Przedmiotem wynalazku jest uklad odtwarzania skladowej stalej zwlaszcza do spektrometrów promieniowania jonizujacego, wykonany na elementach pólprzewodnikowych.Odtwarzacze skladowej stalej pracuja w ukladach detekcyjnych promieniowania jadrowego oraz w zestawach pomiarowych spektrometrów prostych i koincydencyjnych. Sluza one do usuwania przesuniec sredniego poziomu skladowej stalej, powstajacych w przypadku duzych natezen sygnalów impulsowych.Przyrzady tego typu likwiduja równiez fluktuacje poziomu skladowej stalej wywolane wplywem drugorzednych stalych czasowych takich jak oscylacje niskiej czestotliwosci, przydzwiek i efekt mikrofonowania detektora.Tym samym uklady odtwarzajace skladowa stala nie dopuszczaja do amplitudowych znieksztalcen sygnalów, falszujacych zawarta w nich informacje, oraz zapobiegaja niepozadanej zmianie punktu pracy takich elementów jak diody, tranzystory itp.Znane typy odtwarzaczy skladowej stalej wykonane sa najczesciej w postaci prostych ukladów na jednej lub dwóch diodach kluczujacych, spolaryzowanych za posrednictwem dwóch generatorów pradu stalego, pracujacych na tranzystorach szeregowych, polaczonych w tym samym kierunku przewodzenia. Sygnal z ukladu odtwarzania wyprowadzany jest poprzez wtórnik wyjsciowy. Tego typu uklady cechuje jednak ograniczona stosowalnosc, obejmujaca obszar umiarkowanych natezen przenoszonych sygnalów. Bardziej skuteczne odtwarzanie skladowej stalej uzyskuje sie w ukladach kluczowanych, w których proces przewodzenia diody odtwarzajacej jest regulowany za posrednictwem doprowadzonego sygnalu synchronizujacego. Do wytworzenia tego sygnalu uzywane sa tranzystorowe szerokopasmowe wzmacniacze operacyjne o duzym wzmocnieniu i opornosci wejsciowej oraz malej opornosci wyjsciowej. Wada takiego rozwiazania jest stosunkowo dlugi czas powrotu ukladu do stanu poczatkowego po przejsciu sygnalu, ze wzgledu na prace wzmacniacza w warunkach przesterowania. Wplywa to posrednio na znaczne pogorszenie zdolnosci rozdzielczej przy pracy z duzymi2 89 611 natezeniami, szczególnie dla sygnalów o wiekszych amplitudach. Innq wada jest skomplikowana budowa tego rodzaju wzmacniacza oraz jego tendencje do samowzbudzen. Wplywa to na zmniejszenie niezawodnosci oraz ogranicza stabilnosc termiczna przenoszonego sredniego poziomu skladowej stalej.Uklad wedlug wynalazku zawiera szerokopasmowy wzmacniacz operacyjny na obwodzie scalonym, którego wejscie odwracajace faze sprzezone jest za posrednictwem przelaczanego zestawu kondensatorów z gniazdem wejsciowym przyrzadu, zas wejscie nieodwracajace faze polaczone jest z wyjsciem regulowanego generatora napiecia stalego, przy czym równolegle do oporu zamykajacego petle sprzezenia zwrotnego wzmacniacza wlaczona jest szybka dioda krzemowa, anoda której polaczona jest z wejsciem odwracajacym faze wzmacniacza, zas katoda z jego wyjsciem sprzezonym galwanicznie zjedna z katod podwójnej diody odtwarzajacej. Dodatkowo, miedzy wejsciem wzmacniacza odwracajacym faze, a jego wyjsciem wlaczony jest kondensator kompensujacy.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest stabilna praca.odtwarzacza skladowej stalej z mozliwoscia ustawiania jej poziomu, oraz ze wzgledu na wprowadzenie automatycznej regulacji wzmocnienia za posrednictwem diody w galezi sprzezenia zwrotnego znacznie skraca sie czas powrotu ukladu do stanu poczatkowego, wplywajac tym samym w duzym stopniu na poprawe jego charakterystyk.Wynalazek jest przedstawiony w przykladzie wykonania uwidocznionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy odtwarzacza skladowej stalej, a fig. 2 schemat polaczen zewnetrznych scalonego wzmacniacza operacyjnego.Impulsy o polaryzacji dodatniej wzmocnione i uformowane we wzmacniaczu liniowym zostaja doprowadzone do gniazda wejsciowego 1 odtwarzacza skladowej stalej i poprzez dobrana pojemnosc sprzegajaca z zestawu przelaczonych skokowo kondensatorów 2 podane na wlasciwy uklad odtwarzania, pracujacy na podwójnej diodzie 4a i4b jako bramka pradowa. Czynnikami okreslajacymi optymalny dobór pojemnosci sprzegajacej sa: natezenie sygnalów impulsowych, energia promieniowania, ksztalt impulsu oraz szumy systemu pomiarowego. Dioda 4a odtwarzajaca skladowa stala i dioda 4b obwodu bramki sa polaryzowane pradem I pol, dostarczanym przez generatory pradu stalego 5 i 6. pracujace na tranzystorach. Dodatnie impulsy wejsciowe dolaczaja diode 4a, po czym nastepuje doladowanie pojemnosci sprzegajacej pradem I pol z obwodu bramki W odstepach pomiedzy impulsami zachodzi szybki rozplyw ladunku pomiedzy obie diody, w kierunku ich przewodzenia i w ten sposób sredni poziom skladowej stalej ulega bardzo niewielkim przesunieciom.Przy duzych natezeniach sygnalu zaczyna jednak wystepowac szkodliwy wplyw skonczonej wartosci opornosci dynamicznej diody, ograniczajacej dzialanie ukladu. Kluczowanie diody za posrednictwem sygnalu doprowadzonego do wejscia odwracajacego faze 11 wzmacniacza operacyjnego 3 zmniejsza jej skuteczna opornosc dynamiczna, rozszerzajac zakres pracy odtwarzacza skladowej stalej na obszar duzych i bardzo duiych natezen sygnalu.Wprowadzenie automatycznej regulacji wzmocniariia za posrednictwem szybkiej diody krzemowej 15 wlaczonej równolegle do oporu 14, zamykajacego petle sprzezenia zwrotnego redukuje czas powrotu ukladu do stanu poczatkowego, poprawiajac jego parametry szczególnie zas dla wiekszych amplitud sygnalu. Z katody diody 4a impulsy doprowadzone sa do gniazda wyjsciowego 10 przyrzadu za posrednictwem wtórnikówego stopnia, wyjsciowego 9, przy czym przejscie to ma charakter, stalopradowy. W przyrzadzie przewidziano mozliwosc ustawiania zadanego poziomu skladowej stalej na wyjsciu, w granicach kilku woltów ze zmiana polaryzacji. Funkcje te spelnia tranzystorowy generator napiecia stalego 7 polaczony z wejsciem nieodwracajacym faze 12 wzmacniacza operacyjnego i regulowany za pomoca potencjometru precyzyjnego 8.W opisanym ukladzie wprowadzenie wzmacniacza na obwodzie scalonym wymaga ze wzgledu na kompensacje czestotliwosci, dodatkowego wlaczenia malej pojemnosci 16 bezposrednio miedzy wejscie odwracajace faze i wyjscie wzmacniacza 13, niezaleznie od pojemnosci kompensujacych przewidzianych przez producenta. PL