Opis patentowy opublikowano: 30.11.1977 90536 MKP A61c1/10 Int. Cl2. A61C1/10 ;ZYTELNIA Urzed* Twórcywynalazku: Wladyslaw Trylinski, Adam Weglinski Uprawniony z patentu: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Mechanizm zacisku prostnicy dentystycznej Wynalazek dotyczy mechanizmu zacisku prostnicy dentystycznej przystosowanego do zaciskania wiertel w sposób cierny.W powszechnie znanej prostnicy dentystycznej przystosowanej do zaciskania wiertel w sposób cierny, stosuje sie zaciskanie za pomoca tulejki rozpreznej zakonczonej z obu stron stozkami zewnetrznymi, zaciskanej w stozkach wewnetrznych wrzecionka zacisku i dociskacza wskutek przesuwania dociskacza w otworze wrzecionka zacisku. Przesuw dociskacza wymuszany jest przez obrót dzwigni ulozyskowanej w wycieciach wykonanych we wrzecionku zacisku, popychajacym krótszym ramieniem dociskacz. Dzwignia obracana jest wskutek ruchu petelka do tylu, które wspólpracujac swoja maglowniczka z koncem dluzszego ramienia dzwigni powoduje jej obrót w pozadanym kierunku.To rozwiazanie jest dotychczas stosowane w prostnicach przeznaczonych do pracy przy nieznacznych predkosciach obrotowych rzedu 6000—7000 obr/min. Stosowanie takiego mechanizmu zaciskowego w prostnicach szybkobieznych, przeznaczonych do pracy przy predkosciach obrotowych rzedu 40000—60000 obr/min. jest niemozliwe, gdyz elementy mechanizmu zaciskowego, a mianowicie dzwignia, dociskacz i petelko, wnosza duze niewywazenia statyczne i dynamiczne. Powoduje to duze drgania w czasie pracy i w konsekwencji bolesnosc zabiegu. Aby temu zapobiec, w prostnicy wedlug patentu szwajcarskiego Nr. 253114 zastosowano do zaciskania wiertla kulki, które sa dociskane za pomoca elementu stozkowego do tulejki zaciskowej. Jednak wykonanie tego rozwiazania wymaga duzych dokladnosci prowadzenia kulek,oraz elementów je zaciskajacych i sprawia duze trudnosci technologiczne oraz jest bardziej skomplikowane od rozwiazania stosowanego w prostnicach wolnobieznych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie niedogodnosci znanych mechanizmów zacisku prostnic dentystycznych, a zadaniem opracowanie konstrukcji mechanizmu zacisku szybkobieznej prostnicy dentystycznej, równie prostego jak mechanizm stosowany w prostnicach wolnobieznych, nie wymagajacego2 90 536 zachowania duzych dokladnosci wykonawczych, a,równoczesnie zapewniajacego prace prostnicy bez drgan.Mechanizm zacisku prostnicy dentystycznej wyposazony w znane elementy konstrukcyjne, takie jak cylindryczne wrzecionko, o którego wewnetrzna powierzchnie stozkowa opiera sie stozkowe zakonczenie tulejki zaciskowej, stykajacej sie drugostronnie z dociskaczem, oraz posiadajacy petelko umieszczone przesuwnie w otworze wrzecionka, zgodnie z wynalazkiem ma dwie identyczne dzwignie (Jwuramienne umieszczone w podluznych wycieciach petelka i wrzecionka oraz ulozyskowane symetrycznie wzgledem osi geometrycznej prostnicy. Dzwignie ulozyskowane sa na walku prostopadlym do tej osi geometrycznej prostnicy i osadzonym w sciance wrzecionka, przy czym dluzsze ich ramiona zaopatrzone sa w faliste nacfecss obejmujace kolek rozpierajacy osadzony w petelku i swoja osia geometryczna