Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych pochodnych aminopirazolopirydynoke- tonów o wzorze 1, w którym R' i R" oznaczaja niezaleznie atom wodoru lub grupe metylowa, R'" oznacza atom wodoru, chlorowca, grupe alkilowa 0 1^4 atomach wegla lub grupe alkoksylowa o 1—4 atomach wegla, a linia przerywana oznacza wiazanie tworzace pierscien cyklopropylowy lub dwa atomy wodoru.Nowe zwiazki sa szczególnie uzyteczne jako czynniki przeciwzapalne.Sposób wytwarzania nowych pochodnych ami- nopirazolopirydynoketonów o wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie wedlug wynalazku polega na reakcji 5-benzoilo-4- -alkoksy lub chlorowco-lH-pirazolo [3,4-b] piry¬ dyny o wzorze 2, w którym X oznacza atom chlo¬ ru, bromu lub grupe; alkoksylowa, a R"' ma wyzej podane znaczenie z amina o wzorze 3, w którym R' i R" maja wyzej podane znaczenie.Substraty stanowiace zwiazki o wzorze 2, w któ¬ rym R'" oznacza atom wodoru, a X oznacza gru¬ pe alkoksylowa wytwarza sie wedlug sposobu opi¬ sanego w przykladzie I a-d.Grupa R'" moze byc rózna w zaleznosci od estru etylowego kwasu metyleno- podstawionobenzoilo- wego stosowanego w przykladzie la. Grupa alko¬ ksylowa X moze byc takze rózna i zalezy od sto¬ sowanego halogenku alkilowego np. innego niz jodek etylu stosowany w przykladzie lc. Ewen¬ tualnie zwiazek hydroksylowy otrzymany sposo¬ bem wedlug przykladu Ib mozna poddac reakcji iz odpowiednim halogenkiem fosforu, foakiim jak tlenochlorek fosforu, otrzymujac ostatecznie zwia¬ zek o wzorze 2, w którym X oznacza atom chloru albo bromu.Zwiazki o wzorze 1 tworza sole, które wcho¬ dza takze w zakres wynalazku. Zwiazki te stano¬ wia addycyjne sole kwasu zwlaszcza nietoksycz¬ ne, a farmakologicznie dopuszczalne sole.Zasady o wzorze 2 tworza sole w reakcjach z róznymi kwasami nieorganicznymi i organicznymi dajac sole addycyjne kwasu zawierajace, np. chlo¬ rowcowodory (zwlasizcza chlorowodór), siarczan, azotan, fosforan, szczawian, winian, malonian, cy¬ trynian, octan, askorbinian, bunsiztynian, benze- nosuManiain, tc^ueniosuilfioniian, eykfljohekisanosulfo- nian, cykloheksanosulfominian itd. Sole addycyjne kwasu czesto stanowia wygodna postac dla wy¬ dzielenia produktu np. tworzac i wytracajac sól w odpowiednim rozpuszczalniku, w którym ta sól jest nierozpuszczalna. Po wydzieleniu soli neutra¬ lizuje sie ja zasada, taka jak wodorotlenek baru albo sodu aby otrzymac wolna zasade o wzorze 2. Ewentualnie otrzymuje sie inne sole z wolnej zasady w reakcji z równowazna iloscia kwasu.Zwiazki wytworzone sposobem wedlug wynalaz¬ ku posiadaja wlasnosci przeciwzapalne i sa uzy¬ wane jako czynniki przeciwzapalne, np. w celu 3o zmniejszenia powstawania miejscowych stanów 91641 V.91641 3 zapalnych o charakterze obnzejków, badz