W wylacznikach olejowych do pradów wysokiego napiecia nalezy dazyc do pod¬ niesienia ich dopuszczalnego obciazenia o- raz bezpieczenstwa dzialania przez zwiek¬ szenie szybkosci wylaczania. Zostalo zba- danem, iz czas trwania powstajacego przy wylaczaniu luku Voltyzalezny j est od szyb¬ kosci ruchu wylaczania, pozadanem jedno¬ czesnie jest mozliwie zmniejszyc ilosc two¬ rzacych sie przytem wskutek goraca opa¬ rów oleju. Zwiekszenie szybkosci wylacza¬ nia jest jednak przy dotychczasowym u- stroju napedu wylaczników olejowych nie¬ mozliwe z powodu znacznych poruszaja¬ cych sie mas, które beda wywolywaly nie¬ dopuszczalne wstrzasnienia, a nadto wy¬ magaly nadmiernie duzej sily napedzaja¬ cej.Wynalazek ma za zadanie wylacznik olejowy do pradów wysokiego napiecia, któryby przy uzyciu malej sily umozliwial duza sizybkosc wylaczaniia i przy zwiekszo- nem bezpieczenstwie dzialania pozwalal na wyzsze obciazenia. Wedlug wynalazku zo¬ staje to osiagniete przez sprzezenie czesci napedzajacych z czesciami napedzanemi przy pomocy sprzegla umozliwiajacego gro¬ madzenie sily, dzialajacej na czesci nape¬ dzajace, która to sila nastepnie wyzyska¬ na zostaje do przyspieszenia ruchu czesci napedzanych. Istota wylacznika wedlug wynalazku polega na tem, iz dzieki niemu osiagnieta zostaje mozliwosc nagromadze¬ nia energji ruchu czesciowo w postaci e- nergji kinetycznej, czesciowo zas poten¬ cjalnej, oraz nastepnie szybkie oddanie tejnagromadzonej energji napedzanym cze¬ sciom.Na rysunku uwidocznione sa dwa przy¬ klady wykonania wylacznika wedlug wy¬ nalazku.Fig. 1 przedstawia wylacznik w piono¬ wym przekroju osiowym, fig. 2—przekrój poziomy przez //—// (fig. 1), fig. 3 poka¬ zuje w pionowym przekroju osiowym przy¬ rzad do poruszania wylacznika, fig. 4 — w widoku schematycznym urzadzenie ha¬ mujace i fig. 5 uwidacznia wykres prze¬ biegu wylaczania.Na fig. 1 cyfra 1 oznacza skrzynke na¬ pelniona olejem. Cyfra 2 przedstawia izo¬ latory, przytwierdzone do pokrywki 3 skrzynki 1. Na dolnych koncach lych izo¬ latorów umocowane sa kontakty 4. Tarcza wylaczajaca 6, uksztaltowana jako cialo puste z lekkiego metalu, umocowana jest w osi pionowej obrotowo. Odizolowanie tarczy wylaczajacej 6 wzgledem skrzynki dokonanej zostaje 'prizy pomocy rurki cy¬ lindrycznej 7, wykonanej z nieprzewodni- ka, któna polaczona jest z tarcza przy po¬ mocy kaptura lacznikowego 8 i podobny tez kaptur laczy ja w 9 z osia wylacznika.Na srodku przykrywy 3 skrzynki umo¬ cowana jest nasada 11, mieszczaca czesc urzadzenia do napedzania wylacznika, która przy pomocy przegrody poziomej przedzielona jest na dwie czesci. Wal 10 wylacznika posiada na górnym koncu luz¬ no osadzona nasade 13, ksztaltu talerzo¬ wego, która w dolnej czesci zaopatrzona jest w szpony 14* (fig. 2) tworzace sprze¬ glo zebate 14. Szpony 14* otrzymuja czesc 15, mieszczaca wal 10 wylacznika, która to czesc przy pomocy lozyska kulkowego 16 osadzona jest w nasadzie 11, na górnym zas koncu posiada znów nasade 17 ksztal¬ tu talerzowego. Na dolnym swym koncu czesc 15 zaopatrzona jest na obwodzie w zazefóemie 18, z którem sprzezona jest zebritóa 21, umocowana na koncu dzwigni ws&acftówef 