Przedmiotem wynalazku jest sposób formowania wtryskowego drazonych, cienkosciennych przedmio- tów z tworzywa termoplastycznego, w szczególnosci pojemników cisnieniowych przeznaczonych do prze¬ chowywania cieczy gazowanych.Z opisu patentowego RFN nr 1 629 206 znany jest sposólb formowania wtryskowego z rozdmuchiwa¬ niem, zgodnie z~ którym ksztaltka z tworzywa ter¬ moplastycznego jest wstepnie formowana przez wtryskiwanie tego tworzywa w stanie plynnym do dzielonej formy z przestrzenia formowania ogra¬ niczona ta forma i wysuwanym rdzeniem, usytuo¬ wanym w jej wnetrzu. Wstepnie uformowana ksztaltka ijest nastepnie rozdmuchiwana na osta¬ teczny ksztalt w jednoczesciowej formie -do roz¬ dmuchiwania, do której jest przenoszona na rdze¬ niu sluzacym do rozdmuchiwania, wyposazonym w kanal wydmuchowy.Opis patentowy RFN nr 1 479 8170 ujawnia rów¬ niez sposób formowania wtryskowego, w którym ksztaltka jest formowana na rdzeniu wyposazonym w kanal wydmuchowy. Kanal wydmuchowy jest zamykany przez cisnienie wtryskiwanego tworzywa i otwierany podczas etapu rozdmuchiwania.W tych znanych procesach formowania wtrysko¬ wego jest konieczne utrzymywanie scisle okreslo¬ nej wartosci temperatury wstepnie uformowanej ksztaltki, iby mozna bylo dokonac jej rozdmuchi¬ wania. Zbyt niska temperatura wstepnie uformo¬ wanej ksztaltki, bezposrednio po fazie wtryskiwa¬ lo nia, lub nawet w trakcie przeprowadzania tej fazy, moze byc przyczyna, ze podczas fazy rozdmuchi¬ wania, w koncowym wyrobie powstana wyrazne pekniecia, badz tez pekniecie przedmiotu nastapi w czasie jego stosowania, zwlaszcza gdy bedzie on napelniany cieczami gazowanymi. Wartosc tej tem¬ peratury w znanych procesach formowania wtrysko¬ wego jest regulowana przez temperature rdzenia.Stwierdzono jednakze, iz stosowanie rdzenia bardzo czesto jest zwiazane z niekorzystnym zjawiskiem, polegajacym na tym, ze w fazie wstepnego formo¬ wania tworzywo nie przylega calkowicie do (po¬ wierzchni rdzeniai, a zatem nie jest mozliwe uzy¬ skanie skutecznej kontroli temperatury formowa¬ nia wstepnego, ze wzgledu na zmienna na po¬ wierzchni rdzenia intensywnosc wymiany ciepla, której skutkiem ma byc chlodzenie wstepnie ufor¬ mowanej ksztaltki. Wynikiem tego jest uzyskiwa¬ nie przedmiotów o niejednolitej strukturze.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tej nie¬ dogodnosci przez rozwiazanie zagadnienia technicz¬ nego, polegajacego na zmodyfikowaniu znanych sposobów formowania wtryskowego, tak by inten¬ sywnosc obnizania temperatury wstepnie uformo¬ wanej ksztaltki byla jednakowa na calej po¬ wierzchni rdzenia, dla otrzymania przedmiotu bez deformacji strukturalnych.Zgodnie z wynalazkiem sposób formowania wtry¬ skowego' drazonych, cienkosciennych przedmiotów z tworzywa termoplastycznego, polega na 91 28791287 8 i ogrzewaniu tworzywa termoplastycznego do tem¬ peratury wtryskiwania, wtryskiwania go w tym stanie do przestrzeni formowania