obrze¬ ków powstalych na skutek proliferacji tkanki lacznej u róznych gatunków ssaków, takich jak szczury, psy itp. po podaniu doustnymi w ilosci od okolo 5 do 50 mg/kg/dzien, najlepiej od 5 do 25 mg/kg/dzien, w pojedynczych badz 2—4 krotnych dawkach, jak to wykazano w analizie obrzeku Ca- ragenn Edema u szczurów.Substancje czynna mozna zastosowac w posta¬ ciach, takich jak tabletki, kapsulki, roztwory albo zawiesiny, zawierajacych do okolo 300 mg na jed¬ nostke dawki zwiazku albo mieszaniny zwiazków o wzorze 8, albo w fizjologicznie bedacej do przy¬ jecia addycyjnej soli kwasu badz jego czwarto¬ rzedowej soli amoniowej. Moga one byc zwiazane w zwykly sposób z fizjologicznie przyjetymi roz¬ puszczalnikiem albo nosnikiem, rozcienczalnikiem, lepiszczem, srodkiem konserwujacym, stabilizato¬ rem, substancja zapachowa itd., jak to jest wy¬ magane w przyjetej praktyce farmaceutycznej.Preparaty domiejscowe zawieraja od okolo 0,01 do 3 procent wagowych substancji czynnej w ply¬ nie zmywajacym. Oprócz tego mozna stosowac ma¬ sci lub kremy.W opisie patentowym RFN DOS nr 2 225 443 opi¬ sano pochodne aminowe pirazolo [3, 4-B] piridyno- -5-ketonów o wzorze 6, w którym R! oznacza atom wodoru, nizszy rodnik alkilowy, fenylowy albo fenyloalkilenowy z nizsza grupa alkilenowa, R2 oznacza atom wodoru albo nizszy rodnik alki- 23 Iowy, kazdy Ri i R4 oznacza atom wodoru, nizszy rodnik alkilowy, nizszy rodnik alkanoilowy, niz¬ szy rodnik chlorowcoalkanoilowy, R7, Rb oznacza rodnik fenylowy, fenyloalkilantfwy z nizsza grupa alkilenowa, dwualkiloaminoalkilenowy z nizszymi grupami alkilowa i lalkilenowa albo R3 i R4 razem z atomem azotu, do którego sa dolaczone tworza grupe heterocykliczna R9.Rio-azyrydynylowa, R9R10 -piirolidyniowa, RgRio-pirazoiilowa, RgRio-piryimidy- nylowa, RgRio-pirazydynyiowa lub RgRio-pipe- razyinylowa, w której R9 i Ri0 oznaczaja atom wodoru, nizszy rodnik alkilowy lub nizsza grupe hydroksyalkilowa, R5 oznacza nizszy rodnik alki¬ lowy, cykloalkilowy lub RrRa-fenylowy, w któ¬ rym R7 i R8 oznaczaja atom wodoru, chlorowca lub grupe trójfluorometylowa, a R6 oznacza atom wodoru, nizszy rodnik alkilowy lub fenylowy.. Zwiazki te wykazuja wlasnosci przeciwzapalne i sa uzyteczne jako czynniki przeciwzapalne, np. dla zwalczania miejscowych stanów zapalnych ma¬ jacych charakter obrzeku badz wyniklych .z pro¬ liferacji tkanki lacznej u róznych gatunków ssa¬ ków, takich jak szczury, psy itp. jak to u szczu¬ rów wykazuje analiza obrzejku carageenan.Reprezentatywne dane dotyczace zwiazków o wlasnosciach przeciwzapalnych oparte o analize obrzeku carageenan dla zwiazków ujawnionych w opisie patentowym RFN DOS nr 2 225 433 sa po¬ dane w tablicy I.Tablica 1 Nr 1 2 3 4 6 7 8 9 11 12 13 14 ' 16 17 18 19 r 21 