przecinajacy os geometryczna prostnicy, zas krótsze ramiona tych dzwigni stykaja sie z czolem tulejki dociskowej. Dla trwalosci montazu dzwigni przewidziano zgodnie z wynalazkiem wykonanie na koncach walka lozyskujacego te dzwignie czopów & srednicach mniejszych od srednicy jego czesci srodkowej. Czopami tymi walek osadzony jest w wycieciach o szerokosciach równych srednicom wymienionych czopów, wykonanych w sciance cylindrycznej wrzecionka wzdluznie do osi geometrycznej prostnicy. Wyciecia polaczone sa z otworami o srednicach nieco wiekszych od srednicy wspomnianej czesci srodkowej walka, przy czym otwory te lacza sie z wycieciami od strony tulejki zaciskowej.Mechanizm zacisku wedlug wynalazku nie wymaga dokladnosci wykonawczych wiekszych niz to jest praktykowane przy wykonawstwie prostnic wolnobieznych. Rozwiazanie konstrukcji mechanizmu zgodnie z wynalazkiem zapewnia proste przystosowanie znanej prostnicy wolnobieznej do pracy przy duzych • predkosciach obrotowych rzedu 40000 obr/min, bez wystepowania drgan, dzieki symetrycznemu wzgledem osi geometrycznej prostnicy usytuowaniu dzwigien. Stanowi to o latwosci wywazenia statycznego i dynamicznego prostnicy.Przedmiot wynalazku zostanie blizej przedstawiony na przykladzie wykonania uwidocznionym na rysunkach, na których fig. 1 uwidacznia mechanizm zacisku prostnicy w przekroju wzdluz jej geometrycznej osi, fig. 2 i fig. 3 — ten sam mechanizm w dwóch przekrojach poprzecznych wzdluz linii A-A i B-B, zas fig. 4 — fragment mechanizmu w widoku z boku po zdjeciu oslony.W oslonie 1 prostnicy w wykonanym w niej wzdluznym otworze o stopniowanych srednicach jest umieszczony mechanizm zaciskowy. Sklada sie on z walcowego wrzecionka 2 zacisku, ulozyskowanego slizgowo swym przednim wydrazonym czopem 3 wrzecionka w oslonie 1 prostnicy, w którym znajduje sie tulejka zaciskowa 4 ponacinana na obu stozkowych zakonczaniach 5 i 6. Otwór w czopie 3 wrzecionka 2 i otwór 7 tulejki zaciskowej 4 maja srednice nominalna równa srednicy nominalnej chwytu wiertla dentystycznego.W otworze wrzecionka 2 jest umieszczona przesuwnie tulejka dociskowa 8 zaopatrzona w wewnetrzny stozek 9, w którym spoczywa zakonczenie stozkowe 6 tulejki zaciskowej 4. Drugie stozkowe zakonczenie 5 tulejki zaciskowej spoczywa w wewnetrznym stozku 10 wrzecionka 2. W tulejke dociskowa 8 jest wkrecony wkret regulacyjny 11 zaopatrzony w przeciecie 12 pod wkretak.We wrzecionku 2 w jego wzdluznym otworze jest umieszczone przesuwnie petelko 13 zabezpieczone od obrotu wzgledem wrzecionka 2 przez kolek 16 wtloczony w scianke wrzecionka 2 i slizgajacy sie swym koncem w przecieciu podluznym 14 petelka 13. Przeciecie 15 podluzne wrzecionka o tej samej szerokosci jest wykonane w ksztalcie dwóch okien po obu stronach w sciance wrzecionka 2. Oba przeciecia w petelku 13 i wrzecionku 2 wykonano symetrycznie wzgledem osi tych czesci. Dzieki prowadzeniu petelka 13 przez kolek 16 boki obu przeciec leza w tych samych plaszczyznach. W wycieciach 17 wykonanych w sciankach otworów 18 spoczywaja czopy 19 walka 20. Srodkowa czesc walka 20 ma srednice równa srednicy otworów 18 a czopy 19 srednice równa szerokosci wyciec 17 tych otworów. Dlugosc