Przedmiotem wynalazku jest uklad koincydencji i antykoincydencji, zwlaszcza dla potrzeb fizyki jadrowej, stosowany w zestawach pomiarowych spektrometrów koincydencyjnych wspólpracujacych z wielokanalowymi analizatorami amplitudy.Urzadzenia koincydencyjne produkowane obecnie mozna podzielic na dwie grupy. Do grupy pierwszej zaliczamy proste urzadzenia zawierajace jedynie obwód koincydencji i uklady wyjsciowe. W takim rozwiazaniu o czasowej zdolnosci rozdzielczej urzadzenia decyduje czas trwania impulsów podawanych na wejscie ukladu.Druga grupe stanowia urzadzenia uniwersalne o regulowanej czasowej zdolnosci rozdzielczej mogace wspólpraco¬ wac z dowolnymi blokami. Urzadzenia te posiadaja w kanalach koincydencji obwody wejsciowe wstepnie ograni¬ czajace i standaryzujace impulsy wejsciowe, a nastepnie uklady formujace impulsy dla koincydencji. W dotych¬ czasowych rozwiazaniach stosowane sajako uklady formujace impulsy dla koincydencji — uniwibratory generuja¬ ce impulsy o wymaganym czasie trwania.Wada dotychczasowych rozwiazan w przypadku koincydencji wielokrotnych jest koniecznoscjednoczesne¬ go przelaczania czasów trwania impulsów trzech — czterech uniwibratorów. W tym celu stosowane sa rozbudowa¬ ne przelaczniki w obwodach impulsowych co sprzyja pasozytniczym sprzezeniom i komplikuje uklad. Inna dosc powszechnie spotykana wada jest wystepowanie dwóch odrebnych przelaczników, jednego do wlaczania krot¬ nosci koincydencji, a drugiego do wlaczania poszczególnych kanalów koincydencji. Rozwiazania tego typu po¬ woduja dalsza komplikacje ukladu, oraz utrudniaja obsluge przyrzadu.Zgodnie z wynalazkiem wyjscia o polaryzacji ujemnej przerzutników bistabilnych przylaczone sa do wejsc zerujacych wyzej wymienionych przerzutników bistabilnych poprzez czterowejsciowy cyfrowy obwód scalony typu NOR, oraz petle sprzezenia zwrotnego zawierajaca uklad opózniajacy. Wyjscia o polaryzacji dodatniej przerzutników bistabilnych polaczone sa z wejsciami cyfrowego obwodu scalonego typu NAND, którego wyjscie jest polaczone w znany sposób z ukladem wyjsciowym poprzez bramke antykoincydencyjna. W przerzutnikach bistabilnych wejscia inwerterów polaczone sa z przelacznikami, któych jedne zaciski laczy sie z masa, a drugie /2 89473 z plusem napiecia zasilajacego poprzez dzielniki oporowe, oraz wyjscia o polaryzacji dodatniej przerzutników bistabilnych polaczone sa z wejsciami cyfrowego obwodu scalonego typu NAND.Zaleta wynalazku jest maksymalne uproszczenie regulacji czasu rozdzielczego koincydencji sprowadzone do pojedynczego jednoplytkowego przelacznika zmieniajacego opóznienia ukladu opózniajacego, calkowite wyeli¬ minowanie przelacznika krotnosci koincydencji, mniejsza podatnosc na wzbudzenia, a w konsekwencji latwiejsze uruchamianie i wieksza niezawodnosc przyrzadu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania uwidocznionym na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu koincydencji i antykoincydencji, a fig. 2 schemat ideowy przerzutnika bistabilnego wraz z petla sprzezenia zwrotnego.Uklad koincydencji i antykoincydencji przedstawiony blokowo na fig. 1 zawiera uniwibratory I formujace wstepnie impulsy wejsciowe koincydencji, które nastepnie uruchamiaja przerzutniki bistabilne II powodujac zmiane stanów logicznych wyjsc na przeciwne. Ujemne wyjscia impulsowe przerzutników II steruja cztery wejscia cyfrowego obwodu scalonego III typu NOR, a dodatnie, cztery wejscia cyfrowego obwodu scalonego V typu NAND. Z cyfrowego obwodu scalonego III impulsy podawane sa poprzez petle sprzezenia zwrotnego zawierajaca uklad opózniajacy IV na zerujace wejscie przerzutników bistabilnych II. Wyjsciowy impuls cyfrowe¬ go obwodu scalonego V steruje bramke VI antykoincydencyjna, która stanowi dwuwejsciowy cyfrowy obwód scalony typu NAND. Jesli podany zostanie impuls na wejscie koincydencyjne przy jednoczesnym braku impulsu na wejsciu antykoincydencyjnym, to na wyjsciu bramki VI pojawi sie impuls, który po uformowaniu przez uklad wyjsciowy VII podawany jest na wyjscia przyrzadu.Przerzutnik bistabilny wraz z petla sprzezenia zwrotnego przedstawiony na fig. 2 zawiera przelacznik 1, który w pozycji 2 wlacza kanal koincydencji, a w pozycji 3 powoduje jego wylaczenie poprzez wymuszenie za posrednictwem inwertera 4 na wyjsciu o polaryzacji dodatniej 6 przerzutnika stabilnego stanu logicznego „1".Stan ten przeniesiony na jedno z wejsc obwodu* scalonego V typu NAND eliminuje to wejscie z pracy. Majac moznosc eliminacji kazdego z wejsc obwodu V mozna uruchamiac zadana ilosc kanalów koincydencji. Z wyjscia cyfrowego obwodu scalonego III typu NOR impulsy podawane sa poprzez petle sprzezenia zwrotnego zawieraja¬ ca uklad opózniajacy IV na wejscia zerujace przerzutnika II. Zmiana opóznienia ukladu opózniajacego IV w petli sprzezenia zwrotnego umozliwia regulacje czasu trwania impulsu na wyjsciach 5 i 6 przerzutnika II, a wiec i czasowej zdolnosci rozdzielczej koincydencji. PL