Przedmiotem wynalazku jest odglawiarka do ryb wrzecionowatych przeznaczona do pracy zwla¬ szcza na statkach rybackich jako urzadzenie sa¬ modzielne lub pracujace w linii obróbki ryb. Znana odglawiarka do ryb wrzecionowatych skla¬ da sie z zespolu elektronicznego sterujacego praca maszyny, którego elementem zewnetrznym jest czujnik fotoelektryczny, osadzony na ramieniu umo¬ zliwiajacym wychylanie czujnika o pewien kat w plaszczyznie poziomej. Zapewnia to wodzenie oswietlacza i fotooporów wzdluz szczelin pomiaro¬ wych po lagodnym luku zaleznym od dlugosci ra¬ mienia. Ramie to jest polaczone za pomoca ciegna z wysiegnikiem tulei oporowej walu noza tarczo¬ wego przesuwnie mocowanego na wielowpuscie do obudowy maszyny; Odglawiarka wyposazona jest w popychacz ryby sterowany walkiem rozrzadczym oraz podsprezynowa teleskopowa wychylna plyte oporu ryby prowadzaca rybe w czasie odglawiania. Regulacja maszyny w zaleznosci od gatunku ry¬ by odbywa sie za pomoca nastawnej sruby polaczo¬ nej z regulowanym ukladem dzwigni polaczonych z przesuwem noza i przesuwem fotooporów. Ma¬ szyna wyposazona jest w zespól dwóch koryt w ksztalcie litery „V" utworzonych z rozchylnych plyt podwieszanych wzdluz ich górnych krawedzi. Do odprowadzania odcietych glów i tuszek sluza ukosnie usytuowane rynny zsypowe. Znana odglawiarka, dobrze spelniajaca zadanie jako elektronicznie sterowana maszyna dzialajaca 2 wedlug nowego systemu pomiaru ryb, wykazuje szereg niedogodnosci w eksploatacji wynikajacych ze zbyt uproszczonej konstrukcji czesci mechanicz¬ nej. Mechanizmy tej maszyny, decydujace o pe- s wnosci dzialania w warunkach morskich, sa nie¬ dostatecznie obudowane i sa narazone na szkodliwe oddzialywanie atmosfery morskiej. Brak oslony wirujacego z duza szybkoscia noza, powoduje wy¬ stepowanie odsrodkowych rozprysków cieczy mie¬ lo dzy innymi na elementy elektroniki, wywolujac za¬ klócenia w pracy maszyny. Osadzenie czujnika na wychylnym ramieniu, nie zapewnia wodzenia go do¬ kladnie wzdluz szczelin, co daje niewielki blad w pomiarze ryby. Plaska plyta prowadzaca rybe i sta- nowiaca oparcie przy odcinaniu glowy od tuszki zajmuje stale polozenie wzgledem noza, co nie stwarza korzystnych warunków do odglawiania. Do przestawiania maszyny na obróbke innego gatunku ryby sluzy zbyt rozbudowany zespól sruby nasta- wnej z nacieta na listwie skala oraz rozbudowany uklad dzwigni polaczonych z przesuwem noza i fotoofporów. Zdarza sie, ze przy gatunku ryby o znacznej wysokosci, wychylna plyta koryta zala¬ dowczego zamykajac sie zaczepia o te rybe, co unie- mozliwia zaladowanie do koryta nastepnej ryby. Rozwiazanie wedlug wynalazku ma wychylna plyte koryta zaladowczego podwieszona plywajace od góry korzystnie na dwóch wahaczach polaczo¬ nych przegubowo ze wspornikami na korpusie ma- szyny a od dolu za pomoca dzwigni i laczników 8904589 045 na osi usytuowanej miedzy sciankami obudowy ma¬ szyny oraz korzystnie dwa popychacze rylby majace osadzone suwliwie i dajace sie regulowac konców¬ ki, zas mechanizm prostoliniowego wodzenia czuj¬ nika fotoelektrycznego wodzony w prowadnicach usytuowanych równolegle wzdluz szczelin pomiaro¬ wych jest napedzany od walka przekladni lancu¬ chowej kolami lancuchowymi