20, utrzymywanej w przeciw¬ nym koncu przy pokrywie 3 wylacznika zapomoca czopa 22 i poruszany uchwyta¬ mi 23. Pomiedzy talerze 13 i 15 wstawiona jest mocna sprezyna srubowa 25, która jed¬ nym koncem przytwierdzona zostaje do jednego z talerzy.Sposób dzialania przyrzadu poruszaja¬ cego wylacznik jest nastepujacy: ruch u- chwytów 23 przenosi sie na dzwignie 20 i zebnice 21, co wprawia w ruch obrotowy czesc 15, z która polaczona jest jednym koncem sprezyna 25. Teraz, dzieki dzia¬ laniu sprezyny 25A szpony 14* sprzegla ze¬ batego 14 (fig. 2) poruszaja sie w kierun¬ ku strzalki p. Miedzy szponami 14* czesci 15 i szponami 14** czesci 13 pozostawiona jest pewna gra o kat S, która umozliwia wzajemny przeskok zebów o kat 8. W chwi¬ li, w której ma miejsce zetkniecie zebów 14* z zebami 14", powstaje ruch przyrza¬ du napedzanego walu 10, czesci 9, 8, 7 o- raz tarczy wylaczajacej 6 i przez bezpo¬ srednie przenoszenie ruchu sprzeglem ze- batem 14 oraz przez nagle powstajace na¬ piecie sprezyny 25 nastepuje skok sprzeg zonych czesci. Waznem jest, iz nagroma¬ dzona w przyrzadzie napedzajacym ener- gja ruchu dziala w sposób dwojaki: pc pierwsze przez zywa sile skladowych cze¬ sci przyrzadu (energja kinetyczna), pd drugie przez przeskok kata S i napiecie sprezyny 25 (energja potencjalna). Dzie¬ ki temu, iz przy wylaczeniu, przy równo- miernem natezeniu sily wylaczajacej W pierwszym okresie ruchu, az do chwili za¬ mkniecia sie sprzegla 14 poruszaja sie wy¬ lacznie czesci 15, 20 i 23, w drugim zas okresie '¦— czesci 13, 10, 8, 7, 6, osiagnie¬ te zostaje, iz tarcza wylaczajaca odskaku¬ je z duza szybkoscia od kontaktów 4, co uniemozliwia tworzenie sie trwalych iskier (luku volty).Dzieki ponownemu umieszczaniu walu 10 wylacznika, okolo którego odbywa sie ruch czesci wylaczajacych, ma miejsce tu wazny szczegól, iz prad goracego oleju — 2 —skierowany jest prostopadle do ruchu cze¬ sci wylaczajacych, co ma wielki wplyw na szybkie przerywanie powstajacego luku volty.Sprezyna 25 sluzy przy tej formie wy¬ konania równiez do stwarzania nacisku w kontakcie, W tym celu nalezy jedynie tak ja wykonac, aby przy zamknietem poloze¬ niu wylacznika wywolywala ona przyci¬ skanie tarczy wylaczajacej 6 do kontaktów 4. Do regulowania tego nacisku sluzy srub¬ ka 27', która staje sie latwodostepna po od¬ jeciu glowicy 28. Przez odpuszczenie sru¬ by 27 tarcza wylacznikowa zostaje przez sprezyne 25 nieco podniesiona, wskutek czego nacisk jej na kontakty 4 zostanie wzmocniony.Szkodliwe nagle natezenia poszczegól¬ nych czesci, powstajace szczególnie przy zakonczeniu ruchu wylaczania zostaja u- suniete przez zastosowanie specjalnych u- rzadzen hamujacych sprezyscie ruch tych czesci i zatrzymujacych je.Ustrój tych przyrzadów opisany bedzie nizej.Wedlug innej formy wykonania wyna¬ lazku (fig. 3) cyfra 3 oznacza jak po¬ przednio przykrywe skrzynki wylacznika, cyfra 7 przedstawia pusty walec, utrzymu¬ jacy tarcze wylaczajaca, wykonany z ma- terjalu izolujacego, cyfra 8 oznacza górny kaptur lacznikowy, 10 — wal wylacznika, 11 i IV nasade, przytwierdzona do pokry¬ wy 3 i zlozona z dwóch czesci, 13 oznacza czesc przytwierdzona do