Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie /do o- grzewamia, zwlaszcza pojazdów silnikowyeh.Znane sa urzadzenia do ogrzewania samochodów, gdzie zródlem ciepla jest plomien palnika zasila¬ nego tym samym paliwem, które wykorzystywane jest w isiilniku samochodowym lub gazem z butli.W znanym urzadzeniu powietrze z (pomieszcze¬ nia dla pasazerów jest zasysane przez wentylator, napedzany silnikiem elektrycznym, wtlaczane do przewodu, którego scianki tworza komore spalania palnika, a nastepnie po ogrzaniu powietrze jest wprowadzane na powrót ido pomieszczenia idla pa¬ sazerów. Do napedu wentylatora i pompy paliwo¬ wej podajacej paliwo do palnika, uzywa sie sil¬ ników elektrycznych, pobierajacych energie z aku¬ mulatora. Urzadzenie ido ogrzewania zawiera rów¬ niez uklad automatycznego- wlaczania ogrzewania oraz przekaznik czasowy, uruchamiajacy ogrzewanie w okreslonej chwili i na okreslony czas.Inny przyklad wykonania znanego urzadzenia, zawiera wentylator, napedzany silnikiem elektrycz- nym, zasysajacym powietrze z pomieszczenia sil¬ nikowego do komory spalania. Spaliny ogrzewaja wode w wymienniku ciepla, która jest zasysa¬ na z ukladu Chlodzenia przy pomocy pompy wod¬ nej napedzanej silnikiem elektrycznym.Powietrze ido ogrzewania pomieszczenia dla pa¬ sazerów jest zasysane wentylatorem z atmosfery.Powietrze to ogrzewa sie w wymienniku od wody, 2 a nastepnie jest tloczone do pomieszczenia dla pa¬ sazerów.'Wada znanych urzadzen bieranie pradu z baterii akumulatorów 'do nape- du wentylatorów, z pampy paliwowej lub tez pompy wodnej.Próba uzyskania korzystniejszego bilansu ener¬ getycznego jest zastosowanie silnika pracujacego na zasadzie wykorzystania wlasciwosci rozszerzal- "nosci cieplnej.W przypadku zastosowania turbiny wlaczonej w obwód przeplywu strumienlia ppwietaa ma wyjisciu ogrzanego powietrza z palnika, strumien powietrza napedza turbine. Turbina, sprzezona mecnanicz- nie z walem silnika napedowego wentylatora, na¬ pedza wentylator, a przy wzroscie predkosci po przekroczeniu napiecia wytworzonego na zaciskach silnika wentylatora, bedzie ladowac baterie aku¬ mulatorów.Celem niniejszego wynalazku jest opracowanie urzadzenia do ogrzewania pojazdu, które w czasie pracy bedzie ladowac baterie akumulatorów.Cel ten osiagnieto zgoidnie z wynalazkiem przez to, ze urzadzenie ido ogrzewania zawiera wytwor¬ nice pary, silnik parowy polaczony z wytwornica pary przewodem rurowym, a mechanicznie sprzeg¬ niety z silnikiem napedu wentylatorów, zespól do¬ starczajacy 0'kreslona ilosc wody do wytwornicy pary, oraz zawór nadmiarowy do regulacji poziomu wody w wytwornicy pary. 93 30993 809 3 " Ponadto urzadzenie zawiera zawór nadmiarowy, polaczony ptrzewodami z wytwornica pary usytuo¬ wany ponizej maksymalnego poziomu jada ostaiga woda 'dostarczana do wytwornicy, zas silnik paro¬ wy wyposazony jest w uklad sterujacy skladajacy sie z kilku rzedów otworów i z rurowej czesci tloka sftlnilka parowego, przy czym otwory te wy¬ konane sa w sciankach cylindra.Zgodnie z korzystna cecha wynalazku, zespól dostarczajacy wode posiada obudowe, w której u- mieszczony jest suwliwie i w polozeniu pozio¬ mym tlok, i w której wykonane sa otwory dopro¬ wadzajace wode, zas tlok posiada przewezenie.