22 23 Ri H H H H H H H H C2H5 C2H5 C2H5 C2H5 H C2H5 C2H5 C2H5 benzyl HN C2H5 C2H5 C2H5 H H R2 H H H CH3 H H CH3 H H H .H H H H H H H H H H H *N H Zwiazki NR3R4 NH2 NH2 NH2 NH2 NH-n-butyl NH-n-butyl NH-IIrz-butyl NH-fenyl NH-Irz-butyl NH-n-butyl NH-fenyl NH-fenyl NH/CH2/3- -NMe2 - NH2 NH-n-butyl NH-II-rz-butyl NH2 NH2 NH-IIrz-butyl NH2 NH-IIrz-butyl NH2 NH2 0 wzorze 7 Rs fenyl fenyl p-Cl-fenyl fenyl fenyl fenyl fenyl fenyl fenyl fenyl fenyl metyl fenyl metyl metyl metyl fenyl p-Cl-fenyl etyl fenyl n-propyl p-MeO-fe- nyl p-CH3-fe- nyl R6 H fenyl H H H fenyl H H H H H H H H H H H H H H H H (1) ID aktywnosc przeciwza¬ palna 38 130 150 85 170 150 150 150 150 80 150 160 160 120 47 ' 47 200 150 115 39 92 100 150 (2) aktywnosc moczopedna 4 2 . 1 0 0 0 2 3 3 3 1 4 0 2 3 I5 91641 * <1) Czynnosc przeciwzapalna okreslona metoda standardowej analizy obrzeku Carrageenin Ede- ma u szczura. Wartosci ID50 podane sa w mg/ /kg, ID50 = dawka powodujaca 50% zahamo¬ wanie obnzeku. <2) Czynnosc moczopedna mierzona w skali 0—4; O oznacza braik wystepowania czynnosci, 1 ozna¬ cza do 40°/o efektu teofilinowego, 2 oznacza 40— 80°/o efektu teofiliinowego, 3 oznacza efekt rów¬ ny dzialania teofiltiny i 4 oznacza czynnosc wieksza niz przy dzialaniu teofiliny.Jak widac z tablicy'I zwiazki posiadajace pod¬ stawnik w rozmaitych pozycjach wykazuja naj¬ wyzsze twziomy czynnosci przeciwzapalnej. I tak zwiazek nr 1, w którym R5 oznacza grupe feny- lowa i w którym mozliwe podstawniki bedace pod jego wplywem, zaleznie od miejsca podstawienia tj. Ri, Rg, R3, R4 i R6 oznaczaja atomy wodoru, sa najbardziej aktywnymi czynnikami przeciwzapal¬ nymi, jak to wykazano przy pomocy standardowej analizy obrzeku Carrageenin Edenua u iszczuna oraz zwiazek nr 20, który rózni sie od zwiazku nr 1 podstawieniem etylu w pozycji Ri. Jednakze wszel¬ kie dalsze podstawienia w róznych miejscach po¬ woduja zazwyczaj znaczny spadek czynnosci prze¬ ciwzapalnej do poziomów, przy których te zwiaz¬ ki maja male dzialanie przeciwzapalne.Podczas gdy zwiazki z mniejsza iloscia podstaw¬ ników, tj. zwiazki nr 1 i nr 20 sa szczególnie in¬ teresujace jako czynniki przeciwzapalne z powodu wysokiego stopnia aktywnosci przeciwzapalnej, a ich potencjal terapeutyczny jest zmniejszony przez znaczne poziomy aktywnosci moczopednej. Podsta¬ wienie w poszczególnych pozycjach obniza aktyw¬ nosc moczopedna do dajacych sie przyjac pozio- imów (0—2). Jednakze wraz ze zmniejszaniem sie aktywnosci moczopednej daje sie równiez zauwa¬ zyc spadek aktywnosci przeciwzapalnej do pozio¬ mów, przy których zwiazki wykazuja male dziala¬ nie przeciwzapalne.Stwierdzono, ze w przypadku stosowania zwiaz- 40 ku nr 1, w którym R5 oznacza grupe fenylowa a inne podstawniki nie sa podisdawione, tj. zwiazek