Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania -olowiu i srebra za pomoca flotacji z substancji zawiera¬ jacych tlenki olowiu, i stanowiacych pozostalosci pro¬ dukcji elektrolitycznej cynku z koncentratów cynku lub innych zlozonych zwiazków np. surowców.Koncentratami cynku sa substancje w których kon- -centracja cynku jest na tyle wysoka ze oplaca sie jego otrzymywanie za pomoca elektrolizy. Zlozone koncentra¬ ty sa otrzymywane za pomoca flotacji rud siarczkowych.Koncentraty maja sklad przedstawiony ponizej: 10-^45% .Zn, 3-h40% Pb, 0^25% Cu, Ag — 0-^5,000 g/t kon¬ centratu, 5-^30% Fe.Cynk mozna otrzymywac z siarczkowych zwiazków cynku przez prazenie ich dla otrzymania produktów za¬ wierajacych tlenki cynku. W znanym procesie elektroli¬ tycznego otrzymywania cynku, tlenek cynku jest rozpusz¬ czony w wodnym roztworze kwasu siarkowego. Otrzy¬ many rozwtór siarczanu cynku jest oczyszczany a nastepnie poddawany elektrolizie w celu otrzymania cynku. W tym samym czasie zostaje uwalniany tlen oraz oddawany kwas siarkowy, uzyty do rozpuszczenia tlenku cynku. Kwas ten zwany zuzytym elektrolitem lub elektrolitem wtórnym ma zwykle stezenie 150—200 g/l.Podczas procesu prazenia koncentratów cynku i innych ulozonych zwiazków, zelazo laczy sie z innymi metalami tworzac zelaziany MeO: Fe203, gdzie Me oznacza metal tworzacy z zelazem zwiazek. Zelaziany MeO, Fe203 sa nierozpuszczalne w wodnym roztworze kwasu siarkowego uzywanego do lugowania tlenków cynku w normalnych "warunkach lugowania. Wieksza koncentracja zelaza wys- tepuje w rudach ale zwykle wiele metali staje sie nieroz¬ puszczalnymi poniewaz podczas prazenia lacza sie z ze¬ lazem, szersze zastosowanie znalazly pozostalosci lugo¬ wania, zawierajace cynk w ilosci 15—35% w zaleznosci od tego czy uzyte do lugowania substancje zawieraja pros¬ te czy zlozone zwiazki cynku.W opisie patentowym nr 732045, wydanym 16.07.1971 r. zostal opisany sposób otrzymywania metalu z pozosta¬ losci po lugowaniu.W znanych procesach oprócz roztworów cynku i ze¬ laza wystepuja inne cenne metale jak Cd, Cu, itp.Po przeprowadzeniu badan laboratoryjnych, w których uzyto 2 rodzajów koncentratów do elektrolitycznego ot¬ rzymywania cynku, przy zastosowaniu procesu przed¬ stawionego w opisie patentowym nr 732045 otrzymano produkt koncowy o nastepujacym skladzie: Zn — 1,49% As — 0,006% Mn — 034% Pb — 18 —%Sb — 0,01 % Ni — 0,0005% Cd — 0,011% Ge — 0,0005% Fe — 3,— % Ag — 650 g/t koncentratu CaO = 15,85%; MgO = 1,45%; Ogólnie S— = 15,80% S — S04 = 15,80% Niepodzielna reszta R = 4,68%.Powyzszy sklad procentowy moze byc zmieniany w dosc szerokich granicach, przy czym zawsze jest zalezny od skladu koncentratów.W otrzymanych pozostalosciach wystepuje olów niemal wylacznie w postaci siarczanów.Zwiazki srebra, oraz siarczan olowiu moga byc wyodreb¬ nione z pozostalosci za pomoca flotacji, przeprowadzonej 92 528•2526 3 w odpowiednim osrodku i przy zastosowaniu odpowied¬ niej techniki.We wszystkich procesach elektrolitycznych otrzymuje sie nierozpuszczalne pozostalosci zawierajace bardzo duzy procent Pb i Ag órSz ifznych cennych metali i pozosta¬ losci te odprowadza sie do odlewni lub pieca szybowego.