PL89459B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek owadobójczy zawierajacy: ester 5-propargilo-2-furylometylowy kwasu chryzantemojednokarboksylowego (nazywany w dalszej czesci opisu zwiazkiem owadobójczym I), ester 2-metylo-5-propargilo-3-furylometylowy kwa¬ su chryzantemojednokarboksylowego (zwiazek owa¬ dobójczy II), ester 5-propargilo-a-etynylo-2-furylo- metylowy kwasu chryzantemojednokarboksylowego (zwiazek owadobójczy III), ester 5-benzylo-3-fury- lometylowy kwasu chryzantemojednokarboksylowe¬ go (zwiazek owadobójczy IV) lub ester 5-benzylo-3- -furylometylowy kwasu 2,2-dwumetylo-3-(2,2-dwu- chlorowinylo)cyklopropanokarboksylowego (zwiazek owadobójczy V). Wymienione zwiazki czynne sa zna¬ nymi syntetycznymi substancjami owadobójczymi z grupy pyretrum.Zwiazki te charakteryzuja sie silnym i szybkim dzialaniem owadobójczym oraz sa bezpieczne dla ludzi i zwierzat, stad ich przydatnosc jako skladni¬ ków srodków owadobójczych w postaci aerozoli, ole¬ jów, krazków mogkitobójozych, itp., stosowanych glównie do uzytku domowego i dla zapobiegania epidemiom.Powyzsze srodki owadobójcze maja mala trwalosc chemiczna, trudno jest utrzymac odpowiednia ich czystosc bezposrednio po wyprodukowaniu przez od¬ powiedni okres czasu, po wykonaniu operacji nie¬ zbednych dla otrzymania srodków owadobójczych.Takie operacje obejmuja mieszanie z woda, róznymi rozpuszczalnikami organicznymi oraz proszkami po- so chodzenia zwierzecego, roslinnego albo mineralnego lub ogrzewanie. Zwiazki powyzsze, latwo ulegaja rozkladowi pod wplywem swiatla, powietrza i in¬ nych czynników, polaczonemu ze spadkiem aktyw¬ nosci i wystapieniem zabarwienia.W celu stabilizacji omawianych srodków owado¬ bójczych praktykuje sie dodawanie 2,6-dwu-III-rz.- -butylo-4-metylofenolu (substancja dodatkowa C),. 2-III-nz.-butylo-4-metoksyfenolu (substancja dodat¬ kowa D) i innych zwiazków. Jednak, jak to wyka¬ zano w przykladach w dalszej czesci opisu, skutecz¬ nosc dzialania dotychczas stosowanych -substancji dodatkowych nie zawsze jest wystarczajaca by moz¬ na je bylo stosowac w róznych przypadkach.W wyniku przeprowadzenia rozmaitych badan nad skutecznym stabilizowaniem omawianych srodków owadobójczych, nieoczekiwanie stwierdzono, iz do¬ datek 3,5-dwu-III-rz.-butylo-4-hydroksyanizolu (sub¬ stancja dodatkowa A) i/lub 2,2'-metyleno-dwu(6-III- rz.-4-etylofenolu) (substancja dodatkowa B) zapobie¬ ga calkowicie zmianom wlasciwosci srodka owado¬ bójczego w ciagu dlugiego okresu czasu oraz w cia¬ gu takiego samego czasu przeciwdziala skutecznie wystepowaniu zabarwienia.Przedmiotem wynalazku jest wiec stabilizowany srodek zawierajacy syntetyczny zwiazek owadobój¬ czy z grupy pyretrum, zachowujaca czystosc i ak¬ tywnosc szkodnikobójcza w ciagu dlugiego okresu czasu i nie zmieniajac przy tym swojej barwy.Stabilizowany srodek wedlug wynalazku jako 89 45989 459 3 skladnik czynny zawiera syntetyczny zwiazek owa¬ dobójczy z grupy pyretrum, taki