Przedmiotem wynalazku jest osprzet wysuwny w koparkach hydraulicznych obejmujacy urzadze¬ nie do wysuwu jak wózek lub belke oraz sposób polaczenia osprzetów: przedsiebiernego, podsie¬ biernego, ladowarkowego, dzwigowego, teleskopo¬ wego, wiertniczego i inne z urzadzeniem do wy¬ suwu, jak równiez rozwiazanie róznego rodzaju osprzetów.Budowane dotychczas koparki posiadaja osprzety przytwierdzone wahliwie w okreslonych stalych osiach do ramy koparki. Osprzet przedsiebierny czy ladowarkowy sklada sie z wysiegnika, ramie¬ nia i lyzki, których ruchy sa wywolane za pomoca odpowiednikch silowników, a osie obrotu wysieg¬ nika i silownika tego wysiegnika znajduja sie w stalych punktach. Tego rodzaju osprzet posiada te wade, ze do napelniania lyzki nalezy uzyc wszyst¬ kich trzech silowników. Kazda skiba ma inny ksztalt i lyzka napelnia sie, przepelnia lub niedo¬ pelnia zaleznie od wprawy operatora, powodujac straty czasu i wydajnosci. Ponadto napelnianie i wyjscie z wykopu nastepuje prawie zawsze na najwiekszej odleglosci lyzki od koparki, co wybit¬ nie ogranicza jej statecznosc.Koparka z wysuwana rama jakkolwiek pozwala na uzyskiwanie jednakowych skib posiada rózne otwory dla róznych osprzetów, a rama zajmuje duza przestrzen przy przesuwaniu do tylu, co zmniejsza skok ramy.Istote wynalazku stanowi nowe rozwiazanie urza- 2 dzenia do wysuwania osprzetu. Ruchy osprzetu mozliwe sa dzieki temu, ze na platformie koparki umieszczona jest za posrednictwem uchwytów bel¬ ka pojedyncza lub zlozona, wzdluz której przesuwa sie wózek wysuwny wyposazony w toczne lub sliz¬ gowe lozysko, który przesuwany jest za pomoca silownika. Wózek wysuwny zaopatrzony jest w os obrotu wysiegnika, os obrotu silownika wysiegni¬ ka, do dolaczenia wysiegnika i silowników osprze¬ tu przedsiebiernego, podsiebiernego, ladowarkowe¬ go, dzwigowego.Ruch osprzetu zapewnia takze inna konstrukcja, w której na platformie koparki umieszczona jest belka wysuwna pojedyncza lub zlozona ujeta w tylne lozysko, przednie lozysko, z zalamaniem tyl¬ nej czesci w razie potrzeby celem obejscia silnika, wysuwana za pomoca silownika czy silowników, która to belka wysuwna zaopatrzona jest w os ob¬ rotu wysiegnika, os obrotu silownika wysiegnika do dolaczenia wysiegnika i silowników dowolnych osprzetów koparkowych.Belka z wózkiem wysuwnym umieszczona jest na ramie koparki lub nad silnikiem czy innymi urzadzeniami za posrednictwem przedniej podpo¬ ry, tylnej podpory i bocznego usztywnienia podpór.Przy takim rozwiazaniu osprzet wysuwny mozna umiescic na dowolnej koparce typowej jako os¬ przet dodatkowy.Wysuwanie wózka wysuwnego lub belki doko¬ nywane jest za pomoca silownika lub silowników 88 646SS646 3 umieszczonych pomiedzy czesciami belki nad nia lub pod nia, przy czym z uwagi na dlugi skok jest zastosowany silownik teleskopowy lub silowniki z mechanizmem ciegnowym skladajacym sie z si¬ lownika do przesuwania wózka do przodu, silow¬ nika do przesuwania wózka do tylu, krazka, cieg¬ na do przesuwania wózka i krazka.Dla unikniecia zanieczyszczen belki czy toru za¬ stosowano miechowe urzadzenie oslaniajace i te¬ leskopowe urzadzenie oslaniajace.Do dolnej czesci wysiegnika kolanowego i do górnej czesci wysiegnika kolanowego przytwierdzo¬ ny jest osprzet teleskopowy lub osprzet wiertniczy, przy czym uklad sworzni laczacych przy dolnej czesci wysiegnika kolanowego i górnej czesci wy¬ siegnika kolanowego pozwala na ustawienie osprze¬ tu teleskopowego pod dowolnym katem do dolnej czesci wysiegnika kolanowego w granicach od 0° do 90°, przy czym przy nachyleniu 0° koparka zmienia sie w dzwig