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu otrzymy¬ wania srebra i olowiu za pomoca flotacji z pozostalosci produkcji elektrolitycznej cynku lub innych metali z su¬ rowców, koncentratów lub zlozonych zwiazków zawie¬ rajacych srebro i olów.Cel wyitafaiku zostal osiagniety przez to, ze najpierw prowadzi sie flotacje wlasciwa, przy udziale czynników zbierajacych w zasadzie srebro, siarke i cynk, bez czyn¬ ników siarkujacych a produkt flotacji przeplukuje sie1 jeden do trzech razy uzyskujac zwiazek o duzej zawar¬ tosci srebra, siarki i cynku, po czym pozostalosc po flo¬ tacyjna poddaje sie dzialaniu czynników siarkujacych i zbie¬ rajacych dla odzyskania olowiu prowadzac flotacje a nas¬ tepnie- pnjctakr flotacji przeplukuje sie Jedetf dó trzech razy dla otrzymania zwiazku o duzej zawartosci olowiu.Korzystne jest, a niekiedy konieczne usuniecie pewnych elementów z roztworu przed rozpoczeciem flotacji.W sposobie wedlug wynalazku flotacja moze byc prze¬ prowadzona w jednym lub dwu etapach, w zaleznosci od tego otrzymuje sie jeden lub dwa koncentraty.Zastosowanie flotacji w jednym lub dwu etapach za¬ lezy od zawartosci metali w pozostalosciach, od stosunku Pb:2n lub Pb:S, oraz od zawartosci srebra. Korzystne jest przeprowadzenie flotacji w dwu etapach kiedy cynk i siarka w pozostalosciach wystepuje w zwiazkach z olo¬ wiem. Kiedy zawartosc procentowa cynku i siarki jest bardzo niewielka w stosunku do zawartosci olowiu, prze¬ prowadza sie flotacje w jednym etapie.Kiedy flotacje prowadzi sie w dwu etapach, w pierw¬ szym etapie otrzymuje sie koncentrat o duzef zawartosci srebra wraz z siarka i cynkiem a w drugim koncentrat zawletajacy siarczan olowiu oraz pozostalosc srebra. Flo¬ tacje w dwu etapach prowadzi sie korzystnie w srodowisku kwasnym.Stezenie kwasu w pierwszym etapie ma decydujacy wplyw nal jakosc zwiazków srebra oraz wplywa na prze¬ bieg otrzymywania olowiu w drugim etapie. W pierwszym etapie przygotowuje sie pulpe o odpowiedniej zawartosci procentowej czynnika stalego wynoszacej od 20 do 25% i ustala sie najkorzystniejsze stezenie kwasu, a nastepnie wprowadza sie pulpe do zbiornika lub mieszalnika flo¬ tacyjnego gdzie dodaje sie odpowiednie odczynniki w celu flotacyjnego otrzymania srebra, siarki oraz zwiazków cynku.Najkorzystniejsze stezenie kwasu wynosi 2 Stezenie kwasu moze byc zmieniane w szerokim za¬ kresie, szczególnie przy flotacji srebra i flotacja ta moze byc prowadzona równiez w roztworze neutralnym lub alkalicznym. Dla otrzymania maksymalnej ilosci olowiu i srebra i dla lepszej flotacji olowiu najkorzystniejsze ste¬ zenie kwasu wynosi 2 Jako odczynniki flotacyjne stosuje sie ksantogenian, dwutiofosforany lub inne, najkorzystniej takie, które nie lacza sie z olowiem w czasie pierwszego etapu flotacji.Korzystne jest dodanie rozdzielacza np. krzemianu sodu. Moze byc równiez stosowany czynnik spieniajacy dla tworzenia dostatecznej ilosci piany w celu zwieksze¬ nia wydajnosci flotacji. Pulpa przeplywa z mieszalnika flotacyjnego do kilku flotacyjnych wanien gdzie nastepu¬ je flotacja wlasciwa