walu 10 i posia¬ dajaca na dolnej stronie zeby 14" sprze¬ gla zebatego, 15 oznacza czesc, obejmuja¬ ca wal i osadzona przy pomocy lozyska kulkowego na nasadzie 11, która to czesc na górnym koncu posiada zeby 14' sprze¬ gla zebatego 14, a na dolnym zaopatrzo¬ na jest w uzebienia 18 (fig. 4). Z uzebie¬ niem 18 sprzezona jest zebnica 20, pola¬ czona z uchwytami 23. Sprezyna 25 umie¬ szczona jest miedzy czesciami 13 i 15 od zewnatrz i polaczona z kazda z tych cze¬ sci. Czesci 13 i 15 posiadaja od wewnatrz pierscieniowe wglebienie, w którem miesci sie druga sprezyna 30, polaczona równiez jednym koncem z czescia 13.drugim zas z czescia 15.Sposób dzialania niniejszego urzadze¬ nia, podobny jest do dzialania ustroju we¬ dlug fig. 1, w którym ruch uchwytów 23 przenosi sie na czesc 15, wywolujac z jed¬ nej strony napiecie sprezyny 25, z drugiej zas poruszajac zeby 14* sprzegla zebatego, az do zetkniecia z zebami 14" tworzac pe¬ wien zasób energji. Przy zetknieciu zebów sprzegla, energja ta zostaje nagle przenie¬ siona na wal 10 wylacznika i wprawia.tar¬ cze wylaczajaca w nagly szybki ruch.W tym przykladzie . wykonania spre¬ zyn 30 sluzy jedynie do wytworzenia po¬ trzebnego w kontaktach nacisku ? i posia¬ da w tym celu okreslone napiecie.Poniewaz w tym przypadku sprezyna 25 przy zamknietem polozeniu wylacznika moze byc calkowicie odprezona, dzialanie jej zostaje tu jeszcze lepiej wykorzystane, niz w formie wykonania wedlug fig. 1. W celu lepszego zrozumienia dzialania spre¬ zyny 25, nalezy jeszcze zaznaczyc, ze po¬ siada ona wedlug wynalazku takie wy¬ miary, iz potrzebny do jej naprezenia mo¬ ment skrecajacy jest mniejszy, niz moment wprawiajacy w ruch tarcze wylaczajaca, który musi przezwyciezyc bezwladnosc ma¬ sy tarczy oraz polaczonych z nia czesci 8, 9, 10.Urzadzenia do hamowania ruchu wy¬ laczania moga byc uksztaltowane w naj¬ rozmaitszy sposób. Wedlug wynalazku ha¬ mowanie ruchomych czesci nastepuje, po¬ dobnie jak przy napedzie stopniowo, wpierw wiec ma miejsce hamowanie czesci napedzanych, nastepnie dopiero — pozostalych, sprzezonych z niemi czesci.Zostaje to umozliwione dzieki opisanemu uksztaltowaniu sprzegla zebatego 14, któ¬ rego bieg jalowy 5 pomiedzy szponami 14' i 14" pozwala prtzy hamowaniu naped^aja^ — 3 —cych czesci na pewien dalszy ruch czesci napedzanych oraz na oddzielne ich hamo- : wanie.Wedlug przykladu wykonania, pokaza¬ nego na fig. 4, do hamowania czesci nape¬ dzajacych sluzy czesc 15, obejmujaca wal iO wylacznika i zaopatrzona w uzebienie 18} sprzezone z zebnica 21, umieszczona na koncu (dzwigni 20, do której przymocowa¬ ne sa uchwyty 23. Liczba 22 oznaczona jest pi: obrotu dzwigni 20 w postaci czopa. Na czopie 22 jest równiez osadzona dzwignia 35, posiadajaca na piascie zab 36, który przy obrocie dzwigni o kat l sprzega sie z odpowiednim zebem na piascie dzwigni 20.Na Concu dzwigni 30 umieszczona jest na¬ sada 39, sprzezona z nasada 40, przy¬ twierdzona do drazków 43, osadzonych ru¬ chomo w kierunku podluznym w ramie 42.Nasady 39 i 40 przyciskane sa do siebie ; dzieki dzialaniu sprezyn srubowych 40, o- . sadzonych na drazkach 43 i napietych przy - pomocy podkladek 44 