Przedmiotem wynalazku jest grawimetryczny analizator gazów do ilosciowego oznaczenia skladni¬ ków lotnych lub staiytih w.gazde, przydatny mie¬ dzy innyimi do konltroli zanieczyszczen atmosfery.Lub wody oraz w analizie elementarnej zwiazków organicznych.Znane dotychczas urzadzenia tego tyipu mozna podzielic na urzadzenia o dzlialaniu ciaglyim typu tzw. detektorów masowych i urzadzenia o dziala¬ niu periodycznym. W urzadzeniach o dzialaniu ciaglym na szalce wagi umieszcza sie aparat po¬ chlaniajacy w postaci cylindrycznego naczynia, którego wewnetrzne sciany pokryte sa warstwa atosombenta. Do naczynia tego wprowadzana jest od góry, umieszczona cenitrycznie rurka, z której wyplywa badany gaz. Po pochlonieciu przez absor- bent oznaczonego skladnika gazu, jego reszta ucho¬ dzi w górnej czesci naczynia cylindrycznego. Przy¬ rost masy naczynia moze byc rejestrowany w spo¬ sób ciagly.W urzadzeniach o dzialaniu periodycznym aparat pochlaniajacy, najczesciej w postaci rurki ze szkla lub metalu, wypelniony odpowiednim absorben- tem jest szczelnie podlaczony do przewodów do¬ prowadzajacych i odprowadzajacych badany gaz w czasie trwania procesu pochlaniania. Aparat pochlaniajacy moze znajdowac sie w komorze wa¬ gi, badz poza nia. Na czas wazenia aparat po¬ chlaniajacy odlaczany jest od przewodów gazowych i ewentualnie zamyteany, przenoszony, a nastepnie zawieszany na wadze. Czynnosci te jak równiez podlaczenie aparatu do przewodów gazowycn, wy¬ konuje sie recznie lub za pomoca urzadzen mecha¬ nicznych, którymi sa odpowiednie uklady dzwigni obslugiwanych recznie, badz uruchamianych silni¬ kiem elektrycznym, .polaczonym z bokiem stero¬ wania.Efekty termiczne procesu pochlaniania*, w przy¬ padku umieszczenia aparatu pochlaniajacego poza komora wagi, eliminuje sie przez owiewanie apa¬ ratu strumieniem gazu, np. za pomoca odpowie¬ dniej .dmuchawy.Niedogodnosci urzadzen o dzialaniu ciaglym po¬ legaja na tym, ze przeplywajacy przez naczynie cylindryczne sitrumien gazu jak równiez efekty termliczne procesu pochlaniania wywieraja nieko¬ rzystny wplyw na dokladnosc wskazan wagi, a poniewaz aibsoibent omywany jest jedynie po¬ wierzchniowo badanym gazem, proces absorpcji mo¬ ze przebiegac nie ilosciowo i zdolnosc pochlania¬ jaca absorbenta wykoraystana jest w malym stop¬ niu.Dodatkowa niedogodnoscia iest zmiennosc tary naczynia cylindrycznego, zalezna od stopnia uchy • lenia szalki wagi wskutek zmiennej objetosci gazu wypieranego przez umieszczona w naczyniu rurke.Niedogodnoscia urzajdzen periodycznych sa mie¬ dzy innymi praco- i czasochlonne operacje ma¬ nualne i wnoszone przez nie bledy, spowodowane dotykaniem «eka aparatu pochlaniajacego. Wyeli- 90 38790 387 3 minowanie dotykania reka wyimaga zastosowania zlozonych zespolów mechanicznych. Umieszczenie silnika elektrycznego sluzacego do uruchamiania urzadzen mechanicznych, w komorze wagi zakló¬ ca wazenie wskutek oddzialywania pói elektro¬ magnetycznych. Ponadto, (umieszczenie nieoslonie¬ tego aparatu pochlaniajacego w komorze wagi po¬ woduje niekorzystne asymetrycznie oddzialywanie efektów tenmicznych procesu pochlaniania na jej wskazania, przy czym Wielkosc Itych efekftów ogranicza ilosc oznaczanego skladnika. Elimina¬ cja powyzszych efektów termicznych wyimaga dlu¬ giego czasu stygniecia aparatu pochlaniajacego, wzglednie umieszczenia go w specjalnej komorze, klimatyzowanej strumieniem gazu. Poza tym zmia¬ na temperatury aparatu pochlaniajacego powoduje wahania "tary aparatu.Celem wynalazku jest opracowanie grawime¬ trycznego analizatora gazów, pozbawionego opisa¬ nych wyzej niedogodnosci.Analizator wedlug wynalazku, skladajacy sie z bloku przygotowania