o wzorze 8, podstawienie R4 bardzo ograniczona grupe podstawników z rozgalezionym lancuchem alkilowym o wzorze 9, w którym R' i R" oznacza¬ ja niezaleznie laitomy wodoru albo rodniki metylowe i w którytm linia przerywana oznacza pierscien cyklopropylowy albo dwa atomy wodoru, otrzy¬ muje sie niski poziom aktywnosci moczopednej i poziom aktywnosci przeciwzapalnej równy badz tez przewyzszajacym poziomy aktywnosci niepod- stawionego zwiazku nr 1 albo jego pochodnej o podstawniku etylowym w pozycji Ri tj. zwiazku nr 20. Stwierdzono takze, w przeciwienstwie do tendencji w tabeli 1, ze pozadane polaczenie nis¬ kiej aktywnosci moczopednej i wysokiej aktyw¬ nosci przeciwzapalnej utrzymuje sie, kiedy pier¬ scien fenylowy w pozycji R5 w podanym uprzed¬ nio wzorze zostanie podstawiony chlorowcem, niz¬ szym rodnikiem aflkilowymn albo nizsza grupa al- koksylowa.Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie zwlaszcza zwiazki o wzorze 1, w którym R' i R" oznaczaja niezaleznie od siebie atom wodoru albo rodnik metylowy, R"? oznacza atom wodoru chlo¬ rowca, rodnik alkilowy o 1^4 atomach wegla lub nizsza grupe alkoksylowa o 1—4 atomach wegla i linia kreskowana przedstawia wiazanie tworzace pierscien cyklopropylowy albo dwa atomy wodoru.Zwiazek o wzorze 1 posiada rzadkie polaczenie wysokiej aktywnosci przeciwzapalnej i tak niski, ze mozna go pominac poziom aktywnosci moczo¬ pednej, przy czym wspomniane rzadkie polaczenie przypisuje sie i jest charakterystyczne dla pod- stawnitoa z rozgalezionym lancuchem alkilowym w pozycji R4, przy czym wspomniany podstawnik oznacza grupe o wzorze 9 i zawiera rodnik izo¬ propylowy, Ilrz^butylowy, 3^pentylowy, 2-metylo- cyklopropylowy i 2,3-dwumetylo-cyklopropylowy.Tablica II, która porównuje aktywnosc przeciw¬ zapalna zwiazków o wzorze 1 z aktywnoscia prze- Tablica II Zwiazek 0 wzorze 10 1 Nr 24* * 26* 27* 28 29 31 32 33 34* 36 37* R4 —CH(CH3)—C2H5 —CH(CH3)—C2H5 —CH(CH3)—C2H5 —CH(CH3)—C2H5 —CH2CH(CH3)2 —CH(CH3)C(CH3)3 —CH2C(CH3)3 —CH2/2CH/CH3/2 —CH/CH3/n—C3H7. HCl wzór 11 wzór 12 wzór 13 —CH/CH3/CH2CH/CH3/2 —CH/CH3/2. H20 R'" H p-Cl P-CH3 p-CH30 H H H H H H H H H H Temperatura topnienia 174—175 216—218 203—204 196—197 237—239 247—250 291—292 178—182 137—141 248—250 256—258 274—276 133—135 191—193 . . " / Aktywnosc przeciwzapalna ID60 39 42 65 47,5 ' 150 150 150 170 83 * 150 26 130 110 14,5) 91641 i ciwzaipalna zwiazków rózniacych sie jedynie tym, ze w pozycji R4 zawieraja grupy alkilowe pokrew¬ ne grupom alkilowym ze wzoru 9, jest dalszym wskaznikiem wyjatkowej aktywnosci i zakresu dzialania zwiazków bedacych przedmiotem niniej- 5 szego wynalazku.Przyklad I. 5-benzoilo-4-IIrz-butylamino-l H-pianazplo([3,4-b}piirydyn,a. a) ester etylowy kwasu {[[l-/2-furylo/metylopira^ zoliIlio}aimiinolnietyleno]ben^oik)'C^towegio 163 g 1-/2- -furylo/metylo-5-aminopirazohi (1 mol) i 248 g estru etylowego kwasu etoksymetylenobenzoilo- octowego (1 mol) ogrzewa sie w temperaturze 130°C do momentu przerwania oddestylowania ¦ alkoholu (okolo 1 godziny). Oleista pozostalosc kry¬ stalizuje i daje po schlodzeniu i rekrystalizacji z heksanu 310 g estru etylowego kwasu E['[l-/2- -furylo/metylopirazolilo]amino]imetyleno]benzoilo- octowego (85%) o temperaturze topnienia 75—77°C. 2Q b) 5-benzoilo-4-hydroksy-l -/2-furylo/metylo-l H-pinazolo[3,4-b]-pirydyna. 36,5 g estru etylowego kwiasu [ [ [1-/2-furylo/metylo-5-pi*azoino]iamiino]ime- tyleno]benzoilooctowego rozpuszcza sie w 50 ml eteru dwufenylowego i ogrzewa w temperaturze 25 wrzenia 260° pod chlodnica zwrotna w ciagu minut. Po oddestylowaniu rrozpuiszcziaHnika otirzy- imuje sie ciemny olej, który krystalizuje po do¬ daniu metanolu. Po rekrystalizacji z alkoholu bu- tylowego otrzymuje sie 20 g 5^benzoilo-4-hydro- 30 ksy-l-/2 furylo/metylo-1 H^pirazolo [3,4-b]-pirydy- ny o temperaturze topnienia 102° (61%). c) 5-benzoilo-4-etoksy-l-/2-furylo/metylo-l H-pi- razolo [3,4-b]pirydyna 3,3 g 5-benzoilo-4-hydroksy- -1-/2 fwrylo/metylo-1 H^irazolo-[3,4-b]-pirydyny 35 (0,01 mola) rozpuszcza sie w 20 ml dwumetylofor- mamidu. Dodaje sie 2,8 g weglanu potasu i 3,1 g jodku etylu. Otrzymana mieszanine ogrzewa sie w temperaturze 60° w ciagu 12 godzin. Odfiltro- wuje sie nadmiar weglanu potasu i dodaje wode. Wykrystalizowuje 5-benzoilo-4-etoksy-l-/2-furylo/ /metylo-1 H pirazolo[3,4-b]-pirydyna, która jest rekrystalizowana z heksanu. Wydajnosc 3 g (86%).Otrzymany zwiazek ma temperature topnienia 70°. d) 5-benzoilo-4-etoksy-l H-pirazolo[3,4-b]piry4y- 45 na. 1,7 g 5-benzoilo-4-etoksy-l-/2-furylo/metylo-l H-pirazolo[3,4-b]-pirydyny (0,005 mola) rozpuszcza sie w 5 ml glikolu dwumetylenowego eteru dwu- metylowego, dodaje sie 1,1 g dwutlenku selenu i mieszanine ogrzewa sie, mieszajac w temperatu- 50 rze 160°. Po dodaniu kropli wody wspomniana temperature utrzymuje sie w ciagu godziny. Mie¬ szanine filtruje sie na goraco i po schlodzeniu wytraca sie 5-benzoilo-4-etoksy-l H-pirazolo[3,4-b]- -pirydyna. Po rekrystalizacji z butanolu otrzymu¬ je sie 1 g (77%) produktu o temperaturze topnie¬ nia 195—197°C. e) 5-benzoilo-4-IIrz-butylamino-l H-pirazolo [3,4-b] -pirydyna 2,6 g 5-benizoilo-4-etoksy-l pirazolo [3,4- -b] pirydyny (0,01 mola) i 10 ml Il-mz-butyloaiminy 80 ogrzewa sie w temperaturze wrzenia pod chlodni¬ ca zwrotna w ciagu 10 godzin. Po uplywie tego czasu, nadmiar aminy oddestylowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem, a pozostala 5-benzoilo- -4-IIrz.