PL8926B1 - fl/ h 12. _, Przekladnia zebata o zmiennym stosunku, w zastosowaniu do lokomotyw, pedzonych zapomoca silników spalinowych lub turbin. - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest przeklad¬ nia zebata o zmiennym stosunku, w zasto¬ sowaniu do lokomotyw, pedzonych zapo¬ moca silników spalinowych, w szczególno¬ sci silników Diesel'a lub turbin, oraz do innych celów technicznych, szczególnie w razie koniecznosci sprzegania z walem o ilosci obrotów, zmieniajacych sie w szero¬ kich granicach, takiego silnika, którego rozruch pod obciazeniem, zmiana kierun¬ ku obrotów i ilosci obrotów przedstawia trudnosci. W celu uproszczenia opis do¬ tyczy zastosowania wynalazku tylko do lo¬ komotyw z silnikiem Diesel'a, oo jednak nie ogranicza zakresu stosowania wyna¬ lazku, ' Znane sa przekladnie zebate, posiada¬ jace dwa obok siebie umieszczone waly, z których jeden (np. wal pedzacy) jest za¬ opatrzony w szereg luznych kól zebatych o rozmaitej srednicy, zazebiajacych sie stale z kolami zebatemi, zaklinowanemi na wale pedzonym. Obok kazdego luznego kola ze¬ batego znajduje sie sprzeglo cierne, sprze¬ gajace z walem odnosne kolo zebate, prze¬ noszace nastepnie naped.Przy uzyciu tak zbudowanej prze¬ kladni zebatej wystepuja w chwili wla¬ czania lub zmiany stosunku bardzo silne wstrzasnienia (wskutek znacznej bezwlad¬ nosci wielkich mas ruchomych), które od- dzialywuja szkodliwie na sprzegla. Sprze-gla te musza byc male, aby caly mecha¬ nizm posiadal wymiary jak najmniejsze.Sprzegla znaj duj;a sie |vewnatrz oslony, sa wskutek* tego trudno dostepne i zamiany, w razie potrzeby, poszczególnych czesci skla¬ dowych sprzegiel nie mozna brac w ra¬ chube. Z tych powodów nalezy sie starac o to, aby zuzycie czesci skladowych sprzegiel bylo jak najmniejsze. Wreszcie ze wzgledu na sciesniona konstrukcje, u- trudnione jest znacznie regulowanie pracy sprzegiel.Wszystkie wymienione niedogodnosci usuniete sa w wynalazku przez polaczenie walu napedowego z przekladnia zapomoca sprzegla glównego, pochlaniajacego wstrza- snienia, powstajace w chwili wlaczania sprzegiel, umieszczonych przy poszczegól¬ nych kolach zebatych w ten sposób, ze w chwili wlaczania poszczególnych sprzegiel natezenie pradu wzbudzajacego glównego sprzegla zostaje zmniejszone zapomoca wlaczenia odpowiedniego oporu. Wskutek tego przy kazdej zmianie stosunku prze¬ kladni nastepuje poslizg w glównem sprze¬ gle, zapobiegajacy wstrzasnieniom maszy¬ ny. Przy poszczególnych kolach zebatych umieszczone sa sprzegla warstwowe, sprze¬ glo zas glówne wykonane jest w postaci dwupowierzchniowego sprzegla ciernego, regulowanego zapomoca zmiany nateze¬ nia pradu wzbudzajacego i latwo dostep¬ nego, wobec czego wymiana zuzywajacych sie czesci skladowych nie przedstawia zadnych trudnosci.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku w czesciowym prze¬ kroju podluznym; regulator natezenia pra¬ du wzbudzajacego glównego sprzegla przedstawiony jest schematycznie.Mechanizm przekladni, umieszczony w oslonie 1, sklada sie z walu 2, z osadzo- nemi na nim luznemi kolami zebatemi (przesuwalnemi równiez w kierunku osio¬ wym) 3, 4, 5, 6, i warstwowych sprzegiel elektromagnetycznych 7, 8, 9, 10, przyczem kola zebate 3, 4, 5 i 6 zazebiaja sie stale z kolami zebatemi 12, 13, 14 i 15, zaklino- wanemi na wale 11. Oslona 1 jest szczel¬ nie zamknieta i wypelniona smarem, sluza¬ cym jednoczesnie do smarowania i do chlodzenia.Zewnatrz oslony umieszczona jest na wale 2 tarcza 17, do której zapomoca sworznia 18, opierajacego