Przedmiotem wynalazku jest kolpak zaworu pólki kolumny do wymiany masy, zwanej równiez aparatem kolumnowym.Stan techniki. Sa znane kolpaki zaworów, z któ¬ rych kazdy ma postac plaskiego wyoblonego na obrzezu krazka z trzema elementami dystansowo- uchwytowyimii (inózkamii), usytuowanymi w strefie przyobwodowej prostopadle do plaszczyzny kraz¬ ka, umozliwiajacymi zachowanie dystansu otwie¬ rania oraz utrzymywania sie kolpaka w gniezdzie zaworu. Te nózki kolpaka maja ksztalt badz lite¬ ry „Z", badz litery „L". Plaszczyzna pionowa kazdej nózki o ksztalcie „Z" jest ukierunkowana promieniowo, a plaszczyzna pionowa kazdej nózki o ksztalcie „L" jest ukierunkowana obwodowo w stosunku do powierzchni krazka (to znaczy geo¬ metrycznie slady tych prostopadlych do plaszczyz¬ ny krazka plaszczyzn pionowych nózek na plaszczy¬ znie krazka sa równolegle, w znaczeniu szerszym odpowiednio do dowolnego promienia tego krazka lub do dowolnej stycznej do tego krazka — czyli pokrywaja sie z dowolnym promieniem lub stycz¬ na albo sa do nich równolegle, w znaczeniu zwyk¬ lym). Nózki o ksztalcie „Z" nie tworza integralnej calosci z krazkiem, ale sa z nim polaczone sztyw¬ no, korzystnie przez lutowanie lub zgrzewanie.Nózki o ksztalcie „L" tworza integralne calosci z krazkiem i powstaja, korzystnie, przez zagina¬ nie wystepów na obwodzie krazka.Kolpaki z nózkami o postaci litery „Z" wyka- zuja zalety funkcjonalne zmniejszonych oporów przeplywu, ale wymagaja przeciecia strefy obrzez- nej kolpaka az poza strefe wyoblenia, co powoduje strate ponad 20 procent powierzchni zaworu. Wada technologiczna takich kolpaków jest koniecznosc wykonywania oddzielnych operacji wykrawania, giecia i laczenia. Kolpaki z nózkami o postaci lite¬ ry „L" wykazuja wady funkcjonalne zwiekszo¬ nych oporów przeplywu, wynikajacych z usytuo¬ wania plaszczyzn pionowych nózek prostopadle do linii przeplywu strumienia medium cieklego lub lotnego; zaleta .technologiczna takich kolpaków jest znacznie mniejsza liczba operacji wykonawczych.Istota wynalazku. Istota wynalazku jest pola¬ czenie komsitrukcji obu znanych kolpaków: kolpaka z nózkami o ksztalcie litery „Z", nie tworzacymi integralnej calosci z krazkiem, których plaszczyz¬ ny pionowe sa usytuowane promieniowo w stosun¬ ku do krazka i kolpaka z nózkami o ksztalcie lite¬ ry „L", tworzacymi integralna calosc z krazkiem, których plaszczyzny pionowe sa usytuowane obwo¬ dowo w stosunku do krazka. W bedacym przed¬ miotem wynalazku kolpaku pólki kolumny, kazda nózka ma ksztalt zblizony do litery „C" i jest usy¬ tuowana tak, iz prostopadla do plaszczyzny krazka plaszczyzna pionowa kazdej nózki ma polozenie promieniowe w stosunku do krazka (to znaczy slady na plaszczyznie krazka, tych pionowych pla¬ szczyzn nózek pokrywaja sie z dowolnymi promie¬ niami krazka lub sa do tych promieni równolegle) 84 23984 239 4 lacznika 6 stanowi linie przejscia powierzchni tego lacznika 6 w plaszczyzne nózki 3, usytuowana pro¬ stopadle do plaszczyzny krazka 1 (i pionowo, po¬ niewaz w polozeniach roboczych kolpaków, to jest po ich umieszczeniu w gniazdach zaworów pólki 13, plaszczyzna kazdego z krazków 1 bedzie pozio¬ ma).Krawedz 10 trapezowej stopki zaczepowej 5 jed¬ nej dowolnej nózki 3 stanowi linie zagiecia mon- io tazowego tej stopki 5, korzystnie dokonywanego . przy pomocy kleszczy slusarskich, umozliwiajacego wlozenie kolpaka w gniazdo zaworu 12 pólki 13.