Przedmiotem wynalazku jest prasa hydrauliczna do formowania pólwyrobów ceramicznych, zwlaszcza skomplikowanych ksztaltek ogniotrwalych z pólsuchych i/lub plastycznych mas' o wilgotnosci do 17% i ciezarze do 25 kG wytwarzanych dotychczas recznie.Stan techniki. Znany jest caly szereg pionowych jedno- i wielokolumnowych pras hydraulicznych do nadawania ksztaltu, zarówno dolnocylindrowych, jak tez górnocylindrowych, o regulowanej wielkosci nacisku i regulowanej predkosci ruchu elementu formujacego.Zadna jednak z wielu znanych pras nie nadaje sie do formowania duzych, ksztaltowo skomplikowanych wyrobów z ceramicznych mas plastycznych i/lub pólsuchych. Liczne wady i niedogodnosci znanych rozwiazan ujawniane w czasie prób technologicznych, zmuszaja do pracochlonnego recznego formowania tych wyrobów.Wykazuja one jednak, glównie z powodu wysokiej wilgotnosci zastosowanej masy, sklonnosci do odksztalcen i pekania w czasie suszenia, przy czym proces ten trwa bardzo dlugo, a jego skutkiem jest wyjatkowo wysoki udzial braków.Istota wynalazku. W prasie bedacej przedmiotem wynalazku i usuwajacej wady istniejacego stanu techniki istotna cecha jest to, ze w jej dolnym jarzmie symetrycznie rozmieszczone wzgledem pionowej osi prasy osadzone sa co najmniej cztery hydrauliczne cylindry obustronnego dzialania, majace tloczyska zakonczone kulistymi glowicami. Jarzmo to polaczone jest mechanicznie z ruchomym jarzmem samonastawnym prowadzonym w tulejach na kolumnach prasy i stanowi równoczesnie plyte przesuwnego stolu z forma, korzystnie rozbieralna, wypelniona ceramiczna mas. Cylindry prasy polaczone sa hydraulicznie z pompa, o zmiennej wydajnosci, korzystnie pompa nurnikowa, która umieszczono w znanym zespole napedowym.W korzystnym wykonaniu prasy, umozliwiajacym latwe stosowanie form nierozbieralnych i ulatwiajace podnoszenie formy z ksztaltka celem jej obrócenia o 180° i ponownego opuszczenia na przesuwny stól lub na stól boczny, do górnego jarzma prasy zamocowany jest obrotowo wysiegnik z hydraulicznym podnosnikiem.2 92 282 Przyjete, rozwiazanie odznacza sie znacznymi korzystnymi skutkami techniczno-uzytkowymi w odniesieniu do dotychczasowego stanu techniki. Prasa jest prosta w budowie i niezawodna w eksploatacji .Umozliwia ona napelnianie formy masa poza miejscem doprasowania, zastosowanie wysuwanego stolu, mozliwosc zastosowania prasy do doprasowywania ksztaltek o duzej rozpietosci ich wymiaru wysokosciowego oraz zastosowanie jednej obudowy formy do szeregu rodzajów ksztaltek, przy czym struktura tych wyrobów w porównaniu z wyrobami recznie formowanymi jest bardziej jednorodna, zwarta, bez jam, pustek i szczelin.Przyjety uklad zapewnia równiez niewrazliwosc na ewentualne odchylenia geometrycznego srodka powierzchni ksztaltki od pionowej osi prasy i stolu.Stosowanie prasy pozwoli na wzrost wydajnosci o 32% w stosunku do formowania recznego, skrócenia czasu suszenia pólwyrobów, obnizenie ilosci braków suszarnianych i piecowych, poprawe geometrii wyrobów, ujednolicenie parametrówjakosciowych, a zwlaszcza pozwala na mechanizacje uciazliwych i trudnych prac.Skrócenie cyklu formowania ksztaltki wynosi do 20% czasu dotychczasowego, co daje równiez taki sam przyrost zdolnosci produkcji formowni w tym asortymencie. Zastosowanie prasy pozwoli na obnizenie wilgotnosci ceramicznych mas z 20-22% do 14-16%, co daje z kolei skrócenie czasu suszenia o okolo 30%, a tym samym zwiekszenie wydajnosci suszarni. Zmniejszenie wilgotnosci wplynie na zmniejszenie ilosci braków z tytulu deformacji ksztaltek w czasie