czesci srodkowej walka 20 jest nieco mniejsza od srednicy wewnetrznej wrzecionka 2. Na srodkowej grubszej czesci walka 20 sa ulozyskowane dwie identyczne dzwignie dociskowe 21a i 21 b pomiedzy których dluzszymi ramionami 22a i 22b znajduje sie kolek 23 rozpierajacy, umieszczony suwliwie w otworze prostopadlym do przeciecia 14 podluznego petelka 13. Dluzsze ramiona 22a i 22b dzwigni dociskowej od strony kolka rozpierajacego 23 sa zaopatrzone w faliste naciecia.Walek napedowy 24 umieszczony swym oblym zakonczeniem w nawierceniu 25 petelka 13 jest z nim sprzezony wahliwie za pomoca kolka 26. Krótsze ramiona 27a i 27b dzwigni dociskowych 21a i 21 b dotykaja lba wkretla regulacyjnego 11.Dzialanie prostnicy jest nastepujace. W pozycji pokazanej na rysunku prostnica jest gotowa do zalozenia wiertla. Po wsunieciu chwytu wiertla w otwory czopa 3 wrzecionka i lezacej za nimi tulejki zaciskowej 4, na skutek odsuniecia plaszcza 28 prostnicy walek napedowy 24 pociaga petelko 13 w kierunku od konca prostnicy. Wówczas wraz z petelkiem przesuwa sie kolek rozpierajacy 23, który rozpiera ramiona dluzsze 22a i 22b dzwigni dociskowych 21a i 21b. Dzwignie obracaja sie wokól walka 20 i naciskaja krótszymi ich ramionami 27a i 27b na leb wkretla regulacyjnego 11. Powoduje to przesuw tulejki dociskowej 8 ku wylotowi prostnicy, która naciskajac swym stozkiem wewnetrznym 9 na zakonczenie stozkowe 6 tulejki zaciskowej 4,90536 3 wciska ja w stozek wewnetrzny 10 wrzecionka 2 jej zakonczeniem stozkowym 5, powodujac zacisniecie sie przecietych jej zakonczen na chwyciewiertla. - Wkrecanie lub wykrecanie wkreta regulacyjnego 11 pozwala wyregulowac punkty na dluzszych ramionach 72a i 22b dzwigni dociskowych 21a i 21b, w których naciskaja one na kolek rozpierajacy 23 i w ten sposób wyregulowac dlugosc ramion, na których na nie dziala sila nacisku kolka rozpierajacego 23 i z kolei w ten sposób regulowac sile zaciskania wiertla.Po zacisnieciu wiertla faliste wyciecia na ramionach 22a i 22b zapobiegaja zeslizgnieciu sie kolka rozpierajacego 23 po ramionach 22a i 22b i zluzowaniu zacisniecia wiertla. Zakladanie dzwigni dociskowych 21 a i 21 b odbywa sie w ten sposób, ze po wyjeciu z prostnicy wrzecionka 2 z wsunietym wen petelkiem 13 z wlozonym kolkiem 23 i wkreceniu w kierunku tulejki zaciskowej 4 wkreta regulacyjnego 11, wkretakiem wsunietym w otwór tulejki zaciskowej 4 i obracajacym wkret regulacyjny 11 za pomoca przeciecia 12 wklada sie przez przeciecia 14 i 15 we wrzecionku i petelku dzwignie dociskajace 21a i 21b tak, aby ich otwory zbiegly sie z otworami 18^ we wrzecionku 2. Nastepnie przez te otwory przetyka sie walek 20 i pociaga za petelko 13.Skutkiem tego walek rozpierajacy 23 rozsuwa ramiona 22a i 22b dzwigni dociskowych 21a i 21b, a krótsze ramiona 27a i 27b tych dzwigni naciskajac na wkret regulacyjny 11 odsuwaja od niego walek 20, wsuwajac jego czopy 19 w wyciecia 17. W tym polozeniu walek 20 jest zabezpieczony od wysuniecia z wrzecionku 2 dzieki temu, ze czopy 19 walka 20 maja mniejsza srednice od jego srodkowej czesci. Nastepnie celem wyregulowania sily zacisku wiertla w tulejce zaciskowej 4 wkreca sie wkret regulacyjny11. ' PL