(Ponowne wyprostowanie stopki 5, nastepuje po wlozeniu kolpaka w gniazdo zaworu 12). W strefie wyoblania 2 krazka 1 znajduja sie dwa dodatkowe przeciecia 11, usytuowane w przyblizeniu jako przedluzenia krawedzi równoleglych 7 i 9 lacznika trapezowego 6.Celem minimalizacji odpadów materialowych, powstajacych przy wytwarzaniu kolpaka bedacego przedmiotem wynalazku, figura geometryczna jaka tworzy krazek 1 kolpaka wraz z dokonanym kla¬ dem nózek 3 na plaszczyzne tego krazka 1 daje sie wpisac w trójkat równoboczny T.W podstawowym rozwiazaniu kolpaka przedlu¬ zenia dluzszych krawedzi równoleglych 9 laczni¬ ków trapezowych 6 wszystkich elementów 3 sa rozmieszczone wzgledem siebie pod katem 120°.W innym wykonaniu kolpaka, dla przeciwdzia- lania mozliwosci obracania sie kolpaka po osa¬ dzeniu w gniezdzie zaworu, jedna dowolna nózka (element dystansowo-uchwytowy) 3 zostaje w po¬ lozeniu kladu nózek 3 na plaszczyzne krazka 1 obrócona dookola przedluzenia dluzszej krawe- dzi równoleglej 9 lacznika trapezowego 6 o kat 180° w stosunku do polozenia, zajmowanego przez nia w podstawowym wykonaniu kolpaka i nastep¬ nie przesunieta katowo w plaszczyznie krazka 1 dookola srodka tego krazka, o zalezny od wymia- 40 rów tej nózki 3 kat srodkowy a, równiez do polo¬ zenia wpisanego w trójkat T. 3 oraz kazda nózka tworzy integralna calosc z kraz¬ kiem.Pozwala to na usuniecie wad i niedogodnosci wystepujacych w obu znanych i stosowanych ro¬ dzajach kolpaków, oraz polaczenie funkcjonalnych zalet kolpaka o ksztalcie litery .,Z" (nietlumienie przeplywu) z technologicznymi zaletami kolpaka z nózkami o ksztalcie litery „L" (prostsze wyko¬ nywanie).Opis rysunku. Przedmiot wynalazku zobrazowa¬ no w przykladzie wykonania na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia kolpak zaworu pólki ko¬ lumny w rzucie z góry, po dokonaniu geometrycz¬ nego kladu nózek na plaszczyzne krazka, fig. 2 — kolpak w rzucie z dolu, fig. 3 — kolpak po zamon¬ towaniu na pólce kolumny, w rzucie z dolu oraz fig. 4 przedstawia kolpak zaworu pólki kolumny w polozeniu zamkniecia po zamontowaniu na pólce kolumny, w przekroju poprzecznym i rzucie z bo¬ ku. Linia przerywana na fig. 1 i 2 zaznaczono inne wykonanie kolpaka wedlug wynalazku, z jed¬ na dowolna nózka obrócona w polozeniu kladu o kat 180° i przesunieta katowo o kat a w plasz¬ czyznie krazka. Linia przerywana na fig. 4 zazna¬ czono polozenie otwarcia kolpaka wedlug wyna¬ lazku, po zamontowaniu tego kolpaka na pólce ko¬ lumny.Przyklad. Jak pokazano na fig. 1—4, kolpak zaworu pólki kolumny stanowi element zamykaja¬ cy zaworu w postaci krazka 1, na którego obwo¬ dzie, za strefa wyoblania 2, sa symetrycznie roz¬ mieszczone trzy nózki (elementy dystansowo- -uchwytowe) 3 zaworu. Kazda z nózek 3 ma ksztalt zblizony do litery „C", a w polozeniu kladu nó¬ zek 3 na plaszczyzne krazka 1, nózki 3 tworza plaskie wystepy, stanowiace integralna calosc z krazkiem 1.W kazdej z tych ceowych nózek 3 mozna wy¬ róznic czesc dystansowa 4, majaca w przyblizeniu ksztalt litery „Lr', to jest katownika nierównora- miennego i czesc uchwytowa w postaci trapezowej stopki zaczepowej 5. Wysokosc krótszego ramienia tego katownika, tworzacego czesc dystansowa 4, jest zalezna od zadanego dystansu zamkniecia h zaworu, to jest od odstepu miedzy wyoblonym obrzezem krazka 1 a górna powierzchnia pólki 13 przy zamknietym zaworze, zas dlu?o:'c dluzszego ramienia tego katwnika — od zadanego dystansu otwarcia H zaworu, to jest cd odstepu miedzy wyoblonym obrzezem krazka 1 a górna powierzch¬ nia pólki 13 przy otwartym zaworze.Czesc dystansowa 4 nózki 3 przechodzi w lacznik trapezowy 6. Krótsza krawedz równolegla 7 lacz¬ nika 6 jest w przyblizeniu równa podwójnej gru¬ bosci kolpaka. Krawedz 8 lacznika 6, odlegla od obwodu krazka 1 w przyblizeniu, o grubosc kol¬ paka, stanowi linie przejscia plaszczyzny krazka 1 w powierzchnie lacznika 6, usytuowana prostopad; e do tej plaszczyzny krazka 1 i stycznie do obwodu krazka 1. Czesc dluzszej krawedzi równoleglej 9 PL