Przedmiotem wynalazku jest autodrom dla pojazdów samochodowych urzadzony jako prostokatny plac z wyty¬ czona na nim siecia dróg kolowych o nawierzchni utwar¬ dzonej przeznaczonyszczególnie do nauki jazdypojazdami samochodowymi.Wynalazek dotyczy inzynierii ruchu drogowego oraz techniki prowadzenia zajec dydaktycznych w szkolnictwie samochodowym.Znane sa i uzytkowane place treningowe do nauki jazdy pojazdami samochodowymi i/lub doodbywania treningów zawodniczych sportu samochodowego, zwane autodroma- mi. Autodromy te sa najczesciej urzadzane jako prostokat¬ ne regularne place z wytyczona na nich i wylozona trwala siecia dróg kolowych, majacych utwardzona nawierzchnie o najczesciej jednakowej klasie, na calej powierzchni auto- dromu. Drogi kolowe na tych autodromach sa zestawiane w figurygeometryczneonieprzypadkowej konfiguracji i sa ukladane w jednej zasadniczo plaszczyznie. Przekroje po¬ przeczne nawierzchni dróg sa konwencjonalne i nie róznia sie zasadniczo od budowy dróg publicznych. Uklady figur geometrycznych w tych znanych autodromach sa oparte z reguly na prostokacie i luku kola, powtarzanych cyklicz¬ nie w ukladzie autodromu, czasem we wzajemnym lustrza¬ nym odbiciu. Zestawy figur geometrycznych opisujacych siec dróg kolowych na autodromach w dotychczasowych rozwiazaniach sa tego typu, ze wymagaja do ich budowy uzycia placów o znacznych' wielohektarowychpowierzch¬ niach, najczesciej znacznie wydluzonych, do wielkosci niejednokrotnie siegajacej rzedu 1000 metrów i wiecej.Znane i stosowane uklady autodromów, mimo licznych zalet wykazuja równiez pewne zasadnicze wady i niedo¬ godnosci. Do najwazniejszej wady znanych rozwiazan au¬ todromów, zalicza sie koniecznosc dysponowania placem o wielkiej powierzchni i o wydluzonym do wielusetmetrów ksztalcie. Zapewnienie tego warunku przy projektowaniu nowych autodromów lokalizowanych w obszarach wielko¬ miejskich, jest bardzo trudne a niekiedy zupelnieniemozli¬ we. Budowa w zwiazku z tym autodromów jest szczególnie kosztowna i pociaga za soba dosc znaczne koszty uboczne o charakterze ogólnospolecznym, na przyklad na dojazdy do miejsca cwiczen lub treningów. Równiez stosowane w znanych autodromach uklady dróg kolowych, majace charakter zestawów coprawda uporzadkowanych lecz nie- zaprogramowanych figur geometrycznych, nie zapewniaja gwarancji wykorzystania wszystkich koniecznych elemen¬ tów szkolenia lub treningu zawodniczego w sporcie, w ra¬ mach jednego autodromu. Czyni to znane dotychczas i eks¬ ploatowane autodromy niewystarczajaco uniwersalnymi a tym samym malo ekonomicznymi.Celem wynalazku jest zaprojektowanie autodromu eli¬ minujacego wskazane wadyznanych rozwiazanimajacego korzystna ceche znacznej koncentracji elementów dróg kolowych na minimalnie szczuplej powierzchni placu o kwadratowej lub prawie kwadratowej dzialce. Dalszym celem wynalazku jest zaprojektowanie autodromu, maja¬ cego uklad dróg kolowych w taki sposób zestawiony, ze spelnia on okreslony z góry w wielu wariantach zaprogra¬ mowany cykl czynnosci dydaktyczno-szkoleniowych.. Zalozone cele zostaly zrealizowane mimo pozornej ich wzajemnej sprzecznosci, dzieki zaskakujaco prostemu 91 03391 033 3 skojarzeniu w autodromie wedlug wynalazku, elementów figur geometrycznych, opisywanych przez nawierzchnie kolowe i pozostajacych wzgledem siebie w scisle okreslo¬ nych znamiennych dla rozwiazania, stosunkach dlugoscio¬ wych. Odpowiednio autodrom wedlug wynalazku ma po¬ stac kwadratowego niekoniecznie lecz najkorzystniej pla¬ skiego placu o boku, którego dlugosc stanowi mudul, obramowanego kwadratowa jezdnia o zamknietym obwo¬ dzie, wewnatrz której znajduje sie uklad jezdni zestawio¬ nych zasadniczo w regularne figury geometryczne. Uklad ten sklada sie zasadniczo zdwukolowychjezdni o srednicy ksztaltujacej sie zasadniczo najkorzystniej w granicach 0,33 a (gdzie a stanowi mudul budowy autodromu), oraz z przynajmniej dwu jezdni opisujacych trójkaty równobo¬ czne i/lub równoramienne.Autodrom ma ponadto uklad wewnetrzny jezdni zesta¬ wiony w postac wydluzonego prostokata, o krótszym boku najlepiej równym 0,3 a i dluzszym boku równym najkorzy¬ stniej 0,9 a, przy czym jezdnie tesa przeciete kazda wpolo¬ wiedwoma krzyzujacymi sie pod katem prostym wzgledem nich i wzgledem siebie jezdniami. Autodrom wedlugwyna¬ lazku jest ponadto zaopatrzony w uklad jezdni w postaci kola przecietego promieniowo poprowadzonymi czterema lub trzema jezdniami, krzyzujacymi sie najlepiej w jego srodku na malym placyku, majacym najlepiej podwyzszo¬ ny w stosunku do powierzchni calego placu poziom, w ta¬ kim stopniu, ze uzyskuje sie zbieznosc wychodzacych zen dróg okolo 16%. Wszystkie drogi kolowe ulozone na auto¬ dromie, sa wzajemnie ze soba polaczone, przynajmniej jednym lacznikiem.Autodrom wedlug wynalazku, spelniajac zalozone cele wykazuje jednoczesnie szereg korzystnych technicznych skutków. Zasadnicza zaleta autodromu jest jego mala powierzchnia, na której jest wylozona maksymalna ilosc zlozonych pod wzgledem konfiguracji i wielofunkcyjnych odcinków dróg kolowych, realizujacych skomplikowany pod wzgledem szkoleniowym program dydaktyczno-tre¬ ningowy. Male wymiary placu przeznaczonego pod urza-i dzenie autodromu wedlug wynalazku, umozliwiaja jego lokalizacje wewnatrz obszarów zwartej zabudowy wielko¬ miejskiej, czyniac jego eksploatacje bardzo ekonomiczna, zarówno ze wzgledów gospodarczych jak i spolecznych (nizsze laczne koszty szkolenia).Uklad dróg kolowych spelniajacych okreslone, z góry zaprogramowane warunki, umozliwia poruszanie sie po autodromie wiecej niz jednego pojazdu mechanicznego samochodowego, a sama budowa bezkolizyjnych przejaz¬ dów i laczników wiazacych poszczególne elementy figur (cwiczen), umozliwia wyeliminowanie bezposredniego udzialu instruktora w procesie doskonalenia umiejetnosci prowadzenia pojazdówmechanicznych. Stosowanie do po¬ rozumiewania sie, pomiedzy pozostajacym na zewnatrz instruktorem, a szkolacym sie, lacznosciradiowej lub innej bezprzewodowej jest zbyteczne. Male wymiary placu zaj¬ mowanego przez autodrom umozliwiaja bezposrednie po¬ rozumiewanie sie zainteresowanych glosem, a szybkosci rozwijane przez pojazdy wykonujaceruchy na autodromie, dzieki odpowiedniej konfiguracji dróg, sa doprowadzone do wymiaru predkosci bezwzglednie bezpiecznych. Zesta¬ wienie dróg kolowych, stanowiace znamiennosc konstruk¬ cyjna autodromu wedlug wynalazku, umozliwia wyczer¬ panie wszystkich wariantów programu szkoleniowego i stwarza rekojmie uzyskiwaniawysokichrezultatów szko¬ leniowych. Osoby poddawane szkoleniu na autodromie, po przejsciu z wynikiem pozytywnym wszystkich zestawów 4 cwiczen, sa kierowcami pojazdów samochodowych o wy¬ starczajacych dla ruchu wielkomiejskiego umiejetnos¬ ciach. Zastosowanie autodromu wedlug wynalazku umoz¬ liwia ponadto wstepna