Przedmiotem wynalazku jest stabilizator napiecia stalego z przeznaczeniem do zasilania stopni koncowych wzmacniaczy tranzystorowych pracujacych w klasie A, posiadajacy duza impedancje wewnetrzna dla pradu zmiennego.Stan techniki. W praktyce sa znane i uzywane róznego rodzaju stabilizatory napiecia stalego, których wspólna cecha jest mala opornosc wewnetrzna dla pradu stalego jak i zmiennego. Znany jest na przyklad stabilizator napiecia stalego, skladajacy sie z tranzystora regulacyjnego dolaczonego swym kolektorem do bieguna ujemnego zródla zasilania, z opornika redukcyjnego polaczonego jednym koncem równiez z biegunem ujemnym zródla zasilania, a drugim koncem polaczony jest z baza tranzystora regulacyjnego i z jednym koncem diody Zenera. Drugi koniec tej diody polaczony jest z biegunem dodatnim zródla zasilania i z koncem opornika obciazenia, polaczonego swym pozostalym koncem z emiterem tranzystora regulacyjnego.Znany jest równiez stabilizator napiecia stalego zlozony z tranzystora regulacyjnego polaczonego swym kolektorem z biegunem ujemnym jednego zródla zasilania a swa baza, polaczony jest z kolektorem tranzystora wzmacniajacego oraz z jednym koncem opornika kolektorowego, którego drugi koniec polaczony jest z biegu¬ nem ujemnym drugiego zródla zasilania. Sklada sie dalej z diody Zenera, polaczonej jednym swym koncem z emiterem tranzystora wzmacniajacego, a drugi jej koniec polaczony jest ze wspólnymi biegunami dodatnimi zródel zasilania oraz z jednym koncem opornika dzielnikowego. Drugi koniec tego opornika dzielnikowego dolaczony*jest do bazy tranzystora wzmacniajacego ido jednego konca opornika redukcyjnego, którego drugi koniec polaczony jest z emiterem tranzystora regulacyjnego oraz z jednym koncem opornika obciazenia, a pozostaly koniec tego opornika dolaczony jest do wspólnego bieguna dodatniego zródel zasilania. v mla opornosc wewnetrzna dla pradu stalego jest cecha dodatnia tych stabilizatorów, warunkujaca dobra stabilizacje napiecia. Mala opornosc wewnetrzna dla pradu zmiennego tychze stabilizatorów nie zawsze jest pozadana. .W celu spelnienia przez stabilizator warunków malej opornosci wewnetrznej dla pradu stalego, a duzej opornosci dla pradu zmiennego stosuje sie przykladowo stabilizator, który sklada sie z tranzystora regulacyj¬ nego, polaczonego swym kolektorem z^biegunem ujemny* jednego zródla zasilania i z kolektorem tranzystora2 90 287 sterujacego. Nastepnie sklada sie z diody Zenera, polaczonej z jednej strony z baza tranzystora sterujacego i z koncem opornika redukcyjnego, którego pozostaly koniec polaczony jest z biegunem ujemnym drugiego zródla zasilania. Ta dioda Zenera jest dolaczona z drugiej swej strony do wspólnego bieguna dodatniego zródel zasilania. Natomiast emiter powyzszego tranzystora sterujacego jest polaczony z baza tranzystora regulacyjnego, zas emiter tego tranzystora stanowi jednoczesnie biegun ujemny dla zródla napiecia stabilizowanego, którego biegun dodatni jest wspólny z biegunami obydwu zródel zasilania.Do bieguna ujemnego zródla napiecia stabilizowanego wyzej opisanego stabilizatora dolaczony jest jedna swa strona dlawik indukcyjny, którego druga strona polaczona jest z kolektorem tranzystora zasilanego oraz ' z elektroda ujemna kondensatora sprzegajacego. Opornik bazy tranzystora zasilanego dolaczony jest jednym swym koncem do bieguna ujemnego stabilizowanego zródla napiecia, a drugim koncem tego opornika - do bazy tranzystora zasilanego. Biegun dodatni stabilizowanego zródla napiecia dolaczony jest do emitera tranzystora zasilanego ido jednego konca opornika obciazenia, a drugi jego koniec polaczony jest z elektroda dodatnia ; kondensatora sprzegajacego. j *"** WB&a«*ego rozwiazania jest koniecznosc stosowania dlawików lub transformatorów o duzych ich gabary- ~4ach, - Celem wynalazku jest zlikwidowanie tych niedogodnosci i opracowanie ukladu stabilizatora napieciowego, który spelniajac warunek stabilizacji napiecia stalego bedzie mial duza opornosc wewnetrzna dla pradu zmiennego.Istota wynalazku. Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wynalazku w ten sposób, ze stabilizator napiecia stalego zlozony jest ze znanego ukladu dwu tranzystorów, pierwszego i drugiego w kaskadzie wtórników emiterowych, dolaczonej ich kolektorami do bieguna ujemnego pierwszego zródla zasilania. Dalej zlozony jest z opornika em iterowego, przylaczonego jednym swym koncem do emitera tranzystora drugiego a drugim swoim koncem do opornika obciazenia, oraz z opornika redukcyjnego wlaczonego szeregowo miedzy biegun ujemny drugiego zródla zasilania a diode Zenera, polaczona z opornikiem obciazenia i ze wspólnymi biegunami dodatnimi punktu zasilajacego. Do tego znanego ukladu wlaczona jest z jednej strony miedzy opornik redukcyjny a diode Zenera cewka indukcyjna polaczona równolegle z kondensatorem pierwszym, tworzac z tym opornikiem redukcyjnym i dioda Zenera wezel pierwszy. To polaczenie równolegle stanowi obwód rezonansowy o malej opornosci dla pradu stalego i duzej opornosci dla pradu zmiennego. Zas z drugiej strony ta cewka indukcyjna jest polaczona z baza tranzystora pierwszego. Kondensator drugi dolaczony jest jednym koncem do bazy tranzystora drugiego, a drugi jego koniec wlaczony jest miedzy opornik emiterowy a opornik obciazenia. Te dwa ostatnie oporniki we wzajemnym polaczeniu z kondensatorem drugim tworza analogiczny wezel drugi.Stabilizator wedlug wynalazku umozliwia zasilanie innych ukladów elektronicznych napieciem stalym stabilizowanym ze zródla o duzej opornosci wewnetrznej dla pradu zmiennego, bez koniecznosci stosowania duzych gabarytowo i ciezkich dlawików szeregowych, zastepujac je dlawikamfo bardzo malych wymiarach, pracujacymi przy bardzo malych pradach, co w podsumowaniu ogólnym daje duze oszczednosci w materialach.Przyklad wykonania. Stabilizator wedlug wynalazku jest objasniony,w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad polaczen elementów, fig. 2 - uklad zastepczy, wyjasniajacy blizej uklad wedlug fig. 1, fig. 3 —wykres zaleznosci impedancji wewnetrznej dla pradu zmiennego ukladu polaczen elementów wedlug fig. 1 w funkcji pradu obciazenia.Dzialanie stabilizatora jest nastepujace. Stabilizator przedstawiony na fig 1 zasilany jest z dwóch zródel, ze zródla o biegunach dodatnim pierwszym +Ui i ujemnym pierwszym —Ui, które jest glównym zródlem zasilania oraz ze zródla pomocniczego Zródlo pomocnicze zasila opornik redukcyjny R2 i diode Zenera DZ, która okresla napiecie odniesienia stabilizatora. Napiecie diody Zenera DZ decyduje o wielkosci stalego napiecia wyjsciowego stabilizatora. Jesli napiecie na diodzie Zenera DZ oznaczy sie przez U3, a napiecie na oporniku obciazenia R0 przez U4, to róznica napiec AU miedzy tymi napieciami, wyrazajaca sie wzorem AU = U3-U4, wystepuje miedzy wezlami Wi i W2 i jest napieciem sterujacym obwód wejsciowy tranzystorów T—1 i T-2. Ponadto zawsze jest zachowana nierównosc napiec U3 U4.Gdy z jakichkolwiek przyczyn zmiana opornosci opornika R0 obciazenia lub napiecia zasilajacego o biegunie dodatnim pierwszym +Ui i biegunie ujemnym pierwszym -Uj ulegnie zmianie napiecie U4 na oporniku R0 obciazenia, to zmiana napiecia róznicowego AU spowoduje zmiane pradu polaryzacji tranzystorów* T-1 i T-2 w takim kierunku, aby spowodowac powrót wielkosci napiecia na oporniku R0 obciazenia do poprzedniej wartosci. Jesli zalozy sie, ze napiecie zasilajace o biegunach dodatnim pierwszym +Ui i ujemnym pierwszym —Ui nie ulega zmianie, to mozna uznac, ze suma napiec U4 + V(K2-\l2) " u* * constans' /gdzie U/KK2_w2) Jes* spadkiem napiecia na tranzystorze T-2 i oporniku emiterowym Ri.90287 3 0 Jezeli stabilizator stabilizuje napiecie zasilania tranzystora, pracujacego jako opornik Ro obciazenia, to przy czestotliwosci napiecia sterujacego ten tranzystor równej czestotliwosci wlasnej fr równoleglego obwodu rezonansowego, skladajacego sie z cewki indukcyjnej L i kondensatora pierwszego Clr opornosc obciazenia stabilizatora zmienia sie z ta czestotliwoscia rezonansowa fr. Zgodnie z wzorem AU=U3—U4, AU jest napieciem zmiennym tej samej czestotliwosci rezonansowej fr. Filtr doinoprzepustowy, skladajacy sie z cewki indukcyjnej L. kondensatora pierwszego Ct i kondensatora drugiego C2 nie przepuszcza sygnalu napiecia zmiennego AU do bazy B2 tranzystora* T—2. Tranzystor ten nie wyrównuje chwilowych zmian napiecia na opornosci obciazenia.W tych warunkach pracy tranzystor 1—2 posiada duza opornosc wyjsciowa dla pradu zmiennego równa rezystancji wyjsciowej ^ tranzystora T—2. W rezultacie o duzej opornosci wewnetrznej stabilizatora decyduje duza opornosc zastepcza równoleglego obwodu rezonansowego, skladajacegp sie z cewki indukcyjnej L i kondensatora pierwszego Ci, zbocznikowanych rezystancja wyjsciowa ^ tranzystara T—2, co jest przedsta¬ wione na fig. 2 rysunku, a wyjasnia uzupelniajaco wykres wedlug fig ,3 rysunku, przedstawiajacy zaleznosc impedancji wewnetrznej dla pradu zmiennego Zw od pradu obciazenia stabilizatora.Stabilizator wedlug wynalazku moze byc wykorzystany w przemysle przez zastosowanie go w miernikach wzmocnienia mocy tranzystorów i podobnych przyrzadach pomiarowych.- HT- Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 10 zl PL