otaczajacej rdzen formy, imajacy kanal laczony z przestrzenia formo¬ wania dla rozdmuchiwania wstepnie uformowanej ksztaltki, a nastepnie chlodzenia tego tworzywa.Istote wynalazku stanowi to, ze wytwarza sie podcisnienie na wewnetrznej powierzchni wstepnie formowanej ksztaltki, zanim wartosc -cisnienia wtryskiwania zacznie malec, przez polaczenie prze¬ strzeni formowania ze zródlem podcisnienia za posrednictwem kanalu w rdzeniu, w celu spowo¬ dowania przylegania tworzywa do powierzchni rdzenia, podczas krzepniecia tego tworzywa. Pod¬ cisnienie utrzymuje sie do momentu zakonczenia fazy wtryskiwania tworzywa do przestrzeni for¬ mowania.Jest korzystne, gdy podcisnienie wytwarza sie od momentu rozpoczecia fazy wtryskiwania tworzywa dh:„j*neSitrzeni formowania.Jeszcze lepsze wyniki uzyskuje sie, gdy podcis¬ nienie wytwarza sie przed rozpoczeciem fazy wtry¬ skiwania tworzywa do przestrzeni formowania, co w istotny sposób ulatwia Wtryskiwanie tworzywa.Przedmiot wynalazku zostanie (bardziej szczegó¬ lowo opisany na podstawie rysunku, na którym uwidoczniono przykladowe wykonanie urzadzenia do formowania wtryskowego, w widoku bocznym z czesciowym przekrojem osiowym.Urzadzenie zawiera tuleje zewnetrzna 5, w której na jednym jej koncu jest osadzona glowica 6 rdzenia formy, zaopatrzona w czesc mocujaca 6a, usytuowana przesuwnie w tej tulei 5. W glowicy 6, w osiowym otworze wykonanym w czesci mocuja¬ cej 6a, jest utwierdzona na stale rura wydmucho¬ wa 11, przechodzaca wewnatrz tulei zewnetrznej.W rurze wydmuchowej 11 i w czesci mocujacej, 6a glowicy 6 sa wykonane promieniowo usytuowane otwory 13, laczace otwór 12 rury wydmuchowej z obwodowym kanalem 14, wykonanym na zewnetrz¬ nej powierzchni czesci mocujacej 6a. Na tej ze¬ wnetrznej powierzchni czesci mocujacej jest wy¬ konany drugi obwodowy kanal, w którym jest osa¬ dzony pierscien uszczelniajacy 10, stykajacy sie czescia swej powierzchni z wewnetrzna powierzch¬ nia tulei zewnetrznej 5. W polozeniu pokazanym z lewej strony rysunku, obwodowy kanal 14 jest szczelnie zamkniety w wyniku przylegania glowicy 6 do' krawedzi tulei zewnetrznej 5.Rura wydmuchowa 11 ma mozliwosc wykony¬ wania przesuwu osiowego, wzgledem nieruchomej tulei zewnetrznej 5, powodujac przy tym prze¬ mieszczenie glowicy 6, a tym samym polaczenie obwodowego kanalu 14, poprzez szczeline pierscie¬ niowa 15, z przestrzenia 9 utworzona pomiedzy glowica 6 a dwuczesciowa forma wtryskowa 3, 4, jak pokazano z prawej strony rysunku.W przestrzeni utworzonej pomiedzy tuleja ze¬ wnetrzna 5 a rura wydmuchowa 11 jest usytuowa¬ na wspólosiowo rura rozdzielcza 21, przeznaczona dla kierowania czynnika chlodzacego. Rura roz¬ dzielcza 21, swym koncem, jest oddalona o nie¬ wielki odstep od czesci mocujacej 6a glowicy 6, tak ze stworzone sa warunki dla przeplywu czynni¬ ka chlodzacelgo w kierunku zgodnym ze strzalka A, z przestrzeni 22a rozciagajacej sie na zewnatrz rury rozdzielczej 21 