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladach wyikonania na rysunku, na którym fiig. ,1 przedstawia urzadzenie do ogrzewania wedlug wy¬ nalazku w przekroju wzdluznym, fig. 2'— pompe zasilajaca urzadzenia do ogrzewania, w przekroju wzdluznym, fig. 3 — silnik parowy urzajdizenia do ogrzewania, w przekroju poprzecznym, fig. 4 — fragment silriika parowego urzadzenia do ogrze¬ wania, w przekroju podluznym, fig. 5 — wykres otwierania i zamykania wylotu i wylotu ipairy, fig 6 — wykres pracy silnika parowego, fig. 7 — inny przeklad wyikonania urzadzenia do ogrzewania przedstawionego na fig. ii, fig. 8 — silnik elektrycz¬ ny zastosowany do urzadzenia do ogrzewania, fig. 9 — inny typ silnika elektrycznego pokazanego schematycznie na fig. 8, a'figi 10 — inny przyklad wykonania urzadzenia do ogrzewania pokazanego na fig.1. , ¦ ¦ ~ Urzadzenie do ogrzewania wedlug wynalazku przedstawione na fig. 1 zawiera plaski wymiennik ciepla 55 oraz silnik parowy 56, pompe zasilaja¬ ca 57, zawór nadmiarowy . 5.8, uklad przenoszenia "napedu z silnika 56 na pompe zasilajaca 57, skla¬ dajacy sie z zebatych kól stozkowych 59, 60 i walka 61 oraz ukladu przewodów 62, 63, 64, 65, 66 i 67.Silnik parowy 56 jest sprzegniety bezposrednio z silnikiem wentylatora 1. Jezeli zastosowany sil¬ nik parowy jest samoczynnie rozruchowy, tzm. mo¬ ze ruszyc z (dowolnego polozenia katowego w mo¬ mencie doprowadzenia cisnienia, wtedy korzystnie jest gdy sprzega sie go z silnikiem wentylatora 1 za posrednictem sprzegla jednokierunkowego, tak ze silnik wentylatora moze zaczac pracowac bez koniecznosci obrócenia silnika parowego 56, gdy ten nie jest zasilany Cisnieniem poniewaz nie wy¬ tworzono jeszcze pary.Uklad taki dziala w nastepujacy sposób. W chwi¬ li rozpoczecia spalania woda znajdujaca sie w wy¬ mienniku ciepla 55 zaczyna sie ogrzewac, a w jego czesci, znajdujacej sie ponad poziomem 79, zaczy¬ na wytwarzac sie para. Ta czesc wymiennika 55 dziala jako przegrzewacz pary polepszajacy wspól¬ czynnik wykonzyBitianiia mocy silnika pairowego. Sil¬ nik parowy, po wzroscie cisnienia na iskutek wy¬ tworzenia pary, wspólnie z silnikiem wentylatoro¬ wym 1 zaczyna napedzac wentylatory 2 i 14. Gdy . - cisnienie pary osiagnie swoja najwieksza wartosc, która jest sterowana nastawionym na odpowiednia wartosc cisnienia zaworem nadmiarowym,58, wte- A dy silnik parowy nadaje obu wentylatorom 2 i 14 oraz silnikowi 1 predkosc obrotowa wieksza ani¬ zeli normalna predkosc obrotowa wynikajaca z na¬ piecia instalacji elektrycznej samochodu, ^ttfdr silnik 1 nie pobiera pradu z baterii akumulato¬ rów, lecz wprost przeciwnie, zaczyna ja ladowac.-Para wytwarzana w górnej czesci wymienm&a ciep- * la 55 dostaje sie przewodem 62 do silnika parowego 56, a stamtad przewodem 63 do ukladu chlodze¬ nia slilnika samochodu, w którym to ukladzie od^ daje swe cieplo ulegajace skropleniu. Silnik 56 na¬ pedza pompe zasalajaca 57 za posrednictwem przelo- zenia kól stozkowych 59 i 60 oraz walka 61, zas. pompa 57 zasysa wode przewodem 65 z ukladu chlodzenia silnika samochodowego i tloczy ja prze¬ wodem 64 ido wymiennika ciepla 55. Pompa 57, której, konstrukcja zostanie blizej objasniona w dalszej czesci opisu, jest tiaik zbudowania, ze umoz¬ liwia Biamioiczynne utrzymywanie stalego poziomu 79 wjody w wymienniku de|pla 55.Wielkosc wymiennika 55 i wartosc energii ciepl¬ nej powstalej na skutek 'spalania gazów jest tak obliczona, ze do wody w wymienniku 55 doprowa-' dlza sie wiecej ciepla anizeli jest to konieczne do wytworzenia pary :w ilosci potrzebnej do zasilenia silnika parowego 56. Oznacza to, ze cisnienie pary w wymienniku 55 w regularnych odstepach osiaga wartosc wieksza od cisnienia, na które nastawiony jest zawór nadmiarowy 58, który w takim momenr ¦de otwiera sie i umozliwia przedostanie sie gora¬ cej