Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do przeprowa¬ dzania procesu ciaglej wymiany jonowej lub sorpcji oraz regeneracji masy z zachowaniem zasady przeciwpradu i wykorzystaniem stezonych roztworów regeneracyjnych.Urzadzenie to sluzy w szczególnosci do procesów sorpcji 5 i wymiany masy, przy których istotne znaczenie posiada uzyskiwanie roztworów regeneracyjnych o duzych steze¬ niach. Urzadzenie to znajduje zastosowanie zwlaszcza do zatezenia i oczyszczania substancji chemicznych, do oczy¬ szczania scieków z odzyskiem cennych skladników ze 10 scieków, jak na przyklad odzysk amoniaku i azotanów z kondensatów przemyslu azotowego.Znane urzadzenia do ciaglego prowadzenia wymiany jonowej nie nadaja sie do regenerowania masy za pomoca roztworów stezonych, poniewaz nie rozwiazuja w pelni problemu rozcienczania roztworu poregeneracyjnego przez ciecz transportujaca mase iroztwór miedzyziarnowy oraz nie eliminuja klopotów wywolywanych przez cieplo towarzyszace rozcienczaniu stezonego regeneratora. Urza¬ dzenie znane z opisu patentowego PRL nr 55057, które zapewnia dobre oddzielenie cieczy od zloza sorpcyjnego dziala periodycznie i nie pozwala na szybkie odprowadze¬ nie ciepla zrozcienczania siestezonego roztworu regenera¬ cyjnego ciecza zawarta wewnatrz ziaren zloza.Inne urzadzenie znane z opisu patentowego rumunskie¬ go nr 61236 pozwala na przeprowadzenie regeneracji ste¬ zonymi roztworami w zlozu stacjonarnym przy ogranicze¬ niu do 600 mm grubosci warstwy zloza, przez która przeni¬ ka regenerant. Urzadzenie to nie wykorzystuje zasady przeciwpradu i nie stwarza warunków do maksymalnego 30 wykorzystania roztworu regeneracyjnego w procesie rege¬ neracji.Urzadzenie do przeprowadzania ciaglej wymiany jono¬ wej wedlug wynalazku pozbawione jest wyzej wymienio¬ nych wad, a ponadto pozwala zarówno na ciagla prace w kolumnie pracy, jak i na ciagla przeciwpradowa regene¬ racje w kolumnie regeneracji przyzastosowaniu stezonego roztworu regeneracyjnego.Urzadzenie do przeprowadzania ciaglej wymiany jono¬ wej, zwlaszcza z wykorzystaniem stezonych roztworów regeneracyjnych sklada sie z dwóch kolumnwypelnionych ruchomym zlozem. Kolumny te polaczone sa ze soba prze¬ wodami transportujacymi zloze przez uklad dwóch zbior¬ ników polaczonych ze soba króccem ze sterowanym zawo¬ rem. Górny zbiornik kazdego ukladu polaczony jest prze¬ wodem ze zbiornikiem zasilajacym, zas dolny zbiornik, równiez jest polaczony z tym samym zbiornikiem poprzez zawór. Dolny zbiornik ukladu ma doprowadzenie powie¬ trza lub gazu obojetnego sterowane zaworem. Równiez zbiornik ten ma polaczenie ze zbiornikiem zasilajacym opatrzone zaworem. Oprócz tego, dla kazdego dolnego zbiornika ukladu istnieje obiegowy uklad transportu cie¬ czy, powstaly przez polaczenie tego zbiornika z pompa, ze zbiornikiem cieczy poplucznej przez dwa zawory na do¬ prowadzeniu i odprowadzeniuorazzurzadzenia schladza¬ jacego.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia uzycie stezo¬ nych roztworów regeneracyjnych, dzieki zastosowaniu zbiorników o niewielkich rozmiarach, w których nastepuje pierwsze zetkniecie nowych porcji zlozaz roztworem rege- 8826288262 neracyjnym lub roztworem odmywajacym. Takierozwia¬ zanie pozwala na przeprowadzenie operacji oddzielania cieczy od zloza, dodatkowego przedmuchiwania powie¬ trzem lub gazem obojetnym pod zwiekszonym cisnieniem lub pod próznia oraz wstepnego traktowania roztworem stezonym, wyczerpanym lub odmywajacym, z intensyw¬ noscia zabezpieczajaca usuniecie ciepla reakcji.Urzadzenie wedlug wynalazku jest przedstawione sche¬ matycznie na rysunku i sklada sie z kolumny roboczej 1 wypelnionej zlozem, do której doprowadzony jest przewód 2 wprowadzajacy ciecz poddawana obróbce pod cisnie¬ niem wywolanym przez pompe 3, pobierajaca ciecz ze zbiornika 4. Ciecz uzdatniona jestwyprowadzana przewo¬ dem 5 na zewnatrz urzadzenia lub do kolejnego etapu uzdatniania. Czesc cieczy uzdatnionej przeplywa przez segment 6 kolumny, w którym nastepuje odmycie zloza i wyplyw cieczy odmywajacej nastepuje przez przewód 7 do zbiornika 8, z którego odpowiednia ilosc cieczy wpro¬ wadzana jest w obieg za pomoca pompy 9 i przewodu 10.Zadaniem tego obiegu jest wytworzenie w segmencie 11 kolumny parcia na zloze, dla przeciwdzialania fluidyzacji zloza oraz zapewnienia ciaglego wplywu zloza z dolnej czesci kolumny 1 przez przewód 12, doprowadzajacy zloze do czesci regeneracyjnej urzadzenia.Innym zadaniem obiegu cieczyodmywajacej jestprzeno¬ szenie zloza ze zbiornika dozujacego 13, poprzez otwarty sterowany zawór 14 do kolumny 1. Zbiornik dozujacy 13 wspólpracuje ze zbiornikiem posrednim 16 w podawaniu zregenerowanego stezonym roztworem zloza, podawanego z czesci regeneracyjnej urzadzenia za pomoca przewodu 17 oraz sluzy do wstepnego odmywania zloza od stezonego roztworu regeneracyjnego.Cykl pracy ukladu stanowiacego zbiorniki z zestawem sterowanych zaworów odbywa sie w ten sposób, ze zloze naplywa do zbiornika 16 i nadmiar roztworu regeneracyj¬ nego transportujacego wraca przelewem 18 poprzez prze¬ wód 19 do zbiornika regeneranta 20. Wodpowiednim cyklu czasowym otwieraja sie zawory sterowane 15 i 21, a do pustego zbiornika 13 splywa zloze wraz z roztworem rege¬ neracyjnym i roztwór regeneracyjny odplywa przez zawór 21 i przewód 22 do zbiornika regeneranta 20. Po napelnie¬ niu zbiornika 13 swieza porcja zregenerowanego zloza zamyka sie zawór 15, a otwiera zawór 23 na przewodzie doprowadzajacym powietrze lub gaz obojetny, w celu wydmuchania zawartego miedzy ziarnami zloza roztworu regeneracyjnego do zbiornika 20.Po tym zostaja zamkniete zawory 21 i 23 aotwarte*27 i 24 wraz z uruchomieniem pompy 26, która tloczy ciecz poplu- czna ze zbiornika 8 do zbiornika 13 i dalej przewodem 30, uzyskujac obieg zamkniety z odpowiednia intensywnoscia niezbedna dla usuniecia ciepla rozcienczania stezonego roztworu regeneracyjnego zawartego wewnatrz zloza. Na doprowadzeniu do zbiornika 13 mozna dodatkowo zabu¬ dowac urzadzenie schladzajace 25, dla wstepnego obnize¬ nia temperatury cieczy poplucznej i ograniczenia inten¬ sywnosci przeplywu cieczy poplucznej. Po zakonczeniu wstepnego odmywania zloza zamyka sie zawór 24 i zatrzy¬ muje sie pompa 26 a otwiera sie zawór 14, powodujac transport zloza do kolumny 1 dladalszego odmycia i wyko¬ rzystania w procesie pracy. Po zakonczeniu cyklu trans¬ portu zamyka sie zawór 14 a otwiera zawór 29, dla calko¬ witego opróznienia zbiornika 13. od cieczy poplucznej.Potem zamyka sie zawór 29 i otwiera zawór 15 i 21 dla ponownego napelnienia zbiornika 13 zregenerowanym zlozem wraz z nadmiarem regeneranta. Cykl ten powtarza sie