dO' przestrzeni 22b, utworzonej pomiedzy. ta rura rozdzielcza a zewnetrzna po¬ wierzchnia obwodowa rury wydmuchowej 11.Rdzen znajduje sie wewnatrz dwuczesciowej for¬ my 3, 4, a pomiedzy nimi jest utworzona przestrzen formowania 9, do której tworzywo termoplastycz¬ ne w stanie plynnym jest wtryskiwane przez dysze wtryskowa 8, usytuowana w osi glowicy 6, i skie- rowana wylotem na wprost tej glowicy. Dysza wtryskowa 8 jest wykonana w czesci 3 formy, i jest polaczona z wylotem wtryskarki tworzywa.W poczatkowej fazie wtryskiwania tworzywa do przestrzeni formowania 9 glowica 6 rdzenia jest maksymalnie oddalona od wylotu dyszy wtrysko¬ wej 8 tak, ze obwodowy kanal 14 jest szczelnie zamkniety, uniemozliwiajac polaczenie otworu 12 rury wydmuchowej 1J z przestrzenia formowania 9. Czynnik chlodzacy przeplywajacy wewnatrz rdzenia, wraz z elementami chlodzacymi umiesz¬ czonymi w formie 3, 4, przyczynia sie do obnizania temperatury tworzywa wypelniajacego przestrzen formowania. Podczas chlodzenia wstepnie formowa¬ nej ksztaltki czynnik chlodzacy przeplywajacy we- wnatrz rdzenia, ma ograniczony wplyw na wymiane temperatury tylko do tego odcinka dlugosci rdze¬ nia, przez który on przeplywa, natomiast na od¬ cinku rdzenia, w którym jest usytuowana glowica, odprowadzanie ciepla jest mnie intensywne. Za- ^ tern zewnetrzna powierzchnia wstepnie formowanej ksztaltki otaczajacej glowice jest szybciej chlodzo¬ na anizeli powierzchnia wewnetrzna ksztaltki w tym samym obszarze. Na skutek róznicy w szyb¬ kosci chlodzenia-, w miare uplywu czasu, na ze- wnetrznej powierzchni wstepnie formowanej ksztaltki tworzy sie zestalona powloka.W ten sposób, gdy tylko nastapi to zestalanie powloki, przenikanie powietrza z otworu 12 rury wydmuchowej 11 na zewnetrzna powierzchnie 40 rdzenia spowoduje oddzielenie tworzywa od po¬ wierzchni rdzenia na odcinku jego dlugosci ozna¬ czonym liczba 17.Zgodnie z rysunkiem otwór 1,2 rury wydmucho¬ wej 11 jest polaczony za pomoca przewodu 16a ze tt zródlem podcisnienia. Wartosc podcisnienia uzyski¬ wana* z tego zródla jest regulowana przez urza¬ dzenie nastawcze 19 polaczone z nim przewodem 18, oraz polaczone przewodem 20 z wtryskarka tworzywa. Zródlo podcisnienia 16a i urzadzenie na- 50 stawcze 19 zapewniaja wlaczanie podcisnienia w otworze wydmuchowym 12 i utrzymanie go przez dowolny okres czasu w stosunku do trwajacego procesu wtryskiwania tworzywa termoplastycznego do przestrzeni formowania.W przewodach 18 i 20 moga byc dodatkowo u- sytuowane elementy sterujace, jak wahacze czy elektryczne elementy.Zgodnie z rysunkiem, wewnetrzna powierzchnia formy 3, 4 oraz zewnetrzna powierzchnia rdzenia 60 s3 wykonane jako cylindryczne, jednakze ze wzgle¬ dów technologicznych zalecane i korzystne jest, gdy powierzchnie te sa stozkowe. Ulatwia to zde¬ cydowanie operacje wyjmowania wytworzonego przedmiotu z formy oraz operacje wyjmowania 65 rdzenia z wytworzonego przedmiotu. 555 •1287 6 PL