wody z wymiennika 55 do ukladu 'Chlodzacego silnika samochodu, co spowoduje chwilowe obnize- 80 nie sie poziomu 79. Pompa zasilajaca 57, której 'wydajnosc jest taka, ze dostarcza nieco Wiecej wo¬ dy anizeli byloby potrzeba ido wytworzenia ilosci pary niezbednej ido zasilenia silnika parowego 56, zaczyna tloczyc wode do wymiennika depla przy czym temperatura tloczonej wody odpowiada tem¬ peraturze wody .z ukladu chlodzenia silnika samo¬ chodowego. Powoduje to obnizenie temperatury pa¬ nujacej w wymienniku 55, ico z kolei ma wplyw na obnizenie cisnienia- ponizej wartosci, na która 40 nastawiony jest zawór 58. W wypadku, gdy efekt chlodzacy pdmpowanej do wymiennika wody nie byl dostateczny, co moze sie zdarzyc w koncowym okresie ogrzewania, kiedy pompa 57 tloczy duza , ilosc wody, wtedy poziom wody w wymienniku 45 obniza sie db poziomu 80, co powoduje gwaltowne wydostanie sie pary przewodem 66 poprzez zawór 58 i przewód 67 do ukladu chlodzenia silnika sa¬ mochodu, gdzie gwaltownie skraplacie.Pomieszczenie dla pasazerów ogrzewane jest do- so kladnie w ten isposób. Woda w ukladzie ehloidzemia silnika samochodowego ogrzewana jest cieplem skraplanej pary wydostajacej sie z silnika paro¬ wego 56, cieplem wody z wymiennika, kiedy na skutek wzrostu cisnienia otwiera sie zawór 58 i 55 cieplem pary, Ikiedy to wydostaje sie ono na sku¬ tek obnizenia sie poziomu wody w wymienniku wody 55 i dostaje sie do ukladu chlodzenia silnika samochodowego.Najtanszym rozwiazaniem jest uklad urzadzenia 80 ogrzewania zilustrowany schematycznie na fig. 7.Wykorzystano tu dwa wymienniki ciepla polaczone ze soba tworzac jeden zespól. Plaski wymiennik ciepla 81 spelnia role wytwornicy pary. Jego wy¬ miary moga byc niewielkie z dwóch powodów. Po 65 pierwsze umieszczony jest on w poblizu plomienia,03 309 a wiec w ©srodku o wysokiej temperaturze. Po dru- .gie zas zeby mozna bylo zastosowac pompe za¬ silajaca o malej wydajnosci, która 'dostarczalaby wode w ilosci nieco tylko wiekszej od tej, która jest wystarczajaca do wytworzenia potrzebnej ilos¬ ci pary, co oznaczaloby, ze zawór nadmiarowy otwieralby sie jedynie na krótki okres czasu. Wy¬ miennik 81 otoczony jest z bloków i od dolu dru¬ gim wymiennikiem ciepla 82 o bardziej uproszczo¬ nej budowie, chociazby z tego wzgledu, ze nie jest poddawany dzialaniu cisnienia. Pompa wodna 88 jaka tu zastosowano jest podobna do stosowanych w znanych rozwiazaniach a silnik parowy 84 i je¬ go uklad napedowy 85, 86 i 87 polaczony z pompa 88 jak równiez i zawór nadmiarowy 89 podobne sa do tych zastosowanych w urzadzeniu z fig. 1.Jedynym nowym elementem jest zawór 90, który jest zaworem rozdzielczym i steruje iloscia wody krazacej w ukladzie ogrzewania wnetrza samocho¬ du i wody przeplywajacej przez iglowice silnika.Zawór 90 moze byc równiez elementem termosta¬ tycznym. Kiedy zamkniety jest przeplyw wody przewodem 91. Jezeli zawór 90 sterowany jest ter¬ mostatem moze on byc wtedy tak wyregulowany, ze na poczatku okresu ogrzewania uniemozliwia przeplyw wady (przez glowice silnika do chwili, kiedy woda przeplywajaca przez wymiennik ciepla 96 w pomieszczeniu idla pasazerów i przez wymien* nik ciepla 82 osiagnie .odpowiednia temperature.Przewody 91, 92, 93, 94 i 95 moga byc wszystkie polaczone z glowica silnika jak i równiez dopusz¬ czalne sa inne polaczenia. I tak np. przewód 92 odprowadzajacy pare moze byc wlaczony do obie¬ gu wody przez wymienniki ciepla i6 i 82 w celu szybkiego jej podgrzewania. Woda znajdujaca sie w glowicy silnika podgrzewana jest