jak ester 5-propar- gilo-2-furylometylowy kwasu chryzantemojednokar- boksylowego, ester 2-metylo-5-propargilo-3-furylo- metylowy kwasu chryzantemojednokarboksylowego, ester 5-propargilo^a-etynylo-2-furylometylowy kwa¬ su chryzantemojednokarboksylowego, ester 5-benzy- lo-3-furylometylowy kwasu chryzantemojednokarbo¬ ksylowego lub ester 5-benzylo-3-furylometylowy kwasu 2,2-dwumetylo-3-(2,2-dwuchlorowinylo)cyklo- propanokarboksylowego-I oraz 3,5-dwu-III-rz.-buty- lo-4-hydroksyanizol i/lub. 2,2,-metyleno-dwu(6-III- -rz*-butylo-4^etylofeflpl).\ Wystarczajaco dobre wyniki uzyskano w przypad¬ ku srodka owadobójczego wedlug wynalazku zawie¬ rajacego substancje dodatkowa nawet w warunkach, w kiScych-zwykle stosowane substancje dodatkowe nie stabilizowaly w dostatecznym stopniu srodka owadobójczego, w szczególnosci podczas stosowania przeciw moskitom elektrycznego urzadzenia do ody¬ miania, ogrzewanego do temperatury okolo 150°C, krazków moskitobójczych oraz preparatów do roz¬ pylania, które czesto sa narazone na dzialanie swiat¬ la i tlenu.Doskonale rezultaty osiagane podczas stosowania substancji dodatkowych wchodzacych w sklad sro¬ dka wedlug wynalazku daja powód do stwierdze¬ nia, ze dzialaja one jako antyutleniacze i substancje absorbujace promieniowanie nadfioletowe.Stabilizatory wchodzace w sklad srodka wedlug niniejszego wynalazku mozna stosowac pojedynczo lub w mieszaninie lacznie z innymi substancjami do¬ datkowymi, takimi jak antyutleniacze, substancje absorbujace promieniowanie nadfioletowe i inne.Substancje dodatkowe dodaje sie do stabilizowanej kompozycji szkodnikobójczej w ilosci od okolo 0,05 do^3% wagowych w stosunku do ilosci syntetycznego zwiazku owadobójczego. 4 zastosowaniu duzej ilosci substancji dodatkowej uzyskuje sie lepsze dzialanie owadobójcze.Stabilizowany srodek owadobójczy wedlug wyna¬ lazku otrzymuje sie przez mieszanie zwiazku owa¬ dobójczego z substancjami dodatkowymi oraz ewen¬ tualnie innych substancji dodatkowych i innych substancji niezbednych do otrzymania preparatu w postaci uzytkowej.Srodek owadobójczy wedlug wynalazku ma sze¬ rokie zastosowanie do zapobiegania epidemii przez zwalczanie szkodliwych owadów, takich jak muchy domowe, moskity, karaluchy, rozkruszki maczne, omacnica spichrzanka, wolek ryzowy oraz innych owadów szkodników zbóz. Ponadto, srodek wedlug wynalazku jest uzyteczny nie tylko w rolnictwie, ogrodnictwie i lesnictwie do zwalczania szkodników, takich jak róznego rodzaju owady skoczkowate, tan- tnis krzyzowiaczek, lisciozwój, mszyce, pajeczaki i chrabaszcz kasztanowiec lecz takze do zwalczania wszy i kleszczy pasozytujacych na zwierzetach oraz innych szkodliwych insektów.Szczególy dotyczace omawianych srodków owado¬ bójczych oraz ich dzialanie przedstawione sa w po¬ nizej podanych przykladach, które jednak nie ogra¬ niczaja zakresu wynalazku. Jesli nie podano inaczej, wszystkie stosunki, czesci i procenty sa wielkosciami wagowymi.Przyklad