teleskopowy, a przy nachy¬ leniu 90° odbywa sie pionowe skrawanie sciany wykopu.Osprzet teleskopowy czy inne narzedzie robocze jest przytwierdzone do typowego ramienia wahli- wego napedzanego silownikiem; co pozwala na us¬ tawienie tego ramienia pod dowolnym katem w granicach jego kata obrotu, a tym samym na zmia¬ ne zasiegu i kierunku pracy narzedzia roboczego.Belka polaczona z wózkiem wysuwnym wychyla sie od pozycji równoleglej do podstawy koparki az do pozycji prostopadlej co dokonuje sie za pomoca silownika dzialajacego na os zaczepienia na wspor¬ niku przednim do belki wahliwej kolo jego osi obrotu w wyniku czego uzyskuje sie skrawanie sciany pionowej lub nachylonej bez zastosowania dodatkowego wysiegnika teleskopowego, a w przy¬ padku jego zastosowania uzyskuje sie dlugosc skrawania równa sumie dlugosci skrawania za po¬ moca wózka i teleskopu.Na wysiegniku krótkim umieszczony jest osprzet wiertniczy lub inny osprzet, którym mozna praco¬ wac pod dowolnym katem nachylenia w granicach kata wychylenia belki z wózkiem wysuwnym kolo osi jej obrotu.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladach wykonania na rysunkach na których fig. 1 przedstawia koparke wysuwna belka omijajaca sil¬ nik z osprzetem przedsiebierno ladowarkowym na wysiegniku kolanowym, fig. 2 koparke z osprzetem podsiebiernym na wysuwnym wózku, fig. 3 ko¬ parke z belka i wysuwnym wózkiem umieszczo¬ nym nad silnikiem, fig. 4 widok z przodu na ko¬ parke i podpory belki do wózka wysuwnego umie¬ szczonego nad silnikiem wraz z usztywnieniem tych podpór, fig. 5 silownik teleskopowy do wy¬ suwania wózka, fig. 6 uklad dwóch cylindrów do wysuwania wózka, fig. 7 teleskopowe urzadzenie oslaniajace belke i ulozyskowania przed zanieczy¬ szczeniem, fig. 8 koparke z wózkiem wysuwnym i z wysiegnikiem kolanowym lamanym oraz os¬ przetem teleskopowym, fig. 9 polaczenie sworznio¬ we w miejscu lamania wysiegnika kolanowego, fig. koparke z wózkiem wysuwnym z wahliwym ramieniem i osprzetem teleskopowym, fig. 11 wy¬ siegnik koparki z ramieniem typowym i lyzka 4 przedsiebierna, fig. 12 wysiegnik prosty z lyzka podsiebierna umocowany do wózka wysuwnego na belce wychylnej az do polozenia pionowego, fig. 13 belke wychylna w polozeniu pionowym z wysieg¬ nikiem krótkim i osprzetem teleskopowym, fig. 14 belke wychylna z wysiegnikiem krótkim i osprze¬ tem wiertniczym, fig. 15 pionowy i poziomy pro¬ ces skrawania przy osprzecie wysuwnym przedsie- biernym, fig. 16 proces skrawania przy osprzecie teleskopowym, fig. 17 proces skrawania przy os¬ przecie wysuwnym podsiebiernym.Podstawowym zespolem osprzetu wysuwnego jest belka wysuwna 6 lub wózek wysuwny 12. Belka wysuwna 6 umieszczona jest w lozyskach 7 i 8 przesuwnie na platformie koparki 1 za pomoca si¬ lowników 19. Belka ma w razie potrzeby zalama¬ nia 6, celem obejscia silnika 9 czy innych zespo¬ lów wystajacych nad platforma. Z belka 6 pola¬ czone sa stojaki z osiami obrotu wysiegnika w po¬ lozeniu C± dla podstawy wysiegnika 2 w polozeniu Dt dla silownika 3 zamocowanego w osiach DA i E.Wózek wysuwny 12 umieszczony jest przesuwnie na belce 10 za posrednictwem lozysk 13. Wózek posiada stojaki z osiami obrotu w polozeniu C dla polaczenia wysiegnika kolanowego 14 czy innego wysiegnika i w polozeniu D dla silownika 3. Wó¬ zek wysuwny 12 z belka 10 umieszczony jest na platformie koparki 1 za posrednictwem uchwytów 11 i 11' albo nad silnikiem i innymi urzadzeniami koparki za posrednictwem uchwytów 15 i 15' opartych na przednich podporach 16 i tylnych 17 z bocznymi usztywnieniami 18. To ostatnie roz¬ wiazanie stosuje sie przy