poczatkowo po¬ woli a wydostaje sie z glowicy, po otwarciu zawo¬ ru 90, jej temperatura zaczyna szybko rosnac.Opisane powyzej uklady ogrzewania z zasady za¬ opatrzone sa w silnik magnetoelektryczny, który tak jak i silnik parowy czy tez oba wentylatory ipriaouje z mniejsza predkoscia oibncitowa przed o- siagnieciem pelnego cisnienia pary anizeli podczas osiagniecia takiego cisnienia przez pare co ma miejsce w czasie ciaglej pracy ogrzewania.Jednakze, nawet bez jakiegos radykalnego ulep¬ szania urzadzenia, mozna zbudowac taki uklad, w którym juz natychmiast po rozruchu silnik elek¬ tryczny zaczyna pracowac z pelna predkoscia np. wykorzystujac przelacznik sterowany cisnieniem pa¬ ry, które steruje wielkoscia wytwarzanego pola magnetycznego.Na fig. 8 przedstawiono silnik bocznikowy, w którego obwód magnetyczny 141 wlaczono opornik 142. Opornik ten, kiedy cisnienie pary osiagnie wartosc równa 80% pelnego cisnienia, zawierany jest za pomoca zestyku 143 sterowanego cisnieniem pary powodujac w ten sposób wzrost wielkosci pola magnetycznego izmieniajacy tym samym wielkosc napiecia na zaciskach silnika, a w konsekwencji jego predkosc obrotowa.Nieco inny irodzaj silnika przedstawiono na fig. 9. W silniku tym pole magnetyczne wytwarzane jest przez staly magnes z nawinieta nan cewka, która/ wzmacnia wytworzone pole magnetyczne w chwili przeplywu przez nia pradu. Polaczeniem cewki z dodatnim biegunem silnika sterowane jest wylacznikiem 144, który zamyka obwód jgdy ds'- nienae pary osiagnie dOPfc swej pelnej wartosci.Przy stoBiowianym zwykle napieciu baterii aku-. mulatorów samochodowych mozliwe jest uzyska¬ nie predkosci obrotowej silnika i wentylatorów równa okolo 6000 obr/min, która silnik osiaga pra¬ wie z chwila startu, lub nieco mniejsza na skutek spadku napiecia spowodowanego zuzyciem pradu przez mechanizm zaplonowy jezeli urzadzenie do ogrzewania wyposazone jest w zarnik, pobierajacy duza moc. Jednakze przy wylaczonym mechanizmie zaplonowym mozna przyjac, ze predkosc obrotowa wynosi 6000 obr/min.Razem ze wzrostem cisnienia pary wzrasta rów¬ niez predkosc obrotowa do wartosci okolo 6500 obr/min, a kiedy cisnienie pary osiagnie 80*/» swej pelnej wartosci wzrasta na^le wielkosc pola mag¬ netycznego silnika na skutek wyzej opisanych me¬ chanizmów dzialania. Powoduje to spadek pred¬ kosci obrotowej do wartosci nieco ponizej 6000 obr/min, w przyblizeniu do 5500 obr/min. Pobór pradu przez silnik maleje teraz gdy pracuje on z predkoscia, przy której nastepuje zrównanie napie¬ cia na jego zaciskach z napieciem (baterii akumu¬ latorów. Kiedy zas cisnienie pary osiagnie swa pel¬ na wartosc predkosc silnika znów wzrasta do war¬ tosci 6000 obr/min i wzrasta naipiecie na jego za¬ ciskach do wartosci przekraczajacej napiecie ba¬ terii akumulatorów rozpoczynajac w ten sposób jej ladowanie.[Mozliwe jest równiez kontrolowanie predkosci obrotowej silnika utrzymujac stala jej wartosc pod¬ czas wszystkich faz pracy urzadzenia do ogrzewa¬ nia, a to przez zastosowanie silnika którego buT dowe przedstawiono ma fig. 8 d fig. 9 i wylacznika/ sterowanego wielkoscia predkosci obrotowej w ce¬ lu regulacji wielkosci pola magnetycznego. Taki rodzaju wylacznika mozna latwo zbudowac w po¬ staci mechanizmu osadzonego na walku silnika uruchamianego sila odsrodkowa i którego styki sa ciagle otwierane i zamykane kiedy predkosc pjbrotowa ma wartosc znaimionowa.Przy zalozeniu, ze rezygnuje sie z uzyslcania nad¬ wyzki 'mocy z urzadzenia grzejnego, ze nie pobie¬ ra ono pradu w chwili jego wlaczenia, uklad