i lancuchami Galla zaimknietymdiw oslonach, ponadto mechanizm stero¬ wania zakresem ruchu liniowego noza i zmiana po¬ lozenia skosnej plyty oporu ryby wywolujacy wzdluzny przesuw tego noza poprzez wrzeciono a zmiane polozenia plyty poprzez wysiegnik i uklad dzwigniowo-ciegnowy polaczony jest z jarzmem sluzacym do katowej regulacji maszyny w zaleznos¬ ci od danego gatunku ryby, przy czym zebatka przekazujaca cykliczjjfe naped na ten mechanizm jest prowadzona", Efibn$wo suwliwie korzystnie na dwóch pretach awosiwanych od dolu w obudo¬ wie wrzeciona a od góry w korpusie skrzynki prze¬ kladniowej wypelnionej olejem, w której sa szczel¬ nie zamkniete wszystkie przekladnie zebate, lancu¬ chowe i sprzegla. Glówny element mechanizmu ste¬ rowania zakresem ruchu liniowego noza i zmiana pololzenia plyty oporowej iryfby stano¬ wi dzwignia katowa podwieszona regulacyjnie w miejscu jej zalamania na sworzniu jarzma, która jest polaczona obrotowo-przesuwnie górnym ramieniem ze znana zebatka napedzajaca a dolnym ramieniem z wrzecionem nadajac mu ruch posu¬ wisto-zwrotny. Wymienione wyzej jarzmo jest osadzone trwale na walku zwiazanym z korpusem maszyny za po¬ moca stozkowego zacisku blokujacego walek a wraz z nim jarzmo w okreslonym dla danego gatunku ryby polozeniu katowym, natomiast uklad dzwignio¬ wo-ciegnawy wodzenia oporu jest utworzony przez dwa równolegle wzgledem siebie ramiona zamocowane obrotowo jedynie koncami w korpusie maszyny a pozostale dwa konce tych ramion sa zamocowane przegubowo do oslaniajacego nóz oporu ryby. Zaczepione ido tego oporu ciegno ma drugi ko¬ niec zwiazany elastycznie z rynna tuszek, do któ¬ rej wspornika zamocowane jest równiez drugie ciegno polaczone przegubem elastycznym z drazkiem popy¬ chajacym polaczonym z wysiegnikiem wrzeciona. Dlugosc ramion i miejsce ich zaczepienia w kor¬ pusie maszyny sa tak dobrane, ze skosna plyta Oporu ryby ustawia sie odpowiednio do wielkosci otwarcia klap koryta pomiarowego, tworzac z je¬ dna z nich równa plaszczyzne splywu ryby w kie¬ runku noza. Zaleta odglawiarki wedlug wynalazku jest zwar¬ ta budowa jej mechanizmów i takie ich powiazanie dzieki czemu wszystkie wazniejsze mechanizmy jak przekladnie zebate, lancuchowe, sprzegla elektro¬ magnetyczne oraz mechanizmy nastawiania ma¬ szyny na inny gatunek ryby oraz dzwignia kato¬ wa wraz z przegubami, a takze wrzeciono noza wraz z obudowa sa zamkniete -¦ w obudowie, przy czym przekladnie i sprzegla pracuja w oleju cze¬ go nie posiada znana odglawiarka. Wodzenie czujnika fotoelektrycznego w prowadni¬ cach dokladnie liniowo wzdluz szczelin pomiaro¬ wych przyczynilo sie do zwiekszenia dokladnosci pomiaru, a zrealizowana konstrukcja prowadnic i napedu wodzenia przyczynily sie do umieszczenia tychze w wolnej przestrzeni maszyny, co przy dlu¬ gim ramieniu osadzenia czujnika w znanej odgla- wiaTce nie bylo mozliwe. Skonstruowanie mecha¬ nizmu sterowania zakresem ruchu liniowego noza w postaci dzwigni katowej polaczonej z jarzmem sluzacym do regulacji maszyny dla ryb róznego ga¬ tunku, przyczynilo sie do znacznego zmniejszenia wymiarów elementów tych mechanizmów i do uzys¬ kania konstrukcji bardziej technologicznej, latwej w regulacji i obsludze. Zrealizowanie oporu