typowych koparkach, które posiadaja swoje stale osie obrotu C0 i D0 do typowych osprzetów. Osie C0 i D0 wykorzystuje sie do polaczenia przednich podpór 16. Z belka 6 lub wózkiem 12 polaczone sa silowniki 19 lub 20 przytwierdzone wahliwie do platformy koparki.Przy dlugich skokach wysuwu zastosowano dwa silowniki 21 i 22 polaczone z przelozeniem cieg¬ nowym zlozonym z ciegien 24 przewijajacych sie przez krazki 23 i 25 umieszczone na glowicach trzonów tlokowych silowników. Na belce 10 zabu¬ dowane jest miechowe urzadzenie oslaniajace 26 lub teleskopowe urzadzenie oslaniajace 27. Z osia¬ mi obrotu w polozeniu C i D tak przy belce wy- suwnej 6 jak wózku wysuwnym 12 lacza sie róz¬ ne wysiegniki do róznych osprzetów a w szcze¬ gólnosci: wysiegnik 2 osprzetu przedsiebiernego z lyzka 5 przytwierdzona do wysiegnika w osi wahania G, wysiegnik kolanowy 14 osprzetu pod¬ siebiernego z ramieniem 4 z osia wahania ramie¬ nia F, wysiegnik kolanowy z dolna czescia 28 i górna 29 polaczonych nastawialnie za pomoca osi S i sworzni 30, do którego przytwierdza sie za posrednictwem uchwytów 31 i 32 osprzet telesko¬ powy 33 z czescia wysuwna 34 oraz z lyzka 35, lub hakiem dzwigowym 36, wysiegnik 37 do typowego ramienia wahliwego 38 napedzanego silownikiem 39 z osia wahania F z lyzka obracana silownikiem 40 lub z osprzetem teleskopowym 33.Przez zmiane uchwytów 15 i 15' belki 10 wspor¬ nik przedni 42 i tylny 49 otrzymuje sie nowe roz¬ wiazanie, przy którym belka 10' z wózkiem 12 jest 40 45 50 55 608S«4ft wychylna i spoczywa w tylnej czesci na plasz¬ czyznie oparcia M. Przedni wspornik 42 posiada os obrotu J przytwierdzona do platformy koparki 1.Wspornik 42 posiada os L zaczepienia silownika 43, którego drugi koniec jest umocowany wahliwie w osi obrotu K przytwierdzonej do platformy ko¬ parki 1. W osi obrotu wysiegnika w polozeniu C przytwierdzony jest wysiegnik prosty 41 wychyla¬ ny za pomoca silownika 3. Przy pozycji poziomej wspornik 49 spoczywa na powierzchni styku M.Do wózka wysuwnego 12 na belce wychylnej 10' przytwierdza sie wysiegnik krótki 44 do którego zamocowuje sie osprzet teleskopowy 33 lub wiert¬ niczy 45. Belki wspornikowe 46 przytwierdzone do osi w otworze 48 na wsporniku tylnym 49 i w ot¬ worze 47 na ramie koparki utrzymuje belke wy¬ chylna 10' w odpowiednim kacie nachylenia.Sposób dzialania koparki z wysuwnym osprze¬ tem przedsiebiernym i ladowarkowym widoczny jest ze schematu podanego na fig. 15. Wysiegnik 2 z osia obrotu w polozeniu C± ma ulozona lyzke na poziomie terenu. Dzialajac silownikiem 3 i na¬ stawiajac zeby lyzki odpowiednio do kierunku ru¬ chu oraz wbijajac lyzke w grunt na grubosc g unosi sie lyzke wzdluz toru skrawania lukowego przedsiebiernego a do góry i napelnia lyzke. Gru¬ bosc g wynika z wysokosci skarpy i pojemnosci lyzki. Przesuwajac os obrotu wysiegnika z poloze¬ nia od Ci do C skokami o grubosc skiby g doko¬ nujemy skrawania wzdluz nastepnych torów b, c az do j, k to jest az do chwili kiedy os obrotu wy¬ siegnika 2 znajdzie sie w polozeniu C. Takie dzia¬ lanie odbywa sie wtedy, kiedy na torze skrawa¬ nia k koparka ma dostateczna statecznosc do poko¬ nania oporu skrawania i ciezaru lyzki z masa gruntu. W przypadku tracenia statecznosci skra¬ wanie odbywa sie na torach blizszych a, b, c przez podsuwanie nastepnie calej koparki. Wysuw o skok m czy nij jest zawsze potrzebny przy wysypywa¬ niu i ustawieniu lyzki nad pojazdem odbierajacym mase. Dla zdwojenia skoku silowników na trzonie tlokowym silownika 21 umieszczony jest krazek 23, który po przesunieciu go o skok m2 powoduje przesuw wózka wysuwnego 12 za