gazów, bloku wazenia z urza¬ dzeniem pochlaniajacyim oraz bloków sterowania i rejestracji wyników charakiteryzuje sie tym* ze urzadzenie pochlaniajace sklada sie z aparatu po¬ chlaniajacego, którego naczynie pochlaniajace za¬ opatrzone jest w plaszcz termostatyczny z otwo¬ rami i polaczone jest z podstawa, zaopatrzona w kanaly doprowadzajace i odprowadzajace badany gaz z naczynia pochlaniajacego oraz w kanaly do¬ prowadzajace i odfprowadzajace medium z palszcza termostatycznego. Bodstawa .umieszczona jest w korpusie, w któryim zamocowany jest silownik, karzyistnie membranowy, zasilany przez otwór w scianie korpusu. Górna czesc korpusu zaopatrzona jest iw otwory doprowadzajace i odprowadzajace badany gaz z naczynia pochlaniajacego oraz w c4fwory doprowadzajace i odlprowadzajace medium z plaszcza termostatycznego, w osi których usy¬ tuowane sa wloty i wyiloty kanalów podlstawy.Wewnatrz naczynia pochlaniajacego wraz z sufo- stanldja pochlaniajaca umieszczony jest material o dobrym przewodiniietwie ciejplnytm, jak metaliczna siatka, przylegajaca db wewnejtranych scian na¬ czynia pochlaniajacego.Inne rozwiazanie analizatora wedlug wynalazku, skladajacego sie z "bloku przygotowania gazów, bloku wazenia z uraadzenietm pochlaniajacym oraz bloków sterowania i rejestracji wyników charak¬ teryzuje sie tyim, ze urzadzenie pochlaniajace skla¬ da sie z aparatu pochlaniajacego, którego naczy¬ nie pochlaniajace zaopatrzone jeslt w plaszcz ter¬ mostatyczny z otworami i polaczone jest z pod¬ stawa, zaopatrzona w kanaly doprowadzajace i od¬ prowadzajace badany gaz z naczynia pochlania¬ jacego oraz w kanaly doprowadzajace i odpro¬ wadzajace badany gaz z naczynia pochlaniajacego oraz iw kanaly doprowadzajace i odprowadzajace medium z plaszcza termostatycznegio. Podsltawa umieszczona jest w korpusie, w którym zamoco¬ wane sa dwa silowniki,; korzystnie membranowe, pomiedzy kltóryimi umieszczona jest szalka. Silow¬ niki zasilane sa przez otwory w scianie korpusu.Górna czejsc korpusu zaopatrzona jest w otwory doprowadzajace i odprowadzajace badany gaz z naczynia pochlaniajacego oraz otwory doprowa¬ dzajace i od|prowadzajace medium z plaszcza ter¬ mostatycznego, w osi których /usytuowane sa wlo¬ ty i wyloty kanalów podstawy.Wewnatrz naczynia pochlaniajacego wraz z sub¬ stancja pochlaniajaca umieszczony jest 'material o dobrym przewodnictwie cieplnym, jak metalicz¬ na siatka, przylegajaca do wewnetrznych scian naczynia pochlaniajacego. io . Zalety auaiiaztora wedlug wynalazku polegaja na zminiaturyzowaniu i uproszczeniu zespolów me¬ chanicznych urzadzenia .pochlaniajacego, wyelimi- . . nowaniu efektów tenmicznych, co umozliwia zwiek¬ szenie ilosci oznaczonego skladnika oraz skraca czas stygniecia aparatu pochlaniajacego, jak rów¬ niez czas tfwania analizy oraz na korzystnej wy¬ mianie energii, zwiazanej z procesem pochlaniania oznaczonego skladnika gazu z uwagi na umieszcze¬ niu wewnatrz aparatu pochlaniajacego materialu o dobrymi przewodnictwie cieplnyim.Przedmiot wynalazku pokazany jest w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na któryim fig. 1 przedstawia schemat blokowy grawimetrycznego analizatora gazów, fig. 2 — urzadzenie pochla- niajace w przekroju wzdluznym, zas fig. 3 przed¬ stawia korpus 'urzadzenia pochlaniajacego w in¬ nym rozwiazaniu w przekroju wzdluznym.Jak pokazano na fig. 1 grawimetryczny analiza¬ tor gazów sklada sie z bloku wazenia 1, w sklad którego wchodzi urzadzenie pochlaniajace 2, usy¬ tuowane wewnatrz wagi analitycznej 3. Urza¬ dzenie pochlaniajace 2 polaczone jest z blokiem przygotowania gazów 4 i blokiem sterowania 5, który polaczony jest z blokiem przygotowania ga- zów 4, blokiem