ryby w postaci oslony ochra¬ niajacej nóz, przyczynilo sie do wyeliminowania wystepujacych od czasu do czasu w znanej odgla- wiarce niesprawnosci sterowania elektronicznego wskutek zamakania od rozprysków idacych od no- za. Wystapila równiez poprawa bezpieczenstwa ob¬ slugi maszyny. Zastosowanie przesuwu oporu ryby wraz z nozem w kierunku prostopadlym do tego przesuwu, zapewnia znacznie lepsze warunki do odglawiania Tyby. Plywajaco podwieszona wychylna plyta, przy za¬ mykaniu koryta zaladowczego wykonuje ruch omi¬ jajacy rybe znajdujaca sie w korycie roboczym, co umozliwia niezwloczne zaladowanie nastepnej ryby do obróbki. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia perspektywicznie schemat czesci po- miarowo-roboczej maszyny, a fig. 2 — równiez perspektywicznie schemat mechanizmów napedu i regulacji maszyny. Jak przedstawiono na fig. 1 i 2 odglawiarka do ryb sklada sie z koryta zaladowczego utworzonego przez nieruchoma wyprofilowana plyte 1 oraz wy¬ chylna plyte 2 podwieszona od góry na wahaczach 40 3 a od dolu polaczona za pomoca dzwigni 4, 5 i la¬ czników 6 do osi 7. Dzwignia 4 jest osadzona trwale na czopie ulozys- kowanym jednostronnie w korpusie maszyny. Dwu- raimienna dzwignia 5 jest osadzona trwale na osi 7 45 ulozyskowanej dwustronnie równiez w korpusie ma¬ szyny. Jedno z jej ramion jest polaczone cieglem 8 „ z ramieniem trzyramiennej dzwigni 9, na której drugim ramieniu jest osadzona rolka 10 wspólpra¬ cujaca z krzywka 11 osadzona trwale na krzywko- 50 wym walku 12, przy czym do trzeciego ramienia przeciwleglego w stosunku do rolki 10 jest zacze¬ piona sprezyna zapewniajaca staly kontakt tej rol¬ ki z krzywka 11 sterujaca wychylanie sie rucho¬ mej plyty 2. Krzywka 11 wraz z walkiem 12 jest 55 napedzana za posrednictwem przeciazeniowego sprzegla 13 od walka 14 poprzez zebata* przekladnie otrzymujaca naped od slimakowej przekladni *6 oraz posredniczacych przekladni 17, 18, 19 z walka 65 silnika napedowego. Trzyramienna dzwignia 9 eo Jest osadzona obrotowo a dwuramienna dzwignia 21 — trwale na walku 20 popychaczy 22. Dzwignia 2i jest wyposazona z jednego konca w sprezyne odciagowa a z drugiego konca w rolke stykajaca sie ze sterujaca popychaczami 22 krzyw- 65 ka 23. Trwale zwiazane z walkiem 20 popychacze5 22 sa odgiete po luku. w kierunku osi koryta po¬ miarowego, przy czym konce tych popychaczy po¬ siadaja lukowe prowadnice, w których osadzone sa suwliwie dajace cie regulowac koncówki 24 z samonastawnymi stopkami 25 przepychajacymi ry¬ be na nóz 29 w procesie oblawiania. Nad górnym obrzezem nieruchomej plyty 1 jest umieszczona wzdluz tej plyty rura 26 nakryta z góry listwa 66. Do rury 26 doprowadzona jest woda dla splukiwa¬ nia powierzchni splywu ryby. Ponizej koryta za¬ ladowczego umieszczone jest równolegle do jego osi koryto pomiarowe utworzone przez dwie klapy 27 zawieszone na ulozyskowanych w korpusie ma¬ szyny osiach 38 biegnacych wzdluz górnych obrze¬ zy tych klap. Klapy 27 w dolnej czesci, od strony noza 29 posiadaja dwa okienka 28 stanowiace ot¬ wory sluzace do przejscia stopek 25, zas w poblizu dolnych krawedzi tych klap wyciete sa podluzne szczeliny 43 wspólpracujace z fotometrycznym ukla¬ dem pomiarowym ryby. Okienka 28 