I. Srodek owadobójczy przygotowa¬ no dodajac l%wagowy substancji dodatkowej A do zwiazku owadobójczego I. Próbki porównawcze przygotowano dodajac 1%wagowy substancji dodat¬ kowych, wymienionych w tablicy 1, do zwiazku owa¬ dobójczego I. Kazda z próbek umieszczano w otwar¬ tej probówce szklanej. W odpowiednich odstepach czasu próbki analizowano stosujac chromatografie gazowa, w celu oznaczenia zmian wlasciwosci w stosunku do próbki wzorcowej.Wyniki przedstawiono w tablicy I.Tablica I Próbka wedlug wynalazku porównawcze porównawcza porównawcza porównawcza porównawcza Substancja dodatkowa A bez dodatku C D E* F** Czystosc (w %) zwiazku owadobój¬ czego I w stosunku do czystosci wyjsciowej, przyjetej za 100% 7 dni 1 14 dni 101,1 66,3 95,6 87,0 88,9 84,9 99,4 50,5 87,8 73,8 67,9 62,5 21 dni 98,9 26,7 67,1 *) 1,1-dwu(4-hydroksyfenylo) cykloheksan, **) 3-metylo-4-izopropylo-6-III-rz.-butylofenol.Dotyczy to ogólnych warunków stosowania i nie powinno byc interpretowane jako ograniczenie tyl¬ ko do podanego zakresu stezen. Przykladowo, jesli stabilizator dodaje sie do srodka owadobójczego w ilosci równej lub dwukrotnie wiekszej od ilosci skladnika czynnego, zapobiega to rozkladowi ter¬ micznemu i zwieksza mozliwosc zastosowania srod¬ ka w postaci preparatów do odymiania i pozwala na przyrzadzanie preparatu w postaci paleczek lub krazków moskitobójczych. Jak z tego wynika, przy 60 65 Jak wynika z przedstawionych powyzej danych, zmiany wlasciwosci srodka wedlug wynalazku sa wyraznie mniejsze w porównaniu ze zmianami pró¬ bek porównawczych.Przyklad II. Srodek owadobójczy wedlug wynalazku przygotowuje sie dodajac 1% wagowy substancji dodatkowej A do zwiazków owadobój¬ czych II, III, IV i V. Kazda z uzyskanych mieszanek przechowywano w temperaturze 60°C, a nastepnie oznaczano zmiany wlasciwosci w okreslonych od-89 459 stepach czasu. Wyniki przedstawiono w tablicy II, lacznie z wynikami uzyskanymi dla próbek porów¬ nawczych sporzadzonych przez dodanie substancji dodatkowej C do kazdego zwiazku owadobójczego.Tablica II Zwiazek owado¬ bójczy II II III III IV • IV V | V Substancja dodatkowa A ' C A - C A C A . C Czystosc (w %) srodka owadobójczego w stosun¬ ku do czystosci wyjscio¬ wej przyjetej za 100% 7 dni 98,6 94,2 95,4 89,7 99,1 98,5 99,5 98,7 14 dni 96,5 85,6 92,2 76,4 98,6 95,1 99,2 96,1 21 dni 1 95,3 66,1 88,1 49,2 97,9 90,1 98,1 93,4 Jak wynika z powyzszych danych, dodanie sub¬ stancji dodatkowej A umozliwia lepsze stabilizowa¬ nie srodka wedlug wynalazku.Przyklad III. Srodek owadobójczy wedlug wynalazku przygotowano rozpuszczajac 1000 mg sub¬ stancji owadobójczej I i 30 mg substancji dodatko¬ wej A lub B w 100 ml acetonu. Porcje po 0,5 ml kaz¬ dego srodka nakladano na krazek bibulowy o sred¬ nicy 7 cm, usuwano aceton i pozostawiano w poko¬ ju wystawiajac na posrednie dzialanie promienio¬ wania slonecznego. Po uplywie okreslonego czasu ekstrahowano z bibuly acetonem i badano zmiany zabarwienia