suszenia, które dotychczas wynosilo 15%. Równiez jakosc wyrobów wytwarzanych z zastosowaniem prasy wedlug wynalazku ulega znacznej poprawie, tak pod wzgledem wymiarowym,jak i strukturalnym.Rysunek wynalazku. Urzadzenie wedlug wynalazku jest przedstawione w nieograniczajacym zakresu wynalazku przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 pokazuje prase w widoku z boku, a fig. 2 — uformowana ksztaltke w rozbieralnej formie na prasie w pionowym przekroju podluznym.Przyklad realizacji wynalazku. Na trójkolowym podwoziu 1, umozliwiajacym celowa zmiane stanowiska formowania, umieszczono pionowa hydrauliczna prase 2 dolnocylindrowa wyposazona w cztery kolumny 3, po których w brazowych tulejach 4 przesuwa sie na skutek dzialania hydraulicznych cylindrów 5, ruchome jarzmo 6 samonastawne stanowiace plyte przesuwnego stolu 7 o wymiarach 800 X 800 mm. Cztery cylindry 5 obustronnego dzialania osadzone sa w dolnym jarzmie 8 i zasilane sa z nurnikowej pompy 9 o zmiennej wydajnosci, umieszczonej w zespole napedowym, dzieki czemu uzyskuje sie bezstopniowa zmiane predkosci prasowania. Zespól napedowy pracuje w zakresie ccisnienia 25-160 atm, co umozliwia uzyskanie nacisków o wielkosci 8—50 ton. Wyposazony jest on poza tym w manometr z zaworem odcinajacym i zawór przelewowy.Do górnego jarzma 10 podwieszane sa korekcyjne wstawki 11 umozliwiajace ustawienie wielkosci skoku prasy w zakresie od 200—800 mm, zaleznie od wysokosci rozbieralnej formy 12 wypelnionej ceramiczna masa 13. Do jarzma 10 lub wstawki 11 zamocowana jest formujaca plyta 14.Kola 15 przesuwnego stolu 7 spoczywaja na szynach podpartych wspornikami na dolnym jarzmie 8. Przy podnoszeniu ruchomego jarzma 6 samonastawnego przesuwny stól 7 osiada na nim, ajego kola zostaja odciazone.Do górnego jarzma 10 zamocowany jest równiez obrotowo wysiegnik 16 z hydraulicznym podnosnikiem.Rozbieralna forma 12 wykonana jest jako metalowa skrzynka zbiezna zdrewnianymi wkladkami 17 o powierzchniach z tworzywa sztucznego, zapewniajacego gladkosc powierzchni formowanej ksztaltki.Przykladowo przebieg formowania na prasie wedlug przedmiotowego wynalazku skomplikowanych ksztaltek kotlowyeh jest nastepujacy. Przygotowana ilosc ceramicznej masy 13 naklada sie do zlozonej formy 12 ustawionej na stole 7, naklada sie wstawke 11 i calosc wsuwa sie na ruchome jarzmo 6 samonastawne, ustalajac polozenie srodka formy 12 w pionowej osi prasy 2. Po uruchomieniu hydraulicznego zespolu, sterujac rozdzielaczem podnosimy ruchome jarzmo 6, które unoszac stól 7 z wypelniona forma 12, dociska go do górnego jarzma 10. Formujaca plyta 14 dotlacza zawarta, w formie 12 mase 13, przy czym nadmiar wychodzi wyplywowymi otworami o regulowanej srednicy w zaleznosci od wilgotnosci masy. Masa 13 zostaje równomiernie doprasowana przyjmujac scisle ksztalt i wymiary gniazda formy 12 oraz uzyskuje jednorodna, strukture. Po jedno- lub wielokrotnym doprasowaniu ruchome jarzmo 6 opuszcza sie w dól, a przesuwny stól 7 z forma wyciaga sie z pod ruchomego jarzma, a nastepnie rozkreca sie forme, rozklada sie drewniane wkladki boczne, zdejmuje sie ksztaltke z wkladu dolnego, oczyszcza sie ja i odstawia sie na wózek suszarniany.Stosowanie wynalazku. Badania wykazaly, ze prasa wedlug przedmiotowego wynalazku nadaje sie do zastosowania w przemysle materialów ogniotrwalych do wytwarzania 40 rodzajów ksztaltek skomplikowanych i bardzo skomplikowanych dotychczas wylacznie wykonywanych droga recznego formowania, przy czym umozliwia ona uzyskanie równoczesnego wzrostu wydajnosci o ponad 30%.92 282 3 PL