i nakretek 45.W uwidocznionem na rysunku poloze¬ niu, przyrzad napedzajacy przebyl juz - znaczna czesc drogi, tak, iz zeby 36 i 37 - przeszly w zetkniecie,. Przy dalszym ru¬ chu dzwigni 20, koniec dzwigni 35 z nasa¬ da 39 zostaje poruszony na lewo i sciska sprezyny 48, wywolujac dzialanie hamuja¬ ce az do zupelnego zatrzymania. Ponie¬ waz jednak w sprzegle 14 istnieje miedzy zebami 14' i 14" pewna gra o kat S (fig. 2), sprzezone czesci poruszaja sie pod dzia- - laniem sprezyny 25 nadal, az do chwili, w -której przed przebiegnieciem pelnego ka- ta S zostana przy pomocy odrebnego u- rzadzenia hamujacego zatrzymane. To u- rzadzenie hamujace moze np, skladac sie z plaskiej sprezyny 50 (fig. 3), przymoco¬ wanej do pokrywy skrzynki wylacznika zapomoca ramiaczka 51, która to sprezy¬ na przy koncu ruchu hamujacego zacze¬ pia o osadzony na czesci 3 czop, powodu¬ jac zupelne zahamowanie sprzezonych czesci.Uwidoczniony na fig. 5 wykres czasu i drogi pokazuje calkowity przebieg ruchu, napedu oraz hamowania czesci napedza¬ jacych i z niemi sprzezonych napedzanych.Oznaczone litera a krzywe pokazuja prze¬ bieg ruchu czesci napedzajacych, zas lite¬ ra 6 — czesci napedzanych, Czesci napedzajace przebiegaja prze- dewszystkiem kat S; ten okres ruchu, przy którym nastepuje przyspieszenie masy czesci napedzajacych a jednoczesnie na¬ prezenie sprezyny 25, oznaczony jest na wykresie (fig. 5) litera k. Odcinek ozna¬ czony litera / pokazuje dalszy okres ru¬ chu od chwili zetkniecia sie zebów sprze¬ glas do chwili zetkniecia sie zebów sprze¬ gla 36 dzwigni hamulcowej. W tym tez czasie dzwignia 20 przebiega kat t. Odci¬ nek m uzmyslawia przebieg hamowania az do chwili zupelnego zatrzymania czesci napedzajacych.W krzywej, oznaczonej na wykresie Ji- tera b, odcinek n pokazuje przebieg ruchu czesci napedzanych od chwili zamkniecia sie sprzegla 14 do chwili zamkniecia sie zebów 36 i 37; w tym okresie naped jest stale przenoszony na wal 10. Odcinek o u- widaoznia ruch tarczy wylaczajacej pod wplywem napiecia sprezyny 25, odcinek zas p przedstawia okres hamowania sprze¬ zonych czesci przez plaska sprezyne 50.Jak widac z wykresu, czas ruchu czesci na¬ pedzajacych i napedzanych, z pierwszemi sprzezonych, jest taki sam, lecz ruch tych ostatnich opózniony jest o czas przebiega¬ nia kata S.Przy zastosowaniu opisanego wylaczni¬ ka olejowego do wysokich napiec mozna przy uzyciu wzglednie malej sily porusza¬ jacej osiagnac duza szybkosc wylaczania.Poza tern przez wspóldzialanie zasobnika energji w postaci sprezyny i zywej sily wspomnianych mas osiagniete zostaja istot¬ ne zmniejszenia masy czesci ruchomych o- raz zwiekszenie dopuszczalnego obciazenia i bezpieczenstwa dzialania.Zastrz e z cni a patentowe, 1. Wylacznik olejowy dla wysokich na¬ piec, znamienny tem( ze czesci napedzaja¬ ce (15, 21, 23) sprzezone sa z czesciami napedzanemi (5, 7, 10) przy pomocy sprze¬ gla (14) takiego ustroju, iz umozliwia gro¬ madzenie energji ruchu czesciowo w posita- ci energji kinetycznej (np. zywa sila po¬ ruszajacych sie mas), czesciowo zas w po¬ staci energji potencjalnej (np. napiecie sprezyny) oraz nastepnie szybkie oddanie tej nagromadzonej energji napedzanym czesciom. 