Przedmiotem wynalazku jest zawór wydechowy chlodzony obiegiem plynu, obejmujacy glówke trzpien wkrecony w nia, jak równiez sposób wy¬ twarzania zaworu chlodzonego obiegiiem plynu.Znane rozwiazania tego rodzaju sa n,a olgól kon¬ struowane w sposób nastepujacy: (trzpien zaworu zawiera dwia przewody — dla plynu chlodzacego — zasilajacy li odprowadzajacy, Lkitóre sa wzdluzne i koncentrycznie wspólosiowe. Przewód wewnetrzny jest na olgól utwbiDzony przez rure umieszczona we¬ wnatrz przewodu (zewnetrznego. Trzpien zaworu jest wkrecony w glówke zaworu d .wyposazony w slepy otwór z wmontowana iw niim rura, two¬ rzaca przewód wewnetrzny której koniec znajdu¬ jacy sde przy glówce przymocowany jest na przy¬ klad przez spawanie, badz nakreJtJki ipdersctieniiowej gwintowanej zewnetrznie, wlkreloonej w trzpien za¬ woru badz do wygladzonej, wtlolazonej *w trzpien koncówki cyldnldrycznej. Ponadto rura tworzaca przewód wewnetrzny moze zawierac podpory po- sredhiio cfcntfrujace polozenie ojtiworóiw.Powyzsze znane rozwiazanie posiada sizerelg nie- dogojdnosci wynikajacych z ifakltu, ze imonfcaz i za¬ mocowanie rury (koniecznie ze specjalnej stal od¬ pornej na korozje) tworzacej przewód wewnetrzny sa bardzo uciazliwe. W szczególnosci spawane po¬ laczenia rury wewnetrznej wymagaja bardzo sta¬ rannego kosztownego wykonania, co jest nieodzo¬ wne dla uzyskania trwalosci wystarczajacej nie- io 26 zawodnosci wymaganych dla prawidlowego dzia¬ lania silnika.Celem wynalazku jest wyelilminowanie tych nie¬ dogodnosci i wykonanie zaworu wydechowego sil¬ nika spalinowego^ chlodzonego obiegiem plynu, skladajacego sie z glówki wyposazonej w komore i trzpienia w niej zamocowanego, posiadajacego równolegle przewody — zasilajacy ii powrotny dla obiegu plytiu chlodzacego^ Cel ten osiagnieto w ten ' sposób, ze ma co najmniej dwa ipnzewody rurowe oddzielone jeden od drugiego i symetryczne w sto¬ sunku. do osi wzdluznej trLzpienia. Przewody sa do¬ kladnie prostoliniowe d równolegle do osi podluz¬ nej trzpienia zaworu i sa ustawione obok siebie z zachowaniem miedizy nimi ojdisltepów. Przewody sa umieszczone helilkoddalnie wokól osi podluznej trzpienia zlaworu i przechodza przez trzpien na wy¬ lot w kierunku podluznym i sa zamfcniejte na prze¬ ciwnych koncach w glowice zaworu przez wspólna koncówke, tworzaca wolny koniec trzpienia, na któ¬ ry dziala dzwignia zawoiru.Przewody przechoidlzajce na wylot wzidluz trzpie¬ nia fl zamkniejte na przeciwnym koncu do glówki za¬ woru przez koncówke zespolona na przyklad przez zespawamie z wolnym -koncem itrzpienia po wycis¬ nieciu w roztoczenie ailibo siplanowanie czesci odsa¬ dzonej, w której sa wyloty rjrzewodów.Przewody przechodzace na wylot wtzjdluz trzpie- nia sa zamkniejte kazdy z osobna szczelnym kor¬ kiem na przyklad wkrejconym w koniec przewodu. 87 69487 694 * 4 Przewody sa polaczone z zewnetrzna strona trzpie¬ nia poprzecznymi przewodami promieniowymi.Przewody — zasilajacy i odprowadzajacy plynu chlodzacego wystepuja w liczbie wiekszej od dwóch, korzystnie parzystej i zawieraja na przyklad dwa przewody zasilajace L dwa przewody odprowadza¬ jace, korzystnie symetryczne w stosunku do osi podluznej (trzpienia. Powierzchnia'wewnetrzna dol¬ nej scianki glówki zaworu jest wzmocniona lub pogrubiona miejscowo w strefiie srodkowej, styka¬ jacej sde z wywierajacym wewnetrznym koncem trzpfienda eaworu.^Przedmiotem wynalazku jest równiez sposób wytwarzania zaworu wydechowego chlodzonego obiegiem plynu, zawierajacego glówke wyposazona w komore z trzpieniem wkrecanym w glówke, za¬ wierajacym przewody zasilajacy i odprowadzajacy. j.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze na wierceniu okraglym precie .tworzacym trjzpien za¬ woru co najmniej diwódh przewodów odpowiednio dla zasalania i odprowadzania omawiainego plynu „chlodzacego, dokladnie równoleglych 'do wzJdiuiniDj osi preta.Po operacji wiercenia okreca sie pret albo nadaje mu ksztalt swidra przez okrecanie wokól jego osi podluznej w taki sposób aby przewody byly roz- mieszczotie wokól tego pireta heMkoidaiinie. Pret tworzacy! trzpien otrzymuje sie przez wytlaczanie i formowanie na wytlaczarce. Piret wytlaczany z przewodami skreca sie lub zesw&drowiuje w taki sposób, ze przewody te ukladaja sie hejifccddalnie wokól osi podluznej preta. Produkcja zaworów wyBecnowych chlodzonych obiegiem cieczy jest wiec-znacznie uproszczona dzieki wynalazkowi:, po¬ niewaz wystarczy tylko wywiercic równolegle prze¬ wody wzdluzne w okraglym precie tworzacym trzpien zaworu, co dokonuje sie na przyklad przez obróbke okraglego prejta ciagnionego lub -walcowa¬ nego, badz mozna wykonac trzpien lacznie z prze¬ wodami metoda wytlaczania, co potamlia proces wiercenia. W ten sposób wiekszosc niedcigodnosci dotychczasowych zaworów, jak trudnosci spawania, wyzsza cena, ryzyko produkcji braków sa Wyeli¬ minowane, przy czym zawór wedlug wynalazku jest ponadto prostszy, co pozwala wykonywac la¬ two liczne mozliwe warianty.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zawór wydechowy o -trzpieniu wytla¬ czanym lacznie z przewodami, w przekroju czescio¬ wym. ^.fig. 2 — zawór w przekroju poprzecznym, we¬ dlug Ifimii II-II mg. i,' — fig. 3 — wariant wykonania itnzpienia zaworu, w czesciowym pitLeknrojiu wzdluznym, — filg 3a — finagmenit podobny do fiiig. 3, w in¬ nej obtoianie wykonania wolnej koncówki trzpie¬ nia zaworu, — fig. 4 — inna odmiane wykonania trzpienia zaworu z przewodami .wierconymi ndeprzelótowy- rrP., w czesciowym przekroju, — (fig. 5 — trzpien z fig. 4 w przekroju po¬ przecznym wedlug linii V-V, — fig. 6^ trzpien przedstawiony na fig. 5 w in¬ nym wariancie wykonania w przekroju poprzecz¬ nym, v — fig. 7 — trzpien w innej odmianie, w której przewody glowicy ukladaja sie helikoidalnie wo¬ kól wzdluznej osi, w czesciowym widoku.Przedstawiony na fig. 1 zawór skladajacy sie z trzpienia 1/ którego jeden koniec ma gwint ze- l wnetmzny 2 jwspoljpracujacy z gwintem wewnetrz¬ nym 3 glowicy 4. Ponadto przewidziano blokadowe uszczelnienie lutowe 5 trzpienia zaworu 1 glowi¬ cy 