Przedmiotem wynalazku jest wózek wagonowy wielokrotny do przewozenia bardzo ciezkich la¬ dunków, na przyklad cystern wagonowych o du¬ zej pojemnosci, a zwlaszcza wagonów-kadzi, prze¬ znaczonych do przewozenia surówki w stanie cieklym.W celu ograniczenia obciazenia przypadajacego na jedna os wózków wagonowych przeznaczonych do przewozenia ciezkich ladunków, jest konieczne zwiekszenie liczby osi i wózki wagonowe wie¬ lokrotne tego rodzaju wykonuje sie przez sprze¬ ganie zwyklych elementarnych wózków wagono¬ wych. W patencie francuskim nr 1 598 953 podano przyklad sprzezenia za pomoca belek zapewnia¬ jacych równomierny rozklad obciazenia na rózne osie. Jednakze te belki sprzegajace, przez swoje duze wymiary zewnetrzne, ograniczaja wymiary przewozonego ladunku.W patencie francuskim nr 2102 416 opisano inny wielokrotny wózek wagonowy, w którym rozklad obciazenia jest zapewniony przez boczne, niezalezne belki siadlowe wzdluzne, ma to na celu oswobodzenie srodkowej czesci wózka wa¬ gonowego. Jednakze rozwiazanie to wymaga za¬ stosowania wspólnej ostoi ustalajacej polozenie czterech osi podwójnego wózka wagonowego i na¬ potyka na powazne trudnosci przy umieszczaniu tej ostoi wr niskim polozeniu, umozliwiajacym uzyskanie wystarczajacego miejsca dla ladunku.Celem wynalazku jest zapobiezenie tym róznym niedogodnosciom i umozliwienie utworzenia wie¬ lokrotnego wózka wagonowego, który uwalnialby maksymalnie czesc srodkowa dla ladunku o du¬ zych wymiarach, zapewniajac ustalenie pod katem prostym elementów wielokrotnego wózka wagono¬ wego, bez koniecznosci stosowania wspólnej ostoi.Cel ten osiagnieto przez wykonanie wielokrot¬ nego wózka wagonowego zawierajacego co naj¬ mniej dwa wózki wagonowe polaczone za po¬ moca bocznych belek siodlowych, w którym, zgod¬ nie z wynalazkiem, belka siodlowa jest polaczona z wózkiem wagonowym za pomoca lozyska z po¬ wierzchnia kulista, podpartego na koncu belki bujakowej oraz za pomoca czopa, którego os prze¬ chodzi przez srodek powierzchni kulistej i któ¬ rego koniec jest umieszczony w drugim lozysku ustalajacym go w przyblizeniu w plaszczyznie pio¬ nowej, przechodzacej przez os belki bujakowej.Wynalazek ma zastosowanie do sprzegania ele¬ mentarnych wózków wagonowych za pomoca bocz¬ nych belek siodlowych sluzacych do równomier¬ nego rozlozenia obciazenia.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia podwójny wpzek wagonowy o czte¬ rech osiach, w widoku z góry, fig. 2 — podwójny wózek pokonujacy pochylosc toru, w widoku z bo¬ ku, fig. 3 — wózek wagonowy pokonujacy róznice poziomów miedzy dwiema szynami, w przekroju 93 3293 wzdluz linii III—III oznaczonej na fig. 2, fig. 4 — inny przyklad wykonania podwójnego wózka u- mozliwiajacego niewielka odchylke od kata pros¬ tego miedzy belkami siodlowymi i belkami bu¬ jakowymi.Kazdy wózek wagonowy o dwóch osiach jest utworzony przez dwie belki podbujakowe 1 (fig. 1—3) opierajace sie bezposrednio na maznicach 2 osi 3. Czesci srodkowe belek 1 opuszczone ku do¬ lowi, sluza jako oparcie dla glównych sprezyn nosnych 4, na których opiera sie belka bujakowa 5.Polaczenie poprzeczne belki bujakowej 5 z kazda z dwóch belek podbujakowyeh 1 jest zwykle wy¬ konane za pomoca gniazd 6 wytoczonych w roz¬ szerzonych czesciach konca belki bujakowej, w których umieszcza sie belke 1 na. plytkach slizgo¬ wych/ Na kazdym koncu belka bujakowa 5 jest wyposazona w lozysko 8 z powierzchnia kulista.Belki siadlowe 10 podtrzymujace ladunek swoi¬ mi czesciami srodkowymi, spoczywaja swoimi kon¬ cami na lozyskacrT 8 umieszczonych na koncach belek bujakowych 5, za pomoca przegubu kuliste- ' go. Na kazdym koncu, kazda belka siodlowa 10 ma czop 11, wcisniety w belke siodlowa, którego os jest prostopadla do osi wzdluznej belki siod¬ lowej. Poza tym, os czopa przechodzi przez srodek przegubu kulistego laczacego belke siodlowa 10 z lozyskiem 8.Koniec 12 kazdego czopa 11 obraca sie w lo¬ zysku 13 ustalonym osiowo na czopie. Lozysko 13 ma dwie równolegle plaszczyzny zewnetrzne