pomoca ciegna 24 o caly skok m±.Drugi sposób skrawania odbywa sie poziomym torem skrawania n, p u, w, z zawsze rów¬ nym skokowi mv Na pokonanie oporu skrawania mozna przeznaczyc cala sile w silowniku 19 czy az do poslizgu koparki i statecznosc jest tu bar¬ dzo wielka.Sposób dzialania koparki z osprzetem podsie¬ biernym z wysiegnikiem kolanowym 14 i ramie¬ niem 4 widoczny jest ze schematu na fig. 17. Po¬ dobnie jak w przypadku osprzetu przedsiebiernego skrawanie moze odbywac sie skibami poziomymi lub lukowymi pionowymi. Przy poziomych torach skrawania ramie 4 z osia wahania F ustawia sie na poziomie terenu z lyzka w punkcie 0. Os wa¬ hania ramienia F zajmuje punkt polozenia F2; a os obrotu wysiegnika polozenie Cv Dzialajac silownikiem 19 czy 20 do tylu koparki zdejmuje¬ my skibe wzdluz toru n az do polozen F± i C.Dzialajac w ten sposób dalej w glab terenu zdej¬ mujemy skibe wzdluz poziomych torów skrawania n, o, p u, w, z. Praca wzdluz torów skra¬ wania lukowego podsiebiernego zaczyna sie po ustawieniu osi wahania ramienia w punkcie po¬ lozenia F3 skad ramieniem 4 skrawany lukiem ai nastepnie a2, as, a4 az do wyczerpania skoku ni!.Tak przy skrawaniu przedsiebiernym jak i pod¬ siebiernym przy torach poziomych czy lukowych wszystkie skiby sa jednakowe, jesli tylko skok wózka wysuwnego 12 czy belki 6 jest przy skra- waniu lukowym za kazdym razem równy grubosci skiby g. Przy skrawaniu poziomym nalezy o gru¬ bosc skiby opuscic koniec wysiegnika 2 czy 14.Ta wlasciwosc pozwala na automatyzacje ruchów przez proste programowanie.Przez zastosowanie osprzetu teleskopowego na wysiegniku stwarza sie mozliwosc zbierania skarp rowów i dna rowów co jest widoczne z rysunków fig. 8, 10 i 16. Przy wysiegniku kolanowym zlozo¬ nym z czesci dolnej 28 i górnej 29 skrawanie na- 2Q stepuje w zakresie skoku t, a nachylenie skarpy zalezne jest od kata ustawienia w stosunku do siebie obydwu czesci wysiegnika z pomoca osi S i sworzni laczacych 30 co daje polozenie dolnej czesci wysiegnika I, II, III lub IV. Przez cofanie osprzetu skokami o grubosc skiby otrzymujemy skrawanie skarpy i dna w zakresie skoku mlm Garb T4 zostaje zdjety na koncu skrawania po uniesieniu wysiegnika kolanowego 28 za pomoca silownika 3. W przypadku zastosowania typowego ramienia wahliwego 38 do osprzetu teleskopowego, skrawanie moze odbywac sie pod dowolnym ka¬ tem az do pionowego co przedstawiono na fig. 10.Przez zastosowanie wychylnej belki 10, otrzymu¬ je sie dzialanie wózka zastepujacego osprzet teles- kopowy. Silownik 43 dziala na os zaczepienia L przedniego wspornika 42 z osia obrotu J i wychy¬ la wspornik 42 z belka wychylna 10' i wózkiem 12 az do polozenia pionowego co przedstawiono ha fig. 12 i 13. Lyzka skrawa wiec - pod dowolnym 40 katem ustawienia wysiegnika prostego 41 w zakre¬ sie skoku m^ Przy pracy duza glebokosc H powoduje przy wy¬ chodzeniu lyzki z wykopu garb T, który moze byc zdjety po odsunieciu "koparki od wykopu. Garb 45 nie powstaje jesli glebokosc kopania H jest równa skokowi wysuwu wózka mt.Przy wysiegniku krótkim 44 z zalozonym osprze¬ tem teleskopowym 33 droga skrawania jest równa sumie dróg to jest drogi dokonanej teleskopem t go i wózkiem mx. Mozna wtedy uniknac garbu T przy duzej glebokosci kopania Hj. Do wysiegnika krótkiego 44 przytwierdza sie inne osprzety jak osprzet wiertniczy 45, który moze dzialac przy róz¬ nych katach nachylenia osi osprzetu do podstawy 55 koparki.W przypadku dluzszej pracy przy stalym kacie nachylenia wprowadza sie belki wspornikowe 46 o róznych dlugosciach, które przytwierdza sie do osi w otworach 48 i 49. 60 PL