urza¬ dzenia ido ogrzewania mozna zbudowac znacznie prosciej i taniej.Wspomniano uprzednio, ze pobór mocy przez oba wentylatory Wynosi okolo 10 W. A wiec wydatek mocy silnika parowego móglby byc ograniczony do tej wartosci; gdyby urzadzenie grzejne nie po¬ bieralo pradu po jego wlaczeniu. Jezeli zas chcia¬ loby sie osiagnac moc 25 W potrzebna do (dostar¬ czenia wytworzenia pary, wtedy na walku silnika parowego nalezaloby uzyskac moc 100 W a wiec okolo 10 razy wieksza. Dla osiagniecia tego nalezy zastosowac wymiennik ciepla, którego czynna po¬ wierzchnia wynosi 1/3 m2 przy cisnieniu pary wy¬ noszacym 10 barów i temperaturze 250°C.Przy tych samych warunkach fizycznych pary, nie pobierajace pradu lecz równiez nis dajace nad¬ wyzki mocy urzadzenie do ogrzewania samochoKlu 40 4S 50 55 6093 7 wymaga zastosowania wymiennika ciepla o po¬ wierzchni czynnej zaledwie 1/30 m8, co mozna osiagnac uzywajac rurke o srednicy zewnetrznej mm i dlugosci 1 m, która mozna zwinac w spirale srubowa uzyskujac maly i tani wymiennik ciepla."Urzadzenie w calosci przedstawione jest na fig.. Silnik 1 z urziadzenia grzejnego z fig. 1 zostal zastapiony ulozyskowanym wspornikiem 145 a wy¬ miennik ciepla wyposazono w wezownice 146. Prze¬ wód 156 podlaczono do ukladu chlodzenia silnika samochodu. Przewodem tym woda plynie do zbiorni¬ ka 147 przez zawór 149 sprzezony z plywakiem 148 zamontowanym na dzwigni 150 obracajacej sie ha osi 151. Kiedy woda w zbiorniku 147 osiagnie pe¬ wien okreslony poziom jej 'doplyw zostanie odciety w znany sposób przez zawór 149. Poziom wody w wezownicy 146 zrówna sie z poziomem wody w zbiorniku 147 na skutek istnienia rurki odpowietrza¬ jacej 159. iZ chwila wlaczenia urzadzenia do ogrzewania silnik elektryczny 158 zaczyna napedzac silnik pa¬ rowy 153 oraz, za posrednictwem sprzegla jedno¬ kierunkowego 157, takze oba wentylatory 160 i 161.Wlkrótce po [rozpoczeciu procesu spalania, w we¬ zownicy 146 jak równiez i w zbiorniku 147, wy¬ twarza sie para o okreslonym cisnieniu. "Iglica za¬ woru 149 docisnieta jest wtedy do swego gniazda i 'silnik parowy zaczyna wspomagac silnik 158 w napedzie wentylatorów 160 i 161. Z chwila gdy cisnienie pary osiagnie swa^ pelna wartosc, nie po¬ kazany wylacznik, sterowany cisnieniem pary wy¬ lacza zasilanie silnika napiecia, wylaczajac w ten sposób silnik, a,silnik parowy przejmuje na sie¬ bie role zródla napedu wentylatorów 160 i 161.Para wydostajaca sie z silnika 153 przewodem 154 i dalej, przewodem 156 dostaje sie napowrót do ukladu chlodzenia 'silnika samochodu, gdzie ulega skropleniu. W przypadku gdy cisnienie pary osiag¬ nie wartosc przekraczajaca te, na która ustawiony jest zawór nadmiarowy 155 wtedy zawór ten ot¬ wiera sie i odprowadza pare do ukladu chlodze¬ nia silnika samochodowego gdzie ulega skropleniu.Z chwila wylaczenia urzadzenia grzejnego, cisnie¬ nie pary stopniowo obniza sie do cisnienia atmos¬ ferycznego lub 'do -cisnienia panujacego w ukladzie chlodzenia silnika samochodu, a zawór 149 zostaje otwarty umozliwiajac napelnienie woda zbiornika 147 do poziomu ustalonego- plywakiem 148. Wy¬ lacznik sterowany cisnieniem pary zamykany jest ponownie i. urzadzenie grzejne gotowe jest do na¬ stepnego cyklu pracy. Uklad wyzej opisany za¬ wierajacy zawór 149, zbiornik 147 i pozostale ele¬ menty, moze byc oczywiscie zastosowany równiez do innego rodzaju urzadzen do ogrzewania samo¬ chodu przedstawionych i opisanych w poprzedza¬ jacych czesciach opisu wynalazku. Jednakze ko¬ niecznym byloby wtedy stosowanie duzego zbior¬ nika wodnego o pojemnosci okolo 3 litrów, który z koniecznosci zajmowalby duza przestrzen jako, ze musi byc plaski i szeroki aby poziom wody w wymienniku ciepla ^nie ulegal wielkim wahaniom.Opisana zostanie teraz konstrukcja silnika paro¬ wego zastosowanego w urzadzeniu do ogrzewania. 