pio¬ nowe, w polozeniu roboczym stykajace sie z dwo¬ ma zderzakami 14 sztywno polaczonymi z belka bujakowa 5, majacymi dwie równolegle plaskie sciany. Miedzy plaszczyznami pionowymi lozyska 13 a scianami zderzaków 14 umieszczone sa prze¬ kladki slizgowe.W podwójnym wózku wagonowym wykonanym w ten sposób, zachowanie katów prostych oraz utrzymanie stalego rozstawu osi miedzy dwoma wózkami wagonowymi jest zapewnione przez belki siodlowe, dzieki unieruchomieniu czopa 11 i utrzy¬ maniu lozyska 13 w plaszczyznie bocznej kazdego wózka wagonowego, z uwzglednieniem luzu nie¬ zbednego do zapewnienia poslizgu miedzy lozys¬ kiem 13 a zderzakami 14. Wspomniane ustawienie pod katem prostym pozostawia jednakze calko¬ wita swobode przesuwania sie wózków wagono¬ wych w przypadku nierównosci toru, jest to ko¬ nieczne w celu zachowania w kazdym przypadku równomiernego rozkladu obciazenia na kazda os.Jak to widac przykladowo na fig. 2 oparcie kuliste belki siodlowej 10 na belce bujakowej 5 umozliwia, w przypadku obciazenia wózka wa¬ gonowego, wykonanie obrotu o kat a dookola osi przechodzacej przez srodki dwóch powierzchni ku¬ listych belek siodlowych opartych na tym wózku wagonowym. Obrót ten jest umozliwiony przez czop 11, obracajacy sie swobodnie w lozysku 13.W przypadku róznicy poziomów jednej szyny w stosunku do drugiej, przechylenie podwójnego wózka wagonowego jest równiez mozliwe o wiel¬ kosc b (fig. 3). W tym przypadku kazda belka siodlowa 10 moze sie wychylac w kierunku prze¬ ciwnym w stosunku do belki bujakowej 5 i do- {329 4 okola osi wzdluznej przechodzacej przez srodek powierzchni kulistych lozyska 8. W tym przy¬ padku lozyska 13 przemieszczaja sie pionowo, we wspólnej srodkowej plaszczyznie pionowej, slizga- jac sie po zderzakach 14, wynikiem czego jest jedynie przesuniecie o wielkosc b dwóch osi obu czopów znajdujacych sie naprzeciw siebie.Inny przyklad wykonania podwójnego wózka wagonowego (fig. 4) jest stosowany w przypadku, kiedy pragnie sie umozliwic niewielkie przesu¬ niecie o wielkosc c osi czopów 11 ze wspólnej linii prostej, na przyklad w przypadku przejez¬ dzania przez krzywizne o bardzo malym promie¬ niu. W tym przykladzie wykonania lozysko 13 nie musi byc dokladnie prowadzone miedzy zde¬ rzakami 14, aby pozostawac dokladnie w poprzecz¬ nej plaszczyznie pionowej belki bujakowej 5, lecz mozna dopuscic pewne odchylenie poziome o wiel¬ kosc c osi obu czopów umieszczonych naprzeciw siebie. W tym celu lozysko 13 jest utworzone przez zderzaki 14. Miedzy powierzchniami wew¬ netrznymi zderzaka 14 umieszczone sa bloki 17 z gumy, miedzy którymi osadzone sa konce 12 czopów 11.Bloki 17 umozliwiaja normalne przemieszczanie sie konców czopów w pionowej plaszczyznie po¬ przecznej. Odksztalcajac sie symetrycznie i umoz¬ liwiaja równiez przez scisniecie jednego z nich i rozprezenie drugiego, uzyskanie pozycji asyme¬ trycznej lozysk miedzy zderzakami 14. Nalezy zwrócic uwage, ze w tej pozycji asymetrycznej powstaje sila sciagajaca, starajaca sie ustawic osie czopów dokladnie w jednej linii prostej.Wynalazek obejmuje równiez inne przyklady wykonania, które róznia sie tylko szczególami lub zastosowaniem srodków równorzednych. I tak, utrzymanie lozyska 13 w plaszczyznie poprzecznej belki bujakowej moze byc równiez zapewnione przez zastosowanie laczników wzdluznych, pola¬ czonych z belka bujakowa, przy czym polaczenia 40 przegubowe tych laczników posiadalyby wówczas czesci sprezyste, w celu skompensowania zmian miedzy osiami, zachodzacymi w czasie ruchu pio¬ nowego lozyska.Ponadto wynalazek nie jest ograniczony do wy- konania wózków wagonowych czteroosiowych, lecz moze byc równiez stosowany na przyklad do wy¬ konania zespolu wózka o trzech osiach przez sprzezenie wózka wagonowego o dwóch osiach z jedna dodatkowa pojedyncza osia. Wynalazek obejmuje równiez wózki wagonowe wielokrotne, które ze swej strony bylyby utworzone przez polaczenie pojedynczych wózków polaczonych ze soba za pomoca rozwiazania wedlug wynalazku. 55 PL