Przedmiotem wynalazku jest srodek antyosado¬ wy dodawany do ropy naftowej lub jej frakcji, przerabianych w przemysle rafineryjnym, i petro¬ chemicznym, przeciwdzialajacy wydzielaniu sie osadów w aparaturze produkcyjnej.Srodki antyosadowe, dodane do medium tech¬ nologicznego, maja na celu zapobieganie osadzaniu sie osadów na sciankach aparatury przez przeciw¬ dzialanie polimeryzacji nienasyconych zwiazków organicznych wchodzacych w sklad medium, oraz inhibitowanie procesów korozji scianek aparatury.Znane sa preparaty antyosadowe, stosowane w srodowiskach cieklych weglowodorów np. wed¬ lug amerykanskiego opisu patentowego nr 3546097, bedacego produktem polimeryzacji monomeru al- kilometakrylanu nie zawierajacego azotu z mono¬ merem zawierajacym zasadowy azot dwualkilo- aminoalkilu. Znany jest równiez preparat bedacy produktem kondensacji kwasu dwukarboksylowe- go, zawierajacego 10 atomów wegla, z imidazolina.Wedlug patentu USA nr 2941937 zaleca sie jako dodatek antyosadowy alkilofenolany potasu, wed¬ lug patentu francuskiego nr 1575102 zaleca sie w tym celu produkt reakcji alkilo-aminomonoal- kanoli z kwasami jednokarboksylowymi.Opisane w literaturze preparaty badz wykazuja slabe dzialanie antyosadowe w warunkach pracy pieca do podgrzewania ropy, badz nie inhibituja procesów korozji, wzglednie bazuja na trudno do¬ stepnych surowcach.Stwierdzono, ze zwiazek utworzony przez kon¬ densacje polietylenopoliamin z kwasem karboksy- lowym i nastepnie zamidowanie utworzonego zwiazku przy pomocy hydroksykwasu dwu- lub wielokarboksylowego wplywa na obnizenie szyb¬ kosci tworzenia sie czasteczek wysokospolimeryzo- wanych z ropy naftowej, przebywajacej w warun¬ kach pieca rurowego, przeciwdziala wytracaniu sie z ropy nierozpuszczalnych karbenów, wplywa na destrukcje i zmywanie uprzednio osadzanych na sciankach osadów.Zawartosc aminy wplywa inhibitujaco na ko*- rozje stalowych scianek rur pieca, spowodowani dzialaniem goracej ropy naftowej, a tym samym obniza wydzielanie sie produktów korozji katali¬ zujacych proces polimeryzacji.Srcdek antyosadowy wedlug wynalazku stanowi —60% roztwór w rozpuszczalniku aromatycznym substancji czynnej która sklada sie z: 60—100% wagowych produktu kondensacji 1 mola dwuetylenotrójaminy z 0,5 do 1,5 mola kwasu ole¬ jowego a nastepnie skondensowanego z kwasem winowym, 40—0% aminy alifatycznej lub aroma¬ tycznej.Srodek taki jest wprowadzany do strumienia ro¬ py naftowej lub jej pochodnych w postaci 5% roztworu, który otrzymuje sie przez dalsze roz¬ cienczenie preparatu w tym samym rozpuszczal¬ niku aromatycznym, badz przez rozcienczenie 89 20889 208 3 frakcja weglowodorowa z destylacji ropy nafto¬ wej wrzaca w granicach temperatur 150—380°C.Srodek wedlug wynalazku jest odporny termicz¬ nie, w warunkach pracy dziala antyosadowo i wplywa inhibitujaco na korozje stalowych prze- 5 wodów, nie wplywa ujemnie na dalszy proces destylacji ropy naftowej.Przyklad I. 1 mol dwuetylenotrójaminy kon- densuje sie z 1 molem kwasu olejowego w roz¬ tworze ksylenowym, ogrzewajac w temperaturze 160—170°C przy ciaglym mieszaniu, odprowadzajac azeotropowo wode z ukladu, az do uzyskania licz¬ by kwasowej ponizej 2. Nastepnie do powstalego w ten sposób roztworu zawierajacego pochodne imidazoliny w ksylenie dodaje sie 1 mol kwasu winowego i prowadzi dalej kondensacje az do od¬ prowadzenia 1,5 mola wody. Po ukonczeniu reakcji oddestylowuje sie ksylen pod obnizonym cisnie^ niem, otrzymujac produkt pod postacia ciala sta- ?o lego, barwy ciemnobrunatnej (Produkt 1).Sporzadza sie 5% roztwór p-aminodwufenylo- aminy w ksylenie (Produkt 2). 95 g produktu 1 rozpuszcza sie w 100 g produktu 2, otrzymujac 50% roztwór ksylenowy dodatku antyosadowego, który mozna dozowac do strumienia surowej ropy pod postacia %np. 5% roztworu we frakcji weglo¬ wodorowej z destylacji ropy naftowej wrzacej w granicach temperatur od 150 do 380°C.Przyklad II. 1 mol dwuetylenotrójaminy kon- 30 densuje sie z 1,5 molem kwasu olejowego w roz¬ tworze ksylenowym w sposób opisany w przykla¬ dzie 1. Do otrzymanego roztworu zawierajacego pochodne imidazoliny dodaje sie 1 mol kwasu wi¬ nowego i prowadzi dalej kondensacje az do od- 39 prowadzenia 1,5 mola wody. Po ukonczeniu reakcji okresla sie zawartosc ksylenu w roztworze i uzu¬ pelnia do zawartosci 30%. 4 Tak otrzymany preparat stanowi 30% roztwór ksylenowy dodatku antyosadowego, który mozna dozowac do strumienia weglowodorów przed ich przeróbka metoda krakingu w formie rozcienczonej frakcja weglowodorowa.Przyklad III. 1 mol dwuetylenotrójaminy kondensuje sie z 1 molem kwasu olejowego w roz¬ tworze ksylenowym, ogrzewajac w temperaturze 160—170°C przy ciaglym mieszaniu, odprowadza¬ jac azeotropowo wode z ukladu, az do uzyskania liczby kwasowej ponizej 2. Nastepnie do powsta¬ lego w ten sposób roztworu zawierajacego pochod¬ ne imidazoliny w ksylenie dodaje sie 1 mol kwasu winowego i prowadzi dalej kondensacje az do od¬ prowadzenia 1,5 mola wody. Po ukonczeniu reakcji oddestylowuje sie ksylen pod obnizonym cisnie¬ niem, otrzymujac produkt pod postacia ciala sta¬ lego, barwy ciemnobrunatnej. Przez rozpuszczenie tego produktu w benzenie w ilosci 60 g w 40 g benzenu otrzymuje sie 60% roztwór dodatku an¬ tyosadowego.Tak otrzymany preparat wprowadzony do stru¬ mienia ropy naftowej przed wejsciem do pieca przeciwdzialal osadzaniu sie osadów na sciankach pieca rurowego w instalacji destylacji ropy naf¬ towej. PL PL