metali niezelaznych. Piana przeplu- 4 kiwana kilkakrotnie najczesciej pdn&edzy ptefwSzyrn & trze¬ cim etapem. Pozostalosci jfrziepluierwarria sa zwykfer Sa¬ czone z pozostalosciami flotacji lub dodane powtórnie na. poczatku flotacji albo usuniete z pozostalosciami flotacjL Stezenie kwasu w czasie przeplukiwania ma wplyw na jakosc otrzymanych zwiazków srebra, najkorzystniej jest utrzymywac stale stezenie kwasu wynoszace 2^pH^4,5.Jakosc otrzymanych zwiazków jest bardzo zróznico¬ wana i zalezna od zawartosci srebra w pulpie, od zawar¬ lo tosci zelaza a szczególnie od zawartosci cynku oraz siarki.Zwykle produkty flotacyjne poddaje sie dekantacji, fil¬ trowaniu a nastepnie suszeniu.Suchy produkt prazy sie w celu wzbogacenia go w sre¬ bro i cynk poprzez ulotnienie siarki w postaci dwutlenku siarki S02, który moze byc uzyty w innych procesach- przemyslowych. W czasie prazenia minimalne jest zuzy¬ cie paliwa, którego uzywa sie tylko do rozpoczescia pro¬ cesu. Pozostalosci flotacji z pozostalosciami przeplukiwa¬ nia wprowadza sie do mieszalnika flotacyjnego, gdzie za pomoca czynnika siarkujacego jest uaktywniany siarczan, olowu, który w polaczeniu z odczynnikiem flotacyjnym^ uzywany jest zwykle w procesie flotacji mineralnej.Jako czynnik siarkujacy stosowany jest korzystnie siar¬ czek sodu. Odczynniki, rozdzielajace oraz odczynniki flota- cyjne dla zwiazków towarzyszacych siarczanom olowiu sa dodawane w mieszalniku lub pózniej, w czasie flotacji,, przy czym nie zawsze jest to konieczne.Stezenie kwasu w czasie uaktywniania siarczanu olo¬ wiu ma decydujace znaczenie i powinno byc utrzymane na najkorzystniejszym poziomie 2 W przeciwnym wypadku siarczan olowiu tworzy dro¬ biny, szczególnie w tych miejscach gdzie stezenie kwasu przez dluzszy okres czasu odbiegalo od optymalnego po¬ ziomu, co czyni proces nieekonomicznym. Po procesie siarkowania, pulpe przenosi sie z mieszalnika do wanien flotacyjnych gdzie dodaje sie odczynnik flotacyjny i czyn¬ nik spieniajacy, jezeli jest to konieczne dla wyprodukowa¬ nia potrzebnej ilosci piany dla zwiekszenia wydajnosci flotacji. W wannach flotacyjnych prowadzi sie flotacje *° siarczanu olowiu.Korzystne jako odczynników flotacyjnych uzywa sie ksantogeniany i/lub dwutiofosforany.Jako czynniki spieniajace korzystnie stosuje sie czynniki nie majace wlasnosci odczynników flotacyjnych.Odczynniki flotacyjne i czynniki spieniajace, jezeli zaist¬ nieje koniecznosc ich pózniejszego uzupelnienia, sa do¬ dawane stopniowo w krótkich okresach czasu. Niekiedy korzystne jest dodanie siarczanu amonowego. Produkt 50 flotacji wprowadza sie do nastepnych wanien flotacyjnych gdzie przeplukuje sie siarczan olowiu* przy czym operacje przeplukiwania powtarza sie kilkakrotnie, zwykle od jed¬ nego do trzech razy.W czasie przeplukiwania korzystne jest utrzymywanie 55 stezenia kwasu 2 mozna dodawac czynniki siarkujace, odczynniki flotacyj¬ ne oraz odczynniki rozdzielajace i inne odczynniki dla zwiazków towarzyszacych siarczanowi olowiu. Pozosta¬ losci flotacji sa jalowe. Pozostalosci przeplukiwania do- 60 daje sie powtórnie na poczatku flotacji lub na