309 8 Powinien byc to silnik w rodzaju turbiny lub taki, którego pojemnosc zmienialaby sie wraz z obro-- tern walu. Poniewaz jednak trudno byloby znalezc turbine, która przy raczej niskich jak na turbine obrotach, (które tu sa stosowane, mialaby odpo¬ wiednio korzystny wspólczynnik sprawnosci1 silnika zdecydowano sie wiec na zastosowanie silnika tego rodzaju, który charakteryzowalby sie zmienna, zamknieta objetoscia podczas pracy. Najblizszym W typem tego rodzaju silnika jest silnik tlokowy lub lopatkowy.Na przykladzie fig. 13, fig. 4, które przedstawiaja silnik parowy zastosowany w urzadzeniu wedlug wynalazku, odpowiednio w przekroju poprzecznym i wzdluznym, opisana zostanie bardzo prosta kon¬ strukcja silnika tlokowego o jednym cylindrze. Cy¬ linder 97 i skrzynia korbowa 98 silnika wykonane sa jako jedna calosc w posttaoi odlewu. Dio cylin¬ dra 97 jwcisnieta jesit Itulejka 99 z itwiotnzywa sztucz- nego. Wal kiorcboiwy 100 ulozyskowiamy jest w dwóch lozyskach kulkowych 101 i 102 zamontowanych w korpusie 103. Lozysko .101 ustalone jest w kierunku pioosijowym w korpusie 103 za pomoca pierscieni opoinoiwych 104 i 105, a wial itarbowy 100 ustaliony jest osiowoi w lozysku 101 za pompca pierscienia 106 na nim zamocowanego, za pomoca tulejki dystan¬ sowej 107 i drugiego: lozyska 102, które opiera sie o karb wykonany na wale 100. W tulei 99 cylindra 97 porusza sie tlok 108, który w dolnej swej czesci uksztaltowany jest zasadniczo tak jak tradycyjny tlok silnika spalinowego. Natomiast górna czesc tloka posiada rurowa czesc 109 z wykonanym w niej szeregiem otworów 110. Otwory 110, czesc ru¬ rowa 109 oraz dwa rzedy innych otworów 111 i 112 tworza uklad sterujacy silnika. * W cylindrze 97 znajduja sie trzy rowki, w któ¬ rych umieszczone sa trzy pierscienie uszczelniaja¬ ce 113, 114 i 115 typu „O", które tworza uszczelnie¬ nie miedzy cylindrem 97 a jego obudowa 116. Obu- 40 dowa 116 przytwierdzona jest do skrzyni korbowej z*a pomoca srub 117, do jej wnetrzna wstawiono element wypelniajacy 131, którego zadaniem jest wypelnienie martwej objetosci, utworzonej przez czesc rurowa 109 tloka 108. Obudowa 116 posiada <*5 równiez kolnierzowe wystepy z otworami, do któ¬ rych przylutowane sa przewody doprowadzajacy 118 i odprowadzajacy ,119 pare. Tlok 108 polaczo¬ ny jest przegubowo z korbowodem 121 za pomoca zwyklego sworznia 120. Walek 122, który jest ulo- 50 zyskowany w lozysku slizgowym w oslonie 123 sluzy do napedu pompy zasilajacej 57. Oslona 123 przytwierdzona jest do skrzyni korbowej za pomo¬ ca srub 124. Naped z walu korbowego 100 prze¬ noszony jest przez jego sworzen umieszczony w 55 gumowej wkladce 130 na walek 122 napedu pom¬ py 57. Pierscienie uszczelniajace 125 i 126 typu „O" tworza uszczelnienie pomiedzy oslona 123 a skrzy¬ nia korbowa 98 z jednej stromy i pomiedzy k|or- pusem 103 a skrzynia korbowa 98 z dirugiej stany. 