poslugujac sie skala Gardnera. Oczysz¬ czano takze zawartosc zwiazku owadobójczego I.Wyniki badan lacznie z wynikami uzyskanymi dla próbek porównawczych sporzadzonych przez doda¬ nie substancji dodatkowej C i D do zwiazku owado¬ bójczego I, przedstawiono w tablicy III.Z powyzszych danych wynika, ze srodek wedlug wynalazku jest bardziej trwaly niz próbki porów¬ nawcze, na dzialanie swiatla i tlenu atmosferycz¬ nego, a jego barwa zmienia sie równiez znacznie mniej.Przyklad IV. 1 ml acetonowego roztworu za¬ wierajacego 70 mg zwiazku owadobójczego I, 140 mg butoksylanu piperonylu oraz 50 mg substancji do¬ datkowej B nasycono maly kawalek papki, a nastep¬ nie odparowano aceton i-otrzymano preparat moski- tobójczy do odymiania. Preparat ten ogrzewano do temperatury 145°C na goracej plytce i, po uplywie wyznaczonego okresu czasu oznaczano ilosc pozo¬ stalego i odparowanego srodka szkodnikobójczego oraz straty spowodowane rozkladem termicznym.W taki sam sposób sporzadzano próbki porównaw¬ cze, stosujac substancje dodatkowa C zamiast sub¬ stancji A lub B.Wyniki przedstawiono w tablicy IV.Z powyzszych danych wynika, ze ilosc zwiazku owadobójczego pozostalego w preparacie niewiele sie rózni natomiast jego zawartosc w fazie gazowej jest znacznie wyzsza w przypadku srodka wedlug wy¬ nalazku. Tym samym straty zwiazku owadobójcze¬ go sa znacznie nizsze. Z powyzszego wynika, ze zwiazek owadobójczy I jest odparowywany z prepa¬ ratu bez rozkladu.Przyklad V. Do zwiazku owadobójczego III dodano substancje dodatkowa A, B lub C oraz polio- ksyetylenosteryloamine o stopniu polimeryzacji 8 w Tablica III Próbka wedlug wynalazku wedlug wynalazku porównawcza porównawcza porównawcza Substancja dodatkowa A B bez dodatku C D Zawartosc zwiazku owadobójczego 'w.% wyjsciowa 100(1) 100(1) 100(1) 100(1) 100(1) 2 dni 50,6(2) 72,1(1) 19,6(4) 22,3(4) ,1(4) 4 dni | 32,5(3) 39,8(2) 0 (6) 0 (6) 0 (6) Uwaga: liczby w nawiasach oznaczaja numery barw w skali Gardnera.Tablica IV Próbka wedlug wynalazku wedlug wynalazku wedlug wynalazku wedlug wynalazku porównawcza porównawcza porównawcza porównawcza Substancja dodatkowa A A B B bez dodatku bez dodatku C C Czas w godzi¬ nach 4 8 4 8 n 4 8 4 8 Zawartosc w % w fazie gazowej 66,0 75,2 63,8 71,9 45,1 50,0- 46,5 53,4 w pozo¬ stalosci 27,4 L 18,1 26,4 ,18,2 22,6 14,0 23,9 16,0 Straty w % 6,6 6,7 9,8 9,9 32,3 36,0 29,6 ,6 |89 459 8 ilosciach podanych w tablicy V. Otrzymane srodki przechowywano w otwartym naczyniu, w tempera¬ turze 40*C. Po uplywie wyznaczonego okresu czasu próbki analizuje sie oznaczajac zmiany ich czystosci, przyjmujac czystosc wzorcowej próbki za 100%.Po trzy krazki z kazdej grupy analizowano bezpo¬ srednio po przygotowaniu, a w pozostalych 9 ozna¬ czano zawartosc srodka owadobójczego IV w okres¬ lonych przedzialach czasu. Uzyskane wyniki przed¬ stawione sa w tablicy VI.Tablica V Próbka wedlug wynalazku wedlug wynalazku wedlug wynalazku wedlug wynalazku porównawcza