poczatku przeplukiwania a czesc z nich dodaje sie do jalowych po¬ zostalosci flotacji co zalezy od stopnia zanieczyszczenia produktu flotacjil Jezeli produkty flotacji zawieraja duzo zelaza korzystnie dodaje sie pozostalosci do pozostalosci, 65 jalowych dla otrzymania dobrej jakosci siarczanu olowiu-ii ftoncówy produkt otrzymuje sie po ostatnim przepluki¬ waniu.Jakosc koncowego produktu zalezy od zawartosci olo¬ wiu i zwiazków zanieczyszczajacych w surowcu.Jezeli w rudzie zawartosc cynku jest mala w porównaniu % iloscia olowiu, produkt flotacji srebra po jednokrotnym wyprazeniu dodaje sie do produktu flotacji siarczanu olo¬ wiu dla wzbogacenia w srebro siarczanu olowiu oraz zwiek¬ szenia wydajnosci otrzymania olowiu. Pozostalosci pierwsze¬ go etapu flotacji srebra i olowiu poddaje sie nastepnemu etapowi flotacji gdzie na poczatku dodaje sie produkt po¬ flotacyjny stanowiacy mieszanke. Pozostalosci flotacji sre¬ bra wprowadza sie do mieszalnika flotacyjnego gdzie uak¬ tywnia sie olów i sa zwracane wyjalowione pozostalosci flotacji olowiu.Flotacja srebra i olowiu moze przebiegac jednoczesnie, Wówczas stosuje sie te same operacje, jak przy flotacji siar¬ czanu olowiu. Jednoczesna flotacja zwiazków srebra i siar¬ czanu olowiu jest niekorzystna, poniewaz nawet male ilosci czynnika siarkujacego moga powodowac duze straty srebra.Efekty flotacji zaleza od skladu wyjsciowych zwiazków cynku, oraz od procesów stosowanych w czasie obróbki.Rozpatrzono dwa rodzaje produktów: pozostalosci Pb/Ag z niska zawartoscia zelaza i cynku oraz pozostalosci Pb/Ag z duza zawartoscia zelaza.Niekiedy, gdy zawartosc zelaza jest wysoka, wiekszosc zelaza wystepuje w postaci siarczanu. Kiedy pozostalosci z Pb/Ag zawieraja duza ilosc zelaza, zelazo moze zanie¬ czyszczac zwiazki olowiu i srebra, wówczas luguje sie ze¬ lazo dla zwiekszenia koncentracji srebra i olowiu.Przy zastosowaniu flotacji w dwu etapach, uzyskano nastepujace wyniki.Analiza Produkty Koncentrat Ag Koncentrat Pb Produkt jalowy Razem poszcze¬ gólne Zawartosc wagowa w % ,5 55,5 4,3 27,9 Ag.g/t koncentratu 14,300 900 150 1,202 ,2 3,6 1,5 3,9 2,3 3,2 1,8 2,5 | Rozklad wagowy metali Produkty Koncentrat Ag Koncentrat Pb Produkt jalowy Razem -poszczeg.Zawartosc wagowa w % ,0 46,0 49,0 100,0 fi 1,0 91,46 7,54 100,00 Ag.g/t koncentratu 59,45 34,42 6,13 100,0 3 ^ 38,70 42,45 18,85 100,00 u b ^ 4,66 59,61 ,73| 100,00 Koncentrat cynku nie byl poddany prazeniu.Przy zastosowaniu flotacji w jednym etapie uzyskano nastepujace wyniki. m 6 Analiza Produkty Koncentrat Ag—Pb Produkt jalowy Razem poszczegól- | ne Zawartosc wagowa w % £ 50,6 4,3 27,9 Ag.g/t koncentratu 2,214 150 1,202 A & 6,2 1,5 3,9 3,1 1,8 1 2,5 1 Rozklad wagowy metali Produkty Koncentrat Ag—Pb Produkt jalowy Razem poszcze¬ gólne Zawartosc wagowa w % 51,0 49,0 100,0 92,46 7,54 100,00 Ag.g/t koncentratu. 