60 Pierscienie uszczelniajaoe 127 i 128 uszczelniajac odpowiednio wal 122 i wial korbowy 100. Skrzynia -klombowa jesit do odpowiedniego poziomu,-wypel¬ niona olejem w celu smarowania czesci mechaniz¬ mu kicirbiowego a takze i dolnej czesci .tloka 108 65 gdyz jego górtnia czesc poruszajaca sie w tulejce 9993 30© z tworzywa szituiczmego wystarczajaco smarowana jest woda, która powstaje ze skraplania sde par na sciankach cylindra. W dolnej czesci tloka 108 znaj¬ duje sie pierscien uszczelinriajacy 129 typu „O", któ¬ rego* zadaniem jest zapobiec tprzedbsttaiwandu sie pa- 5 ry do skrzyni koriboweg 98 i przedostawaniu sie oleju w przecdiwnyni kierunku. Dodatkowym zabez¬ pieczeniem jesft niepokazana ma rysunku rurka od- piowdetorzaijacai. "Tlok 108 porusza sie w tulejce 99 cylindra. 97 zasadniczo bez luzu. Grubosc scianki W rtuiejki 99, która ze wzgledu ma material z jakiego jest wykbniana posiaida znacznie wiekszy wspól¬ czynnik (rozszerzalnosci cieplnej anizeli metalowa czesc cylindra 97, jest tak obliczona, ze minimalny luz jaki isibnieije miedzy tlokiem 108 a toulejka 99 15 nie zmienila s(wejj wielkosci bez wzgledu na zmiany tempera/tury pracy.[Poniewaz obciazenie elementów silnika parowego jest niewielkie wiec lozysko kulkowe 101 i 102, lozyska slizgowe na obu koncach korbowodu 121 20 oraz lozyska slizgowe w oslonie 123, chociaz w da¬ nym przykladzie zostaly wykonane z elementów metalowych, moga byc w ogólnosci wykonane z tworzyw sztucznych a jako srodka smarujacego mozna uzywac wode. Wode mozna doprowadzac 25 laczac otwory 112 ze skrzynia korbowa 98 tak aby para mogla dostac sie do skrzyni flp i ulec tym skropleniu. W takiej sytuacji nie bylby nawet pot¬ rzebny pierscien uszczelniajacy 129.Dzialanie silnika parowego mozna przesledzic na 30 podstawie fig. 3 i wykresów przedstawionych' na fig. 15 i fig. 6.Fig» 5 przedstawia wykres, na którym zaznaczo¬ no katowe polozenia walu korbowego 100 przy któ¬ rych wlot pary jest otwarty I.O. i zamkniety I.C. 35 oraz polozenia, przy których wydech pary jest otwarty E.O. lub zamkniety E.C. W danym przy¬ padku wszystkie te katy sa równe i wynosza 45° lecz moga równie byc wiejksze lub niniejsze i po¬ nadto nie musza bycrówne. 40 Na fig. 6 przedstawiono indykatorowy wykres pracy silnika, na którym zakreskowany obszar o- brazuje obszar pracy efektywnej.W polozeniu tloka 108 tak jak na fig. i3 otwarty jest przewód doprowadzajacy pare do górnej jego 45 czesci. Para idostaje sie wtedy przewodem 118 i przechodzi przez przestrzen ograniczona cylindrem ,97 i obudowa 116 i dostaje sie do tworów 110 i 111.Na fig. 5 i fig. 6 pokazano punkt odpowiadajacy temu polozeniu tloka silnika, który moze pracowac 5° w obu kierunkach lecz w omawianym, przypadku kierunek pracy na fig. 3 zgodny jest z ruchem wskazówek zegara. Tlok 108 porusza sie dalej ku dolowi. Cisnienie pary ponad tlokiem jest ciagle ?równe cisnieniu zasilania. W punkcie I.C zazna- 55 ¦czonym na fig. 5 i fig. 6 zostaje przerwany doplyw pary gdyz otwory 110 rurowej czesci 109 tloka 108 nie pokrywaja sie juz z otworami 111 tulei 99. Wal korbowy 100 wjikonuje dalszy obrót o pewien kat powodujac rozprezenie sie pary i suw tloka ku 60 dolowi do pozycji, w której otwory 110 rurowej czesci 109 tloka 108 pokrywaja sie z otworami 112 tulei 99. Polozenie to zaznaczone jest na fig. 5 fig. 6 ElO. i jesit to polozenie jednoznaczne z ot¬ warciem otworów wydechowych tzn. para wydo- 65 staje sie otworami 118, 112 i rozpreza sie do cis^ nienia atmosferycznego. W polozeniu E.C. zazna-: czonym na fig. 5 i fig. 6 otwory wylotowe zastaja zamkniete a dalszy obrót walu 100 powoduje suw tloka do góry i sprezanie pozostalosci pary zawarc tej w objetosci cylindra 97 az do chwili gdy zosta-r •nie osiagniete polozenie tloka 108 zaznaczone I.O, na fig. 5 i fig. 6, w którym to polozeniu nastepuje otwarcie zasilania para cylindra 97, Dalszy obrót walu 100 powoduje suw tloka 108 do polozenia po-* kazamego na fig. 3 i w ten sposób cykl pracy zo¬ staje, zakonczony.Dla uzmyslowienia sobie wymiarów gabarytycz- nyoh takiego silnika, przy zalozeniu, ze urzadzenie do ogrzewania samochodu* nalezaloby zastosowac silnik parowy dajacy moc 100 W, para zasalajaca mialaby cisnienie ii© barów i- temperature 2i5t0pC, obliczono, ze silnik taki powinien miec objetosc cylindra równa 2,5 cm8. Przy skoku tloka równym 116 mm nalezaloby wiec zastosowac cylinder o sred¬ nicy wewnetrznej równiez ;16 mm. Silnik parowy przedstawiony ma figi 13 i fig. 4 zasadniczo naryso¬ wany jest w skali 1:1.Obecnie, na przykladzie fig. 2, zostanie objasnio¬ na konstrukcja i zasada 'dzialania pompy zasdlaW jacej 57 sterujacej poziomem wody. Pompa 57 po¬ siada korpus 130 zaopatrzony w kolnierz mocujacy 131, zamocowany do wytwornicy pary. W korpusie 130 znajduje sie takze otwór 132 dla doprowadzam nia wody który stanowi wlot do kanalu 133, pro^ wadzacego do cyOondrycznego oitwioiru, w którym porusza sie tlok 134. Tlok 134 poisiaida czesc 135 o mniejszej srednicy zewnetrznej oraz rowki dla umieszczenia (w mich pierscieni 136 i 137 typu „O".Tlok 134 posiada widelcowe zakonczenie, w któ¬ rego otworze zniatjduje sie siworzen tlokowy 138, sta- inioiwiajcy przegubowe polaczenie tloka 134 z korbo- wiodem 139, którego drugi koniec polaczony jest przegubowo ma sworzniu 140 z walem korbowym, jedynie schematycznie zaznaczonym na fig. 2. Wal k;o!rfoowy napedzany jest silnikiem parowym lub- silnikiem wentylatora poprzez jednokierunkowe- spirzeglo.Pompa taka dziala nastepujaco. Polozenie wyjs¬ ciowe tloka zaznaczono na fig: 2 jako b. Przewe¬ zenie 135 tloka znajduje sie wtedy naprzeciw wy¬ lotu kanalu 135 doprowadzajacego wode, która pod dzialaniem sily ciezkosci dostaje sie i wypelnia ob¬ jetosc zawarta miedzy sciankami cylindra i tloka 134 w miejscu jego przewezenia 135. Wal korbowy obracajac sie w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara spowoduje przesuniecie tloka 134 do polozenia oznaczonego na fig. 2 jaka C. W polozeniu tym ilosc wody zawarta w obje¬ tosci przewezenia 135 odcieta jest calkowicie odfc kanalu zasilajacego 133 i odcieta jest równiez od . wytwornicy pary. Przy dalszym obrocie walu kor¬ bowego tlok 134. osiaga polozenie oznaczone na fig. 2 jako a, w którym woda zabrana w objetosci prze¬ wezenia 135 zostaje wprowadzona ido wytwornicy pary.Jezeli poziom wody w wytwornicy pary jest po¬ nizej dolnej krawedzi otworu cylindrycznego, w którym porusza sie tlok 134, wtedy cala ilosc wocly zawarta w przewezeniu 135 tloka 134 zostaje wpro-,©3 309 li lf "wadzona do wytwornicy pary. Jezeli natomiast poziom wody w wytwornicy pary jest powyzej ^górnej krawedzi otworu cylindrycznego, wtedy cala ilosc wody zawarta w objetosci przewezenia 135 zostaje wycofana i wytwornica pary nie jest zasi¬ lana woda. Przy jakimikolwiek posrednim poziomie wody w przetwornicy, pomiedzy górna i dolna kra¬ wedzia otworu cylindra, do "przetwornicy wprowa¬ dzana jest jedynie czesc wody zasilajacej w ilosci proporcjonalnej ido poziomu wody w wytwornicy.IDla wyobrazenia sobie wielkosci takiej pompy, zakladajac identyczne wymagania co do mocy wyjs¬ ciowej silnika parowego i parametrów pary jakie ^kreslono przy opisie (konstrukcji silnika parowego, obliczono, .ze pompa taka musialaby dostarczac wode w ilosci 1,13 litra na godzine, co przy pred¬ kosci obrotowej walu korbowego napedu pompy równej 60 obr/min wydajnosc takiej pompy winna wynosic 0,33 cm8 na jeden skok tloka. PL