Przedmiotem wynalazku jest uklad zabezpieczenia sta¬ bilizowanych zasilaczy napieciowych przed przeciazeniem pradowym i wzrostem napiecia wyjsciowego, znajdujacy zastosowanie zwlaszcza do zasilania obwodów scalonych, gdzie nieprzewidziany wzrost napiecia wyjsciowego po¬ woduje z reguly ich uszkodzenie.Znane sa z.literatury ksiazkowej S. Schwartza WNT 1963, „Wybrane uklady pólprzewodnikowe", uklady za¬ bezpieczen przed przeciazeniem pradowym, w których element zabezpieczajacy jest polaczony szeregowo z jed¬ nym z przewodów wyjsciowych zasilacza.Znany jest równiez z polskiego opisu patentowego nr 69 130uklad zabezpieczen przed przeciazeniem pradowym zawierajacy nieliniowy element pólprzewodnikowy wla¬ czony w kierunku zaporowym pomiedzy prostownik i sta¬ bilizator zasilacza zasilany z dolaczonego równolegle do niego dodatkowego zródla pradowego.Znane sa równiez uklady zabezpieczajace przed nad¬ miernym wzrostem napiecia wyjsciowego zawierajace za¬ laczony równolegle do wyjsciazasilacza, napieciowy uklad progowy w postaci diody Zenera, w której po przekrocze¬ niu napiecia progowego wskutek gwaltownej zmiany re¬ zystancji nastepuje gwaltowny wzrost pradu i tym samym zadzialanie zabezpieczenia. Ograniczeniem zakresu stoso¬ wania tego ukladu jest dopuszczalna moc diody Zenera stosowanej jako uklad progowy, powodujaca mala przy¬ datnosc ukladu w przypadku uszkodzenia szeregowego elementu regulacyjnego zasilacza.Celem wynalazkujest opracowanie ukladu zabezpiecze- 2 nia przed przeciazeniem pradowym i napieciowym pozba¬ wionym wyzej wymienionych ograniczen.Istota wynalazku polega na opracowaniu dwustopnio¬ wego ukladu progowego zalaczonego miedzy stabilizato- rem zasilacza a wyjsciem zasilacza, przy czym pierwszy stopien zawiera tranzystor zalaczona w ukladzie klucza pradowego, którego kolektor jest polaczony z wyjsciem szeregowego elementu regulacyjnego stabilizatora, a któ¬ rego baza jest polaczona poprzez dwójnik równolegly re- zystorowo-pojemnosciowy ze zródlem napiecia dodatko¬ wego oraz kolektorem drugiego tranzystora drugiego sto¬ pnia ukladu progowego zalaczonego w ukladzie klucza progowego. W obwód emiterowo-bazowy tego tranzystora jest zalaczona dioda Zenera poprzez trójnik rezystorowy pojemnosciowy, przy czym katoda diody Zenera jest pola¬ czona z wyjsciem elementu regulacyjnego stabilizatora zasilacza.Przedmiot wynalazku zostanie blizej omówiony w przy¬ kladzie wykonania uwidocznionym na rysunku, naktórym fig. 1 przedstawia uklad stabilizowanego zasilacza o na¬ pieciu nieregulowanym, w postaci schematu blokowego, zas fig. 2 schemat ukladu zabezpieczenia w postaci sche¬ matu ideowego.. Wejscie glówne ukladu zabezpieczenia A wedlug wyna- lazku stanowi obwód kolektora zalaczonego w ukladzie klucza pradowego, natomiast emiter tranzystora T, zala¬ czony jest w przewód wyjsciowy 3 zasilacza. Baza tranzys¬ tora T, polaczona jest poprzez dwójnik równolegly opóz¬ niajacy zadzialanie zabezpieczenia zasilacza zawierajacy rezystor R, i kondensator C, ze zródlem dodatkowego 8611186111 napiecia stalego dodatniego z wejsciem drugiego stopnia . ukladu progowego rozwiazanego w ukladzie klucza pra¬ dowego na tranzystorze Tt. Wobwódbazy'tegotranzystora.T jest zalaczony trójnik opózniajacy zadzialanie ukladu zabezpieczenia zawierajacy rezystory R, i B, oraz konden¬ sator C Do punktu wspólnego rezystorów B, i K, jest zalaczona anoda diody Zenera D, której katoda jest pola¬ czona z wyjsciem ukladu regulacyjnego B stabilizatora zasilacza, w praktyce najczesciej z emiterem szeregowego tranzystora mocy zasilacza. Tranzystor T, jest zasilany poprzez rezystorB, ze zródlem o napieciustalym stabilizo¬ wanym. Wartosc rezystora B, jest tak dobrana, aby dla maksymalnej wartosci praduobciazeniazasilacza tranzys¬ tor T, znajdowal sie na granicy nasycenia, wtedy dalszy wzrost pradu obciazenia zasilacza powoduje wyjscie tran¬ zystora T, z obszarem nasycenia, szybko wzrasta na nim spadek napiecia,to powoduje wzrostnapiecia U,. Napiecie U, przekracza prógzadzialania diody Zenera D„co powo¬ duj odetkanie tranzystora T, i zatkanie tranzystora T,.Prad obciazenia spada do wartosci bliskiej zeru, napiecie wyjscioweU„równiez,tranzystorszeregowymocyregula¬ tora B zostaje maksymalnie wysterowany przez wzmac¬ niacz sygnalu bledu D i napiecie U, wzrasta do wartosc, bliskiej napieciu U,. Uklad zabezpieczania utrzymujestan odciecia obciazenia nawet po ustaniu przyczyny wzrostu pradu obciazenia. Po zadzialaniu ukladu zabezpieczenia prad obciazenia nie plynie, a wiec moctracona w regulato¬ rze i tranzystorze T, jest bardzo mala. Powrót zasilacza do stanu pracy nastepuje po wylaczeniu i ponownym wlacze¬ niu napiecia sieci lub napiecia U,. Uklad zabezpieczenia dziala analogicznie, jesli wzrost napiecia U, powyzej okre¬ slonego progu wywolany bedzie nie przez nadmierny wzrost pradu obciazenia, lecz na przyklad przezuszkodze¬ nie wyjsciowego tranzystoramocyregulatora, lub wzmac¬ niacza sygnalu bledu. Kondensatory C, i C, wprowadzaja niezbedne opóznianie zadzialania ukladu w momencie wlaczania zasilacza, kiedy prad ladowania pojemnosci obciazenia przekracza wartosc maksymalna pradu obcia¬ zenia dopuszczalna w stanie ustalonym.Sklad wykonano w DSP, zam. 3885 DrukwUP PRL, naklad 125+20 egL Cena zl 10,- PL