93,87 6,13 100,00 G 85,15 18,85 100,00 64,27 ,73 100,00 Przedmiot wynalazhu jest uwidoczniony w przykladzie Wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedstawia sche¬ mat sposobu otrzymywania srebra i olowiu, gdy srebro i olów sa otrzymywane osobno, fig. 2 — schemat spoSóbu Otrzymywania jednoczesnego srebra i olowiu.Substancje 1 (fig. 1) zawierajaca srebro uzyskana z elek¬ trolizy cynku umieszcza sie w mieszalniku flotacyjnym 2 gdzie wprowadza sie odczynnik flotacyjny, nastepnie prze¬ prowadza sie flotacje 3 srebra, siarki i cynku, przy czym nie zachodzi flotaja olowiu poniewaz nie dodaje sie czyn¬ ników siarkujacych, a dodawane odczynniki flotacyjne nic. powoduja flotacji olowiu. Flotacje 3 prowadzi sie w sro¬ dowisku kwasnym. Produkt 4 flotacji przeplukuje sie w dwu etapach 5 i 6 dla uzyskania bogatego w srebro zwiazku 7. 4_ Przeplukiwanie prowadzi sie korzystnie w srodowisku kwasnym o zawartosci 2 kiwania w etapach 5 i 6 sa jalowe i usuwa sie je w postaci substancji 8 lub wprowadza sie je w postaci substancji 9 do mieszalnika flotacjnego 2, albo dodaje sie w postaci 50 substancji 10 do pozostalosci 11 flotacji 3. Pozostalosci przeplukiwania mozna wprowadzac do kazdego z etapów przeplukiwania lub do jednego z etapów wczesniejszych.W procesie moga byc dodawane czynniki spieniajace ko¬ rzystnie niemajace wlasciwosci odczynnika flotacyjnego. Po- 55 zostalosci 11 przenosi sie do mieszalnika flotacyjnego 12 gdzie dodaje sie czynnik siarkujacy, korzystnie siarczek sodu, dla uaktywnienia siarczanu olowiu, nastepnie prze¬ prowadza sie flotacje 13 przy czym odczynniki flotacyjne takie jak ksantogeniany i/lub dwutiofosforany powoduja 60 flotacje olowiu. Produkt 14 flotacji przeplukuje sie w dwu etapach 15 i 16 dla uzyskania bogatego w olów zwiazku 17.Pozostalosci 18, 19 i 20 etapów 16, 15 przeplukiwania i flotacji 13 sa jalowe i dodaje sie je w postaci substancji 21 do mieszalnika flotacyjnego 12. 65 Pozostalosci 11 flotacji 3 poddaje sie flotacji 22 przed do-92 526 8 daniem czynnika siarkujacego do mieszalnika flotacyjnego 12. Pozostalosci 23 flotacji 22 doprowadza sie do mieszal¬ nikaflotacyjnego 12, a produkt 24 flotacji 22 doprowadza sie do mieszalnika flotacyjnego 2.Pozostalosci 20 flotacji 13 mozna poddac flotacji 25 uzyskujac jalowe pozostalosci 26 i produkt 27 flotacji 25, który doprowadza sie do mieszalnika flotacyjnego 12.Czynnik siarkujacy, odczynniki flotacyjne oraz czynnik spieniajace dodaje sie stopniowo w róznych etapach pro¬ cesu.Przy zastosowaniu sposobu, którego schemat jest przed¬ stawiony na fig. 2, do mieszalnika flotacyjnego 2 wprowa¬ dza sie odczynniki takie, jak przy zastosowaniu sposobu, którego schemat jest przedstawiony na fig. 1 oraz czynnik siarkujacy, korzystnie siarczek sodu, s nastepnie przepro¬ wadza sie flotacje 3 srebra, siarki, cynku oraz olowiu.Produkt 4' flotacji 3' przeplukuje sie w etapach 5' i 6' dla otrzymania zwiazku T bogatego w srebro i olów. Po¬ zostalosci 8" i 11" usuwa sie gdyz sa wyjalowione, lub pozostalosci 8" w postaci substancji 9' doprowadza sie domieszalnika flotacyjnego 2,a pozostalosci 11' poddaje sie flotacji 22" uzyskujac wyjalowione pozostalosci 23'' oraz produkt 24' flotacji 22", który doprowadza sie do mie¬ szalnika flotacyjnego 2.W róznych etapach procesu dodaje sie odczynniki flo¬ tacyjne oraz czynniki spieniajace, jak równiez moga byc dodawane czynniki siarkujace! PL