sa tak rozmieszczone, ze pomimo przemieszczajacego sie wzgledem nich noza 29, je¬ dno z nich znajduje sie stale po jednej stronie no¬ za 29 a drugie po jego drugiej stronie. Tarczowy nóz 29 znajduje sie bezposrednio pod dolna kra¬ wedzia koryta pomiarowego i wykonuje ruch obro¬ towy oraz posuwisto-zwrotny przekazywany przez dolne ramie katowej dzwigni 30. Zamocowa¬ ne na osiach 38 wyprowadzonych poza korpus ma¬ szyny, zebate segmenty, nie uwidocznione na ry¬ sunku, zapewniaja jednakowe otwieranie sie obu klap 27 koryta pomiarowego rozchylanych nacis¬ kiem popychaczy 22 na rybe. Uklad dzwigniowo- -teleskopowy 32 a zwlaszcza umieszczona miedzy dnem cylindra a tlokiem sprezyna zapewnia znacz¬ ny wzajemny docisk, dolnych krawedzi iklap 27 w stanie ich zamkniecia i stopniowy zanik tego do¬ cisku w miare otwierania sie klap pod naciskiem ryby. Uklad dzwigniowo-ciegnowy 33, 34 tworza dwa równolegle wzgledem siebie ramiona 33 zamo¬ cowane obrotowo jednymi koncami w korpusie ma¬ szyny a pozostale dwa konce tych ramion sa za¬ mocowane do oporu 35 ryby przegubowo w plasz¬ czyznie poziomej. Do oporu 35 ryby jest zaczepio¬ ne ciegno 34 które wspólnie z ciegnem 36 napedza¬ nym od popychajacego drazka 39 poprzez rynne 40 tuszek zapewnia przesuw tego oporu równoczesnie z nozem 29, a dzieki podwieszeniu na zespole ra¬ mion 33, opór ten wykonuje ruch prostopadly do kierunku przesuwu noza 29. Dlugosc ramion 33 i miejsce ich zaczepienia w korpusie maszyny sa tak dobrane, ze skosna plyta 31 oporu ryby ustawia sie odpowiednio do wiel¬ kosci otwarcia klap 27 koryta (pomiarowego two¬ rzac z jedna z nich równa plaszczyzne splywu ry¬ by w kierunku noza 29. Popychajacy drazek 39 zwiazany z wrzecionem 37 poprzez wysiegnik 67 i wykonujacy wraz z nozem 29 ruch posuwisto- zwrotny jest polaczony z rynna 40 elastycznymi przegubami 41 poprzez ciegno 36. Rynna ta jest podwieszona obustronnie na dwóch pretach 42 i wykonuje w przyblizeniu liniowy ruch posuwisto- -zwrotny, zachowujac niezmienne polozenie wzgledem noza 29. Ponizej noza 29 ustawiona jest 6 skosna rynna M sluzaca do odprowadzenia odcie¬ tych gtów ryb, Na wielowpufcie'wrzeeion.a37 jest osadzone prze¬ suwnie zebate stonkowe kolo 44 zazebione;ckoleni 45 osadzonym trwaje na koncu glównego napedowego walka 46 (przenoszacego naped na nóz 29 o;sacjzoiny na koncu tego wrzeciona. Na hamulcowo sprzeglowym walku 47 sa osadzone dwa elektromagnetyczne sprzegla 49 i hamulec 48, Sprzegla 49 pracujac ja- ko elementy sprzegajace zejbate kola 63, 69 z wal¬ kiem 47 powoduja przesuw czujnika fotoelektycz- nego 57 ^ 58 to w lewo, to w prawo. Kola zebate 68, 69 wykonuja ciagly ruch obrotowy w przeciw¬ nych kierunkach i zaleznie od sygnalu emitowane- go z ukladu fotoelektrycznego odbieranego przez odpowiednie sprzeglo nastepuje sprzegniecie jedne¬ go z tych kól z nieruchomym w danej chwili wal¬ kiem 47 zablokowanym za pomoca hamulca 48, £ chwila zadzialania jednego z dwóch sprzegiel na- stepuje automatyczne odblokowanie hamulca 48 a walek 47 wykonujac obroty w odpowiednim kie¬ runku wprowadza w ruch obrotowy przekladnie lancuchowa 50, 51 a dalej lancuchy 55, 56 napedza¬ jace czujnik fotoelektryczny 57, 58, który jest wo- dzony prostoliniowo w