4. Glowiica 4 ma równiez komore lub wydraze¬ nie 6, w które wchodzi zakonczenie Itnzpieniia 1 ma¬ jace nagwintowanie 2. Komora 6 glowicy .4 laczy sie z przewodem wzdluznym 7 i 8 trzpenia za¬ woru za pomoca przewodów poprzecznych 9 i 10.Wedlug wynalazku trzpien zaworu 1 otrzymywany jest lacznie z przewodami wzdluznymi 7 18 przez wytlaczanie w ten sposób ze przewody sa równo¬ legle i rozmieszczone symetrycznie w stosunku do osi wzdluznej Itrzpierilai, jak to przedstawiono na flitg. 1 Trzpien 1 otrzymywany jest równiez korzyst¬ nie przez wytlaczanie okraglego preta duzej dlu¬ gosci, po czym tnie sie go na odcinki, które pod¬ daje sie obróbce pozwalajacej otrzymac forma przedstawiona na rysunku. Trzpien 1 zaworu moze byc równiez otrzymywany pizez obróbke poczaw¬ szy od okraglego zwyklego preta* w którym sa wy¬ wiercone co naijmniej 2 wzdluzne równolegle przeT wody.W pierwszym przykladizie wykonania \ przedsta¬ wionym na fig. 1 przewody wzdluzne 7 i 8 sa utworzone- przez wytlaczanie na calej dlugosci trzpienia 1 i sa otwarte na koncach 11 i 12 trzpie¬ nia 1. To kanaly wzdluzne 7 i 8 zamykaja sie na koncu 12. trzpienia J poprzez zetkniecie sie ze sipo- dem komory 6 glowucy 4 i sa zaltkane na koncu 11 trzpienia 1 za pomoca nasadzanego cylindrycznego elementu 13, który jeslt polaczony z dzwignia ste¬ rujaca omawiany zawór. W przedstawionym przy¬ padku nasaidzony element posiada wypust kolowy 14 wspólpracujacy z odpowiadajacym mu obrzezem przewidzianym na zakonczeniu 11 trzpienia 1.Fig. 3 przedstawia wariant 13' nasadzanego ele¬ mentu 13, którego zakonczenie 14' wspóldzialajace z zakonczeniem 11' trzpienia zaworu jest plaskie i zatyka, jako pokrywa, przewody wzdluzne V i 8' trzpienia 1. Element 13 lub 13' jest przymocowany do trapienia 1 za pomoca na przyklad spawania.Inny wariant przedstawiono na diig. 3a, w'któ¬ rym przewody wzdluzne 7" i 8" trzpienia 1" sa poszerzone na górnym zakonczeniu omawianego trzpienia i zaltkane szczelnie zaslepkami (nje przed¬ stawionymi na rysunku), które wsraibowane sa na przyklad w wyltoczone poszerzenia zakonczajace omawiane otwory. W tym przypadku dzwiigmia zlaczona z zaworem ( nie przedstawiona na ry¬ sunku) dziala korzystnie^ bezposrednio na konców¬ ke 15" trzpienia zaworu. Przewody wzdluzne 7 18 Jlufo odipowiednio 7" i 8") lacza sie z komora 6 glowicy 4 przez przewody poprzeczne 9 i 10 i maja równiez polaczenie na zewnatrz za pomoca przewo¬ dów poprzecznych 16 i 17, które sa wiercone pro¬ mieniscie w trzpieniu zaworu. 40 45 50 5587 694 6 Chlodzenie wyzej opisanego zaworu odbywa* sie . w sposób nastepujacy: Plyn chlodzony dochodzi na przyklad przewodeni poprzecznym 16, przechodzi wzdluznym przewodem 7 i wcheefea. do komory 6 przewodem poprzecznym S-. Po (tym plyn powraca z komory 6 do przewodu wzdluznego 8 poprzez przewód pcJptrzeczny 10 i wychodzi przewodem po¬ przecznym 17. Na fug. 4 przedstawiony zostal wa¬ riant wykonania trzpienia 101, który jnia wywierco¬ ne co najmniej dwa równolegle przewody 107 i 108 dochodzace do konca 112 trzpienia 101 w komorze 106 w glowicy 104 zaworu. W tym przypadiku prze- wqdy wzdluzne 107 i 108 sa zakonczone slepo i nie dochodza do zakonczenia 111 trzpienia, 101. Prze¬ wody te maja polaczenie na zewnatrz trzpienia 101 przez przewody poprzeczne 116 &. 