periodycznie w ustalonym przedziale czasowym, pod¬ czas gdy kolumna 1 dziala w sposób ciagly.Podobnie dziala w tym czasie czesc regeneracyjnego urzadzenia, skladajaca sie z kolumny regeneracji 31, na która podawany jest ze zbiornika 20 stezony roztwór rejgeneracyjny przewodem 32 za pomoca pompy 33. Roz¬ twór poregeneracyjny odbierany jest przewodem 34 do zbiornika 35. Odpowiednia ilosc roztworu poregeneracyj- nego tloczona jest pompa 36 i przewodem 37, dla wywola¬ lo nia obiegu roztworu w celach analogicznych jak obieg cieczy poplucznej wytworzony przez pompe 9 i przewód 10 przy kolumnie 1.Wyczerpane zloze, transportowane jest hydraulicznie przewodem 12 do zbiornika 38, a nadmiar cieczy transpor- towej splywa poprzez przelew przewodem 39 do zbiornika 4. Zbiornik 38 wspólpracuje ze zbiornikiem 40 i zestawem zaworów sterowanych na osprzecie zbiornika 40, w sposób analogiczny jak to ma miejsce w ukladzie zbiorników 13 i 16. Jak wiec w odpowiednim cyklu czasowym otwieraja sie zawory 41 i42 i do uprzednio opróznionego zbiornika 40 splywa wyczerpane zloze wrazz cieczatransportowa i od¬ plywa przez zawór 42 i przewód 49 do zbiornika 4.Po napelnieniu zbiornika 40, zamyka sie zawór 41 i otwiera zawór 43 na przewodzie doprowadzajacym po- wietrze lub gaz obojetny. Po ustalonym czasie zamykane sie zawory 43 i 42, a otwiera sie zawory 44 i 45 oraz uruchamia sie pompe 48 tloczaca roztwórporegeneracyjny poprzez wyczerpane zloze, zgromadzone w zbiorniku 40.Roztwórporegeneracyjnywraca przewodem46 dozbiorni¬ ka 35. W przypadku duzej ilosci odprowadzanego ciepla mozna zabudowac na tym obiegu urzadzenie schladzajace 49.Po zakonczeniu operacji wstepnego przemywania zloza stezonym roztworem poregeneracyjnym zamyka sie zawór 45 i zatrzymuje pompe 48, a otwiera zawór 47 i transportu¬ je zloze do kolumny regeneracyjnej 31. Po zakonczeniu cyklu'transportu zamyka sie zawór 47 a otwiera zawór 50, dla zupelnego opróznienia zbiornika 40z roztworuporege- neracyjnego, wracajac w tensposób do pozycji wyjsciowej.Zregenerowane zloze jest przesylane hydraulicznie przewodem 17, z zawróceniem roztworu regeneracyjnego przewodem 19 do zbiornika 20. Podobniezloze wyczerpane jest przesylane przewodem 12 z zachowaniem obiegu cie- 4a czy transportujacej przewodem 39. Szybkosc naplywania zloza do zbiorników 16 i 38, regulowana jest intensywnos¬ cia odplywu cieczy transportujacej przez zawór 51 na przewodzie 19 i przez zawór 52 na przewodzie 39, Do przygotowania stezonego roztworu regeneracyjnego 50 w zbiorniku 20, w przypadku jego wstepnego rozciencza¬ nia do ustalonego stezenia, wykorzystuje sie nadmiar cie¬ czy poplucznej bezposrednio ze zbiornika 8 tej cieczy lub z wykorzystaniem obiegu poprzez pompe 26, zeskierowa¬ niem pierwszej partii cieczy poplucznej poprzez zawór 28 55 i przewód 22 do zbiornika 20. Ciecz ta bedzie zawierala najwieksze stezenie czynnika regeneracyjnego, awiecpro¬ wadzi do lepszego wykorzystania regeneranta. Po odpro¬ wadzeniu nadmiarowej ilosci cieczy zamyka sie zawór 28, a otwiera zawór 27 i obieg powraca do opisanego 60 uprzednio.Wskazane jest, aby urzadzenie bylo wyregulowane w ten sposób, zeby ilosc cieczy poplucznej odprowadzana prze¬ wodem 7 bilansowala sie z iloscia odprowadzana przez zawór 28, zuzywana do przyrzadzania roztworu regenera- 65 cyjnego. 40882U2 PL