rejestracji wyników 6 i waga ana¬ lityczna 3, wspólpracujaca z blokiem rejestracji 6.Jak pokazano na fig. 2 urzadzenie pochlaniajace 2 tsklada sie z aparatu pochloniajacgeo 7 i kor- ptfsu 8. Aparat pochlaniajacy 7 skalda sie z na- 40 czynia pochlaniajacego 9, wewnatrz którego znaj¬ duje sie substancja pochlaniajaca 10, zaopatrzone¬ go w plaszcz termostatyczny 11. Naczynie pochla¬ niajace 9 polaczone jest z podstawa 12, zaopatrzo¬ na w kanal 13 doprowadzajacy do niego badany 45 gaz, w kanal 14 doprowadzajacy medium do plasz¬ czy termostatycznego 11 oraz niewidoczne na fig. 2 analogiczne kanaly 15 i 16 z których kanal 15, polaczony z oitworem wylotowym 17 w górnej czesci naczynia pochlaniajacego 9 sluzy do odpro- 50 wadzania z niego badanego gazu, zas kanal 16 polaczony z otworem wyUotowylm 18 plaszcza ter¬ mostatycznego 11 sluzy db odprowadzania medium.Podstawa 12 aparatu pochlaniajacego 7 umiesz¬ czona jest w korpusie 8, wewnajtrz którego zamo- 55 cowany jest membranosilownik pneumatyczny 19 zasilany przez oltiwór 20 w dolnej czesci bocznej sciany korpusu 8. Górna czesc korpusu 8 zaopatrzo¬ na jest w otwory 21 i 22, doprowadzajace bada¬ ny gaz i medium termostatujace oraz niewidoczne M na fig. 2 otwory 23 i 24 odprowadzajace bodany gaz z naczynia pochlaniajacego 9 i medium z plasz¬ cza termostatycznego 11. Wloty kanalów 13 i 14 oraz wyloty kanalów 15 i 16 usytuowane sa w osi otworów 21, 22, 23, 24 w górnej ozejsci kor- a5 pulsu 8, zas otwór wlotowy kanalu 13 znaduje sie5 90 387 6 w osi naczynia pochlaniajacego 9. Ze wzgledu na lepsza wytrniane ciepla badany gaz i medium ter¬ mostatujace moga przeplywac w pirzeciwipradzie.Podistawa 12 aparatu pochlaniajacego 7 i górna czesc korpusu 8 polaczone sa szczelnie przy po¬ mocy uszczelek orihgowych 30, zamocowanych do wewnetrznej sciany górnej czesci korpusu 8. Szkla¬ ne naczynie pochlaniajace 9 z metalowa podsta¬ wa 12 polaczone jest szczelnie pTzy ponuocy szMu.Jak pokazano ha fig. 3 korpus 25 urzadzenia pochlaniajacego 2 wylposazony jest w dwa mem¬ branowe silowniki pneumatyczne 26 i 27, .pomie¬ dzy którymi umieszczona jeslt szalka 28, zasalane przez otwory w scianie korpusu 25. Silownik 26 uruchamia szalke 28, zas silownik 27 uruchaimia aparat pochlaniajacy 7.Dzialanie anaHizaitora wedlug wynalazku polega na tytm, ze po uruchomieniu silownika pneumatycz¬ nego 19, a Itytm samym uszczelnieniu korpusu 8 z podistawa 12, z bloku przygotowania gazów 4 doprowadza sie badany gaz ido naczynia pochla¬ niajacego 9 z wypelnieniem 10 oraz medium ter¬ mostatyczne do plaszcza 11.Wskutek przeplywu badanego gazu przez wy¬ pelnienie 10 naczynia pochlaniajacego 9 nastepuje pochlanianie badanych skladników, a tym samym zmiana masy aparatu pochaniajacego 7. Przy po^ mocy Wtoku sterowania 5 nasltejpuje kolejno zam¬ kniecie doplywu badanego gazu, opuszczenie w dól silownika membranowego 19 oraz uruchomienie wagi analitycznej 3 wiraz z rejestratorem 6. Po zwazeniu aparatu pochlaniajacego 7 aretuje sie wage 3 przy pomocy ltfoku sterowania 5. Czynnos¬ ci te powtarza sie cyklicznie przy pomocy bloku sterowania 5 w odlpowiednio zaprogramowanych odstepach czasu.Przed doprowadzeniem (badanego gazu aparat pochlaniajacy 7 wazy sie.W przypadku wyposazenia korpusu 25 w dwa silowniki 26 i 27, kolejne ich uruchamianie umo¬ zliwia zawieszenie na belce wagi naprzemian apa¬ ratu pochlaniajacego 7 oraz szalki 28.Pomiary równiez mozna prowadzic umieszczajac dwa urzadzenia pochlaniajace w komorze wagi analitycznej, usytuowane w miejscach zawieszenia szalek na belce wagi. UmbzHiwia to uzylakanie symetrycznego oddzialywania urzadzenia pochlania¬ jacego na wskazania wagi analitycznej. ( PL