2. Wylacznik wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tein, ze w celu nagromadzenia i oddania energji miedzy czesciami nape¬ dzaj acemi i napedzanemi zastosowane jest sprzeglo (14) z biegiem jalowym (S) i sprezyna (25). 3. Wylacznik wedlug zastrz. 2, zna¬ mienny tern, ze przy zamknietem poloze¬ niu wylacznika sprezyna (25) wytwarza napiecie, potrzebne do otrzymania nacisku w kontaktach. 4. Wylacznik wedlug zastrz, 3, zna¬ mienny tern, ze posiada urzadzenie (27) do regulacji nacisku w kontaktach wywo¬ lanego dzialaniem sprezyny (25). 5. Wylacznik wedlug zastrz. 2, zna¬ mienny tern, ze sprezyna (25) jednym kon¬ cem przytwierdzona jest do czesci (13), stanowiacej jedna calosc z górna polowa (14tl) sprzegla (14) oraz z walem (10) wylacznika, drugim zas koncem przyifto- cowana jest do cylindra (15), stanowiacego druga polowe (14*) sprzegla i zaopatrzo¬ nego w zeby, o które zaczepia narzad na¬ pedzajacy. 6. Wylacznik wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tern, ze w celu zmniejszenia jej masy tarcza wylaczajaca uksztaltowana jest jako cialo puste. 7. Wylacznik wedlug zastrz. 2, zna¬ mienny tern, ze w mechanizmie wylacznika zastosowane sa dwie sprezyny (25, 30), z których jedna (25) sluzy do gromadzenia energji podczas pierwszej czesci wylacza¬ nia, druga zas (30) — do wytworzenia na¬ cisku w kontaktach. 8. Wylacznik wedlug zastrz. 7, zna¬ mienny tern, ze sprezyna (30) do wytwa¬ rzania nacisku w kontaktach umieszczona jest w wnece, wykonanej wspólosiowo w obu czesciach sprzegla od strony we¬ wnetrznej, sprezyna zas (25) do groma¬ dzenia energji umieszczona jest w podob- nem wglebieniu, wykonanem w obu cze¬ sciach sprzegla od strony zewnetrznej. 9* Wylacznik wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tern, ze czesci napedlzajaoe (15, 21, 23) polaczone sa z czesciami napedzanemi (6, 7, 10) przy pomocy sprzegla (14), u- mozliwiajacego stopniowe hamowanie po¬ ruszajacych sie mas. 10. Wylacznik wedlug zastrz. 9, zna¬ mienny tern, ze sprzeglo (14) posiada pew¬ nej dlugosci bieg jalowy (S, fig. 5^, co sprawia, iz podczas hamowania (m) cze¬ sci napedzajacych, czesci napedzane po¬ siadaja na jednym odcinku (c) ruch przy¬ spieszony, na drugim zas moga byc zaha¬ mowane. 11. Wylacznik wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tern, ze dzwignia napedzajaca (20) sprzezona jest z dzwignia pomocnicza (35) przy pomocy sprzegla (36), które, posiada¬ jac bieg jalowy, pozwala na niehamowany obrót dzwigni (20) o pewien kat (t), po- czem nastepuje zamkniecie sprzegla (36) i nacisniecie sprezyny (48), powodujacej hamowanie ruchu czesci napedzajacych. 12. Wylacznik wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tern, ze do pokrywy skrzynki wy¬ lacznika przytwierdzona jest sprezyna (50), która zaczepia o osadzony na walec wylacznika czop (52), powodujac zahamo¬ wanie czesci napedzanych.Akciova spolecnost drive Skodovy zavody v Piz ni.Zastepca: Dr. inz. M. Kryzan, rzecznik patentowy,Do opisu patentowego Nr 9263.Ark. i.Do opisu patentowego Nr 9263.Ark, 2."S *! 39 ?? « M Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL