Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do zawi¬ jania krawedzi rur, znajdujacy zwlaszcza zastoso¬ wanie do zamykania cylindrycznych kubków kon¬ densatorów.Najprostszy konstrukcyjnie znany przyrzad do za- 5 wijania krawedzi rur sklada sie z matrycy i stem¬ pla. Stempel wykonuje ruch posuwisto zwrotny do czola kubka. Geometria powierzchni roboczych stempla i matrycy zapewnia zawiniecie krawedzi.Inne znane rozwiazanie konstrukcyjne sklada sie w co najmniej z jednej rolki zawijajacej krawedz rury. Rolka ta osadzona w korpusie wykonuje ruch obrotowy wokól osi rury a jednoczesnie ruch po¬ suwisto zwrotny do czola zawijanej krawedzi.Znany jest takze przyrzad do zawijania krawedzi 15 %rur pracujacy w dwóch cyklach. W pierwszym na¬ stepuje wstepne zawiniecie krawedzi pod dziala¬ niem obracajacego sie wzgledem obwodu rury ele¬ mentu zawijajacego, w postaci rolki, zas w drugim dokonuje sie ostatecznego zawiniecia krawedzi po- 2o przez dzialanie elementu zawijajacego równiez w postaci rolki.Wyzej opisane przyrzady do zawijania krawedzi rur posiadaja wiele niedogodnosci. W pierwszym z nich, ze wzgledu na zawijanie krawedzi rury 25 jednoczesnie na calym obwodzie ma miejsce wy¬ stepowanie znacznych sil osiowych, co jest powo¬ dem, ze jedynie rury z materialów mniej plastycz¬ nych nie ulegaja deformacji. Stosowanie drugiego z tych przyrzadów, z powodu malego stopnia upla- 30 2 stycznienia materialu rury, przy jednoczesnie znacz¬ nych odksztalceniach zwiazane jest z wystepowa¬ niem pekniec na powierzchni zawijanej.Oba wymienione przyrzady posiadaja jedna wspólna niedogodnosc. Mianowicie, na powierzch¬ niach roboczych wystepuja znaczne poslizgi wyni¬ kajace z geometrii powierzchni elementów zawi¬ jajacych co powoduje nawarstwianie sie~ materialu rury na tych elementach. Nawarstwianie sie ma¬ terialu rury na elementach zawijajacych znacznie zwieksza opory tarcia oraz deformuje nawijana krawedz. iNiedogodnoscia przyrzadu pracujacego w dwóch cyklach jest koniecznosc rozbicia operacji zawija¬ nia krawedzi rury na dwa zabiegi.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wy¬ mienionych niedogodnosci przez rozwiazanie zagad¬ nienia technicznego, polegajacego na opracowaniu konstrukcji przyrzadu, realizujacego w jednym cyklu wstepne zawijanie krawedzi rury jak rów¬ niez jej zawiniecie wykanczajace.Cel ten spelnia przyrzad wedlug wynalazku, w którym kazdy z elementów wstepnego zawijania krawedzi rury, korzystnie w postaci rolki, zamo¬ cowany jest przesuwnie wzgledem osi wzdluznej rury i równoczesnie podparty sprezyscie wzgledem korpusu. iW tym samym korpusie zamocowany jest co najmniej jeden element zawijania wykanczaja¬ cego, takze korzystnie w postaci rolki. Odleglosc powierzchni ksztaltujacych elementów wstepnego 90 3803 90 380 4 zawijania w stanie statycznym, od powierzchni czolowej korpusu jest wieksza od odleglosci po¬ wierzchni ksztaltujacych elementów zawijania wy¬ kanczajacego od tej samej powierzchni czolowej korpusu. Oba rodzaje elementów ksztaltujacych rozmieszczone sa promieniowo wzgledem obwodu rury. W stanie pracy przy wymuszeniu ruchu osiowego przyrzadu wzgledem rury lub odwrotnie, nastepuje ugiecie sprezyny podpierajacej element wstepnego zawijania rury i stopniowe wstepne za¬ winiecie krawedzi.(Uginanie sprezyny trwa do momentu, gdy z wstepnie zawinieta krawedzia zetknie sie po¬ wierzchnia ksztaltujaca elementu zawijania wykan¬ czajacego. W koncowej fazie zawijania krawedzi rury na ta krawedz oddzialywuja równoczesnie oba rodzaje elementów ksztaltujacych.Rozwiazanie wedlug wynalazku charakteryzuje sie wieloma zaletami. Przede wszystkim nie istnie¬ je koniecznosc rozbijania operacji zawijania na dwa zabiegi, oraz zmniejszane sa w znaczny sposób wartosci poslizgów wystepujacych na powierzch¬ niach roboczych. Poza tym przyrzad wedlug wy¬ nalazku wykazuje cechy uniwersalnosci; moze byc z jednakowym efektem stosowany do zawijania krawedzi rur z materialów o róznym zakresie pla¬ stycznosci.Przedmiot wynalazku jest blizej przedstawiony na przykladowym wykonaniu na rysunku, na któ¬ rym tfiig. 1 przedstawia przyrzad w widoku od czola, zas fig. ,2 ten sam przyrzad w przekroju wzdluznym.Jak uwidoczniono na rysunku, do korpusu 1 przymocowane sa, rolka wstepnego zawijania 2 i rolka zawijania wykanczajacego 3, z tym, ze pierwsza z nich jest zamocowana obrotowo wzgle¬ dem trzpienia 4, przesuwnego w otworze korpusu 1 i podpartego sprezyna 5, druga zas z tych rolek zamocowana jest obrotowo w korpusie.Osie obu rolek rozmieszczone sa wzdluz jednej srednicy korpusu. W stanie statycznym odleglosc osi stozka rolki wstepnego zawijania 2 od po¬ wierzchni czolowej korpusu 1, jest wieksza od od¬ leglosci osi powierzchni roboczej rolki zawijajacej wykanczajace od tej samej powierzchni czolowej korpusu, tak ze w pierwszej fazie pracy z zawijana krawedzia kulbka 6, styka sie najpierw powierzch¬ nia stozkowa rolki wstepnego zawijania 2.Podczas pracy przyrzad ma ruch prostoliniowy w kierunku do kubka 6 oraz ruch obrotowy wzgle¬ dem swojej osi pionowej. W wyniku dalszego ruchu przyrzadu do czola kubka wchodza do pracy rolki zawijania wykanczajacego 3. ,W tym czasie rolki za¬ wijajace wstepnie 2 uniosa sie do góry dzieki spre¬ zynie 5. W dalszym ciagu beda jednak wywieraly nacisk na zawijana krawedz. Rolki wstepnie za¬ wijajace 2 uniosa sie do góry poniewaz moment gnacy na poczatku zawijania jest mniejszy blisko polowe od momentu lgnacego koniecznego do za¬ winiecia krawedzi rury wykanczajaco. PL