eliminacje w procesie szkolenia osób pozbawionych zdolnosci do prowadzenia pojazdów mechanicznych samochodowych, oraz ich badan na zna¬ nych stanowiskach diagnostyki psychoneuroruchowej.Przedmiot wynalazku jest szczególowo opisany na przy¬ kladzie jego wykonania i zobrazowany na rysunku, na jo którym fig. 1 przedstawia widok uproszczony autodromu z góry, fig. 2 przedstawia widok z góry autodromu z innym ukladem dróg kolowych, fig. 3 przedstawia widok z góry * autodromu z innym ukladem tych samych dróg kolowych, fig. 4 przedstawia widok autodromu z jeszcze innym ukla- dem tych samych dróg kolowych, fig. 5 przedstawia frag¬ ment ukladu dróg kolowych autodromu a fig. 6 przedsta¬ wia przekrój poprzeczny fragmentu ukladu dróg auto¬ dromu.Przedstawiony przykladowo autodrom wedlug wyna- lazku przeznaczony szczególnie w tym wykonaniu do pro¬ wadzenia nauki jazcly pojazdami samochodowymi osobo¬ wymi, ma zasadniczo postac kwadratowego plaskiegopla¬ cu 1 o boku majacym dlugosc a. Plac ten jest obramowany kwadratowa jezdnia o zamknietym obwodzie, zlozona z odcinków 2,3,4 i 5, majaca najlepiej jednakowej wielkos¬ ci luki 6. Jezdnia ta jest poprowadzona wzdluz obwodu placu 1 a wewnatrz niej znajduje sie uklad jezdni, zesta¬ wionych w zasadniczo regularne parami jednakowe figury geometryczne. Tejezdnie sa tak zestawione ze maja uklad skladajacy sie z jednakowych co dodlugosci odcinków 7,8, 9, 10 z lukami najlepiej choc nie koniecznie jednakowymi 11 tworzacy kwadrat. Bok tego kwadratu ma dlugosc w przyblizeniu najkorzystniej w granicach od 0,33 a do 0,50 a. Wewnatrz tego kwadratu sa umieszczone w sposób wzajemnie ze soba nie kolidujacy przynajmniej dwie naj¬ korzystniej co do wielkosci jednakowe i polaczone ze soba jezdnie 12 i 13. Maja one ksztalt okregów i w taki sposób sa ze soba polaczone ze ich osie sa do siebie w przyblizeniu styczne a srednice mierzone w osi jezdni maja najkorzyst- 40 niej wielkosc w przyblizeniu utrzymana w granicach 0,10 do 0,13 a. Wewnatrz tegoz kwadratu 7,8,9, i 10 znajduja sie jeszcze przynajmniej dwie inne jednakowe, polaczone ze soba jezdnie o bokach 14, 15 i 16 z lukami 17 korzystnie jednakowymi, o ksztaltach przypominajacych trójkaty 45 równoboczne, zwrócone do siebie najkrótszymi bokami 14 i pozostajace w stosunku dosiebie w pewnym nieznacznym oddalaniu. Maja one dluzsze przyprostokatne boki 15 o dlugosci równej najkorzystniej 0,10 do 0,18 a a ponadto wewnatrz kwadratu jezdni 2, 3, 4, 5, jest umieszczony 50 uklad jezdni wyznaczajacych wydluzony prostokat. Ten uklad sklada sie z odcinków 18, 19, 20 i 21 z lukami najlepiej jednakowej wielkosci 22, zestawionych w taki sposób, ze krótszy bok ma dlugosc równa w przyblizeniu najkorzystniej 0,1 a do 0,6 a, natomiast dluzszy bok ma 55 dlugosc w przyblizeniu równa najkorzystniej 0,9 a. Te jezdnie 18, 19, 20 i 21 sa przeciete skrzyzowanymi wzgle¬ dem siebie i wzgledem nich pod katem prostym, poprowa¬ dzonymi przez srodek, dwoma prostymi jezdniami 23 i 24.Jezdnie skladajace sie z odcinków 2,3,4 i 5,7,8,9 i 10,12 60 i 13,14,15 i 16 oraz 18,19,20,21,23,24 wraz z odpowiada¬ jacymi im odpowiednimi lukami, sa ze soba polaczone przynajmniej jednym odcinkiem jezdni lacznikowej 25,26, 27 i 28.Wzdluz jezdni i na nich sa ustawione i/lub namalowane 65 poziome i/lub pionowe znaki drogowe 29 informacyjne,91 033 nakazu, zakazu i ostrzegawcze. Oprócz wymienionych jez¬ dni, na autodromie sa ulozone inne jeszcze jezdnie prze¬ znaczone do prowadzenia uzupelniajacych cwiczen szko¬ leniowych. Do tych jezdni nalezy uklad skladajacy sie z jezdni majacej postac okregu 36 o srednicy równej w przyblizeniu najkorzystniej 0,3 a, przecietej wzdluz srednicy dwoma krzyzujacymi sie pod katem prostym jezdniami o odcinkach 31,32,33 i 34. Odcinki te w miejscu skrzyzowania tworza niewielki placyk 35 o srednicy rów¬ nej w przyblizeniu najkorzystniej 0,1 a. Jezdnie 31,32, 33 i 34lacza siezjezdnia 30i placykiem35 lagodnymi lukami.Inne wykonanie autodromu ma uklad jezdni zestawio¬ nych w postac trójkata równoramiennego, którego wierz¬ cholki sa skierowane ku sobie i sa ze soba w tym miejscu polaczone. Trójkaty te skladaja sie z odcinków jezdni 36, 37, 38, 39, 40 i 41 polaczonych lukami 42 najkorzystniej jednakowej wielkosci, przy czym dlugosc tych odcinków 36, 37, 38 i 39 jest najkorzystniej równa w granicach od 0,125 a do 0, 175 a. Autodrom wedlug wynalazku jest tez zaopatrzony w inny uklad jezdni kolowej skladajacej sie z okregu 30 o srednicy najkorzystniej równej 0,30 a, prze- l cietego wzdluz promieni trzema rozstawionymi najkorzys¬ tniej co 120° jezdniami w odcinkach 43, 44, 45, majacymi w miejscu skrzyzowania niewielki placyk 35.W innym wykonaniu autodromu wedlugwynalazku, jest on zaopatrzony w uklad trójkatnych jezdni zestawionych z conajmniej dwu jednakowych równobocznych lub rów¬ noramiennych trójkatów skladajacych sie z odcinków jez¬ dni 36, 37, 38, 39 polaczonych jednym wspólnym odcin¬ kiem jezdni 46.Autodrom jest ponadto zaopatrzony w element krótkie¬ go odcinka jezdni 52 zakonczony elementem plaskim lub przestrzennym, symulujacym garaz, wykonanym najko¬ rzystniej jako zestaw umieszczonych w pewnych od siebie odstepach w szeregach i w rzedach pionowych elastycz¬ nych slupków.Autodrom jest zaopatrzonyw dodatkowy element odcin¬ ka jezdni 48 majacej znana w ksztalcie zatoczke parkingo¬ wa 49 z wyznaczonymi kilkoma stanowiskami parkingo¬ wymi róznych wymiarów i w róznej konfiguracji.W odmianie wykonania odcinków jezdni kolowych 12 i 13 autodromu, jest zastosowany uklad dodatkowy prze¬ znaczony do jazdy dla samochodów duzych (na przyklad ciezarowych). Uklad ten ma na zewnatrz kolowych jezdni 12 i 13 umieszczone podobne kolowe jezdnie 50 i 51 w taki sposób zestawione, ze ich osie sa do siebie styczne w miej¬ scu styku osi okregów 12 i 13, a srednice mierzone w osi jezdni maja najkorzystniej wielkosc w przyblizeniu w gra¬ nicach od 0,170 a do 0,200 a.Korzystnym wykonaniem autodromu wedlug wynalaz¬ ku, jest odmiana w której maly okragly placyk 35 umiesz¬ czony w miejscu skrzyzowania odcinków 43,44 i 45 lub 31, 32, 33 i 34 jest wzniesiony ponad poziom plaskiego placu 1 (fig. 6) na taka wysokosc h, ze pochylosc jezdni tych odcinków 43, 44, 45 lub 31, 32, 33 i 34 wynosi najkorzyst¬ niej 16%.•Autodrom jest zaopatrzony równiez w odcinek jezdni 55 bedacy dojazdem do rampy 54 (fig. 4).Poslugiwanie sie autodromem dla pojazdów samochodo¬ wych wedlug wynalazku odbywa sie zasadniczo w ten sposób, ze osoba poddawana szkoleniu, po zajeciu miejsca za kierownica konwencjonalnego pojazdu samochodowe¬ go, wykonuje cwiczenia polegajace na jezdzie po drogach kolowych na autodromie, w okreslonej kolejnosci i przez 6 okreslony czas, uwarunkowany indywidualnymi predy¬ spozycjami psychoneuroruchowymi i percepcja wlasciwa tej osobie.Jednym z wielu mozliwych do wykorzystania zestawów dydaktyczno-szkoleniowych przeznaczonych dla szkole¬ nia kierowców pojazdów samochodowych osobowych, jest uklad, w którym uczen w pierwszej kolejnosci objezdza ukladjezdni 7,8,9 i 10w obie strony w czasie okolo 30 min. cwiczac w tym czasietakie elementy jak: ruszanie zmiejsca i zatrzymywanie sie, zmiane biegów, trzymanie poprawne kola kierownicy, jazde „wezykiem" od jednej krawedzi jezdni do drugiej, skret w prawo i w lewo pod katem prostym z zachowaniem szybkosci w granicach 10-15 km/godzine. Po opanowaniu tych cwiczen uczen samo- dzielnie przejezdza na jezdnie 12 i 13, gdzie w czasie uzaleznionym od jego uzdolnien, lecz nie krótszym niz 30 min. wykonuje jazdy w obie strony z szybkoscia w grani¬ cach okolo 15 km/godz. Po opanowaniu tego zestawu czynnosci, uczen samodzielnie przejezdza na kolejny ze- staw jezdni autodromu oznaczony numerami 15, 16, 17 (dwa trójkaty polaczone ze soba najkrótszym bokiem lub wierzcholkami). Na tym zestawie cwiczy jazde ze skretami prawymi i lewymi w katach ostrych, wiekszych niz 90° i z szybkosciami najkorzystniej zachowanymi w granicach od 15-20 km/godzine, przez czas uzalezniony od jego osobistych zdolnosci, lecz nie krótszy niz 30 min. Kolejnym cwiczeniem na które uczen przejezdza swoim pojazdem cwiczebnym, jest cwiczenie skladajace sie z jezdni 18,19, , 21, 23 i 24. Uklad ten symuluje sytuacje zblizona do typowych drogowych ukladów, spotykanych w zabudowie miejskiej, ze skrzyzowaniami drogowymi oznakowanymi znakami drogowymi poziomymi i/lub pionowymi. Uczen utrzymujac szybkosc w granicach 20-30 km/godzine, cwi¬ czy jazde wedlug znaków drogowych z wykonywaniem skretów na skrzyzowaniach zarówno w prawo jak i w lewo oraz zjazda biegiem wstecznym. Czastrwania tego cwicze¬ nia jest uzalezniony od osobistych uzdolnien cwiczacego a w szczególnosci od jego zdolnosci percepcji informacji rejestrowanych na podstawie znaków drogowych pozio- 40 mych i pionowych o zmiennych ukladach, ustawionych wzdluz i na zestawie odcinków dróg na autodromie. Czas trwania tego cwiczenia wynosi jednak najmniej 30 min. Po opanowaniu do perfekcji cwiczen opisanych przykladowo powyzej, uczen przejezdza samodzielnie na uklad jezdni 2, 45 3, 4 i 5 i na tym ukladzie wykonuje jazde w obie strony ze zmiana biegów, redukcja predkosci, hamowaniem i.t.p., przy czym czas trwania tego cwiczenia jest uzalezniony od jego indywidualnych predyspozycji i nie powinien byc krótszy niz 30 min. 50 Uzupelnieniem cwiczen zasadniczych opisanych powy¬ zej w tym przykladzie, sa cwiczenia uzupelniajace, prze¬ prowadzane w celu nabycia umiejetnosci szczególnych, takich jak wjazd przodem i tylem do garazu, parkowanie pojazdu samochodowego przodem i tylem w róznych sytu- 55 acjach ruchu wielkomiejskiego, wjazd pod góre przodem i tylem ze skretem, zjazd z góry z redukcjapredkosci, wjazd pod rampe tylem, jazda do tylu po prostej i po luku i.t.p.Cwiczenia te realizuje sie na ukladach jezdni oznaczonych numerami30,31,32 33,34,35 jak równiez49,50,51,53,54. 60 Realizacja autodromu wedlug wynalazku przedstawio¬ na na przykladzie jego wykonania jestjedynie jedna z wie¬ lu mozliwych. Moga one byc zmieniane i laczone wramach zastrzezen patentowych.Przedmiot wynalazku znajduje zastosowanie w gospo- 65 darce narodowej w budowie i eksploatacji placów trenin-91 033 7 gowych i autodromów w szkolach jazcty i klubach sportu motorowego. ( PL