nie wrazliwych na zwyzke napiecia odbiorników- zwlaszcza oswietlenia zarowego- mozliwe jest po wlaczeniu wjeden z biegunów ukladu ogranicznika napiecia obnizajacego napiecie pradnicy do wartosci napiecia baterii akumulatorów.Znane uklady sterowania ogranicznikiem napiecia, w których mozna zwykle wyróznic czlon wykonawczy, wzmacniacz mocy i uchybu oraz czlony pomiarowe napiecia lub pradu, steruja ogranicznikiem napiecia lub jego poszczególnymi sekcjami w zaleznosci od napiecia lub pradu pradnicy albo od róznicy napiecia pradnicy i baterii akumulatorów.Wymienione sposoby sterowania ogranicznikiem napiecia powoduja duze wahania napiecia na jego wyjsciu i zwiazane z tym niekorzystne zmiany zwlaszcza w natezeniu oswietlenia. Szczególnie uwidacznia sie to zjawisko przy rozladowanej baterii akumulatorów i wolno wzbudzajacej sie pradnicy, co ma miejsce zwlaszcza wtedy, gdy pradnica napedzana jest od osi pojazdu trakcyjnego.Celem wynalazku jest znalezienie ukladu sterowania ogranicznikiem napiecia lub jego poszczególnymi sekcjami, niezaleznego od wspomnianych wyzej parametrów pradnicy i stanu baterii akumulatorów.Cel ten osiagnieto w ukladzie, w którym uklad sterujacy ogranicznikiem napiecia wyposazony jest w czlon realizujacy charakterystyke napieciowa z histereza, którego wejscie polaczone jest z czlonem pomiarowym na¬ piecia wyjsciowego ogranicznika, a wyjscie polaczone jest z czlonem wykonawczym. Czlon realizujacy charakte¬ rystyke napieciowa z histereza zbudowany jest z dwóch tranzystorów objetych dodatnim sprzezeniem zwrot¬ nym, to jest z tranzystora, którego baza polaczona jest z czlonem pomiarowym napiecia wyjsciowego ograniczni¬ ka, a kolektor, poprzez rezystor z baza drugiego tranzystora. Sprzezenie zwrotne stanowi dioda polaczona szere¬ gowo z rezystorem, wlaczone miedzy kolektor jednego tranzystora a baze tranzystora polaczonego z czlonem pomiarowym.2 94367 Takie sterowanie ogranicznikiem napiecia zapewnia minimalne zmiany napiecia na jego wyjsciu oraz elimi¬ nuje niektóre anomalia w pracy ukladu sterujacego spowodowane nieprawidlowym dzialaniem elementów regu¬ latora, na przyklad przekladnika pradowego, a takze ulatwia konstruowanie ogranicznika, który wraz z przedsta¬ wionym ukladem sterowania "moze tworzyc jedna funkcjonalna calosc niezalezna od pradnicy i baterii akumula¬ torów. Ponadto pozwala podzielic ogranicznik na kilka sekcji, nie pobierajacych energii w czasie postoju.Przykladowe rozwiazanie ukladu sterowania ogranicznikiem napiecia pokazano na rysunku przedstawiaja¬ cym schemat ideowy ukladu sterowania, w którym wyrózniono czlon pomiarowy napiecia A polaczony z wyjsciem ogranicznika D ijednym z biegunów zródla zasilania. Wyjscie czlonu A polaczone jest z czlonem B realizujacym charakterystyke napieciowa z histereza, który z kolei polaczony jest z czlonem wykonawczym C laczacym zaciski ogranicznika D. Czlon pomiarowy A napiecia stanowi dzielnik napiecia zbudowany z szerego¬ wo polaczonych rezystorów 1 i 2 oraz wlaczonej miedzy te rezystory diody Zenera 3, bedacej wyjsciem czlonu pomiarowego A. Tranzystor 4, którego baza polaczona jest z dioda Zenera 3, a emiter z jednym z biegunów zasilania oraz kolektor poprzez rezystor 5 z baza tranzystora 6, objete sa sprzezeniem zwrotnym poprzez diode 7 polaczona szeregowo z rezystorem 8, wlaczonych miedzy kolektor tranzystora 6 i baze tranzystora 4 i stanowia czlon B realizujacy charakterystyke napieciowa z histereza. Emiter tranzystora 6 polaczony jest z jednym z bie¬ gunów zródla zasilania, a jego kolektor stanowi wyjscie czlonu B i polaczony jest z koncem cewki zwiernika 9.Zwiernik 9 i dioda gaszaca 10 wlaczona równolegle do jego cewki tworza czlon wykonawczy C. Ogranicznik napiecia D, którym moga byc na przyklad szeregowo polaczone diody mocy polaczony jest ze stykami zwierni¬ ka 9 stanowiacymi wyjscie czlonu wykonawczego C.Dzialanie ukladu sterowania ogranicznikiem napiecia jest nastepujace: przy zasilaniu odbiorników z baterii akumulatorów ogranicznik napiecia D jest zwarty przez styki zwiernika 9 poniewaz napiecie baterii akumulato¬ rów nie powoduje zadzialania ukladu, natomiast przy zalaczeniu pradnicy napiecie na wyjsciu ogranicznika zaczyna wzrastac ponad wartosc napiecia baterii akumulatorów az zrówna sie z napieciem wzorcowym uzyska¬ nym z dzielnika napiecia zlozonego z rezystorów 1 i 2 oraz diody Zenera 3. Przebicie diody 3 powoduje nasyce¬ nie tranzystorów 4 i 6, a tym samym zadzialania zwiernika 9 i wlaczenie ogranicznika napiecia D do pracy.Szybkie nasycenie tranzystorów 4 i 6 umozliwia polaczenie kolektora tranzystora 6 z baza tranzystora 4 poprzez diode 7 i rezystor 8, stanowiace dodatnie sprzezenie zwrotne. Sprzezenie to powoduje po zadzialaniu ukladu sterowania ogranicznikiem, zachowanie stanu czlonu wykonawczego to jest zwiernika 9 pomimo obnizenia sie napiecia na wyjsciu ogranicznika D i zaniku sygnalu z czlonu pomiarowego napiecia A. Ponowne zwarcie ogra¬ nicznika napiecia D nastepuje po wylaczeniu pradnicy i obnizeniu sie napiecia wyjsciowego ogranicznika na tyle, ze prad sprzezenia zwrotnego stanie sie mniejszy od minimalnego pradu bazy tranzystora 4, utrzymujacego ten tranzystor w stanie przewodzenia. Wtedy tranzystor 4 a nastepnie tranzystor 6 przestaja przewodzic i zwiernik 9 zostaje wylaczony a tym samym zostaje zwarty ogranicznik napiecia D.Uklad sterowania ogranicznikiem napiecia przeznaczony jest dla ukladów zasilania zwlaszcza pojazdów trakcyjnych. ;: PL