Przedmiotem wynalazku jest uklad wylaczajacy do stabilizowanych zasilaczy wyposazonych w zródlo zasilania dolaczone bezposrednio do wejscia stabi¬ lizatora.W rozwiazaniach konwencjonalnych zasilaczy po¬ miedzy zródlem napiecia a ukladem stabilizacji wlaczony jest wylacznik który w zaleznosci od po¬ lozenia jego styków okresla moment wlaczenia za¬ silacza, a- tym samym pojawienie sie na jego wyjs¬ ciu napiecia stabilizowanego.Znane sa równiez tego typu zasilacze, w których zródlo napiecia stabilizowanego jest na stale przy¬ laczone do wejscia zasilacza. W urzadzeniach tych przylozenie napiecia na wejscie zasilacza niie jest równoznaczne z jego zadzialaniem, które nastepuje zazwyczaj przez doprowadzenie napiecia zródla do wybranych elementów na wyjsciu ukladu poprzez zwarcie szeregowego tranzystora regulacyjnego.W celu wylaczenia zasilacza napiecie przylozone na uklad zwierajacy powoduje zablokowanie wspo¬ mnianego szeregowego regulatora tranzystorowego.Obydwa stany pracy zasilacza realizuje sie przez doprowadzenie dwu oddzielnych napiec sterujacych lub dwu elementów stykowych.Celem wynalazku jest usprawnienie pracy zasila¬ cza poprzez wprowadzenie tylko jednego< elementu stykowego realizujacego obydwie funkcje wlacza¬ nia i wylaczania ukladu zasilacza.Cel ten praktycznie spelnia uklad wylaczajacy wedlug wynalazku, w którym przelacznik stanów pracy zasilacza ma element stykowy polaczony z ukladem opózniajacym. Uklad opózniajacy gene¬ ruje sygnal sterujacy znany uklad zwierajacy wla¬ czony przykladowo pomiedzy baza i emiterem zna¬ nego szeregowego regulatora tranzystorowego wy¬ wolujac zablokowanie tego tranzystora i tym sa¬ mym odlaczenie od zródla zasilania.Przyklad wykonania ukladu wedlug wynalazku jest odtworzony na rysunku, na. którym fig. 1 ilu¬ struje schemat blokowy przykladu wykonania u- kladu wylaczajacego zasilacza, a fig. 2 szczególo¬ wy uklad polaczen omawianego zespolu zasilacza, Jak to pokazano na fig. 1 zródlo zasilania UB jest polaczone (bezposrednio z ukladem stabilizato¬ ra. Elementem realizujacym wlaczanie i wylacza¬ nie jest monostabilny przycisk zwarciowy P wla¬ czony zestykiem PI do plusa baterii, zestykiem P2 do wyjscia stabilizatora i zestykiem P3 do ukladu opózniajacego W2.Rozróznienie funkcji wlaczania i wylaczania po¬ lega na krótkim i odpowiednio dluzszym zwarciu zestyków PI i P2. Krótkie zwarcie zestyków PI—P2 powoduje pojawienie sie napiecia na wyjsciu sta¬ bilizatora oraz poprzez uklad dzielnika Rl, R2 i R3 na wyjsciu wzmacniacza bledu Wl, który wyste- rowuje tranzystor regulacyjny Tl, co oznacza za¬ dzialanie stabilizatora. Wylaczenie zasilacza uzy¬ skuje sie przez ponowne, lecz dluzsze zwarcie ze¬ styków PI i P2 /jednoczesnie rozwarcie P2—P3/.Odlaczenie zestyku P3, który jest przylaczony do 92 84092 846 ukladu opózniajacego W2 na odpowiednio dlugi czas od napiecia wyjsciowego powoduje wygenero¬ wanie impulsu do ukladu zwierajacego U. Uklad zwierajacy moze byc przykladowo Wlaczony po¬ miedzy baze i emiter tranzystora Tl. Zwarcie ukladu U powoduje zablokowanie tego tranzystora, a tym samym odlaczenie obciazenia od zródla Ufi.Przykladowo wykonany uklad opózniajacy, ge¬ nerujacy impuls wylaczajacy jest pokazany na fig. 2. Zostal on rozwiazany z wykorzystaniem tranzystorów 1 i 2. Uklad wzmacniacza bledu roz¬ wiazano z zastosowaniem tranzystora 3, funkcje u- kladu zwierajacego pelni obwód tranzystora 4.Krótkie zwarcie zestyków PI i P2 elementu prze¬ laczajacego P, np. przycisku, powoduje wlaczenie zasilacza. Impuls Wylaczajacy nie jest wówczas wy¬ generowany bowiem kondensator 5 ladujacy sie przez rezystor 6 z okreslona stala czasu od napiecia wyjsciowego zasilacza ma napiecie zbyt male, aby tranzystor 2 wprawic w stan przewodzenia. W chwili zwolnienia przycisku P zwieraja sie jego zestyki P2 i PS, tranzystor 1 zostaje odblokowany, a kondensator 5 rozladowuje sie do wielkosci na¬ piecia nasycenia tego tranzystora.Odjpowiednio dluzszy czas wcisniecia przycisku P w pozycji zwarcia umozliwia naladowanie sie kondensatora 5 poprzez rezystor 6 do napiecia nie¬ zbednego do wprowadzenia w stan przewodzenia tranzystora 2. Tranzystor 1 jest wówczas zatkany wobec (braku napiecia zasalania bazy. W obwodzie utworzonym przez zródlo zasilania, rezystor 7, ko¬ lektor tranzystora 2, jego emiter i rezystor 8 plynie wówczas prad. W tym samym praktycznie momencie napiecie podane przez rezystor. 7 na tranzystor 4 powoduje jego nasycenie i napiecie na rezystorze 8 zostanie podwyzszone do wielkosci napiecia zródla zasila¬ nia. Tranzystor S .pelniacy funkcje wzmacniacza bledu zostaje wówczas zaikany gdyz napiecie ba jego emiterze jest wyzsze niz na bazie.Rozwarcie przycisku P, tj. jego zestyków PI i P2, powoduje rozladowanie kondensatora 5 poprzez rezystor 9, zlacze baza-emiter tranzystora 2 i rezy¬ stor . 6, a tym samym tranzystor 4 jeszcze przez krótki czas bedzie znajdowal sie w stanie przewo¬ dzenia, co czyni wylaczenie pewnym i skutecz¬ nym. io Przylaczenie emitera tranzystora t do emitera tranzystora 3 umozliwia uzyskanie «Ceifctu zwieksze¬ nia opóznienia- generacji impulsu wylaczajacego przy stosunkowo malej stalej czasowej okreslonej kondensatorem 5 i rezystorem 6.Kondensator 5 otwierajacy tranzystor Z laduje sie do napiecia bedacego suima napiec na rezysto¬ rze 8 i napiecia ibaza-emiter tranzystora 2, tj. na¬ piecia wyzszego, niz w przypadku, gdy emiter tranzystora 2 jest polaczony bezposrednio z za- Ciskiem ujemnym zródla zasilania. Zatem dla uzy¬ skania takiego samego opóznienia polaczenie emi¬ terów tranzystorów 2 i 3, umozliwia dobór mniejszej stalej czasu okreslonej wielkoscia rezystora 6 i kondensatora 5. 0 P + o- Pl \?2 P3 Ub U 1 Uot W1 T1 - o £- R1 |R2 |R3 Figi W2 -o + -o - 4 O- Ue —o- V i^O' U o o o— ft Tp2 P3 Ri 0 R5 W R3 R6 4—fr -ol FiQ2 PL