porównawcza Substancja dodatkowa A 2% Al% B 2% B 1% C 2% C 1% POE-SA 1% 1% 1% Zmiany w zawartosci zwiazku owadobójczego III wyjs¬ ciowa 100 100 100 100 100 100 dni 96 100 96 100 85 90 60 dni 95 100 93 97 63 73 90 dni 92 97 88 95 48 55 Tablica VI Próbka wedlug wynalazku wedlug wynalazku porównawcza Preparat a b c •Zawartosc w 1 krazku w mg wyjs¬ ciowa ,3 (100) ,8 (100) ,5 (100) 3 dni 4,1 (76,5 4,5 (78,4) 3,1 (56,2) 6 dni 3,1 (58,5) 3,6 (62,0) 2,0 (35,5) 12 dni 2,2 (41,0) 2,6 (45,3) 0,9 (16,1) | Jak widac z powyzszych danych, substancje do¬ datkowe A i B wedlug wynalazku lepiej stabilizuja srodek owadobójczy niz substancja dodatkowa C.Dzialanie stabilizujace jest lepsze jeszcze po doda¬ niu POE-SA, to jest polioksyetylenostearyloaminy.Przyklad VI. Mieszanine skladajaca sie z 0,6g zwiazku owadobójczego IV, 0,06 g substancji dodat¬ kowej A oraz 3,0 g butoksylanu piperonylu umiesz¬ czono w zbiorniczku na aerozol, zaopatrzonym w zawór, a nastepnie, do tegoz zbiorniczka, poprzez dysze zaworu, wprowadzano gaz rozpylajacy sklada¬ jacy sie z mieszaniny Freonu 11 i Freonu 12 (1:1 objetosci), az do osiagniecia wagi 300 g. Otrzymano preparat aerozolowy a.W podobny sposób otrzymano preparat aerozolo¬ wy b, stosujac mieszanine 0,6 g zwiazku szkodniko- bójczego IV, 0,06 g substancji dodatkowej B oraz 3,0 g butoksylanu piperonylu.Mieszanine zawierajaca 0,6 g zwiazku owadobój¬ czego IV, 0,Ó6g substancji dodatkowej C oraz 3,0 g butoksylanu piperonylu umieszczono w zbiorniczku na aerozol stosujac opisane powyzej postepowanie.Krazki bibuly o srednicy 20 cm spryskiwano w pozycji pionowej preparatem w aerozolu (a) w ilo¬ sci 10 g na jeden krazek, z których 9 zawiesza sie na scianie.Stosujac takie same postepowanie przygotowano krazki nasycone preparatem aerozolowym b i c. 40 45 50 55 60 Liczby w nawiasach oznaczaja procentowa zawar¬ tosc srodka owadobójczego w stosunku do ilosci wyjsciowej przyjetej za 100%.Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, ze skutecznosc dzialania substancji dodatkowych A i B wedlug wynalazku w preparatach w aerozolu jest znacznie wieksza od skutecznosci substancji do¬ datkowej C.Powyzsze preparaty aerozolowe sa srodkami owa¬ dobójczymi stosowanymi glównie do dezynfekcji wnetrz samolotów. Jest jednak rzecza zrozumiala, ze taka sama skutecznosc dzialania substancji dodat¬ kowych srodka wedlug wynalazku mozna osiagnac stosujac je do uzytku domowego. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek owadobójczy zawierajacy zwiazki z gru¬ py pyretrum oraz stabilizator, znamienny tym, ze jako stabilizator zawiera 3,5-dwu-IIIrz.-butylohyd- roksyanizol i/lub 2,2,-metylenodwu-(6-IIIrz.-butylo- -4-etylofenol).
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze za¬ wiera 0,05—3% wagowych 3,5-dwu-III-rz.-butylohy- droksyanizolu lub 2,2'-metylenodwu(6-IIIrz.-butylo- 4-etylofenolu) w stosunku do zwiazku z grupy pyre¬ trum. LDA —Zaklad 2, Typo eam. 3153/76 —100 egz. Cena 10 zl PL