sie na sprezynie 22, i pierscienia slizgowego 21, przymoco¬ wany jest pierscien 19, który moze prze¬ suwac sie w kierunku osiowym, lecz nie moze sie obracac. Pierscien 19 stanowi kotwice magnesu 24, osadzonego na wale 23 silnika. Uzwojenie 25 magnesu otrzy¬ muje prad wzbudzajacy zapomoca pier¬ scieni slizgowych 26 ze zródla pradu 27.Pierscien cierny 28 posredniczy w sprze¬ zeniu kotwicy 19 i magnesu 24. W lewym, dolnym rogu rysunku uwidoczniono sche¬ matycznie urzadzenie 29, sluzace do zmia¬ ny stosunku przekladni zebatej. 30 ozna¬ cza tarcze, obracajaca sie na osi 31 i za¬ opatrzona w opornik 32. Ponad kontakta¬ mi opornika 32 przesuwa sie wlacznik 33, obracajacy sie równiez na osi 31 i pola¬ czony przewodem 34 z jednym z pierscie¬ ni slizgowych glównego sprzegla 20. Drugi pierscien slizgowy glównego sprzegla jest polaczony wprost z jednym biegunem zró¬ dla pradu 27, drugi biegun zródla pradu jest polaczony przewodem 35 z koncem o- pornika 32. Wlacznik 33 zapomoca kontak¬ tu 36 uskutecznia polaczenie z szeregiem kontaktów 37, które polaczone sa zapomoca pierscieni slizgowych 16 z jednym z kon¬ ców uzwojen wzbudzajacych sprzegiel 7,8, 9 i 10. Drugie konce tych uzwojen sa pola¬ czone przewodem 38 z biegunem zródla pradu 39, którego drugi biegun dolaczony jest do przewodu 34.Wlacznik 33 obraca sie niezaleznie od tarczy 30, lecz jest z nia polaczony zapo¬ moca sprezyny 40 w ten sposób, ze przy obracaniu sie w kierunku strzalki wlacz¬ nik 33 pociaga za soba tarcze 30, napreza- — 2 —jac sprezyne 40. Obrót tarczy 30 opóznia jednak hamulec hydrauliczny 41. Tloczy- sko tlokowe hamulca 41 zaopatrzone jest w zeby, zazebiajace sie z kolem zebatem 42, polaczonym stale z tarcza 30* Dzialanie opisanej przekladni zebatej jest nastepujace: po wprawieniu w ruch silnika napedzajacego wprawia sie w ruch wal 2 zapomoca wlaczenia pradu wzbu¬ dzajacego w obwód magnesu glównego sprzegla 20 (uskuteczniane zapomoca stop¬ niowego wylaczania dodatkowego oporu), przyczem osadzone na tym wale luzne ko¬ la zebate 3, 4, 5, 6, zazebiajace sie z kola¬ mi zebatemi 12, 13, 14 i 15, osadzonemi na stale na wale 11, pozostaja bez ruchu. Od¬ powiednie polozenie wlacznika 33 uwi¬ docznia rysunek. Nastepnie wlacznik 33 przesuwa sie na pierwszy (nalezacy do sprzegla 10) z szeregu kontaktów 37, przy¬ czem tarcza 30, z umieszczonym na niej dodatkowym oporem 32, nie moze poda¬ zyc za wlacznikiem 33 wskutek hamujace¬ go dzialania hamulca 41. Wskutek tego nastepuje przesuniecie wlacznika 33 w sto¬ sunku do tarczy 30, jednoznaczne z wla¬ czeniem oporu 32 w obwód wzbudzajacy sprzeglo glówne 20. Sila przyciagania ko¬ twicy w glównem sprzegle 20 zmniejsza sie wskutek wlaczenia dodatkowego oporu tak, ze uderzenie, spowodowane przez wlacze¬ nie sprzegla 10, powoduje poslizg nie w sprzegle 10, lecz w glównem sprzegle 20, przyczem szybkosc lokomotywy i ilosc ob- totów walów przekladni stopniowo wzra¬ staja. W miedzyczasie tarcza 30 wraz z opornikiem 32 podaza za wlacznikiem 33 tak, ze po pewnym czasie pierwszy kontakt opornika 32 znowu wchodzi w stycznosc z wlacznikiem 33, co powoduje wylacze¬ nie oporu z obwodu wzbudzajacego sprze¬ glo glówne, które, tern samem, odzyskuje swa normalna moc przenoszenia sily. W podobny sposób odbywa sie dalsza zmiana stosunku przekladni. Za kazdym razem, w chwili wlaczania odnosnego sprzegla, si¬ la przyciagania kotwicy glównego sprzegla zmniejsza sie tak, ze sprzeglo pochlania uderzenie. Poniewaz glówne sprzeglo, u- mieszczone zewnatrz oslony przekladni, mozna