-butylamino-l H-pirazolo[3,4-b]-pirydyne re- 55 55 krystalizuje. Otrzymuje' sie zwiazek o tempera¬ turze topnienia 174—175° z wydajnoscia 87%.Przyklad II. 5-p-chlorobenzoilo-4-IIrz.-butyl- amino-1 H-pirazolo[3,4-b]pirydyna. Przez zastapie¬ nie estruv etylowego kwasu etoksymetylobenzoilo- octowego stosowanego w przykladzie I a) estrem etylowym kwasu etoksymetyleno^p-chlorobenzoilo- -octowego i postepowaniu zgodnie z opisanym w przykladzie I czesc (d) otrzymuje sie 5-p-chloro- benzoilo-4-etoksy-l H-pirazolo[3,4-b] pirydyne.Przez zastapienie powyzszym produktem tf-ben- zoilo-4-etoksy-l HHpirazolo[3,4-b]pirydyny uzytej w przykladzie I(e) otrzymuje sie produkt podany w tytule niniejszego przykladu, o temperaturze topnienia 216—218° z wydajnoscia 88%.Przyklad III. 5-p-toluilo-4-IIrz.-butyloami- na-1 H-pirazolo[3,4-b] pirydyna. Przez zastapienie estru wyjsciowego w przykladzie I(a) estrem ety¬ lowym kwasu etoksymetyleno-p-toluilooctowego i postepowaniu zgodnym z opisanym w przykla¬ dzie I otrzymuje sie gotowy zwiazek o tempera¬ turze topnienia 203—204°, z wydajnoscia 91%.Przyklad IV. 5-p^metoksybenzoilo-4-IIrz.- butyloamimo-l HHpir:azo!o[3,4-b)piirydynia. Przez zia- stapienie estru wyjsciowego w przykladzie l(a estrem etylowym kwasu etoksymetyleno-p-meto- ksybenzoilooctowego i postepowaniu zgodnym z opisanym w przykladzie I otrzymuje sie zwiazek o temperaturze topnienia 196—197°, z wydajnos¬ cia 90%.Przyklad V. 5-benzoilo-4-cyklopropyloamino-l H-pirazolo[3,4-b] pirydyna. 2,6 g 5-benzoilo-4-eto- ksy-1 H-pirazolo[3,4-b]pirydyny rozpuszcza sie w 50 ml alkoholu n-butylowego, dodaje 10 ml cyklo- propyloaminy i tak otrzymana mieszanine ogrzewa sie w ciagu 10 godzin w autoklawie w tempera¬ turze 160°. Po uplywie tego czasu, nadmiar roz¬ puszczalnika usuwa sie pod zmniejszonym cisnie¬ niem a pozostalosc Tekrystalizuje otrzymujac 5-ben- zoilo-4-cyklopropyloamino-l H-puiazolo [3,4-b]piry- dyne o temperaturze topnienia 256—258° z wydaj¬ noscia 84%.Przyklad VI. Jednowodzian 5-benzoilo-4-izo- propyloamino-1 Hipirazolo[3,4-b] pirydyny. Przez zastapienie cyklopropyloaminy .izopropyloamina w przykladzie V otrzymuje sie gotowy produkt o temperaturze topnienia 191—193° z wydajnos¬ cia 84%. • - Przyklad VII. Chlorowodorek 5-benzoilo-4- -cyklopropyloamino-1 H-pdrazolo[3,4-]-pirydyny (1:1). Z 0,1 mola 5-benzoilo-4-cykliopropyloamino-l Hpirazolo[3,4-b]pirydyny wytwarza isie zawiesine w 100 ml metanolu nasyconym chlorowodorem. Tak otrzymana mieszanine ogrzewa sie w ciagu go¬ dziny w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna, rozpuszczalnik oddestylowuje isie pod zmniejszonym cisnieniem a pozostalosc rozpuszcza w malej ilosci metanolu. Po dodaniu eteru wytra¬ ca isie chlorowodorek 5-benzoilo-4-cyklopropylo- amino-1 H-pirazolo[3,4-b]-pirydyny o temperaturze (topnienia 250—252°. PL PL PL PL PL PL