prowadnicach 59 wzdluz szczelin pomiarowych 43, Obracajac sie w tym czasie w okreslonym kie¬ runku zebatkowe kolo 53 osadzone na walku 54 wy¬ woluje ruch posuwisto-zwrotny zazebiajacej sie z nim zebatki 52, która jest polaczona dolnym swym koncem przegubowo-przesuwnie z górnym ramieniem glównej katowej dzwigni 30. Dzwignia ta jest zawieszona przegubowo na sworzniu 60, któ¬ ry jest osadzony w stopie regulacyjnego jarzma 61 osadzonego trwale na walku 62 zamocowanym w korpusie maszyny. Regulacyjne zmienne polozenie punktu zaczepienia dzwigni 30 jest zrealizowane za pomoca stozkowego zacisku blokujacego walek 62 a wraz z nim jarzmo 61 w okreslonym dla da- 40 nego gatunku ryby polozeniu katowym. Przestawie¬ nie jarzma 61 w okreslone polozenie wywoluje zmia¬ ne przelozenia dzwigni 30, a co za tym idzie takze zmienny zakres ruchu posuwisto-zwrotnego noza 29 w stosunku do ruchu posuwisto-zwrotnego po- 45 marowego czUj'nilka fotoelektrycznego 57, 58. Swó- rzen 60 w czasie przesterowania maszyny zatacza luk kola w plaszczyznie pionowej. Zebatka 52 wykonujac pionowy ruch posuwisto- zwrotny jest prowadzona po dwóch pretach 63 50 zamocowanych od dolu na obudowie wrzeciona 37 a od góry w korpusie skrzynki przekladniowej. Wszystkie przekladnie zebate i lancuchowe a takie sprzegla elekfromaginetyczne oraz sterujaca dzwig¬ nia katowa sa umieszczone w szczelnej skrzynce 55 przekladniowej wykonanej z aluminium. Hamulec elektromagnetyczny jest osadzony, na walku wy¬ prowadzonym poza skrzynke. Odglawiarka wedlug wynalazku pracuje samoczynnie. Rola operatora sprowadza sie do wkladania ryb do koryta zala- 60 dowczego, talk aby ryiba glowa dotykala do sciany oporowej. W odpowiednim momencie cyklu pracy maszyny ryba zostaje przepuszczona do koryta pomiarowego, gdzie zostaje zmierzona za pomoca ukladu elektro- 65 nicznego skladajacego sie na zewnatrz z reflektora7 89 045 8 i dwóch fotooporów. Elektromagnetyczne sprzegla 49^-.sa wlaczane cykliicznie na sygnal mikirowylacz- nika sterowanego przez zderzak 70 osadzony prze¬ suwnie na jednej z tarcz przeciazeniowego sprze¬ gla 13 co powoduje naped zebatki 52 w kierunku zaleznym od aktualnie wlaczonego sprzegla 49, a to uwarunkowane jest polozeniem czujnika fotoelek- trycznego. Uruchomienie zebatki 52 jest wywolane rozlacznikiem aktualnie pracujacego sprzegla 49 na sygnal fotoelektrycznego czujnika 57, 58 na koniec pletwy ogonowej ryby znajdujacej sie w korycie pomiarowym. Hamulec elektromagnetyczny o dzia¬ laniu zsynchronizowanym ze sprzeglami 49 przys¬ piesza moment zatrzymania sie walu sprzeglowego. Wraz z pomiarem ryby nastepuje ustawienie sie noza tuz za glowa ryby. Wtedy nastepuje dalszy cykl roboczy polegajacy na wlasciwym odglawianiu. Klapy koryta pomiarowego rozchylaja sie pod na¬ ciskiem ryby prowadzonej przez popychacze wzdluz skosnej plyty oporowej w kierunku obracajacego sie z duza szybkoscia noza. W ten sposób zostaje odcieta glowa, która spada na rynne tuszek. Odciete elementy trafiaja nastepnie do pojemni¬ ków lub na transportery. Odglawiarka przystoso¬ wana jest do pracy na statkach rybackich oraz do przerobu ryb w zakladach na ladzie. Moze praco¬ wac jako urzadzenie samodzielne lub moze byc wlaczone do linii obróbki ryb. PL