117 i do we¬ wnatrz z komoda 106 przez przewody poprzeczne 109 i 110. Element nasadowy 113 jest dospawany do wolnego konca trzpienia 101 w sposófb jak to poprzednio omówiono^ Przewody poprzeczne 109 i 110 laczace przewody 107 li 108 z komora 106 glo¬ wicy 104 moga miec rózne ulozenie, na przyklad takie jak przedstawione na fig. 5, gdzie kazdy prze¬ wód wzdluzny 107 lub 108 jest polaczony z komo¬ ra 106 glowicy 104 przez dwa przewody .poprzeczne 109 i 110 które znajduja sie w plaszczyznach prze¬ sunietych tak, aby mogly przechodzic nad soba nie stykaljacsie. . ' .Inny warianlt wykonania trzpienia 201 zaworu przedstawiony na fig. 6 ma 4 wzdluzne równo¬ legle proste kanaly 202, które rozmieszczone sa regularnie w trzpieniu 201 d maja polaczenie z ko¬ mora glowicy zaworu (nie przedstawiona na ry¬ sunku) za pomoca odpowiadajacych kanalów po¬ przecznych 203. W tym przypadku roczna wyko¬ rzystac dwa wzdluzne naprzeciwlegle kanaly 202 jako kanaly doprowadzajace plyn chlodzacy, a dwa pozostale — dla jego powrotu.Obecnosc wiecej niz dwóch kanalów na przyklad czterech, rozmieszczonych symetrycznie wokól osi wzdluznej trzpienia pozwala rozlozyc równomier¬ nie ji zrównowazyc naprezenia termiczne (wynika¬ jace z róznicy temperatur doplywu i powrotu plynu chlodzacego uodporniajac trzpien zaworu . na odkszitalcenia termiczne — zwlaszcza na jego wygiecie poprzeczne.Fdig. 7 przedstawia fragment trzpienia wedlug in¬ nego wariantu rozwiazania z dwoma wzdluznymi równoleglymi przewodami 307 i 3D8 uformowany¬ mi badz przez- wiercenie badz przez wytlaczanie, a nastepnie skrecenie luib srubowanie trzpienia z przewodami, przez co ukladaja sie one helikoi- dalnie wokól osi wzdluznej preta tworzacego trzpien. Naprezenia termiczne pcws/tajace w trzpie¬ niu zaworu sa w (tym przypadku dokladnie równo¬ miernie rozlozone wzdluz osi wzdluznej trzpienia.W ramach niniejszego wynalazku moga byc wno¬ szone do opisanych zaworów rózne modyfikacje, w szczególnosci mozna modyfikowac luklad i roz¬ mieszczenie przewodów wzdluznych luib poprzecz¬ nych a takze wykonac zawór, którego trzpien be¬ dzie z metalu odpornego na korozje a glowica z in¬ nego metalu. Trzpien 1 zaworu styka ,slie ze strona wewnetrzna podstawy glowicy 4, scisle} z jej ob¬ szarem wzmocnionym z uwagi na naprezenia ter- mkzne, którym jest ona poddawana. Pofdstawa glo¬ wicy moze byc utworzona przez sidanke jednako^ wej grubosci a wiec o slbrónatSi piflzeidwnych, plas¬ kich i równoleglych. Wszelako, azeby uniknac ry- eyka pejkania na skutek koncentrat nadmiernych naprezen wynjffi^Bjlfcyich z naporu jpadpary trzpie- na 1 Manka' wyzej wymieniona podstawy glowicy 4 ma korzystnie pogrubiona lub wzmocniona strefe srodkowa 18 (fig. 1) luib 118 (fig. 4) odbierajaca 55 napór trzlpdenia zaworu. PL