wykonac bez trudnosci w wiekszych rozmiarach, przyczem jego chlodzenie jest równiez latwe, czeste przeciazanie glów¬ nego sprzegla nie powoduje przeszkód w ruchu. Przy takiem urzadzeniu inne sprze¬ gla nie sa narazone na tarcie, wobec cze¬ go wykonywujac sprzeglk te w postaci sprzegiel warstwowych, mozna sprzegla poszczególne pomiescic w bardzo malej przestrzeni wewnatrz oslony wraz z ko¬ lami przekladni zebatej.Przymusowa zaleznosc sily przyciaga¬ nia kTotwicy glównego sprzegla od wlaczar nia poszczególnych sprzegiel mozna oczy¬ wiscie osiagnac równiez w inny odpowied¬ ni sposób. Mozna np. uzaleznic wylaczenie opornika 32 od ilosci obrotów walu przez zastosowanie regulatora odsrodkowego.Nie jest tez konieczne, aby regulowanie sily przyciagania kotwicy glównego sprzegla bylo samoczynne; mozna pozostawic ma¬ szyniscie czynnosc dostosowania sily przy¬ ciagania kotwicy glównego sprzegla do si¬ ly przyciagania kotwicy sprzegla, wlaczar nego w danej chwili tak, aby poslizg mial miejsce tylko w sprzegle glównem, które mozna osadzic nie na wale silnikowym, lecz na wale pedzacym osie lokomotywy. PL PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Przekladnia zebata o zmiennym stosunku, w zastosowaniu do lokomotyw, pedzonych zapomoca silników spalinowych lub turbin, posiadajaca umieszczone w za¬ mknietej oslonie, parami zazebiajace sie, zaklinowane i luzne kola zebate, z których luzne kola zebate moga byc sprzegane z walami, na których sa osadzone zapomoca sprzegiel ciernych, oraz dodatkowe sprze-glo cierne, znajdujace sie zewnatrz oslony, znamienna tern, ze wlaczanie lub wylacza¬ nie calego mechanizmu lub poszczegól¬ nych jego czesci uskutecznia sie w ten spo¬ sób, iz najwiekszy moment obracajacy sprzegla glównego jest w chwili wlacza¬ nia poszczególnych sprzegiel mniejszy od najwiekszego momentu obracajacego, wla¬ czonego w danej chwili sprzegla przeklad¬ ni, wobec czego w chwili zmiany stosunku przekladni poslizg moze miec miejsce tyl¬ ko w sprzegle glównem.

2. , Przekladnia wedlug zastrz. ^zna¬ mienna tern, ze posiada urzadzenie, które, przy wlaczaniu kazdego z poszczególnych sprzegiel, wlacza samoczynnie opór wzbu¬ dzajacy uzwojenie magnesów sprzegla glównego i zmniejsza w ten sposób* sile przyciagania kotwicy sprzegla ponizej wielkosci, odpowiadajacej najwiekszej sile, przenoszonej zapomoca sprzegla glówne¬ go.

3. , Przekladnia wedlug zastrz. 1 i 2, znamienna tern, ze posiada wlacznik (33), polaczony z tarcza wlacznikowa (30), ule¬ gajaca dzialaniu urzadzenia, hamujacego jej ruch obrotowy w ten sposób, iz wlacz¬ nik (33) mozna przestawiac bez jednocze¬ snego przestawienia znaczniejszego tarczy wlacznikowej, przyczem natezenie pradu wzbudzajacego obwody magnesu glówne¬ go sprzegla ulega poczatkowo zmniejsze¬ niu wskutek opóznienia ruchu tarczy wlacznikowej, osiagajacej nastepnie wla¬ sciwe polozenie wzgledem wlacznika (33) i zwiekszajacej natezenie pradu w obwo¬ dzie wzbudzajacym magnesy sprzegla glównego,

4. Przekladnia wedlug zastrz. 1 — 3, znamienna tern, ze poszczególne sprzegla, umieszczone przy kolach zebatych, sa wy¬ konane w postaci sprzegiel warstwowych, sprzeglo zas glówne jest dwupowierzchnio- we, przyczem natezenie pradu w obwodzie wzbudzajacym magnesy sprzegla reguluje sie zapomoca urzadzenia wlacznikowego. Magnet-Werk G. m. b. H. Eisenach Spezialfabrik fur Elekt romagnet-Apparate. Zastepca: Dr. inz. M. Kryzan, , rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nt 8926, Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL PL